فصل اول: تعریف، ماهیت،اشکال انعقاد قراردادهای الکترونیکی و محدودیت‌های انعقاد آن‌ ها

در جهت شناخت موانع و محدودیت‌های حقوقی قراردادهای الکترونیکی ابتدا می‌بایست تعریف صحیحی از این قراردادها دانست و ماهیت و انواع و خصوصاًً شیوه های انعقاد قراردادهای الکترونیکی در شناخت این موانع و محدودیت‌ها نقشی تعیین‌کننده دارند ‌بنابرین‏ در فصل اول سعی می‌کنیم شناخت روشن و دقیقی از قراردادهای الکترونیکی داشته باشیم.

مبحث اول: تعریف، ماهیت، طرق انعقادقراردادهای الکترونیکی

الف: تعریف قراردادهای الکترونیکی

قانون نمونه آنسیترال از تجارت الکترونیکی تعریفی ارائه نداده است. در ماده ۱ این قانون عنوان‌شده که شامل هر نوع اطلاعی می‌شود که در قالب داده‌پیام با کاربرد در فعالیت بازرگانی باشد.^[۱]

قانون تجارت الکترونیکی ایران نیز تعریفی از تجارت الکترونیکی ارائه ننموده است ولی در ماده(۱) این قانون قلمرو شمول آن را بیان نموده است.

((این قانون مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسطه‌های الکترونیکی و با بهره گرفتن از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود.))

برخی از حقوق ‌دانان^[۲] معتقدند که به دو جنبه مهم تجارت الکترونیک توجه نگردیده ۱- تجاری بودن فعالیت ۲- انجام مبادله از طریق اینترنت. به ‌نظر می‌رسد این ایراد صحیح باشد چه اینکه تجارت در معنای وسیع آن‌که شامل مبادله کالا، خدمات، بازاریابی، تبلیغات و غیره نیز می‌شود؛ بنابرایننمی‌توان هر گونه مبادله اطلاعات را از طریق واسطه‌های الکترونیکی تجارت دانست.به عنوان‌مثالتبادل‌نظرهایعلمی که به‌قصدکسب‌وکار و جلب منفعتنیست را نمی‌توان تجارت الکترونیک دانست. برخی از حقوق ‌دانان دیگر عنوان نموده‌اند^[۳] تجارت الکترونیکی خریدوفروش کالا و خدمات و غیره از طریق سامانه‌های الکترونیکی همچون اینترنت و شبکه‌هایرایانه‌ایمی‌باشد و ارتباط‌هایانجام‌گرفته از طریق تلفن و غیره را شامل نمی‌شود.

اما در بند الف ماده ۴ کنوانسیون ۲۰۰۵، ارتباط الکترونیکی را عبارت از هر ارتباطی می‌داند که طرفین از طریق داده‌پیام^[۴] مبادله نمایند دانسته است و در بند ج ماده ۴ داده‌پیام را اطلاعاتی که با وسایل الکترونیکی، مغناطیسی، نوری و یا وسایل مشابه، تولید، ارسال، دریافت و یا ذخیره می‌شوند دانسته و بیان داشته که مبادله الکترونیکی داده ها محدود به پست الکترونیکی، تلگراف، تلکس یا تلکپینمی‌شود.

چنانچه ملاحظهمی‌شود نه قانون نمونه آنسیترال و نه قانون تجارت ایران و نه کنوانسیون ۲۰۰۵ سازمان مللتعریفی از تجارت الکترونیکی ارائه نداده‌اند. سازمان تجارت جهانی در اعلامیه مورخ ۲۵ سپتامبر ۱۹۹۸ تجارت الکترونیکی را چنین تعریف ‌کرده‌است: ((تولید، توزیع، بازاریابی، فروش یا تسلیم کالاها و خدمات، از طریق وسایل الکترونیکی را تجارت الکترونیکی گویند))^[۵]

به ‌نظر می‌رسد تعریفی که اتحادیه اروپا از تجارت الکترونیک نموده از سایر تعاریف به‌عمل‌آمدهجامع‌تر باشد.

«تجارت الکترونیکی به آن نوع از تجارت اطلاق می‌شود که دربرگیرنده تشکیلات اقتصادی است که در آن مشتریان با یکدیگر و یا سازمان‌ها و یا اداره‌های مختلف معامله می‌کنند و این امر از طریق وسایل الکترونیکی انجام می‌پذیرد و شامل سفارش الکترونیکی کالاهاوخدمات، سفارش برخط، پرداخت و تسلیم کالاها و خدمات نرم‌افزارها– مجلات الکترونیکی، خدمات تفریحی، خدمات اطلاع‌رسانی انتقال الکترونیکی پول، تجارت الکترونیکی سهام، بارنامه الکترونیکی و حراج الکترونیکی است».^[۶]

