با توجه به اینکه رابطه ولتاژ و کرنش غیرخطی است می­توان با یک تقریب جزئی رابطه (۵-۶) را خطی و ساده­سازی کنیم، که در ذیل مشاهده می­ شود.
(۵-۷)
در روش دوم، دو مقاومت در یک بازو را با دو کرنش­سنج جایگزین می­کنیم. در این روش تغییر مقاومت دو برابر می­ شود. یک مزیت بسیار مهم ­این روش، حذف تاثیر تغیر دما می‌باشد، چرا که با افزایش یا کاهش دما هر دو کرنش­سنج به یک اندازه تغییر مقاومت می­ دهند (شکل (۵-۹)).

شکل (۵-۹): نیم پل [۴۹]
رابطه بین ولتاژ و کرنش در این روش از معادله (۵-۸) محاسبه می­گردد.
(۵-۸)
در روش سوم، چهار مقاومت پل ­وتستون را با چهار کرنش­سنج جایگزین می­ شود. در این روش تغییر مقاومت چهار برابر می­ شود. یک مزیت بسیار مهم این ­روش، حذف تاثیر تغییر دما می­باشد. چرا که با افزایش یا کاهش دما هر چهار کرنش­سنج به یک اندازه تغییر مقاومت می­ دهند (شکل (۵-۱۰)).

شکل (۵-۱۰): تمام پل [۴۹]
رابطه بین ولتاژ و کرنش در این روش از معادله زیر محاسبه می­گردد [۵۱].
(۵-۹)
باید توجه داشت در هر سه روش فوق فرض شده ­است که پل وتستون درحالت بالانس می­باشد. درصورتیکه پل در حالت اول بالانس نباشد می­توان با افزودن یک مقاومت کوچک در یکی از بازوها پل را بالانس کرد و یا از همان اول معادلات را با ولتاژ اولیه غیر صفر بدست آورد.

• • 1. 1. رز کرنش­سنج

برای اندازه ­گیری سه مولفه کرنش دوبعدی در یک نقطه و تحلیل تنش درآن نقطه معمولا از چند کرنش‌سنج با یک آرایش خاص استفاده می­ شود. برای نمونه مطابق شکل (۵-۱۰) با بهره گرفتن از یک ساختار رز متشکل از سه کرنش­سنج با زوایای ۴۵ و ۹۰ درجه می­توان کرنش­های اصلی و جهت آنها را اندازه ­گیری کرد. اگر کرنش­های اندازه ­گیری شده در سه جهت را ، و نام­گذاری کنیم، کرنش­ اصلی ماکزیمم از رابطه زیر بدست می ­آید[۵۰].

(۵-۱۰)
کرنش اصلی مینیمم از رابطه
(۵-۱۱)
و زاویه جهت نسبت به کرنش اصلی از رابطه زیر بدست می ­آید:
(۵-۱۳)
درصورتی که باشد، کرنش اصلی ماکزیمم به اندازه زاویه و در جهت ساعتگرد نسبت به محور اول قرار دارد. در این حالت محوری که کمترین کرنش در آن ایجاد می­ شود در قرار خواهد داشت. درصورتی که باشد، زاویه با کرنش اصلی ماکزیمم به اندازه در جهت ساعتگرد نسبت به محور ۱ قرار دارد و کرنش اصلی مینمم در زاویه قرار خواهد گرفت[۵۰].
شکل (۵-۱۱): رز کرنش­سنج
برای یک ماده با مدول الاستیسیته و ضریب پواسون ، تنش نرمال مینیمم و تنش برشی ماکزیمم به ترتیب از روابط زیر بدست می­آیند.
(۵-۱۳)
(۵-۱۴)
(۵-۱۵)
رز کرنش با زوایای دیگر نیز قابل بکارگیری است. اما روابط مربوطه برای یک رز جدید، کاملا متفاوت خواهد بود. در شکل شماره (۵-۱۳) تعدادی کرنش­سنج­ بصورت تک‌جهته و چند‌جهته نشان داده شده است.

