تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها :
تعاریف نظری :
هوش هیجانی :
مجموعه مهارتهای مرتبط با هم که مشتمل بر توانایی ادراک دقیق ارزیابی وابراز هیجانها توانایی دسترسی و یا ایجاد احساسات به منظور تسهیل تفکر ،توانایی فهم هیجانها ، توانایی تنظیم هیجانها به منظور رشد هیجانی وعقلانی می باشد.(آقایار،شریفی ،۱۳۸۵)
مولفه های هوش هیجانی:
خود اگاهی: توانایی فهم احساسات خود ودرک اثر ان بر عملکرد ،ارزیابی درست از توانمندی ها وکاستی های خود واعتماد به نفس.(ابراهیمی،۱۳۸۵)
انگیزش : جهت د‌اد‌ن و هد‌ایت عواطف و هیجان‎ها به سمت و سوی هد‌ف، خویشتن داری هیجانی و به تاخیر اند‌اختن خواسته‎ها و بازد‌اری تلاش‎ها ست .(آقایار،شریفی ،۱۳۸۵)
خودگردانی:توانایی کنترل احساسات صداقت و قابلیت اعتماد، وظیفه شناسی و سازگاری با شرایط. (آقایار،شریفی ،۱۳۸۵)
همدلی: مهارت درک احساسات دیگران، توانایی تشخیص مسائل جاری و گرایش به ارائه خدمت. .(ابراهیمی،۱۳۸۵)
مهارت اجتماعی: توانایی رهبری دوراندیشانه ،توانایی بر انگیختن دیگران وتوانایی نفوذ در دیگران ،وپرورش آنان .(ابراهیمی،۱۳۸۵)
خود کارامدی: به باورهای افراد به توانایی های خوددر انجام وظایف به طور موفقیت آمیزاشاره دارد.(باندورا،۱۹۹۷ .به نقل از عبداللهی ونوه ابراهیم ،۱۳۸۵ )
تعاریف عملیاتی :
هوش هیجانی: در این پژوهش منظور از هوش هیجانی ، توانایی مدیران گروه های آموزشی در بکارگیری هیجانات به منظور حل مشکلات کاری و داشتن زندگی سازمانی اثر بخش است که مطابق با مؤلفه های ذیل بواسطه پرسشنامه سنجیده می شود.
خود اگاهی : در این پژوهش منظور از خوداگاهی مدیران این است که آنها شناخت عمیقی نسبت به هیجانات ،عواطف ونقاط قوت ،ضعف ونیازهایشان دارند و با خودشان رفتارهای صادقانه دارند وتصمیماتی می گیرند که منطبق با ارزش ها و باورهای انهاست . که منظور ازآن نمره های است که مدیران در شش سؤال از پرسشنامه هوش هیجانی کسب می کنند.
انگیزش: انگیزش مدیران در این پژوهش اشاره دارد به اینکه مدیران خواهان پیشرفت وبهبود هستند و می خواهند کارها را بهتر از گذشته انجام دهند و معیاری برای اندازه گیری رشد وپیشرفت داشته باشند. که منظور ازآن نمره های است که مدیران در شش سؤال از پرسشنامه هوش هیجانی کسب می کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

خودگردانی: منظور از خودگردانی مدیران در این پژوهش این است که ایشان با هوش هیجانی می توانند احساسات و تکانش های خویش را کنترل کنند و اینکه هیجانات را به گونه ای یکپارچه سازند تا بتوانند مسائل غیر قابل پیش بینی را به راحتی کنترل کنند.که منظور ازآن نمره های است که مدیران درشش سؤال از پرسشنامه هوش هیجانی کسب می کند.
همدلی : در این پژوهش منظور از همدلی مدیران این است که ، با موشکافی دقیق علایم ظاهری فرد، بتوانندبه نیازها یا خواسته هایشان پی ببرند وبه عبارتی بدانند مخاطبان چه انتظاراتی از ایشان دارند. که منظور ازآن نمره های است که مدیران درشش سؤال از پرسشنامه هوش هیجانی کسب می کند.
مهارت های اجتماعی : در این پژوهش مدیران، به عنوان انسانهایی خوش برخورد و ممتاز در روابط اجتماعی تلقی می شوندو این امر باعث می شود انان در رهبری ،تعاملات فردی وابراز عقیده اثر بخش باشند. که منظور ازآن نمره های است که مدیران درشش سؤال از پرسشنامه هوش هیجانی کسب می کند.
خودکارامدی: در این پژوهش منظور از خودکار امدی ،عقاید،باورها وبرداشت مدیران گروه های اموزشی نسبت به توانایی ها و مهارتهای خود شان است که بواسطه پرسشنامه۲۲ سؤالی سنجیده می شود.
فصل دوم:
ادبیات و پیشینه پژوهش
مقدمه :
هدف از ارائه این فصل مروری بر ادبیات تحقیق و مطالعات گذشته است .ادبیات تحقیق در دو بخش ارائه شده است . ابتدا نظریه ها و مطالعاتی که در زمینه هوش هیجانی صورت گرفته ،بیان شده و سپس نظریه ها و مطالعات مربوط به خود کارامدی ارائه گردیده است و در پایان دستاورد ها و نتایج مطالعات انجام شده در مورد هر یک از متغییر ها بیان شده است.
بخش اول :هوش
تعریف هوش: هوش یکی از مباحث اصلی و مهم روانشناسی را تشکیل می دهد.ارائه یک تعریف که بتواند تمام جنبه های هوش را در نظر بگیرد ،بسیار دشوار است .زیرا هوش کیفیتی قابل رویت واحساس شدنی نیست ،بلکه یک صفت فرضی و یک مفهوم انتزاعی و مجرد است و انچه مورد مطالعه قرار میگیرد ،خود هوش نیست،بلکه آثار آن است. به علاوه هوش نه به عنوان یک استعداد ،بلکه مجموعه ای از استعداد هاست که از فردی به فرد دیگر فرق می کند(هین واستیو^[۲]،۱۹۹۶٫ ترجمه کوچک انتظار و موسوی شوشتری،۱۳۸۴)
مفهوم هوش تاریخی طولانی دارد،شاید به اندازه خود انسان قدمت داشته باشد.کلمه هوش تحت عنوان عقل و خرد از دیرباز ،در مباحث فلسفی و ادیان مختلف به کار رفته است.اما مطالعه آن به شکل علمی از اوایل قرن بیستم آغاز شده است.وقتی روانشناسان شروع به تفکر و نوشتن در مورد هوش کرده اند، ابتدا بیشتر روی جنبه های شناختی آن ،مانند حل مسأله و حافظه متمرکز شده بودند.از زمان پیدایش آزمون هوش بینه –سیمون^[۳]درسال ۱۹۰۵به منظور متمایز کردن کودکان عقب مانده ذهنی از کودکان عادی ،مفهوم هوش به عنوان عمده ترین مشخصه متمایز کننده افراد عادی وعقب مانده و پیش بینی پیشرفت تحصیلی افراد مطرح شد.از این منظر هوش در مقابل هیجان قرار گرفت و روانشناسانی که هوش را مطالعه می کردند تفکر منطقی را در مقابل تجارب هیجانی قرار دادند(مایر و سالووی ^[۴] ۱۹۹۰ ،به نقل از جعفری کندوان ، ۱۳۸۵)
تعریف هوش در دوره های متعدد،تغیییرات زیادی را از سر گذرانیده است.برای مثال دکارت ،هوش را توانایی قضاوت درست از غلط می دانست.یکی از تعاریفی که بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است،تعریف وکسلر^[۵] است که هوش را ظرفیت کلی افراد برای عمل به صورت هدفدار و تفکر عاقلانه و بررسی مؤثر محیط می داند.وکسلر بین توانایی های عقلی و رفتارهوشمندانه یا هوش عمومی تمایز قائل شد.او بر خلاف نظریه پردازان قبلی هوش،تأکید کرد که هوش عمومی همان توانایی های عقلی نیست، بلکه برای اندازه گیری آن باید ،کل شخصیت فرد را مد نظر قرار داد،البته استفاده وکسلر از مفهوم شخصیت با آن چیزی که روان شناسان شخصیت به کار می برند، متفاوت بود. وکسلر این واژه را برای یک مفهوم کلی که شامل توانایی های شناختی ،رگه های شخصیتی،رفتارهای هیجانی و نگرش ها می باشد ،به کار برده است .
وکسلر (۱۹۵۰) به عوامل غیر عقلایی که رفتار هوشمندانه یک فرد را تسهیل می کند،همچون پشتکار،علاقه و انگیزه و وظیفه شناسی و یا موجب باز داری آنها می شود،همچون اضطراب و ناامنی و تحریک پذیری توجه نمود و سعی کرد که این عوامل را در مفهوم هوش عمومی خود بگنجاند،بنابراین وکسلر نیز به نقض ازمونهای هوش قبلی در نادیده گرفتن عوامل هیجانی و انگیزش در بر آورد هوش پی برد و بین توانایی های عقلی و عملکرد عاقلانه تمایز قائل شد.
پیاژه نیز هوش را به عنوان قابلیت سازش ارگانیسم با موقعیت های جدید می داند که در این تعریف جامع، جدا کردن توانایی های شناختی از پردازش های هیجانی ممکن نیست .بنابراین مبنا قرار دادن این تعریف برای طرح آزمون های سنتی هوش که فقط پردازش های عقلایی را در نظر داشتند ممکن نیست .( وکسلر،۱۹۵۰٫ به نقل از جعفری کندوان ،۱۳۸۵)
ثرندایک^[۶] (۱۹۷۳) هوش را از نظر کارکرد به سه دسته اجتماعی،انضمامی،انتزاعی تقسیم می کند:
-هوش اجتماعی:کمک به درک روابط بین افراد و گروه های اجتماعی می باشد.