ب: ماهیت قراردادهای الکترونیکی

قراردادهای الکترونیکی دارای ماهیت مستقلی از قراردادهای سنتی نمی‌باشند و تابع قواعد عمومی قراردادها و اراده طرفین است. شرایط اساسی صحت معاملات که جهت اعتبار قراردادها در قوانینکشورها قید گردیده^[۷] در خصوص قراردادهای الکترونیکی هم اعتبار دارد و جاری است؛ ‌بنابرین‏ اگرچه اصل آزادی قراردادها هم در تشکیل قرارداد و هم در اثبات قرارداد حاکم است^[۸] ولی به لحاظ طبیعت خاص قراردادهای الکترونیکی در برخی از کشورها مقررات یا دستورالعمل‌هایی ‌به این قواعد عمومی اضافه گردیده است. به عنوان‌مثال در کشور فرانسه با فرمان ۳۱/۲۰۰۰ تجارت الکترونیکی (قانون اعتماد در اقتصاد دیجیتالی)، فرایند تشکیل قرارداد الکترونیکی دارای تشریفات الحاقی و اضافی گردیده است^[۹] بدین‌صورت که ایجاب دهنده حرفه‌ای را ملزم می‌کند که شرایط قراردادی را به گونه‌ای در اختیار بگذارد که حفظ و تولید دوباره آن‌ ها ممکن باشد. علاوه بر این به‌موجب قانون مدنی فرانسه در واقع فرایند تشکیل قراردادهای الکترونیکی در چهار مرحله صورت می‌پذیرد. در وهله نخست، باید شخص قبول کننده نخستین رضای خود را با انتخاب کالا یا خدمات ایجاب شده اعلام نماید، در مرحله دوم گیرنده ایجاب باید امکان داشته باشد تا پیش از تأیید ایجاب و ابراز قبولی خوداشتباهات احتمالی خود را تصحیح کند، سپس قبول کننده باید سفارش خود را تأیید کند تا قبولی او تأیید شود و برای این کار و جلوگیری از اشتباهات مربوط به خطاهای انسانی دو بار کلیک کردن (double clic) ضروری دانسته شده است. همچنین به‌موجب بند ب ماده ۵-۱۳۶۹ قانون مدنی فرانسه ایجاب دهنده موظف است که بدون فوت وقت تأییدیه مبنی بر ارسال قبولی برای ایجاب خود را ارسال نماید.

دانشمندان برجسته ای چون فروید، اریکسون، بالبی، پیاژه ، ویگوتسکی و اسکینر معتقدند کودک در تعامل با محیط خود رشد می‌کند (احدی ، ۱۳۸۱). اگرچه هر کدام از آن ها تعریف کم و بیش متفاوتی از تعامل دارند. اولین تماس های کودک در محیط با والدین خویش است و والدین برای او منبع غذا، عشق و آسایش هستند. کیفیت این تعامل زمینه ساز اصلی شکل گیری احساس ایمنی در کودک است که پیامدهای گوناگونی درپی دارد (جان بزرگی، نوری، آگاه هریس، ۱۳۸۷).

روابط بین کودکان و والدین و سایر اعضای خامواده را می توان به عنوان شبکه ای از بخش هایی دانست که در کنش متقابل با یکدیگرند. نظام خانواده در مجموعه ای از نظام های بزرگتری قرار دارد. این نظام به طور مستقیم و غیر مستقیم از طریق روش های مختلف تربیتی بر کودکان تاثیر می‌گذارد. جامعه بزرگتر نیز جزئی از زمینه ی فرهنگی برای الگوهای رفتار خانوادگی است. یک الگوی خانواده که مناسب جامعه یا دوره ی زمانی خاصی است، ممکن است در یک جامعه دیگر نابهنجار باشد و در نتیجه برای کودکان پیامدهای مختلفی داشته باشد. ‌بنابرین‏ طبقه اجتماعی ، نظام یا قلمروی بزرگتری است که نظام خانواده در درون آن عمل می‌کند (ماسن و همکاران، ۲۰۰۵).

رابطه فرزند و والدین، هم چنان که این دو با یکدیگر کنش متقابل دارن رشد می‌کنند. رفتار فرزندان هم مانند رفتار و نگرش والدین ‌به این کنش متقابل کمک می‌کند. هیچ پدر و مادری در پی آن نیست که زندگی فرزند خود را تباه کند و هیچ پدر و مادری قصد نمی کند که کودک خود را ترسو ، کمرو ، لجباز ، سهل انگار یا بی حصوله بار آورد، با این حال اغلب این رفتارهای نامطلوب ، محصول روش های تربیتی و برخوردهای ناشیانه ی والدین با کودکان است (کریمی ، ۱۳۷۸).

در حقیقت ابراز شخصیت کودک نتیجه شدت و ضعف روابطی است که با افراد و اشخاص دارد. حال اگر این شبکه روابط ناسالم باشد ، او دارای شخصیت سالم خواهد شد. روی همین اصل باید تصزیح کرد که روابط پدر و مادر با کودک دارای اهمیتی است که ساختار اولیه شخصیت را شکل می‌دهد و مشخص می‌کند. یکی از راه های پی بردن به نفوذ متقابل والدین و فرزندان این است که در نظر داشته باشیم که والدین برای رفتار قابل قبول محدودیت هایی دارند. وقتی کودک از این محدودیت ها بالاتر یا پایین تر رود ، والدین سعی می‌کنند رفتارشان را تغییر دهند. برای مثال بچه ای که بسار پرخاشگر است ممکن است از حد قابل قبول پرخاشگری از نظر والدین فراتر رود و والدین هم ممکن است پرخاشگری او را سرکوب کنند و سعی کنند سائق های پرخاشگری او را کنترل کنند. همین والدین ممکن است کودکی را که بسیار خجالتی است تشویق کنند که بسیار پر جرات تر باشد. همان طور که خلق و خوی کودک در والدین تاثیر می‌گذارد، خصوصیات فردی والدین نیز در واکنش های کودک تاثیر می‌گذارد. مادر و فرزند هر دو به روابط خود کیفیتی می بخشند که در طول زمان باهم در کنش متقابل خواهند بود (برجعلی،۱۳۸۴).