شماره (۵-۱۳): انواع کرنش­سنج الکتریکی- مقاومتی

• • 1. 1. گونه­ های مختلف پل وتستون

کرنش­سنج­ها را می­توان با آرایش­های گوناگونی نصب کرد و مورد استفاده قرار داد. در جدول (۵-۲) آرایش­ها­ی مختلف جهت کاربردهای متفاوت نشان داده شده است.
جدول (۵-۲): آرایش مختلف پل وتستون جهت کرنش­سنج [۴۹]

همانطور که مشاهده می­ شود تاثیر دما برای تمام کرنش­سنج­ها مثبت است. مشاهده می­ شود که تاثیر کرنش­های حرارتی برای تمام کرنش­سنج­ها در نهایت حذف می­ شود. با بهره گرفتن از روش مشابه می­توان عدم تاثیر کرنش­های حرارتی را برای نیم پل نیز نشان داد. علت این است که تاثیر دما بر هر دو بازوی پل تاثیر مشابهی می­ گذارد. از این رو در حالت کلی برای پل کامل و نیم ­پل دما تاثیری نخواهد داشت. در صورتی که برای روش ربع ­پل تاثیر کرنش حرارتی بسیار مشهود خواهد بود.
با توجه به کرنش­سنج استفاده شده در این پایان نامه به شماره تاثیر کرنش حرارتی در شکل (۵-۱۳) نشان داده شده است، که قسمتی از کاتالوگ این حسگر می‌باشد.
شکل (۵-۱۳): تاثیر کرنش حرارتی بر خروجی حسگر [۵۲]

این آزمون بر این منطق استوار است که اگر در نقطه‌ای شکست وجود داشته و پارامترها مشابه مقادیر قبلی باشند، در آن صورت پیش‌بینی متغیر وابسته در سال جاری نبایست با مقدار واقعی آن اختلاف قابل توجهی داشته باشد (اختلاف و نباید زیاد باشد). این منطق توسط براون، دوربین و ایوانس برای پایداری ضرایب مورد استفاده قرار گرفته و با بهره گرفتن از این منطق در آزمون Cusum و Cusumsq را معرفی کرده‌اند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۳-۶-۱ آزمون Cusum
در این آزمون متغیر به صورت زیر تعریف می‌شود:
(۴-۱۶)
که در آن:
(۴-۱۷)
دارای توزیع نرمال با میانگین صفر و واریانس تقریباً معادل تعداد پسماندهای جمع شده است (چون ها مستقل از هم بوده و هر کدام دارای واریانس یک می‌باشد):
(۴-۱۸)
اگر روند رسم شود چنانچه نمودار آن داخل محدوده‌ی تعیین‌شده قرار بگیرد، نشان‌دهنده‌ی آن است که شکست وجود ندارد ولی اگر در سال یا سال‌های خاصی نمودار روند از کرانه‌های مشخص‌شده بیرون قرار گرفته باشد، در آن سال‌ها شکست وجود دارد. این دو کرانه به صورت زیر تعریف می‌شوند:
a به سطح معنی‌داری بستگی دارد، در سطح اطمینان %۹۵ برابر ۹۴۸/۰ و در سطح اطمینان %۹۹ برابر ۱۴۳/۱ است.
۴-۳-۶-۲- آزمون Cusum of squares
(۴-۱۹)
صورت و مخرج هر کدام دارای توزیع بوده و میانگین عبارت است از . کرانه‌های این آزمون در نرم‌افزارهای اقتصادسنجی ترسیم می‌شود. چنانچه روند متغیر در سال‌های خاصی از محدوده‌ی مشخص‌شده بیرون قرار گیرد، در آن دوره با شکست مواجه بوده‌ایم (محمدی و محمدزاده، ۱۳۸۹، صص ۱۱۹-۱۱۵).
۴-۴- جمع‌بندی
با توجه به اینکه مطالعه‌ی حاضر جزء مدل‌های سری زمانی است و بر اساس برآوردهای اولیه‌ی صورت گرفته، روش رگرسیونی خودتوضیح با وقفه‌های گسترده (ARDL) روش مناسبی برای تخمین مدل تحقیق می‌باشد. لذا در این فصل ابتدا به معرفی مدل و متغیرهای مورد استفاده در آن پرداخته شد و سپس روش تخمین ARDL و آزمون‌های مرتبط با آن توضیح داده شد. داده‌های مورد نیاز برای بازه‌ی زمانی ۱۳۹۰-۱۳۵۸ از شاخص‌های منتشر شده بانک مرکزی جمع‌ آوری شده و در فصل بعد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
فصل پنجم
برآورد مدل و تجزیه و تحلیل یافته‌ها