۲-۲-۱۷-۱- آموزش و پرورش
بسیاری از کشورهای توسعه یافته چون ژاپن و آلمان و برخی از کشورهای تازه صنعتی شده چون جمهوری کره برنامه ریزی های منظمی در سرمایه گذاری بر روی نیروی انسانی خود داشته اند و آموزشهای فنی و حرفه ای خود را به شدت گسترش داده اند.
در میان مدیران و کارکنان رسانه های غربی گرایشی وجود دارد که از نیروی کار ژاپنیها کاریکاتورهایی بمانند نوکران بیفکر مو سسات بزرگ بسازند که این نگرش صحیح نیست آنچه که بیش از همه در هر دیدار از ژاپن آشکار می شود توجه سازمانها به پرورش افرائ و شکوفا کردن استعدادهای آنهاست. کشور ژاپن امروزه یکی از آموزش یافته ترین نیروهای کار در جهان است. ۹۴% از مردم ژاپن تا سن ۱۸ سالگی به تحصیل تمام وقت مشغولند در حالی که این رقم در انگلستان فقط ۳۵% است.
موردی که وضعیت سازمانهای ژاپن را بیشتر آشکار می سازد در حد مدیران عالی با تحصیلات دانشگاهی یا معادل آن است که در ژاپن ۸۵% و در انگلستان ۲۴ % می باشد. کارکنان ژاپن علاوه بر دریافت آمزوش بهتر قبل از اولین روز شروع به کار تمایل بیشتری به دریافت آموزش در حین خدمت نسبت به کارکنان کشورهای پیشرفته غربی دارند. طبق برآوردهای به عمل آمده شرکتهای ژاپنی حدود ۱٫۵% از درآمد فروش خود را برای آموزش صرف می کنند که ۱۰ برابر آن مقداری است که در انگلستان صرف این کار می گردد. یکی از هدفهای اصلی شرکتها نگهداری و پرورش کارگران ماهر است زیرا سازمان ها درک کرده اند که سرمایه گذاری روی تسهیلات و تکنولوژی جدید مستلزم دارا بودن کارکنان ماهر و واجد شرایط برای کار کارکردن با آن وسایل و تکنولوژی به طور موثر است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

امروزه تعلیم وتربیت کارکنان و آموزش کارکنان حین خدمت از اهمیت بسازایی لرخوردار شده است. مثلا در کتاب منتشره اتحادیه بانک سویس فعالیتها و برنامه های مدیریت بانک سویس مطرح شده است که حاوی نکات جالبی است. مرکز آموزش یونیون بانک سویس در فضایی به مساحت ۲۷ هکتار ساخته شده است. ۱۰۰ کارمند و عضو هیات علمی دارد. این مرکز ۴۸ هفته در سال فعال است به جز کلاسهای آموزشی هر هفته ۶ سمینار در مرکز برگزار می شود. ۵۰ درصد سمینارها توسط مرکز آموزش ، ۲۵ درصد توسط دپارتمانهای بانک و ۲۵ درصد از طریق انعقاد قرار داد با بخش خصوصی یا سایر مراکز آموزشی اجرا می شود. هرساله ۳۰ هزار نفر از مدیران ، کارشناسان و حتی اعضای هیئت مدیره بانک در این مرکز آموزش می بینند. طول دوره آموزش مدیران رده پایین ۱۶ هفته در سال ، مدیران میانی ۱۲ هفته در سال و مدیران مالی دو هفته در سال است.
بنابراین آموزش قدرت تولید نیروی کار را افزایش داده موجب می شود تا در زمان مشخص کالا و خدمات بیشتر و ارزنده تری عرضه شود. به همین جهت به هزینه های آموزشی ، سرمایه گذاری در سرمایه انسانی اطلاق می شود.به طور کلی آموزش از سه طریق بهره وری عامل کار را افزایش می دهد:
الف- افراد تحصیلکرده در واحد زمان ، حجم کار بیشتری را انجام می دهند و کار آنان از ارزش والاتری برخوردار است.
ب- افراد تحصیلکرده می توانند منابع موجود را به گونه مطلوبتری تخصص داده و بدین طریق بهره وری تولید را افزایش دهند.
ج- افراد تحصیلکرده در شرایط مساوی ، قادرند اختراع ، اکتشاف و نوآوری بیشتری را انجام دهند که این نیز بهره وری را به سرعت افزایش خواهد داد.
۲-۲-۱۷-۲- انگیزه و بهره وری
یکی از شرایط مهم و اساسی برای رسیدن به هدف در هر کاری برانگیختن و ایجاد انگیزه در افرادی است که آن کار را انجام می دهند ، عوامل متعددی در انگیزه کاری پایین در سازمانها وجود دارند که مهمترین آنها عبارتند از :
الف-مساعد نبودن محیط کاری مناسب.
ب-عدم توجه به نیازهای واجب کارکنان.
پ-نداشتن ارتباطات مناسب زمانی.
ت-فقدان امکانات لازم در جهت انجام کار.
ارزشها، مفاهیم ونگرشها ، اندیشه ، گفتار و کردار انسان هستندکه استراتژی اصلی ایجاد فرهنگ بهره وری در سازمان را بوجودمی آورند. اگر این فرهنگ برقرار باشد کارمندان دارای اختیار خود، مدیر خود خواهند بود و به طور ذاتی در جهت ارائه خدمات خوب به مشتریان ، بالا نگه داشتن بهره وری در سطح کیفی و مطلوب نمودن دستاوردهای اختصاصی عمل خواهند کرد.
۲-۲-۱۷-۳- وجدان کار ، فرهنگ کار و انضباط در کار
پایین بودن سطح بهره وری که ویژیگیهای اغلب کشورهای در حال نوسعه به حساب آمده است ناشی از عوامل مختلف تاثیر گذار بر بهره وری است. برخی از این عوامل غیر قابل کنترل و برخی دیگر قابل کنترل و اصلاح می باشند. نیروی انسانی با وجدان کار بالا بهره وری را بهبود می بخشد، رفاه و سلامت اجتماعی را فراهم می کند. هر چند وجدان کار شرط لازم ارتقای بهره وری است اما کافی به نظر نمی رسد. زیرا به پیش نیازهای لازم بستگی دارد. به عبارت دیگر مجموعه عواملی وجود دارند که در ارتقاء بهره وری موثر می باشند. گسترش وجدان کار در تک تک آحاد یک جامعه در ارتباط متقابل با انضباط اجتماعی و فرهنگ کار حاکم در آن چامعه است. فرهنگ کار عبارت از آگاهی و باوری است که مردم در تقصیر تجربیات خود ومحیط اطراف خود از کار کردن و نتیجه آن دارند و طبعا این تفسیر رفتار اجتماعی و یا سازمانی خاصی را در جهت میل به کار ، پرکاری و یا کم کاری و بی رغبتی به انجام کار را دیکته می کند.
مجموعه ای از باورها و ارزشهای همگانی و مشترک که بر اندیشه ها و رفتارهای اعضای یک سازمان اثر می گذارد فرهنگ سازمانی را تشکیل می دهد. شرط لازم برای ایجاد این فرهنگ مساوات و عدالت در سازمان ، شایسته سالاری و مشارکت به همراه انضباط در محیط کار می باشد. فرهنگ کار، وجدان کار و انضباط اجتماعی و اقتصادی در تعامل با یکدیگر عمل می کنند. برآیند مطلوب این سه عامل از علل زیر حاصل می شوند:
-رفتار مطلوب و کردار درست رهبران و مدیران
– فراهم کردن شرایط لازم پیشرفتهای شغلی برای همه افراد
– به کارگیری نیروهای متناسب با توان و استعداد و تجربیات آنها در مشاغل مناسب
– پرداخت مزد مناسب در قبال انجام کار
– قدردانی از انجام کار به نحو مقتضی و مناسب
– مشارکت گروهی در سازمان
– ایجاد شرایط مساعد برای بروز خلاقیت و نوآوری
۴-۵- عوامل موثر بر افزایش بهره وری نیروی انسانی
– آموزش شغلی مستمر مدیران و کارکنان.
– ارتفا انگیزش میان کارکنان برای کار بهتر و بیشتر.
– ایجاد زمینه های مناسب به منظور ابتکار و خلاقیت مدیران و کارکنان.
– برقراری نظام مناسب پرداخت مبتنی بر عملکرد وبر قراری نظام تنبیه و تشویق.
– وجدان کاری و انضباط اجتماعی که عاملی خود کنترلی است.
– تحول در سیستم و روشها که نقش حساس و کلیدی دارند.
– تقویت حاکمیت و تسلط سیاستهای سازمان بر امور.
از آنجا که افزایش و رشد بهره وری یکی از اساسی ترین راه های دستیابی به تولید بیشتر و به دنبال آن تامین رفاه و بهزیستی افراد در جوامع است ، شناخت عوامل موثر بر افزایش بهره وری از آرمانهای اصلی محققان و پژوهشگران این زمینه بوده است. ولی تمام مولفان این رشته تقریبا در این باب اتفاق نظر دارند که برای افزایش سطح بهره وری تنها یک علت خاصی را نمی توان ارائه نمود بلکه عنوان می کنند که ارتقا بهره وری را باید معلول ترکیبی از عوامل گوناگون دانست.
۲-۲-۱۷-۴- تفاهم میان کارگر و کارفرما
با ایجاد یک سیستم برای مشورتهای دوره ای میان کارفرما و کار گر می توان زمینه همکاری را بوجود آورد با فراهم شدن زمینه های تفاهم به سادگی می توان مسائل عادی را حل کرد و وقت ارزشمند را برای گرفتن تصمیمهای اساسی بکار برد.
۲-۲-۱۷-۵- انگیزه شغلی کارکنان
برنامه های بهره وری بر استفاده بجا از نیروی انسانی دانا ، مجرب و دارای انگیزش متکی است. بهبود انگیزه با نظام پرسنلی و برنامه آموزشی – تربیتی ارتباط نزدیکی دارد.
این کار را می توان با تشویق کارکنان به شرکت در برنامه های بهبود عملیات افزایش بهره وری ، فعالیت های اصلاحی محیط کار و رفع اشکال مقررات شغلی انجام داد. این فعالیتها باعث می شود روحیه کار گروهی در افراد رشد کند و کارکنان از فعالیتهای واحد خود آگاهیهای بیشتری بیابند.
۲-۲-۱۷-۶- آموزش و تربیت کارکنان
پیشرفت تکنولوژی به ارتقا سطح دانش فنی کارکنان نیاز دارد. اغلب تغییر ساختار یک سازمان انتصاب جدید را اجتناب ناپذیر می کند. در این مواقع یک واحد خدماتی یا تولیدی نباید کارکنان قدیمی خود را اخراج نماید بلکه توانایی آنها را از طریق آموزش فنی و بازآموزی مجددا افزایش دهد این فرایند در بلند مدت برای کارکنان و سازمان اهمیتی حیاتی دارد.
۲-۲-۱۷-۷- سیستم پرسنلی مناسب
اصل بسیار مهم در اینجا ، ایجاد امنیت شغلی برای نیروی کار است ، نیروی انسانی واجد شرایط و کارآمد بزرگترین سرمایه یک واحد خدماتی یا تولیدی است نیروی انسانی کارآمد را به سرعت و سهولت نمی توان جایگزین کرد.
۲-۲-۱۷-۸- ساختار سازمانی وسیستمهای کارآمد
نحوه سازماندهی و کفایتهای پرسنلی یک واحد خدماتی ، تولیدی در افزایش بهره وری موثر است هدف از این کار ، واکنش مناسب نسبت به شرایط خارجی و ساده کردن تصمیم گیری دز زمینه تولید خدمات است.
۲-۲-۱۷-۹- ضرورت اصلاح فضای کار