روانشناسان رفتارهای والدین را با روش های متنوعی مثل مشاهده مستقیم ، مصاحبه با والدین یا کودکان ، رتبه بندی از طریق مشاهده گران و پرسش نامه مطالعه کرده‌اند. از روش های مختلف فرزند پروری دو جنبه اهمیت بیشتری دارد: پذیرش در برابر طرد کردن و سخت گیری مناسب در برابر سهل گیری. گرمی و پذیرش از آن جا اهمیت دارد که برای تلاش های والدین در منضبط کردن فرزندانشان و آموختن ارزش هایی به آنان زمینه ای را فراهم می‌کند. به طور کلی والدین گرم و پذیرا بیش از دیگران در انتقال ارزش ها و هدف های خود به فرزندهایشان تاثیر می‌گذارند. طرد بیش از حد کودکان غالبا با رفتارهای مشکل برانگیز آنان ارتباط دارد. با توجه به روش های مختلفی که والدین در سخت گیری ها وکنترل کردن ها در کودکان می‌گذارد متفاوت است (ماسن و همکاران، ۲۰۰۵).

از آن جا که مادر نخستین مراقب کودک است و مراحل اولیه رشد ، تاثیر قطعی بر شخصیت انسان دارد و نیز بسیاری از مشکلات روان شناختی ریشه در این ارتباط دارد، تعامل بین مادر و فرزند مورد توجه خاص بوده است. تعامل مادر_فرزند از لحظه های بعد از تولد (در واقع حتی پیش از آن) شروع می شود. از همین زمان هم مادر هم فرزند به تماس بلافاصله نیاز دارند و مقدار این تماس می‌تواند در کیفیت رابطه آن ها بسیار مؤثر باشد. مادران معمولا واکنش های عاطفی گوناگونی نسبت به نوزادان خود نشان می‌دهند. برخی احساس عقی بزرگ و برخی احساس بی تفاوتی می‌کنند. اگرچه این احساس بی تفاوتی بعد از گذشت چند روز از بین می رود ولی شکل گیری عشق و محبت مادر به رغم ژنتیکی و فطری بودن آن ، مستلزم تماس با فرزند است، یعنی اگر مادر با فرزند خود تماس برقرار نکند این عشق و علاقه شکوفا نخواهد شد (علیزاده، ۱۳۸۰).

پی بردن ‌به این نکته هراس آور است که سرکوبی کودک بعضا از بدو تولد شروع می شود، شاید هم زودتر از آن. برای اغلب والدین دشوار و باور نکردنی است هنگامی که مادری سر خورده ، نوزادی ناخواسته را به دنیا می آورد چه کسی می‌تواند بگوید سر خوردگی های مادر در زمان بارداری چه اثراتی بر نوزاد گذشته است. به کودکی که بیش از حد به مادر خود وابسته است و این دلبستگی از مادر به کودک سرایت ‌کرده‌است نمی تواند خود را از دیگری متمایز کند. این وابستگی شدید مانع از خود فهمی و خودیاری او شده و باعث می شود که توانایی مواجهه با فشارهای روانی (حتی ضعیف) را نداشته باشد و سریع تر از کودکان همسال خود دچار آشفتگی و پیامدهای دیگری گردد.احساس کهتری در کودکان در انتظارات و توقعات به دور از ظرفیت و توانایی والدین از فرزندان ریشه دارد. توقع بیش از حد از کودک همان قدر کهتری آور است که او را کمتر از آنچه هست تصور کنیم و کارها و تکلیف هایی پایین تر از سن او به او واگذار کنیم. کودکان در سنین پایین تر به گونه ای پرورش می‌یابند که هرچه والدین احساس و درک می‌کنند و یا قلب آن ها به آن ها گواهی می‌دهد جمع‌ آوری و در لایه‌های زیرین شخصیت خود ذخیره می نمایند ‌و اساسا سازگاری و درک آن ها از جهان پیرامون، وابسته به نوع سازگاری و درک والدین است. به نظر می‌رسد در گذشته سازگاری و درک کودک از سوی والدین به مراتب بیش تر از دیروز بوده است چنان که تجربه های پراکنده نشان داده است که مادران بی سواد گذشته احتمالا خیلی بیش تر از مادران باسواد کنونی در تربیت فرزندان خود موفق بوده اند. علت آن این است که آن ها قبل از اینکه نقش بازی کنند با وجود خود حرف می زدند و قبل از اینکه مشکل را از بیرون دستکاری کنند از درون آن را حل می‌کردند(کریمی، ۱۳۷۸).

در ارائه الگوهای تربیتی باید زمینه ای فراهم کرد که کودک به طور خود انگیخته به الگوهایی که موجب تعالی او می شود گرایش یابد و اگر الگویی از پیش تعیین شده رزا بدون میل و رغبت درونی او (هرچند الگویی مطلوب) به او تحمیل کنیم هیچ گاه همانند سازی رفتاری و اخلاقی با آن الگو انجام نمی دهد. کودکانی که در روابط بین فردی با خواهران و برادران خود درگیری داشته و دائما به رفتارهای پرخاشگرانه دست می‌زنند معمولا به ۴ گروه تقسیم می‌شوند :

۱- کودکانی که همیشه مورد بی مهری و بد رفتاری والدینشان قرار می گیرند.