۵-۱- مقدمه

در این فصل از پژوهش ابتدا مدل تحقیق بیان خواهد شد. در ادامه پایایی (مانایی) متغیرهای تحقیق با بهره گرفتن از آزمون‌های ریشه واحد دیکی فولر تعمیم‌یافته و فیلیپس و پرون بررسی می‌شود. سپس با بهره گرفتن از روش خودتوضیح با وقفه‌های گسترده (ARDL) به تخمین مدل پرداخته می‌شود. بدین منظور پس از بررسی ایستایی متغیرهای مورد استفاده در مدل جهت اطمینان از عدم وجود متغیر با درجه‌ی انباشتگی I(2)، وجود رابطه‌ی بلندمدت بین متغیرها با بهره گرفتن از هر دو آزمون ارائه‌شده توسط بنرجی، دولادو و مستر و آزمون F پسران و شین، مورد بررسی قرار گرفته و سپس آزمون فروض کلاسیک و آزمون پایداری ضرایب ارائه‌شده و در ادامه روابط پویای بلندمدت و ضریب ECM، با بهره گرفتن از روش ARDL برآورد می‌شود. . برای این منظور داده ­های آماری بانک مرکزی و مرکز آمار طی دوره ۱۳۹۰-۱۳۵۸ مورد استفاده قرار می­گیرد. فصل حاضر به تجزیه و تحلیل یافته­های تحقیق اختصاص دارد که در چهار قسمت تنظیم گردیده است. بعد از مقدمه حاضر، به ارائه و تجزیه و تحلیل یافته­های تحقیق پرداخته می­ شود. در ادامه نتایج آزمون فرضیه ­ها بیان شده است، در نهایت جمع­بندی فصل صورت می­پذیرد.
۵-۲- تخمین مدل تحقیق به روش ARDL
با توجه به هدف تحقیق، بررسی تأثیر جهانی­شدن بر روی شدت انرژی، الگوی مورد بررسی برگرفته از مطالعه‌ی برنستین (۲۰۰۳) که در فصل قبل توضیح داده شد، به صورت زیر است:
(۴-۲)
همان‌طور که در فصل قبل نیز اشاره شد، لگاریتم شدت انرژی (بشکه معادل نفت خام به میلیون ریال)، لگاریتم شاخص جهانی­شدن (بر حسب درصد)، لگاریتم شاخص کارایی انرژی (بر حسب هزار ریال به ازای هر بشکه نفت خام)، لگاریتم شاخص قیمت مصرف ­کننده (حامل­های انرژی) (بدون واحد) و لگاریتم تولید ناخالص داخلی سرانه به قیمت ثابت سال ۱۳۷۶ (هزار ریال) است.
۵-۲-۱- بررسی ایستایی متغیرها
در این قسمت به بررسی ایستایی متغیرها با بهره گرفتن از روش دیکی فولر تعمیم‌یافته (ADF) و آزمون فیلیپس- پرون(PP) پرداخته می­ شود، جهت تخمین مدل به روش ARDL درجه انباشتگی متغیرها نباید بیشتر از یک باشد. جدول (۵-۱) و (۵-۲) نتایج هر دو آزمون را ارائه می­ کند. نتایج هر دو آزمون ریشه واحد بیانگر آن است که متغیرها به صورت ترکیبی از I(0) و I(1) هستند. به عبارت دیگر یا در سطح ایستا هستند و یا با یک‌بار تفاضل‌گیری ایستا شده‌اند.
همچنین، از آزمون KPSS نیز برای بررسی ریشه واحد استفاده می­ شود. با توجه به این­که آزمون KPSS نسبت به آزمون­های دیگر دارای مزیت­هایی است، از جمله این­که فرضیه صفر در این آزمون برخلاف آزمون دیکی فولر، پایایی متغیر مورد بررسی است، لذا در این مطالعه از این آزمون برای بررسی وجود یا عدم وجود ریشه واحد در متغیرها استفاده می­کنیم.
در مدل ARDL مهم این است که متغیرها I(2) و بالاتر نباشند و در حقیقت آزمون‌های ریشه‌ی واحد به این دلیل قبل از به‌کارگیری متغیرها در مدل، بکار گرفته می‌شوند تا اطمینان حاصل شود که متغیرها I(0) و I(1) هستند.
جدول (۵-۱): خلاصه نتایج حاصل از آزمون ریشه واحد دیکی- فولی تعمیم یافته (ADF)