۳-۲- مشخصات خاک محل آزمایش
پس از مشخص شدن محل دقیق آزمایش، پیش از کاشت و پیاده کردن طرح از خاک مزرعه به منظور تشخیص دقیق خصوصیات فیزیکوشیمیایی آن و تعیین میزان عناصر لازم برای رشد گیاه و رفع کمبودهای موجود، در ده نقطه مختلف مزرعه به طور تصادفی از عمق صفر تا ۶۰ سانتی‌متر به صورت زیگزاگ و مرکب نمونه برداری به عمل آمد و سپس نمونه ای از آن خاک در آزمایشگاه تجزیه گردید که نتایج مربوط به برخی از خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک در جدول ۳-۱ نشان داده شده است. بر اساس نتایج جدول تجزیه خاک، بافت خاک لومی- رسی می‌باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جدول ۳- ۱- نتایج آزمون خاک پیش از اجرای آزمایش

فسفر قابل جذب
ppm))

پتاسیم قابل جذب
ppm))

نیتروژن کل (%)

کربن آلی
(%)

آهک
(%)

مقدار کل املاح نمکی
Mg/lit

آهن قابل جذب ppm))

هدایت الکتریکی
EC

واکنش گل اشباع

شن
(%)

لای
(%)

رس
(%)

بافت خاک

۶/۸
۳۸۰
۰۹۸/۰
۹۸/۰
۶/۲۹
۱۲۱
۲/۳
۹۰/۰
۵/۷
۵۴
۲۳
۲۳

Silty-loam

۳-۳-‌ مشخصات رقم ذرت مورد استفاده در آزمایش
رقم مورد استفاده در آزمایش رقم سینگل کراس ۷۰۴ بود. گسترش سطح زیر کشت این رقم در کشور بیش از سایر رقم‌های ذرت بوده و برای تولید دانه و ذرت علوفه‌ای سیلویی مورد استفاده قرار می‌گیرد. طول دوره رشد آن از ۱۲۵ تا ۱۳۵ روز تغییر کرده و از گروه دیررس می‌باشد. در صورتی که برای تولید دانه، مورد استفاده قرار گیرد می‌تواند بین ۸ تا ۱۰ تن دانه تولید نماید (البته عملکردهای بالاتر نیز در بسیاری مواردگزارش شده) و در صورتی که به عنوان علوفه‌ای کشت شود، می‌تواند۶۰ تا ۷۰ تن علوفه تر تولید کند. ارتفاع بوته آن تا ۳ متر می‌باشد و بلال‌های استوانه ای به طول ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر دارد. دانه های آن به شکل دندان اسبی بوده و وزن هزار دانۀ آن در حدود ۳۷۰ گرم می باشد. این هیبرید نسبت به بیماری سیاهک مقاومت نسبی دارد و نسبت به تنش های غیرزنده مانند خشکی و شوری حساس است (بهاروند، ۱۳۸۸). با توجه به فراوانی سطح زیر کشت رقم سینگل کراس ۷۰۴ در منطقه، از این رقم برای این پژوهش استفاده ‌شد.
۳-۴- طرح آزمایش مورد استفاده
این بررسی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. فاکتورها عبارت بودند از: پرایمینگ (پیش تیمار) بذر شامل پرایمینگ توسط آب مقطر(هیدروپرایمینگ) (P₁) ، پرایمینگ توسط ماده HB-101 (P₂) و بدون پیش تیمار (شاهد) (P₀)، فاکتور کود زیستی (نیتروکسین) شامل مصرف (B₁) و عدم مصرف (B₀) و فاکتورکود شیمیایی نیتروژنه شامل عدم مصرف(N₀)، مصرف به مقدار توصیه شده(۴۵۰ کیلوگرم در هکتار) (N₁) و نصف مقدار توصیه شده (N₂) کود شیمیایی اوره. هرکرت شامل۵ خط کاشت به طول ۵/۷ متر، فاصله خطوط کاشت ۷۵ سانتی‌متر و فاصله بین بوته‌ها روی خطوط کاشت ۲۰ سانتیمتر بود. کشت به صورت کپه‌ای بود و در هر کپه ۳ بذر کشت شده و در زمان مناسب (چهار برگی)، یک بوته که وضعیت بهتری داشت نگهداری گردید و دو بوته دیگر حذف شد.
۳-۴-۱- نقشه طرح