۲- کودکانی که ناخواسته از طرف والدین خود طرد می‌شوند.

۳- کودکانی که از نظر ترتیب تولد فاصله های طولانی و نامتعادل با فرزندان دیگر دارند.

۴- کودکانی که یا بیش از حد متوقع هستند یا نمی توانند با همسالان خود ارتبتط سازنده داشته باشند (کریمی، ۱۳۷۸).

۲-۸-۱-۱-­ آبشار چم آو

این آبشار در فاصله ۱۸ کیلومتری مسیر ایلام به صالح و درحد فاصل روستای چم آو و منطقه عمومی ماربره در میان تخته سنگ­ها جریان دارد آب این آبشار که از کوه­های ایلام سرچشمه ‌می‌گیرد، پس از طی مسافتی کوتاه به رودخانه گدارخوش می­ریزد.

۲-۸-۱-۲-­ آبشار آبتاف

آبشار آبتاف در مسیر میمه به پهله زرین آباد شهرستان دهلران واقع شده است. آبشار آبتاف در زمره آبشارهای زیبای استان ایلام است که از پیرامون آن به عنوان تفرجگاه استفاده می­ شود.

۲-۸-۱-۳-­ آبشار سرطاف

آبشار سرطاف در شهرستان ایلام واقع شده است و یکی از تفرجگاه­های عمومی مردم ایلام ‌می‌باشد.

۲-۸-۱-۴-­ آبشار گچان

آبشار گچان در ۱۵ کیلومتری شمال شهر ایلام و در میان تنگ که خود یکی از تفرجگاه­های ایلام است قرار دارد. در این منطقه که کوه­های زیبا و معظم مانشت و قلارنگ به همراه گچان گویی به هم رسیده ­اند منظره بسیار زیبایی را ایجاد ‌کرده‌است. به گونه ­ای که در فصول بهار، تابستان و پاییز و حتی زمستان به علت دسترسی تقریبا راحت آن پذیرای خیل عظیم دوست­داران طبیعت است.

۲-۸-۲-­ پارک­های طبیعی

موقعیت کوهستانی، تنوع آب و هوا، بالا بودن مقدار نزولات جوی و دیگر خصوصیات طبیعی باعث شده که استان ایلام از جنگل طبیعی پوشیده شده باشد هر چند به مرور زمان از تراکم و وسعت اراضی جنگلی استان کاسته شده، لکن در حال حاضر نیز باقی مانده جنگل­های استان نسبت به برخی از استان­های کشور قابل توجه است و چشم اندازهای زیبایی از طبیعت استان را به نمایش می­ گذارد. این استان دارای جنگل های وسیع و متراکم با درختان تنومند در مناطق کوهستانی و بیشه شمالی استان ‌می‌توان مشاهده کرد که عمدتاًً از گونه بلوط هستند. نواحی جنگلی استان علاوه بر زیبائی­های طبیعی، دو نوع محصول سقز و کتیرا نیز دارد که به ویژه در گذشته درآمد قابل توجهی برای مردم بومی به بار آورده است. بر اساس گزارش اداره کل منابع طبیعی، مساحت جنگل­های استان حدود ۶۰۰ هزار هکتار برآورد شده است. انواع گونه­ های درختی آن عبارتند از: پسته کوهی، کیکم، زالزالک، بادام کوهی، زبان گنجشک، شِن، انجیرکوهی، ارغوان، گیلاس وحشی، مورد، کُنار و ارژن (ارجن).

مهم­ترین مکان­های تفریحی جنگلی موجود در استان عبارتند از:

۲-۸-۲-۱-­ پارک جنگلی چقاسبز «چقا جنگیه»

پارک جنگلی چقا سبز یکی از فضاهای زیبا و دلنشین ایلام است که شرایط طبیعی مناسبی را جهت گذران اوقات فراغت مردم فراهم آورده است. در مجاورت این پارک جنگلی که حدود ۴۰۰۰ هکتار وسعت دارد، محل دائمی نمایشگاه­ها و یک شهر بازی با تأسیسات مربوطه احداث شده است. در میان این جنگل انبوه که از درختان بلوط، پسته، زالزالک و انواع گونه­ های گیاه پوشیده شده است، درختانی همچون کاج و سرو، اقاقیا، ارجن، بادام کوهی و گردو کاشته شده است. این پارک جنگلی پرندگان کمیاب و زیبایی مانند بوتیمار نیز دارد. فضای این پارک از شرق به غرب به بزرگراه امام حسین (ع) و فرودگاه و از جنوب به دره دَزوَن کوه چاله سیه و هر قوتگه منتهی می­ شود.