متغیر
عرض از مبدا
روند
ADF محاسبه شده
مقدار بحرانی مکینون
نتیجه
۱%
۵%
۱۰%
سطح

LEI

C

۰٫۰۰۶

۱۳۱۵

۸۹۰٫۰۰۰

۰٫۰۳

۱۳۱۷

۸۵۳٫۰۰۰

۰٫۰۲-

منبع: همان
کاهش باروری کشور در دو دهه اخیر وسیاستهای دولت در زمینه تنظیم خانواده، باروری گروه ها و فرقه های مذهبی را تحت تاثیر قرارداده هر چند این میزان در گروه های مختلف نوسان دارد اما حاکی از همگرایی باروری این گروه ها با میزان باروری کل کشور است.
با وجود کاهش باروری اهل تسنن در این دو دهه در ایران (عباسی شوازی: ۱۳۷۹)، میزان باروری این گروه فاصله زیادی با باروری کل کشور دارد. می توان این فاصله را متاثر از عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی دانست. پژوهش حاضر سعی بر این دارد که میزان تاثیر هر کدام از این عوامل را مورد بررسی قرار دهد و در این بین میزان تاثیر مذهب و تعلقات مذهبی را در این تفاوت بررسی نماید.
نتیجه گیری:
روند جمعیتی کشورهای مسلمان در طول قرن بیستم، رشد جمعیتی این کشورها را در قرن بیست و یک نوید می دهد. با وجود رشد جمعیتی این کشورها در این قرن، شاخصهای بهداشتی و سلامتی این کشورها بهبود قابل قبولی خواهد داشت. در مورد کشورهای مسلمان قاره آفریقا به نظر می رسد که اوضاع جمعیتی و بهداشتی این کشورها با تغییرات چندانی همراه نباشد. استفاده بیشتر کشورهای با اکثریت شیعه از وسایل پیشگیری، کاهش باروری در این کشورها را امکان پذیرتر می نماید و می توان چنین نتیجه گرفت که کشورهای با اکثریت شیعه دیدگاه منعطف تری نسبت به اهل تسنن در مورد کاهش باروری و وسایل پیشگیری دارند.
در ایران با توجه به این مطلب که حدود۹۳ درصد از جمعیت را شیعیان تشکیل می دهند باروری به سطح جانشینی رسیده و استفاده از وسایل پیشگیری به میزان ۷۴ درصد می باشد. عباسی و دیگران (۱۳۸۳) نشان داده اند که استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری در زنان شیعه نسبت به زنان اهل سنت بیشتر است و به تعداد فرزندان کمتری در زندگی، نسبت به زنان اهل سنت می اندیشند. بر اساس می توان چنین نتیجه گرفت که در دهه آینده نیز این گروه باروری بالاتری داشته و به سطح جانشینی نزدیک نشوند.
روش شناسی تحقیق
فصل چهارم: روش شناسی تحقیق
مقدمه:
روش تحقیق راهی است برای رسیدن به اهداف تحقیق و می‌توان چنین اظهار نمود که محقق بر اساس روش تحقیقی که انتخاب می‌کند اهداف خود را در پژوهش مورد نظر به پیش می برد. در علوم اجتماعی پدیده ها از پیچیدگی خاصی برخوردارند و برای مطالعه آنها روشها و راه های مختلفی در پیش روی محقق قرار می‌گیرد.