P₁

P₀

P₁

۲- داشتن سطح فعال الکتروشیمیایی
۳- پایداری نانو­ذرات فلزی در طول کارکرد پیل سوختی.
از این رو بهینه­سازی بستر­های کربنی در توسعه و پیشرفت پیل­های سوختی متانولی مستقیم خیلی مهم است. خصوصیات مناسب یک بستر کربن از قبیل مساحت سطح ویژه، تخلخل، مورفولوژی، هدایت الکترونی، مقاومت در برابر خوردگی و غیره باید به­منظور ساختن یک کاتالیزور فعال و با توجه به چگونگی به­ کارگیری آن کاتالیزور انتخاب شده باشند. خصوصیات مواد بستر کربن تأثیر به­سزایی روی مراحل آماده سازی و عملکرد کاتالیزور­های بستر شده سنتزی دارد. سرچشمه تأثیرات فیزیکی و شیمیایی این بستر­ها هنوز به­ طور کامل مشخص نیست [۱۷].
۱-۸-۱-۱- کربن­بلک^[۲۳]
بستر مورد استفاده در این پایان نامه کربن­بلک می‌­باشد. لذا این پایه کاتالیزور را بیشتر تحت بررسی قرار می­‌دهیم. کربن­بلک­ها به­ طور رایج به­عنوان بستر برای کاتالیزور­های آند پیل سوختی متانولی مستقیم به‌کار می­روند. تعداد زیادی از کربن­بلک­ها از قبیل استیلن­بلک، ولکان XC-72، و غیره وجود دارند که همه این­ها معمولاً به­وسیله حرارت دادن هیدروکربن­ها از قبیل گاز طبیعی یا قسمت­ هایی از نفت که در فرایند پتروشیمی از نفت خام گرفته می­ شود، ساخته می­شوند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اصطلاح کربن­بلک به خانواده مهم کربن­های صنعتی که در اصل در لاستیک و جوهر­سیاه کاربرد دارند اطلاق می­‌شود. کربن­‌بلک‌­ها از ذرات کروی با ابعاد کلوئیدی تشکیل شده‌اند و ساختمان شبه­گرافیتی^[۲۴] دارند به­همین دلایل با کربن­‌های تجاری مانند کک‌­ها و ذغال‌ها تفاوت دارند. کربن‌­بلک به­ صورت تجاری در اندازه ذرات ۱۰۰ تا ۴۰۰۰ آنگستروم تولید می­‌شود. کربن­‌بلک‌­ها از طریق احتراق ناقص یا تجزیه حرارتی هیدروکربن­‌ها­ی مایع یا گازی تولید می­‌شوند.
کربن­‌بلک‌­ها صرف­نظر از روش تولید و اینکه چه ماده خامی در تولید آن‌ها به­کار رفته باشد دارای خواص مشابهی هستند. سطح ویژه^[۲۵] کربن­بلک­‌ها به­راحتی از روش جذب قابل اندازه‌گیری است. این روش به وسیله برونر^[۲۶]و ایمیت^[۲۷] توسعه پیدا کرد. ذرات کربن­بلک متخلخل هستند و قطر حفره این کربن‌ها بین ۲۰ تا ۳۰ آنگستروم تخمین زده شده است.
آرایش اتم­‌های کربن در داخل ذرات کربن­‌بلک مطالعه شده است. ساختار کریستالی کربن­‌بلک­‌ها را می‌توان به­ صورت گرافیتی که به­ طور نه چندان موازی روی هم انباشته شده است توصیف کرد. در گرافیت فضای بین لایه‌ای ۷_/۶ آنگستروم است ولی درکربن­‌بلک بزرگتر از آن است و در حدود ۷ آنگستروم است.
یک خاصیت مهم فیزیکی دیگر کربن­بلک ساختار زنجیری آنها­ است. بعضی از کربن­‌بلک‌ها مانند دوده چراغ و استیلن‌­بلک‌­ها ساختار زنجیری کامل­تری دارند و بعضی مانند بلک‌­های حرارتی ساختارپذیری کمتر­ی دارند [۱۸]. کربن­‌بلک‌ها از نظر هدایت الکتریکی نیز بسیار متغیرند. دوده کربن­بلک و استیلن­بلک از میان بلک­‌ها هدایت بسیار بالایی دارند.
۱-۹- مطالعه اکسیداسیون الکل­ها روی الکتروکاتالیزور­های بر پایه پلاتین
مسلماً داشتن مکانیسم اکسیداسیون الکل­ها در محیط قلیایی پیش نیازی ضروری برای طراحی و توسعه غشاهای تجمع الکترود (MEAs) مؤثر برای DAFCs می­باشد. اعتقاد بر این است که اکسایش الکل­ها از ۲ مسیر کلی انجام می­ شود. یک مسیر شامل تشکیل حد­واسط CO_ads و مسیر دیگر جایی است که شکستن پیوند کربن ـ کربن اتفاق نمی­افتد. در ادامه مکانیسم اکسیداسیون الکل­های مختلف برای کاتالیزور­های برپایه پلاتین مورد بررسی قرار خواهد گرفت [۱۹].
۱-۹-۱- سینتیک واکنش اکسیداسیون متانول در DMFC
واکنش اکسایش آندی متانول شامل مسیر پیچیده‌­ی حاوی حد­واسط‌­ها­ی گوناگون است. طرح کلی واکنش‌های حد­واسط‌های پیشنهادی برای اکسایش متانول در شکل زیر آورده شده است[۹]:
شکل ۱-۷– مکانیسم اکسایش متانول و انواع حد­واسطهای تولیدی [۹].
اکسایش متانول در یک مرحله انجام نمی‌­شود. اعتقاد بر این است که اکسایش متانول از دو مسیر کلی انجام می­‌شود. مسیری که بیشتر ترجیح داده می­‌شود، مسیری است که در آن فرمالدئید (CH₂O) تولید می‌‌شود که سرانجام منجر به تشکیل اسید­فرمیک (CH₂O₂) و دی­اکسید­کربن می‌­شود. مسیر غیر­ترجیهی، از جهتی پیش می‌رود که در آن فرمالدئید تولید می‌شود اما این‌بار این ترکیب تبدیل به مونواکسیدکربن می_‌‌شود و در نهایت دی­‌اکسید­کربن تولید می­گردد. در هر دو مسیر ترجیهی و غیر­ترجیهی، اکسایش منجر به تولید ۶ الکترون و ۶ پروتون می­‌شود. مسیری که در آن اکسایش CO وجود دارد، ترجیح داده نمی­‌شود چرا که CO یک مسموم‌کننده رایج کاتالیست­‌ها­ی پلاتین است. نوعاً یک کاتالیست متفاوت مانند پلاتین- روتنیم مورد استفاده قرار می­‌گیرد زیرا که حذف اکسایشی CO در ولتاژ­های پایین­‌تر را میسر می­‌سازد و لذا میزان مسموم سازی در مسیر غیر­ترجیهی را کاهش می­دهد.
تحقیقات فراوانی با هدف کاهش مقدار فلزات گران قیمت در DMFC وکاهش میزان فعال‌سازی پلاریزاسیون آندی انجام گرفته است که به موفقیت­‌های چندانی رسیده­‌اند. حتی با گزینش کاتالیزور جدید، واکنش آندی عموماً نیازمند مقدار بالایی فلز گران قیمت، تقریباً ۱۰ برابر پیل سوختی هیدروژن است. نوعاً حدود ۲-۴ میلی‌گرم بر سانتیمترمربع کاتالیست برای آند و کاتد مورد­نیاز است (۲/۰ میلی‌گرم بر سانتیمترمربع کاتالیزور برای پیل­سوختی هیدروژنی لازم است). الکترود کاتد معمولاً به­مقدار کاتالیزور بیشتری برای مقاومت در برابر اکسایش متانول گذرکرده نیاز دارد.
نکته آخر اینکه سینتیک آندی DMFC در مقایسه با اکسایش H₂ کند است و به­محتوای کاتالیزوری بالایی نیاز دارد که این امر ممکن است DMFC را فقط برای کاربرد­های قابل حمل محدود سازد.
۱-۹-۲- مکانیسم اکسایش متانول
کندی^[۲۸] و حامنت^[۲۹] گزارش داده­‌اند که متانول در حین اکسایش تحت جذب سطحی تخریبی قرار می‌‌گیرد. متانول روی سطح پلاتین ابتدا جذب سطحی می­‌شود و سپس دهیدروژناسیون گونه­‌های جذب سطحی شده اتفاق می­افتد که طی چند مرحله در پتانسیل­‌های پایین‌­تر انجام می‌­شود. اتم­‌های هیدروژن جذب سطحی شده می­توانند سریعاً از سطح پلاتین حذف شوند. فرایند تخریبی که منجر به تشکیل یک سری از حد­واسط­‌های کربوکسیلی جذب سطحی می­‌شوند مثل (x = 1-3) ads(CH_xO) با تشکیل گونه CO با جذب سطحی قوی شونده همراه است که مهمترین عامل مسمومیت الکترود هستند. گونه CO جذب سطحی شده با گونه های حاوی اکسیژن جذب سطحی شده مجاور مثلاٌ OH_ads یا H₂O در محلول واکنش داده تا به CO₂ محصول نهایی تبدیل شود که توسط آنالیزهای HPLC تأیید شده است. بنابراین مولکول‌­های متانول، گونه­‌های جذب­سطحی شونده حاصل از تخریب و گونه‌­های اکسیژن­‌دار می‌­توانند به­آسانی جذب سطحی یک کاتالیزور مناسب برای اکسایش متانول شوند. با توجه به شواهد جمع­آوری شده از نوشته­ها و مقالات و نتایج آزمایشات، سه نتیجه ­گیری می­توان انجام داد [۲۰]:

• • جذب سطحی متانول مرحله تعیین­کننده سرعت در واکنش اکسایش کلی متانول است.