۲-۸-۲-۲-­ دره ییلاقی هفتاو میشخاص «هفت آب»

دره پرآب و درخت و مصفای میشخاص از روستای جعفرآباد در فاصله ۳۰ کیلومتری ایلام شروع شده و تا ارتفاعات طولاب که در آن جنگل و باغ در هم آمیخته­ اند، ادامه می­یابد. درختان گردو، انواع میوه­ ها، چندین روستا در مسیر ییلاقی دره با مردمانی فعال و مهربان، سرچشمه­های خروشان چشمه ساران متعدد، نزدیک بودن این دره ییلاقی با تفریح گاه جنگلی گاوز و مزارع متنوع آن باعث نشاط و علاقه در بازدید کنندگان از محل می­گردد. در دو کیلومتری این دره ییلاقی و در طول مسیر جاده اصلی ایلام به دره شهر جنگل انبوه و زیبای مله پنجاو، زیبایی خاصی ‌به این مجموعه بخشیده است. دره ییلاقی هفتاو میشخاص با باغات و مزارع یکی از مناطق سرسبز و دیدنی و پردرآمد استان ایلام ‌می‌باشد که محصولات آن کیفیت مطلوبی دارند و در داخل و خارج استان به فروش می­رسد و باعث رونق اقتصادی منطقه می­گردد.

۲-۸-۲-۳-­ گردشگاه ییلاقی خوران ایوان

این گردشگاه که چشمه آبی زلال و درختانی کهنسال و قدیمی دارد، هر سال پذیرای ده­ها هزار نفر دانش ­آموز در فصل تابستان است. این گردشگاه با امکانات تفریحی و گردشگری جالب توجه یکی از زیباترین و بهترین گردشگاه­های استان ایلام است که در فاصله ۷ کیلومتری شهر ایوان قرار دارد.

۲-۸-۲-۴-­ تفریحگاه جنگلی ششدار

این تفریحگاه در ۵ کیلومتری شهر ایلام و در کنار کوه قلاقیران در مسیر جاده ایلام – کرمانشاه واقع شده و از شاخص­ترین تفریحگاه­های استان محسوب می_­شود. این ناحیه تفریحی به خاطر مجاورت با شهر ایلام و نزدیکی به یکی دیگر از تفریحگاه­های زیبای طبیعی به نام منجل، مورد استفاده وسیع مردم و دوستداران طبیعت به ویژه در ایام فصول بهار و پاییز قرار ‌می‌گیرد. در حد فاصل بین این تفریحگاه و ناحیه منجل، چشمه سارها و باغات زیبای سلطان آباد قرارگرفته است. کوه معروف قلاقیران که از آن به عنوان نماد شهر و استان ایلام یاد می­ شود در این ناحیه قرار دارد.

۲-۸-۲-۵-­ تفریحگاه جنگلی تنگ دالاو

این تفریحگاه در مسیر جاده اسلام­آباد – ایلام در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر ایلام قرار گرفته و دارای جنگل­های انبوه بنه، زالزالک و بلوط و چشمه طبیعی آب ‌می‌باشد. تفریحگاه دالاو از وسعت قابل توجهی برخوردار است و با توجه به مجاورت با ارتفاعات طبیعی و تفریحی و شکارگاه­های منطقه و ییلاقی بودن آن، در بهار و تابستان مورد استفاده دوستداران و مشتاقان زیبایی­های طبیعت قرار ‌می‌گیرد.

۲-۸-۲-۶-­ تفریحگاه تجریان

تفریحگاه زیبا و جنگلی تجریان در فاصله ۲۰ کیلومتری شهر ایلام در مسیر چوار- مورت و بولی قرار دارد و دارای چشمه­های آب زلال ‌می‌باشد. این تفریحگاه در مجاورت تنگ زیبای موسوم به تنگ بهشت واقع شده است و با توجه به اقلیم و آب و هوای منطقه از فصل زمستان تا بهار مورد استفاده قرار ‌می‌گیرد.

۲-۸-۲-۷-­ تفرجگاه گلم زرد و گره چکا

تفرجگاه گلم زرد و گره چگا در فاصله ۶۰ کیلومتری ایلام و در مسیر صالح آباد واقع شده است. این تفرجگاه زمستانی به دلیل آب و هوای مساعد، سرسبزی و زیبایی­های طبیعی مورد استفاده مردم ایلام و دوست­داران طبیعت قرار ‌می‌گیرد. این تفرجگاه در مجاورت دشت وسیع و زیبای دشتلک قرار دارد که جذابیت­های آن را دو چندان می­ کند.

۲-۸-۲-۸-­ تفرجگاه کلم بدره

این تفرجگاه ییلاقی در فاصله ۷۰ کیلومتری ایلام دره کلم (حد فاصل ایلام – بدره) قرار دارد. وجود باغات، گونه­ های مختلف گیاه و رودخانه پُر آبی که از دامنه کبیرکوه سرچشمه ‌می‌گیرد، این منطقه را به یکی از زیباترین مناطق ساخته است. زمان استفاده از تفریحگاه کلم بدره، تمام فصول سال و به ویژه فصل تابستان است و عمده مراجعین آن را اهالی شهرهای نزدیک استان تشکیل می­دهد.

۲-۸-۲-۹-­ تفریحگاه جنگلی تنگ ارغوان (تنگ قوچعلی)

نمودار۲-۴ سطح محصول از نظر کاتلر

(رضوانی و ملک پور، ۱۳۸۸، ۶۶)

۲-۴-۱-۱۳ مدل کاتلر و آرمسترانگ

به عقیده کاتلر و­آرمسترانگ^[۶۳] (۲۰۰۴) بازاریاب باید آنچه به بازار عرضه می­ شود را در سه سطح­ برنامه­ ریزی نماید. هر سطح مقداری به ارزش مورد نظر مشتری می ­افزاید و این سه سطح، بر روی هم یک سلسله مراتب ارزش مورد نظر مشتری را تشکیل می ‏دهند.