در پژوهش حاضر روش پیمایش بعنوان یکی از روش های علوم اجتماعی، ما را در رسیدن به اهداف تحقیقی خود راهنمایی می‌کند. تحقیق پیمایشی یا زمینه یابی جمعیت های کوچک وبزرگ ( یا کلها) را با انتخاب و مطالعه نمونه های منتخب از آن جوامع برای کشف میزان نسبی شیوع، توزیع و روابط متقابل متغیرهای روان شناختی وعلوم اجتماعی مورد بررسی قرار می گیرد (کرلینجر، ۱۳۸۲: ۶۵).
در پژوهش های پیمایشی نمونه ای از جامعه مورد مطالعه انتخاب و بر اساس خصایص این نمونه، ویژگی های جامعه یا کل تعریف می شود. از مزایای این روش می توان به دقت و سختگیری در نمونه گیری، اشاره داشت.
گردآوری اطلاعات:
در هر پیمایش معمولی، محقق نمونه ای را انتخاب و پرسشنامه ای استاندارد شده در اختیار آنان قرار می دهد تا به آن پاسخ گویند. در این پژوهش منبع اولیه و اصلی گرداوری اطلاعات، پرسشنامه می‌باشد، بر این اساس پرسشنامه ای برای هر دو گروه مذهبی شیعه وسنی تهیه وتدوین، و در اختیار آنها قرار گرفت.
آنچه قابل ذکر است این است که داده های علوم اجتماعی بدین دلیل که از رفتار و محصول کار انسان به دست می آیند، چند گامی با خصایص مورد مطالعه علوم فاصله دارند. بنابر این اعتبار و روایی آنان را می توان مورد سؤال قرار داد. اهمیت اعتبار از لزوم قابلیت اعتماد اندازه گیری ناشی می شود. اگر محقق اعتبار و روایی داده های خود را نداند؛ نمی‌تواند نسبت به آنچه که بدست آورده است و نتیجه گیری هایش زیاد مطمئن باشد. اعتبار، دقت یا صحت ابزار اندازه گیری را می رساند. ابزار اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه است. یک بخش از پرسشنامه سوالاتی را در بر می گیرد که از پرسشنامه طرح تحولات باروری که با همکاری گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران، دانشگاه استرالیا و معاونت بهداشت و درمان تدوین شده بود؛ اقتباس شده است و بخشی دیگر، از پرسشنامه بررسی وضعیت اقتصادی اجتماعی خانوار که به کمک مرکز آمار ایران تهیه شده، اقتباس شد که اعتبار آن از طریق آزمون – آزمون مجدد مورد تایید قرار گرفته بود. قسمت دوم پرسشنامه شامل سؤالاتی در زمینه وابستگی مذهبی و گروه اقلیت می باشد. وابستگی مذهبی بر اساس گویه هایی سنجیده شد که اعتبار آن در پژوهشهای پیشین مورد تایید قرار گرفته بود. پایگاه گروه اقلیت نیز بر اساس گویه هایی در زمینه امیال و آرزوها سنجیده شد و در آزمون – آزمون مجدد اعتبار این گویه ها مورد بررسی قرار گرفت که در این بین تعدادی از گویه ها بدلیل پایین بودن مقدار آلفا از پرسشنامه نهایی حذف شدند.
پس از تدوین و تایید پرسشنامه نهایی، از شهریور ماه سال ۱۳۸۴ پرسشنامه در اختیار پاسخگویان هر دو گروه مذهبی قرار گرفت و تا اول آذر ماه ۸۴ گردآوری داده ها به طول انجامید.