• • اکسایش متانل شامل یک فرایند چند مرحله‌ای از جذب سطحی- تخریب است.

• • واکنش اکسایش از درجه اول نسبت به متانول است بنابراین مکانیسم واکنش متانول به­ صورت زیر ارائه می­ شود [۱۵]:

Pt + CH₃OH → Pt – (CH₃OH)_ads (۱-۱۰)
Pt – (CH₃OH)_ads +Pt → Pt – (CH₂OH)_ads +Pt – H_ads (۱-۱۱)
Pt – (CH₂OH)_ads + Pt → Pt – (CHOH)_ads +Pt – H_ads (۱-۱۲)
Pt – (CHOH)_ads + Pt → Pt – (COH)_ads + Pt – H_ads (۱-۱۳)
Pt – (COH)_ads +Pt → Pt – (CO)_ads +Pt – H_ads (۱-۱۴)
Pt – H_ads → H⁺ +Pt + e^– (۱-۱۵)
Pt +H₂O → Pt – (OH)_ads + Pt –H_ads (۱-۱۶)
Pt – (CO)_ads + Pt – (OH)_ads → CO₂ + H⁺ + e + 2Pt (1-17)
و واکنش کلی:
CH₃OH + H₂O→CO₂ + ۶H⁺ + ۶e^– (۱-۱۸)
۱-۹-۲- اکسیداسیون ۲-پروپانول و پروپیلن­گلیکول روی الکتروکاتالیزور­های برپایه پلاتین
یکی از خصوصیات الکل­هایی مانند اتانول و گلیسرول این است که روی Pt و آلیاژ­های آن به­سختی اکسید می­شوند به­ ویژه آنکه هیچ کاتالیزوری آندی بر پایه پلاتین، دانستیه انرژی قابل قبول را در پیل­سوختی گلیسرولی مستقیم و پیل­سوختی اتانولی مستقیم نشان نداده است. اکسیداسیون اتیلن­گلیکول و گلیسرول نسبت به اتانول به­ دلیل حضور دو یا سه گروه هیدروکسیل پیچیده­تر می­باشد. شکل ۱-۸ فرم عمومی پیشنهاد شده برای اکسیداسیون اتیلن­گلیکول و گلیسرول روی الکتروکاتالیزور­های پلاتین را نشان می­دهد. اکسیداسیون اتیلن­گلیکول و گلیسرول موجب تشکیل مقدار قابل توجهی کربنات می­ شود و از این­رو اکسالات روی سطح الکترود Pt به­کندی اکسید می­ شود و CO₂ نیز عموماً یک محصول فرعی هم برای اکسیداسیون گلیکولات (a) و هم برای تارترونات (b) محسوب می­ شود [۲۳-۲۱]. از طرفی اکسیداسیون اتیلن­گلیکول و گلیسرول بر خلاف اکسیداسیون هیدروژن شامل مراحل زیاد و تشکیل حد­واسط­های فراوانی است که ممکن است سایت­های­فعال روی سطح فلز را اشغال کنند. ثانیاً اکسیداسیون جزئی محصولات منجر به بازدهی پایین پیل­سوختی خواهد شد هم چنین حد­واسط­های تولید شده مانند CO موجب مسمومیت و غیر‌فعال‌شدن کاتالیزور می­شوند [۲۲].
شکل ۱-۸– مکانیسم اکسیدسیون اتیلن­گلیکول و گلیسرول روی الکتروکاتالیزور­های فلزی [۲۱].
بر همین اساس استفاده از سوخت­های جایگزین در آند DAFC هنوز هم مورد توجه پژوهشگران قرار دارد. خصوصیتی که این سوخت­ها باید داشته باشند این است که چگالی ­انرژی حجمی و ولتاژ سل بالایی داشته باشند از طرفی حد­واسط­های تولیدشده در اکسیداسیون آنها موجب مسمومیت کاتالیزور آندی نشوند.
پژوهش­های اولیه انجام شده روی الکل­های نوع اول و نوع دوم نشان داد که واکنش اکسایش ۱-پروپانول و ۲-پروپانول منجر به تشکیل ترکیبات کربونیل مربوطه می­ شود. هم­چنین آزمایشات انجام شده برای مقایسه واکنش­پذیری ۱-پروپانول و ۲-پروپانول روی الکتروکاتالیزور Au/SiO₂ مشخص کرد که فعالیت ۲-پروپانول در دماهای پایین بیشتر از ۱-پروپانول است [۲۴]. علاوه بر طلا، پلاتین نیز می ­تواند به­عنوان کاتالیزور برای اکسیداسیون الکل­های ایزومری مورد استفاده قرار گیرد. از این­رو Pt/C 5% برای اکسایش ۲-پروپانول در دمای محیط مورد استفاده قرار گرفت نتایج نشان داد که در فرایند اکسیداسیون ۲-پروپانول، محصولات استون، پروپیونیک­آلدئید و اسید­پروپیونیک تشکیل می­شوند [۲۵]. کاتالیزور پلاتین با بستر نانو­ذرات سیلیکا نیز می ­تواند برای اکسایش ۲-پروپانول مورد استفاده قرار بگیرد [۲۶]. پژوهش­های دیگر مشخص کرد که کاتالیزور Au/CeO₂ نیز فرایند الکترو­اکسایش ۲-پروپانول را با بازدهی بیشتری نسبت به CeO₂ انجام می‌دهد ولی کارایی این کاتالیزور کمتر ازPt/C تجاری است [۲۷-۲۸].
شکل ۱-۹ مکانیسم اکسایش ۲-پروپانول را نشان می­دهد. در این مکانیسم که شامل چند مرحله است ابتدا هیدروژن گروه هیدروکسیل جدا می­ شود و در ادامه فرایند اکسایش به­وسیله­ دو واکنش موازی: (۱) تشکیل پروپن و (۲) هیدروژن­زدایی و تشکیل استون دنبال می­ شود. در نهایت این ترکیبات به CO₂ و H₂O تجزیه می­شوند [۲۹].
شکل ۱-۹– مکانیسم واکنش اکسیداسیون ۲-پروپانول [۲۹].
در سال ۲۰۰۲ ژی­گانگ^[۳۰] و همکارانش عملکرد پیل­سوختی ۲-پروپانولی مستقیم را ارزیابی کردند. نتایج نشان داد که ۲-پروپانول عملکرد خیلی بهتری در مقایسه با پیل­سوختی متانولی مستقیم دارد. این سوخت، ولتاژ مدار باز بسیار بالاتر و جریان میان­عبور بسیار پایین­تر نسبت به متانول نشان می­دهد. آزمایشات مشخص کرد که اگر در پیل­سوختی از ۲- پروپانول به­عنوان سوخت استفاده شود، می ­تواند چگالی انرژی الکتروشیمیایی ۵/۱ برابر بیشتری نسبت به پیل­سوختی متانولی داشته باشد. با این حال، حد­واسط­های تولید شده در اکسیداسیون ۲-پروپانول موجب مسمومیت شدیدتر آند می­ شود [۳۰].
در سال ۲۰۰۶ اقای برجنز^[۳۱] و همکارانش الکترواکسیداسیون ۲-پروپانول را روی الکترود پلاتین در محیط‌های قلیایی بررسی کردند. نتایج مشخص کرد میزان حداکثر جریان با افزایش غلظت ۲-پروپانول یا هیدروکسید افزایش می یابد، هم­چنین افزایش غلظت هیدروکسید باعث جابجایی پتانسیل به مقادیر منفی­تر می­ شود. الکترواکسیداسیون پتانسل آغازی استون بالاتر از الکترواکسیداسیون ۲-پروپانول می­باشد و این امر به­ دلیل جذب بالای حد­واسط­ها در اکسیداسیون ۲-پروپانول می­باشد [۳۱].