آن‏ها پیشنهاد گردند که نقطه شروع توسعه محصول باید مزایای هسته ای باشند که محصول ارائه می ‏کند و به دنبال آن توسعه ویژگی‏های ضروری و نهایتاًً ارزش محصول اضافی که شامل ویژگی‏های اضافی و تکمیل شده می‏ باشد.

نمودار ۲-۵ مدل کاتلر و آرمسترانگ

(رضوانی و ملک پور، ۱۳۸۸، ۶۶)

مدل ویژگی‏های محصول لویت­^[۶۴]­ (۱۹۸۰) و کاتلر و آرمسترانگ­^[۶۵] (۲۰۰۴) ممکن است که خیلی مشابه به نظر برسد اما این دو مدل با هم تفاوت هایی دارند. در مدل کاتلر و آرمسترانگ، هسته ی محصول، مزایای شالوده ای است، در حالی که محصول فیزیکی در لایه دوم قرار دارد. محصول فیزیکی یا اصلی همان محصول هسته ای در نمودار لویت است. ویژگی حل مسئله (مزایای شالوده ای) اغلب به عنوان هسته محصول یا خدمات تعریف می‏ شود، در حالی که هسته محصول ضرورتاً همان ویژگی حل مسئله نمی باشد. با بهره گرفتن از تعیین کننده‏های هویت مثل مارک تجاری در یک محصول واقعی، کاتلر و آرمسترانگ، بعد متفاوتی از محصول را که در مدل لویت وجود نداشت، نشان دادند (رضوانی و ملک پور، ۱۳۸۸، ۶۶-۶۵).

۲-۴-۲ تعداد، اهمیت و سفارش ویژگی‏های محصول

تحقیقات بازاریابی همواره متمرکز بر تعدادی از ویژگی‏های کارکردی بوده اند که در فرایند استدلال مصرف کنندگان نقش دارند. مصرف کنندگان از این ویژگی‏های کارکردی برای توجیه قضاوت‏ها و انتخاب‏های خود بهره می­ گیرند، اما محصولات در بسیاری از طبقه بندی‏ها به لحاظ کارکردی بسیار شبیه به هم هستند. از این رو، مصرف کنندگان در ایجاد تمایز میان محصولات بر مبنای ارزیابی ویژگی‏های کارکردی دچار مشکل می ‏شوند. در نتیجه بازاریابان تعداد ویژگی‏های تجربی و کارکردی را در تحقیقات خود به صورت توامان در نظر می‏ گیرند. تحقیقات بر روی مصرف کنندگان نشان داده است که محصولات دارای ویژگی‏های ظاهری جذاب می ‏توانند واکنش‏های عاطفی مثبتی را در میان مصرف کنندگان برانگیزند و تاثیر مثبتی بر نگرش آنان ایجاد کنند (براکوس و همکاران^[۶۶]،۲۰۱۴، ۲۲۹۱).

ویژگی‏های محصول اغلب اولین نقطه ایجاد تمایز میان محصولات رقیب هستند و از این رو نقش مهمی را در موفقیت شرکت‏ها ایفا می‏ کنند. بعلاوه، در جایی که شرکت‏ها خواهان کاهش هزینه‏ ها و افزایش نرخ موفقیت خود باشند، ویژگی‏های محصول سکویی را برای ارائه محصولات جدید فراهم می ‏آورند (وود^[۶۷]،۲۰۰۷، ۱۰۸).

۲-۵ ریسک ادراک شده

امروزه هر فعالیتی با ریسک و مخاطره روبرو است و انسان‏ها از زمان‏های بسیار دور به آن پی برده و درصدد شناسایی مفهوم و منابع آن برآمده اند.به مرور زمان، ریسک از ابعاد محتوایی و شکلی، شناسایی و گام هایی برای اندازه گیری آن برداشته شده است. صاحب نظران در بعد اندازه گیری سعی بر آن داشته اند که ریسک را از مفهوم کیفی به مفاهیم کمی تبدیل کرده و سپس آن را مدیریت کنند (بقایی حسین آبادی،‏۱۳۸۰، ۲۵). مفهوم ریسک ادراک شده در ابتدا از سوی بائر^[۶۸] (۱۹۶۰) مطرح گردید. ریسک ادراک شده به عنوان عدم قطعیت پیش روی مصرف کنندگان در زمان عدم توانایی در پیش‌بینی پیامدهای تصمیمات خرید مطرح می‏ شود. ریسک ادراک شده وابسته به عوامل متعددی مانند عوامل مختص محصول، سبک زندگی، اعتماد به نفس مصرف کنندگان، درگیری ذهنی، موقعیت‏های مصرف و غیره می‏ باشد (بروور و همکاران^[۶۹]، ۲۰۱۳، ۳۷۰).

سطح و میزان ریسک ادراک شده توسط مصرف کننده نسبت به محصول، بر تصمیم خرید وی تاثیر می­ گذارد. شش طبقه بندی از ریسک در تحقیقات پیشین مطرح شده اند که عبارتند از ریسک عملکردی یعنی عدم تناسب محصول با کاربرد مورد نظر، ریسک مالی یعنی دریافت ارزش لازم در پی پرداخت پول، ریسک فیزیکی یعنی تهدید سلامت فرد توسط محصول، ریسک روان شناختی یعنی کاهش اعتماد به نفس مصرف کننده به خاطر عدم رضایت بخشی محصول، ریسک اجتماعی یعنی قضاوت ضعیف اطرافیان در صورت انتخاب نامطلوب محصول توسط مصرف کننده، و ریسک زمانی یعنی میزان زمان صرف شده برای گزینه‏های مختلف. مصرف کنندگان پس از ادراک سطح بالای ریسک به استراتژی‏های کاهش ریسک پناه برده و تلاش می‏ کنند تا از میزان آن بکاهند (ویوت،‏۲۰۱۲، ۲۲۲).

بر طبق تحقیقات مشخص شده است که ریسک ادراکی می‏تواند مانع از خرید مشتریان از فروشندگان شود. در این راستا، محققین اعلام داشته است که اعتماد می‏تواند تاثیر مثبتی را بر ادراکات مشتریان بر جای بگذارد و عامل زمینه سازی برای مشارکت آن ها در خرید باشد. تاثیر منفی ریسک را می‏توان از طریق تاثیر مثبت ایجاد اعتماد کاهش داد. ریسک زمانی به وجود می ‏آید که احتمال وقوع انتظارات از۱۰۰ درصد کمتر باشد. رفتار مصرف کنندگان شامل ریسک می‏ گردد از ‌آن‌جهت که هر گونه اقدام آنان پیامدهایی را به دنبال دارد که آن ها قادر به پیش‌بینی آن نیستند و برخی از این پیامدها نامطلوب از کار درمی آیند. از اینرو ریسک نشانگر وجود عدم قطعیت درباره نتیجه اقدامی است که احتمال وقوع آسیب فیزیکی یا خسارات دیگر را به دنبال دارد (هاریدج- مارچ^[۷۰]، ۲۰۰۶، ۷۴۶).

۴-۱۰- خلاصه دیدگاه اسلام:

خلاصه آنکه از دیدگاه اسلام، مرد بودن کمال نیست چنان­که زن بودن نیز نقص نخواهد بود. آن­چه مهم است داشتن زندگی پاکیزه و قلب سلیم است^[۱۱۸]. برای توضیح نظر اسلام باید ‌به این نکته توجّه شود که از دیدگاه قرآن در نظام ارزش­گذاری انسان‌ها چه موازینی دخالت دارد؟ با مراجعه به آیات قرآن کریم با قاطعیت ‌می‌توان داوری کرد که زن یا مرد بودن هیچگونه تأثیر مثبت یا منفی در ارزش­یابی افراد ندارد. شاهد روشن این نکته، طرح الگوهای انسانی زن و مرد در سیر تعالی و انحطاط در قرآن کریم است.^[۱۱۹]

ارج­گذاری عمل صالح از انسان مؤمن، بدون در نظر گرفتن ویژگی­های صنفی زن و مرد، شاهد دیگر این موضوع است. این مسأله هنگامی­ روشن­تر می­ شود که دریابیم قرآن کریم، ارزش انسان‌ها را تنها با میزان «تقوا»^[۱۲۰] ارزیابی می­ کند و امتیازهای دیگر در این مرحله رنگ خود را از دست می­دهد. پس از دیدگاه اسلام بین دو موضوع «تفاوت‌های تکوینی» و «تفاوت‌های ارزشی» ارتباطی وجود ندارد.

نکته دیگر اینکه، تفاوت‌های تکوینی، اگرچه از نظر اسلام در ارزیابی شخصیت انسانی مؤثر نیست و نباید دخالت داده شود و ‌بنابرین‏ جوامع اسلامی، باید تقوا را در ارزیابی مؤثر قرار دهند، ولی آنچه در جوامع رخ داده، همیشه چنین نیست. در تاریخ وجود دارد که افراد انسانی به دلیل مرد بودن فرادست یا به دلیل زن بودن فرودست قرار ‌گرفته‌اند.

به اعتقاد روانشناسان و از دیدگاه اسلام و علم ثابت شده که برخی تفاوت‌های تکوینی بین زن و مرد وجود دارد. ‌به این معنا که هر یک، از استعدادها و روحیه­های متناسب با مسئولیتی که نظام آفرینش بر عهده او گذاشته برخوردار است. به قول استاد شهید مطهری، «… برای این­که این طرح- رسیدن انسان به غایت خویش- عملی شود و جسم و جان آن ها (زن و مرد) را بهتر به هم بپیوندد، تفاوت‌های عجیب جسمی و روحی در میان آن ها قرار داده است و همین تفاوت‌ها است که آن ها را بیشتر به یکدیگر جذب می­ کند؛ عاشق و خواهان یکدیگر قرار می­دهد. اگر زن دارای جسم و جان و خلق و خوی مردانه بود، محال بود که بتواند مرد را به خدمت خود وادارد و مرد را شیفته وصال خود نماید و اگر مرد، همان صفات جسمانی و روانی زن را می­داشت ممکن نبود زن او را قهرمان زندگی خود حساب کند و عالی­ترین هنر خود را صید و شکار و تسخیر قلب او به حساب آورد. ‌بنابرین‏، تفاوت‌ها وجود دارد و فلسفه وجود آن ها شکل­ گیری اجتماع انسانی و آماده ­سازی بستر حیات برای نسل آینده ‌می‌باشد.