در سال ۲۰۰۷ اقای چانگ وی زو^[۳۲] و همکارانش فعالیت پالادیم و طلا برای اکسیداسیون ۲-پروپانول مورد بررسی قرار دادند. الکترود پالادیم چگالی جریان بهتر، فعالیت بالاتر و پتانسیل آغازی منفی­تری برای اکسیداسیون ۲-پروپانول نسبت به کاتالیزور­های پلاتین در محیط قلیایی نشان داد. نتایج ولتامتری چرخه­ای نشان داد که افزودن Au منجر به نتایج امید­بخشی در اکسیداسیون ۲- پروپانول می­ شود و پتانسیل آغازی را در اکسیداسیون ۲ـ پروپانول نسبت به اکسیداسیون متانول ۱۲۰ میلی­ولت جابجا می­نماید [۳۲] .
در سال ۲۰۰۸ متیو^[۳۳] و همکارانش الکترو­اکسیداسیون ۲- پروپانول و استون را روی الکتروکاتالیزور Pt و Pt-Ru در الکترولیت قلیایی با روش­های ولتامتری چرخه­ای و کرونوآمپرومتری مورد بررسی قرار دادند. نتایج حاصل از ولتامتری چرخه­ای نشان داد که مقدار پتانسیل آغازی برای Pt/C مقدار مثبت­تری نسبت به Pt-Ru/C است که این امر به سینتیک کند کاتالیزور Pt/C در مقایسه با کاتالیزور Pt-Ru/C نسبت داده شد. بررسی نتایج کرونوآمپرومتری نشان داد که کاتالیزور حاوی Ru فعالیت بسیار بالایی در کاهش استون در پتانسیل­های پایین­تر نشان می­دهد [۳۳].
در سال ۲۰۰۸ تانگ^[۳۴] و همکارانش الکترواکسیداسیون متانول، ۱-پروپانول و ۲-پروپانول را روی پلاتین و پالادیم در محیط قلیایی بررسی کردند. نتایج اولیه این مطالعه نشان داد که Pd الکتروکاتالیزور مناسبی برای اکسیداسیون ۱-پروپانول و ۲-پروپانول است. و فعالیت اکسیداسیون ۱-پروپانول و ۲-پروپانول روی الکترود Pt در محیط قلیایی کم است ولی فعالیت اکسیداسیون این الکل­ها در سطح الکترود Pd به این صورت است:
متانول < 1-پروپانول < 2-پروپانول
نتایج نشان داد که چگالی­جریان مربوط به اکسیداسیون ۱-پروپانول و ۲-پروپانول روی الکترود Pd خیلی بالاتر از الکترود Pt است. پتانسیل شروع اکسیداسیون ۲-پروپانول در الکترود Pd منفی­تر از الکترود Pt بوده و در نتیجه Pd می ­تواند جایگزین مناسبی برای Pt دراکسیداسیون ۱-پروپانول و ۲-پروپانول در محیط قلیایی باشد[۳۴].
در سال ۲۰۱۱، مارگارتا^[۳۵] و همکارانش اکسیداسیون الکتروکاتالیتیکی ۲،۱ پروپان­دی­ال را با بهره گرفتن از الکترود نانو­متخلخل و مسطح پلاتین در محیط قلیایی بررسی کردند. ولتامتری چرخه­ای نشان داد که الکترود نانومتخلخل پلاتین چگالی جریان بالاتری نسبت به الکترود مسطح پلاتین نشان می­دهد. نویسنده دلیل این امر را مورفولوژی و ساختار هندسی الکترود نانومتخلخل پلاتین می­داند. هم­چنین مطالعه ساختار الکترود­ها نشان داد چگونگی اتصال حد­واسط­های تولید شده به الکترود Pt به مورفولوژی الکترود پلاتین بستگی دارد[۳۵].
در سال ۲۰۱۲ مونیچاندرایه^[۳۶] و همکارش اکسیداسیون ۱،۲پروپان­دی­ال روی الکتروکاتالیزور Pd ترسیب شده روی پلی ۳،۴-اتیلن دی اکسی تیوفن (PEDOT) را بررسی کردند. آزمایشات نشان داد که فعالیت الکتروکاتالیزور Pd-PEDOT/C در الکترواکسیداسیون۱،۲پروپان­دی­ال بیشتراز الکترود Pd و Pd/C می­باشد. افزایش سطح و هم­چنین افزایش سایت­های فعال پالادیم موجب شد که Pd-PEDOT/C فعالیت الکتروشیمیایی بسیار بالاتری نسبت به پالادیم نشان دهد. نتایج ولتامتری چرخه­ای مشخص کرد که چگالی جریان با افزایش غلظت ۲،۱پروپان­دی­ال و همچنین NaOH در الکترولیت افزایش می­یابد. مطالعات آمپرومتری اثبات کرد که الکترود Pd-PEDOT/C پایداری و ثبات بسیار بیشتری در مقایسه با الکترود Pd/C دراکسیداسیون ۲،۱پروپان­دی­ال دارد [۳۶].
در سال ۲۰۱۳ ویل مدلین^[۳۷] و همکارانش اکسیداسیون انتخابی اتیلن­گلیکول و ۲،۱پروپان­دی­ال را بر روی طلا و پالادیم و کاتالیزور دو­فلزی Au/Pdتهیه شده به­وسیله ترسیب الکترودی مورد بررسی قرار دارند. بررسی­ها با بهره گرفتن از معرف انتخابی رقیق شده نشان داد که برای اتیلن­گلیکول شکستن پیوند C-H مرحله تعیین­کننده سرعت است. مطالعات DFT و XRDنشان می­دهد که افزایش سطح کاتالیزور دو­فلزی در مقایسه با پالادیم به احتمال زیاد به علت کاهش در پوشیده شدن پیوند­های جذب­شده بوده و هنگامی که درصد طلا افزایش می­یابد احتمال شکسته شدن پیوند C-H کاهش می­یابد [۳۷].
دامر^[۳۸] و همکارانش اکسیداسیون ۲،۱پروپان­دی­ال را با استفاده ازنانوذرات فلزی طلا، پالادیم، پلاتین و مخلوطی از این فلزات مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد که استفاده از Au-Pt/C باعث افزایش اکسایش ۲،۱پروپان­دی­ال تحت شرایط واکنش می­ شود. آلیاژ طلا با پلاتین منجر به تولید کاتالیزوری با بازدهی بیشتر در مقایسه با آلیاژ طلا با پالادیم می­ شود. بررسی اکسیداسیون ۱،۲-پروپان­دی­ال مشخص کرد که در محیط بازی محصول اصلی لاکتات خواهد بود و در غیاب باز واکنش پذیری کاتالیزور­ها کاهش می‌یابد و محصولات واکنش، هیدروکسی­استون و لاکتات هستند. مسیر پیشنهادی برای مکانیسم اکسایش ۲،۱پروپان­دی­ال در شکل ۱-۱۰ نشان داده شده است [۳۸].
شکل ۱-۱۰– مکانیسم پیشنهادی برای اکسیدسیون ۱و۲-پروپان­دی­ال [۳۸].
مکانیسم دیگری برای اکسیداسیون ۱و۲-پروپان­دی­ال روی کاتالیزور­های Pd/C ,Pt/C ,Au/C در محیط بازی توسط پراتی^[۳۹] و گروه مطالعاتی­اش پیشنهاد شد (شکل ۱-۱۱). نتایج نشان داد که Au/C فعالیت ذاتی بالایی در اکسیداسیون گروه هیدروکسیل نوع اول نشان می­دهد در حالی­کهPd وPt/C گزینش­پذیری بین هیدروکسیل نوع اول و دوم ندارند [۳۹]. نتایج مشابهی توسط پینکس^[۴۰] و تارنینگ^[۴۱] نیز برای اکسایش ۱و۲-پروپان­دی­ال بدست آمده است [۴۰-۴۱].

۱۲

۱۵/۳±۸۳/۱۸

۱۳

۹۶/۳±۲۳/۲۴

* معنی داری در سطح ۰۵/۰
میانگین
تجربی
کنترل
درد
نمودار۴-۵: مقایسه میزان تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر درد در دو گروه تجربی بعد از اعمال پروتکل و گروه کنترل
۵-۱ مقدمه
در فصل قبل تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق با بهره گرفتن از روش های آماری مربوطه و نتایج حاصل از تحقیق بیان شد. در این فصل ابتدا خلاصه تحقیق حاضر ارائه شده و سپس در بخش بحث و بررسی به مقایسه نتایج بدست آمده از این تحقیق با سایر تحقیقات و همچنین توجیه علمی نتایج بدست آمده در تحقیق به همراه نتیجه گیری و پیشنهادات پرداخته شده است.
۵-۲ خلاصه تحقیق
گردن درد یکی از بیماری های شایع (بالغ بر ۶۷ %) بویژه در کشورهای صنعتی می باشد، که اکثر گروه های سنی حتی افراد جوان را شامل می شود. در بررسی اختلالات اسکلتی-عضلانی در دانشجویان ایتالیایی شایع ترین علامت، درد گردن(۶۹%) و به دنبال آن درد مچ دست(۵۳%)، شانه(۴۹%)و بازو(۸%) بود. بنابراین هدف از تحقیق حاضر تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر تعادل، درد و حس وضعیت گردن در دانشجویان دختر با گردن درد غیراختصاصی دانشگاه شهید باهنر کرمان بود. آزمودنی­های این تحقیق را ۳۰ دانشجو مبتلا به گردن درد غیراختصاصی تشکیل دادند که در پایان ۸ هفته تعداد سه نفر از گروه تجربی به دلیل عدم حضور منظم در برنامه تمرینی و تعداد دو نفر در گروه شاهد به دلیل عدم حضور در مرحله تست گیری پایانی از مطالعه حذف شدند و در نهایت گروه تجربی به ۱۲ و گروه کنترل به ۱۳ نفر رسید. افراد گروه تجربی را با میانگین و انحراف استاندارد سن ۲۹/۲ ±۸۳/۲۳، وزن ۴۶/۹ ±۵۶ و قد۶۵/۴ ±۳۳/۱۶۰ و گروه کنترل را با میانگین و انحراف استاندارد سن۵۵/۱ ±۶۲/۲۳، وزن ۸۸/۷ ±۹۲/۵۵ و قد۸۹/۶ ±۳۸/ ۱۶۳ تشکیل می دادند . به منظور ارزیابی میزان شدت گردن درد از مقیاس پیوسته بصری Visual Analogue Scale (VAS) استفاده شد. برای بررسی تعادل از دستگاه تعادل سنج بایودکس و بررسی حس وضعیت از کلاه با نشانگر لیزری(درجه) استفاده شد . تجزیه و تحلیل آماری توسط نرم افزار _۱۶SPSS انجام گرفت. از آزمون های t مستقل و t وابسته جهت مقایسه میانگین در دو گروه و یک گروه در سطح معناداری قابل قبول ۰۵/۰> p استفاده شد. نتایج بدست آمده از این تحقیق، وجود اختلاف معنادار را در تاثیر تمرینات ثبات دهنده در گروه تجربی بر میزان حس وضعیت(چرخش به راست۰۰۱/۰P=، چرخش به چپ۰۰۱/۰ P=و فلکشن۰۲۶/=۰P)، درد(۰۲۲/P=0) و تعادل کلی(۰۰۴/P=)، قدامی-خلفی(۰۱/۰ P=)، داخلی-خارجی(۰۰۷/ ۰ P=) و همچنین وجود اختلاف معنادار در تاثیر تمرینات ثبات دهنده در بین دو گروه کنترل و تجربی بر تعادل کلی(۰۰۸/۰ P=)، قدامی -خلفی(۰۰۵/۰ P=)، حس وضعیت(چرخش گردن به راست ۰۱۵/۰ P=، چرخش به چپ ۰۰۶/۰ P=، فلکشن ۰۴۳/۰ P=) و درد (۰۰۱/۰ P=) را نشان داد. اختلاف معناداری در تاثیر تمرینات ثبات دهنده در شاخص داخلی-خارجی تعادل در بین گروه کنترل و تجربی علیرغم پیشرفت، دیده نشد (۱۹/۰P=).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۳ بحث و تفسیر یافته ها
در این بخش با توجه به نتایج بدست آمده و مقایسه آن با تحقیقات مشابه قبلی و بررسی مبانی علمی، به بحث پیرامون یافته های تحقیق پرداخته می شود.
۵-۳-۱ بررسی تاثیر گذاری تمرینات ثبات دهنده بر میزان تعادل دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیراختصاصی
نتایج تحقیق موید آن است که، هشت هفته تمرینات ثبات دهنده بر میزان تعادل در دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیراختصاصی تاثیر معنی داری دارد. در همین راستا ۲ فرضیه زیر مورد بررسی قرار می گیرد.
۱-تمرینات ثبات دهنده بر میزان تعادل در دانشجویان دختر مبتلا به گردن درد غیراختصاصی تاثیر معناداری ندارد.
۲-بین میزان تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر تعادل در دانشجویان دختر دارای گردن درد غیراختصاصی در گروه تجربی بعد از اعمال پروتکل تمرینی و گروه کنترل تفاوت معناداری وجود ندارد.
نتایج حاصل از این تحقیق منتهی به رد فرضیه اول فوق منجر شد و بدین ترتیب فرضیه ی تاثیر گذاری تمرین بر میزان تعادل قبل و بعد از اعمال پروتکل تمرینی مورد تایید قرار گرفت و در فرضیه دوم هم بهبود معناداری در شاخص کلی و قدامی – خلفی دیده شد، اما در شاخص داخلی – خارجی، علیرغم پیشرفت، تفاوت معناداری دیده نشد.
توانایی حفظ تعادل بدن، عاملی مهم و ضروری در انجام فعالیت های روزمره و اجرای فعالیت های ورزشی می باشد. حفظ تعادل بدن توسط سه سیستم بینایی، دهلیزی و حسی حرکتی کنترل می- شود(حسینی ۱۳۹۰)
جوانسون و همکارانش پیشنهاد می کنند که، افزایش تنشن در سندرم های دردناک عضلانی-اسکلتی، افزایش انقباضات استاتیک وتمرکز اسید لاکتیک ودیگر متابولیت ها از این عضلات، آوران های گروه ٣و ۴ مفصلی وسیستم سمپاتیک را تحریک می کند، این آوران ها اثرات تحریکی برعصب حرکتی گاما دارند. افزایش فعالیت عصب حرکتی گاما، حساسیت دوک عضلانی را بالا می برد. این حساسیت افزایش یافته باعث خطا در سیگنال های پروپریوسپتیو می شود و این مورد ممکن است در عضلات مختلف گردن اتفاق بیفتد. وقتی این خطا به سیستم عصبی مرکزی می رسد و با سیگنال های بینایی و دهلیزی در تعامل قرار می گیرد، عدم انطباق حسی اتفاق افتاده واز آنجایی که کنترل وضعیت بدن از هماهنگی اطلاعات آوران سیستم های بینائی، دهلیزی وهمچنین اطلاعات حس پیکری می- باشد، اختلال در پیام های ارسالی از این ناحیه می تواند باعث سرگیجه وعدم تعادل فرد شود (کناتسون ^[۳۷]۲۰۰۰).
نتایج حاصل ازاین تحقیق نشان داد که هشت هفته تمرینات ثبات دهنده موجب بهبود تعادل در دانشجویان دختر شد. این تحقیق با نتایج تحقیق خدابخشی و همکاران(۱۳۹۱) ، فیلد و همکاران(۲۰۰۸) همخوانی دارند.
صالح پور و همکارانش(۱۳۸۹) نشان دادند که بیماران با درد در ناحیه گردن دچار اختلال در حفظ وضعیت می گردند، که نیاز توجه به این مورد در درمان و پیشگیری از صدمات متعاقب آن توصیه می- شود.
ماری جورگنسن و همکاران (۲۰۱۱) در تحقیقی نشان دادند که، تعادل قامت در میان نظافت چیان با گردن درد، دچار اختلال شده و یک نوسان وضعیتی در بین دو گروه را نشان داد.
رویجزون و همکاران(۲۰۱۱) در تحقیقی نشان دادند که افراد با سابقه ضربه در ایستان آرام بدون بینایی افزایش نوسان قامت را نشان دادند و این تغییرات برای مولفه های آهسته بود.
صالحی و همکاران(۱۳۹۲) در تحقیقی که به بررسی تاثیر تمرینات ثباتی و کششی-تقویتی بر شاخص های تعادلی در افراد با وضعیت جلو آمده سر پرداختند، نشان داد که تمرینات ثباتی بیش از تمرینات کششی سبب بهبود تعادل شد.
بر خلاف تحقیق حاضر در یک تحقیق مک کاسکی(۲۰۱۱) ، تأثیر یک دوره تمرین پایداری ناحیه مرکزی بدن بر تعادل پویا را با بهره گرفتن از آزمون تعادلی ستاره(SEBT ) مورد بررسی قرار دادند.آن ها گزارش کردند که تمرینات می تواند افزایش قابل توجهی در جهات خلفی- خارجی و خلفی – داخلی داشته باشد. در حالی که هیچ گونه افزایش قابل توجهی در جهت قدامی مشاهده نشد . از دلایل احتمالی می توان به تفاوت متغیرهای تمرینی، جامعه آماری و زمان پروتکل تمرینی اشاره نمود. در تحقیق مک کاسکی(۲۰۱۱)، تعداد ۳۰ شرکت کننده سالم به مدت ۴ هفته به انجام تمرینات پایداری ناحیه مرکزی بدن پرداختند، اما آزمودنی های این تحقیق را دانشجویان گردن دردی تشکیل می دادند و تمرینات انتخاب شده مطالعه حاضر شامل تمرینات ثبات دهنده گردن بود. از طرفی روش ارزیابی مک کاسی بوسیله آزمون تعادلی ستاره بود اما در تحقیق حاضر تعادل با دستگاه بایودکس سنجیده شد.