با افزودن این مقدمه که نظام آفرینش امری هدفمند و تفاوت‌های پیش ­بینی شده در پدیده ­های آن برای نیل به غایتی متین پی­ریزی شده است- که در جای خود ثابت شده است- و با توجه ‌به این­که فلسفه قانونگذاری، هموار ساختن راه دست­یابی موجودات به غایت خویش ‌می‌باشد، جای شک باقی نخواهد ماند که قانون­گذار باید تفاوت‌های فراگیر بین موجودات را در وضع مقررات در نظر بگیرد و هر صنف را به فراخور حال و استعدادش مکلف کند.

با توجه ‌به این مقدمه باید گفت وضع قوانین یکسان برای مجموعه ­ای که از استعدادهای طبیعی متفاوتی برخوردارند، چیزی جز تعارض بین تکوین و تشریح نیست که باید هماهنگ و مکمل یکدیگر باشند و نتیجه­ای جز ناهنجاری و بحران به دنبال نخواهد داشت. ناهنجاری و بحرانی که پیامد ارضا نشدن نیازها و متراکم شدن خواسته­ های طبیعی افراد است؛ نیازهایی که می­بایست با راهنمایی قانون­گذار اشباع شود. در نتیجه تفاوت‌های تکوینی در نظام حقوقی و اخلاقی بازتاب می­یابد و این مهم جز از راه وحی به طور کامل دست یافتنی نیست.

به نظر می­رسد پذیرش تفاوت‌های تکوینی از یک طرف- چنان­که در متن «کنوانسیون محو هر گونه تبعیض علیه زنان» با توصیه به دولت‌ها به وضع قوانین ویژه و به اصطلاح به صورت تبعیض مثبت برای زنان تأکید نموده و در جای خود بحث آن را نمودیم و مؤثر ندانستن آن ها در وضع قوانین حقوقی ناشی از اعتقاد به هدفمند نبودن نظام آفرینش است. و اگر آفرینش هدفمند است چرا نباید این تفاوت‌ها که ضروری حیات بشری است در قانون راه یابد؟ چگونه ‌می‌توان بین این نکته­ها را جمع کرد که هم تفاوت هست و ضروری نیز ‌می‌باشد و آفرینش از ایجاد این تفاوت‌ها غایتی را دنبال
می­ کند؛ ولی در مرحله حقوق و قانون­گذاری بازتاب نیابد؟!

پس منطقی آن است که تفاوت‌های تکوینی در وضع قوانین و طبعاً برنامه­ ریزی­ها و تدابیری که برای
صنف­های متعدد (اعم از زن و مرد) اندیشیده می­ شود منظور گردد؛ ولی مهم؛ تدبیر، چاره­جویی و یافتن راهکارهای قانونی به منظور پیشگیری از بی­ عدالتی و سوء­استفاده­هایی است که شاید در این بین روی دهد، نه این­که به منظور پیشگیری از سوء­استفاده­ها، بنیان استعدادها را برکنیم و با حذف تفاوتهایی که پویایی و شادابی زندگی را به دنبال دارد، رنگ یکنواختی بر جامعه بشری بپاشیم و آن را سرد و خاموش سازیم. چنان که فمینیست‌های افراطی را عقیده بر آن است؛ به قول اریک فرم در دنیای امروز با کمال تأسف «این اعتقاد که زن و مرد از نظر جنسی در دو قطب مخالف قرار دارند، در حال نابودی است و همگام با آن عشق نیز که بر این تفاوت مبتنی است در حال از میان رفتن است. مردان و زنان به عوض اینکه در دو قطب متقارن به کسب برابری نایل آیند همسان می­شوند.»^[۱۲۱]

خلاصه باید تفاوت‌های تکوینی در قانون­گذاری مورد توجه قرار گیرد. ضرورت توجه به تفاوت‌ها در محدوده ایفای مسئوولیت­های خانوادگی روشن است و به اتکای همین مطلب می­توانیم بگوییم که قوانین یکسان و مشابه بر رفتارهای زن و مرد حاکم نیست؛ چنان­که در حقوق خانواده و حقوق زن از دیدگاه اسلام بی­تردید چنین است.

موضوع قابل طرح این سؤال ‌می‌باشد که آیا تعامل بین تکوین و تشریع به همین جا- خانواده- ختم می­ شود و خارج از خانواده قوانین یکسانی روابط زن و مرد را ساماندهی می­ کند یا این­که به دلیل وجود همان ملاک، قوانین اجتماعی نیز باید متفاوت باشد.

به نظر می­رسد توجه به یک نکته پاسخ سؤال بالا را روشن می­ کند. در حقیقت زن و مرد با هویت جنسی که- کمی آن را تصویر کردیم- به جامعه قدم می­گذارند چنین نیست که خود را از آن هویت خلع کرده و در جامعه ظاهر شوند. ‌بنابرین‏ مبناء، اقتضا دارد علاوه بر قوانین مربوط به نهاد خانواده در قوانین اجتماعی نیز تفاوت‌های اجمالی بین مرد و زن وجود داشته باشد؛ البته موارد و میزان تفاوت‌ها تنها از طریق وحی قابل تبیین ‌می‌باشد.

پس ‌به این نتیجه رسیدیم نقش­هایی که طبیعت بر عهده زن و مرد گذاشته، متفاوت است و الزاماًً باید ابزار جسمی- روانی ایفای این نقش­ها را در اختیار آنان قرار دهد؛ امری که در طبیعت جریان دارد.