در توجیه معنادار نشدن شاخص داخلی- خارجی فرضیه دوم فوق و معنادار شدن شاخص کلی و قدامی- خلفی اینگونه می توان گفت ، زمانی که فرد با یک شر ایط بی ثبات تر مواجه می شود عضلات قدامی خلفی جهت ثبات قامت فعالیت بیش تری از خود نشان می دهند، لذ ا نوسانات مرکز فشار حول محور قدامی- خلفی افزایش یافته و در واقع این محور برای حفظ ثبات توسط سیستم کنترل کننده ثبات انتخاب می شود، این امر حاصل از عوامل بیومکانیکال ، طراحی سیستم بایودکس و احتمالاً عوامل آناتومیکال می باشد. علت آناتومیکال احتمالی، بیش تر بودن دامنه حرکتی دورسی-پلانتارفلکشن نسبت به اینورژن -اورژن و دخالت بیش تر عضلات قدامی – خلفی در کنترل قامت و در نتیجه ایجاد نوسانات بیش تر در این جهت بوده است، در نهایت سیستم مرکزی کنترل قامت بیش تر سعی می کند ثبات خود را در این جهت بهبود بخشد و از جهت داخلی- خارجی غافل می- شود.(باقری ۱۳۹۱)
در گردن درد غیر اختصاصی مزمن، محدودیت حرکات گردن، خستگی در افراد مبتلا به گردن درد به علت انقباض طولانی مدت عضلات ویا وضعیت غیر راحت می تواند باعث نقص در اطلاعات حس عمقی واختلال تعادل شود.( چین۲۰۱۳) انجام تمرینات ورزشی با به چالش کشیدن دستگاه های درگیر در حفظ تعادل و اعمال اضافه بار بر روی حس های درگیر در تعادل و حس عمقی باعث بهبود و تسهیل در انتقال ورودی های حسی نام برده می شوند(جلالی ۱۳۹۲)، بنابراین می توان نتیجه گرفت انجام پروتکل تمرینی در گروه تجربی توانسته است با تقویت حس عمقی وستیبولار وبینایی در بهبود کنترل قامت موثر باشد .
۵-۳-۲ بررسی تاثیر گذاری تمرینات ثبات دهنده بر میزان حس وضعیت دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیراختصاصی
نتایج تحقیق بیان کرد که هشت هفته تمرینات ثبات دهنده بر کاهش خطای بازسازی گردن در دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیراختصاصی تاثیر معنی داری دارد. در همین راستا ۲ فرضیه زیر مورد بررسی قرار می گیرد.
تمرینات ثبات دهنده بر میزان حس وضعیت در دانشجویان دختر مبتلا به گردن درد غیر اختصاصی تاثیر معناداری ندارد.
بین میزان تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر حس وضعیت در دانشجویان دختر دارای گردن درد غیراختصاصی در گروه تجربی بعد از اعمال پروتکل تمرینی و گروه کنترل تفاوت معناداری وجود ندارد.
نتایج حاصل از این تحقیق منتهی به رد هر ۲ فرضیه ی فوق شد و بدین ترتیب فرضیه ی تاثیر گذاری تمرین بر میزان حس وضعیت مورد تایید قرار گرفت.
تاریخچه حس، به زمان ارسطو فیلسوف یونانی بر می گردد. او اولین کسی بود که انسان را دارای پنج حس معرفی کرد. ولی بعدها آقای چارلز بل حس ششم را هم در انسان توضیح داد که همان حس وضعیت و حس حرکت اندامها است. این حس که به عنوان یک حس مفصلی شناخته می شود، فرد را از وضعیت قرارگیری وحرکت مطلع می سازد و در نهایت باعث نظم بخشیدن به انقباض عضلانی به منظور حرکت و استحکام آن می گردد. حس عمقی سالم و دقیق برای عملکرد مطلوب در فعالیت های روزمره زندگی و همین طور درفعالیت های ورزشی الزامی است. حس عمقی در ابتدا توسط شرینگتون در سال ۱۹۰۶ به عنوان نوعی باز خورد از اعضا به دستگاه عصبی مرکزی تعریف شد. حس عمقی نوع اختصاص یافته ای از حس لمسی است و شامل اجزای گوناگونی از قبیل حس وضعیت ، حس حرکت ، حس سرعت و حس اعمال نیرو می باشد. (زمانی ۱۳۸۹)
درتحقیق بینرت و همکاران (۲۰۱۳) که به تاثیر تمرینات تعادلی بر عملکرد حسی- حرکتی گردن انجام دادند به این نتیجه رسیدند که تمرینات تعادلی برای بهبود دقت خطای مفصل کارآمد هستند و در گروه کنترل کاهش معناداری را نشان داد.
همچنین گنک (۲۰۱۳) و همکاران نشان دادند که گروه آزمون که با دستکاری مفصل گردن و ماساژ همراه بود، کاهش بیشتری در خطای حس وضعیت نسبت به گروه کنترل که فقط ماساژ انجام دادند صورت گرفت و افزایش در دامنه حرکتی منجر به کاهش خطای وضعیت مفصل و بهبود حس وضعیت شد.
آرامی و همکاران(۱۳۹۰) در تحقیقی که خطای بازسازی سر و گردن بوسیله کلاه با منبع پرتو لیزری(درجه) اندازه گیری شد، به این نتیجه رسیدند که ده جلسه برنامه تحملی و حس عمقی گردن می تواند در بهبود تحمل، خطای حس عمقی و درد بیماران مبتلا به گردن درد غیراختصاصی مزمن موثر باشد. در تحقیقی چینگ و همکاران (۲۰۱۰) اعلام کردندکه بزرگسالان با گردن درد مزمن حس وضعیت ضعیف تری را با EMG نشان دادند و آن می تواند به دلیل کاهش حس عمقی باشد.
پالمگرین و همکاران(۲۰۰۹) نشان دادند که میانگین خطای حس وضعیت در گروه با گردن درد نسبت به گروه سالم بیشتر بود و نقص تعادل بیشتری در گروه گردن درد بود.
بنابراین در افراد مبتلا به گردن درد احتمالا به دنبال درد اختلال در سیستم حسی حرکتی و کاهش فعالیت عضلانی رخ می دهد. ارتباط تنگاتنگ فیزیولوژیک بین شاخص های درد وحس عمقی می- تواند توجیه کننده اختلاف معنادار در میزان حس وضعیت باشد (سعادت ۲۰۱۲). همچنین از میان تمام گیرنده های عضلانی(دوک عضلانی، دستگاه گلژی، گیرنده پاچینی و پایانه های عصبی آزاد)که در حس عمقی نقش ایفا می کنند، دوک عضلانی گیرنده اصلی در حس وضعیت مفصل محسوب می- شود(میسوایی^[۳۸] ۲۰۰۸) و از آنجا که عضلات ناحیه گردن بیشترین میزان دوک عضلانی در بدن را دارا هستند، تخریب آن می تواند بر کاهش حس عمقی افراد گردن دردی تاثیر بگذارد.
همچنین درد ممکن است باعث تغییر اطلاعات حسی – پیکری درسطح نخاعی وفوق نخاعی شود. در سطح موضعی افزایش درد، باعث آزاد شدن واسطه های شیمیایی شده که در نتیجه آن آستانه گیرنده- ها پایین آمده وفعالیت خودبخودی آن ها افزایش می یابد. در درد مزمن، در نتیجه تغییراتی که در سیستم عصبی مرکزی بوجود آمده از طریق اثری که درد بر کورتکس حرکتی و زیر قشری می- گذارد، بالا بودن حساسیت گیرنده های مکانیکی ادامه می یابد. این حساسیت مزمن ممکن است برهم خوردن طولانی مدت پیام های حسی – پیکری از ناحیه گردن را به دنبال داشته باشد. (جول۲۰۰۸، پاساتور ۲۰۰۶،کالبرگ ۱۹۹۶). بنابراین تمرینات ثبات دهنده می تواند به بهبود سیستم های حس- حرکتی که جهت ثبات بدن فعالیت می کنند، کمک کند.
۵-۳-۳ بررسی تاثیر گذاری تمرینات ثبات دهنده بر میزان درد در دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیراختصاصی
نتایج تحقیق بیانگر تاثیر معنی دار هشت هفته تمرینات اصلاحی بر میزان درد در دانشجویان مبتلا به گردن درد غیراختصاصی است. در همین راستا ۲ فرضیه زیر مورد بررسی قرار می گیرد:
تمرینات ثبات دهنده بر میزان درد در دانشجویان دختر مبتلا به گردن درد غیراختصاصی تاثیر معنی داری ندارد.
بین میزان تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر میزان درد در دانشجویان دختر دارای گردن درد غیراختصاصی در گروه تجربی بعد از اعمال پروتکل تمرینی و گروه کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.