تعداد پرسشگران دو نفر بودند. پرسشگران از میان کارمندان شبکه بهداشت انتخاب شدند که به دو گروه مذهبی شیعه و سنی وابسته بودند، علت این انتخاب کاهش برخی حساسیتها بود. پرسشگران بعد از کسب آموزش کافی، کار جمع آوری داده ها را آغاز کردند و بر این اساس کل پرسشنامه های مربوطه به طور کامل تکمیل گردیدند.
جامعه آماری:
واحد تحلیل یا جامعه آماری این پژوهش را زنان ازدواج کرده یی تشکیل می دهند که در زمان انجام پژوهش در رده سنی ۱۵ تا ۴۹ سال قرار داشته اند . بر اساس آماری که شبکه بهداشت این بخش در اختیار ما قرار داد تعداد کل خانوارهای این شهر ۲۶۰۰ خانوار بوده است . از این تعداد خانوار، ۶۵۰ خانوار شیعه و ۱۹۵۰ خانوار سنی مذهب بودند. گرچه به نظر می رسد که تعداد کل زنان ۴۹-۱۵ ساله برابر با کل خانوارها باشد اما بنا به دلایلی مانند پدیده پدر مکانی، تعداد کل زنان نسبت به خانوارها کمتر بوده است.
با تمام این وجود ما آمار ارائه شده توسط شبکه بهداشت را مورد استفاده قرار داده و نمونه مورد نظر را بر اساس آمار ارائه شده انتخاب کردیم. بر اساس این آمار در این شهر ۱۵۰۰ زن ازدواج کرده واجد شرایط وجود داشت که از این تعداد ۳۷۵ نفر شیعه و ۱۱۲۵ نفر اهل تسنن بودند.
بررسی از طریق نمونه گیری، عبارت است از انجام مشاهده روی شمار محدودی از افراد متعلق به کل جامعه مورد بررسی، به گونه ای که بتوان بدرستی ویژگی های مشاهده شده در نمونه را به کل جامعه که نمونه گیری بر اساس آن انجام شده، تعمیم داد (رونرژ،۱۳۶۴: ۱۲۰).
در این پژوهش به صورت کاملاً تصادفی نمونه هایی را از جامعه مورد نظر انتخاب کرده و پرسشنامه مربوطه را در اختیار آنان قرار دادیم. در جریان نمونه گیری سعی شده نمونه ها به صورت متناسب از چند محل که اهل تسنن در آن ساکنند انتخاب شوند و نمونه مربوط به جمعیت شیعیان نیز از محله هایی انتخاب شدند که در همسایگی اهل تسنن قرار داشتند.
جامعه مورد مطالعه ما از دو گروه مذهبی شیعه وسنی تشکیل می شود و از لحاظ مذهب ناهمگن می باشد. و بر این اساس از روش طبقه ای نامتناسب استفاده کردیم.
حجم نمونه یا تعداد افرادی که می بایست با آنها مصاحبه شود بستگی به آن دارد که ما با چه دقت و اطمینانی بخواهیم نتایج تحقیق از نمونه را به کل جامعه آماری تعمیم دهیم. در علوم اجتماعی حداقل سطح احتمال بزرگتر از ۹۵ درصد در نظر گرفته می شود. نمونه مورد نظر بر اساس فرمول کوکران محاسبه گردیدکه عبارت شد از :
t2pq /d2
n =
۱ + ۱/N (t2pq/d2 – ۱)
t =1.96
q =.5
p =.5
d = .05
N =1500
بر اساس این فرمول نمونه بدست آمده شامل۳۰۶ نفر می باشد.
تعاریف مفهومی:

بهنام خدا
آزمون روخوانی پایه چهارم ابتدایی
بد شانسی
وقتی بد شانسی به جایی وارد میشود، از گوشهای به گوشه دیگر میخزد. به این طرف وآن طرف پرواز میکند، تا کسی را پیدا کند. روزی، روزگاری، مردی آنقدر فقیر بود که حتی یک تکه چوب نداشت تا در اجاقش بیندازد و آن را گرم نگه دارد. روزی او به جنگل رفت و خواست درختی بیندازد و به خانه بیاورد؛ ولی همه درختها خیلی بزرگ و محکم بودند. مرد مجبور شد بگردد و درخت خشک و سستی را پیدا کند. او گشت و یک درخت مناسب پیدا کرد. همین که تبرش را بالا برد، دید یک دسته گرگ زوزه کشان به طرفش میآیند. مرد تبر را انداخت و فرار کرد. دوید و دوید تا به پلی رسید، همین که خواست از پل رد شود، پل شکست و افتاد. مرد نمیدانست چکار کند. مقابلش رودخانه پر از آب بود و پشت سرش گرگهای گرسنه. دیگر چارهای نداشت و باید تصمیم میگرفت. گرگها هر لحظه به او نزدیکتر میشدند و در لحظه آخر او مجبور شد که به درون آب بپرد؛ ولی چون شنا بلد نبود، زیر آب رفت. ماهی گیرانی که در ساحل نشسته بودند، او را دیدند، پریدند داخل آب و شنا کنان رفتن و او را به خشکی آوردند. پشتش را به یک دیوار کهنه تکیه دادند تا در آفتاب گرم شود و نیرو بگیرد. مرد به هوش آمد و از ماهی گیرها تشکر کرد و خواست که سرنوشتش را برای آنها تعریف کند، که دیوار رویش خراب شد و او را کشت.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بهنام خدا
آزمون روخوانی پایه پنجم
محبّت
دو دوست با پای پیاده از جادّهای در بیابان عبور میکردند. بین راه بر سر موضوعی اختلاف پیدا کردند و به مشاجره پرداختند. یکی از آنها از سر خشم بر چهرهای دیگری سیلی زد.
دوستی که سیلی خورده بود، سخت آزرده شد اما بدون آنکه چیزی بگوید، روی شنهای بیابان نوشت: «امروز بهترین دوست من، بر چهرهام سیلی زد.»
آن دو کنار یکدیگر به راه ادامه دادند تا به یک آبادی رسیدند. تصمیم گرفتند قدری آنجا بمانند و در کنار برکه آبی استراحت کنند. ناگهان شخصی که سیلی خورده بود، لغزید و در برکه افتاد. دوستش به کمکش شتافت و او را نجات داد. بعد از آنکه از غرق شدن نجات یافت، بر روی صخره سنگی این جمله را حک کرد: «امروز بهترین دوستم جان مرا نجات داد.»
دوستش با تعجب از او پرسید : «بعد از آن که من با سیلی تو را آزردم، تو آن جمله را روی شنهای صحرا نوشتی ولی این جمله را روی صخره حک میکنی؟»
آن دوست لبخندی زد و گفت: «وقتی کسی ما را آزار میدهد، باید روی شنهای صحرا بنویسیم تا باد آن را پاک کنند اما وقتی کسی محّبتی درحق ما میکند، باید آن را روی صخره حک کنیم تا هیچ بادی آن را از یادها نبرد.»
منظور از این که «محّبت ها را باید روی سنگ و بدیها را روی شن نوشت» چیست؟
بهنام خدا
آزمون روخوانی پایه ششم ابتدایی
داستان کر و کور و برهنه
در شهری همه مردم در رفاه کامل زندگی میکردند و مشکلی برای کسی وجود نداشت، شهر بسیار تمیز و مرتب بود، همه مردم دارای خانه بوده و هرکس کار مناسبی داشت.
در این میان تنها سه نفر بودندکه با هم فرق داشتند، اول شخصی بود که بسیار کم میدید، امّا ادّعا میکرد چشمانش از تیزبینی همانند عقاب است، نفر دوم شخصی بود که بسیار کم میشنید، امّا ادعا میکرد در شنیدن از سگها صداها را بهتر تشخیص میدهد، نفر سوم کسی بود که برهنه بود و لباسهای پاره و فرسودهای به تن داشت.
روزی آن سه در کنار دیواری نشسته بودند و با هم حرف میزدند، حرف زدن آنها ادامه یافت، تا جایی که خورشید غروب کرد و شب فرا رسید.
مقداری از شب گذشته بود، همه مردم در خواب بودند، امّا این سه خوابشان نمیآمد.
ناگهان مرد کور گفت: ساکت شوید، چشمهای تیز بین من چیزی از راه دور دید، دوستانش از او خواستند تا بگوید چه میبیند، او گفت: لشکری را میبینم که به سوی ما میآیند و میدانم چند نفر هستند و از چه کشوری آمدهاند.
مرد کر که خواست از او عقب نماند گفت: راست میگویی من صداهای آنان را میشنوم و میدانم در مورد چه چیزی صحبت میکنند، حتی صدای حرفهای آهسته آنان را نیز میشنوم.
مرد سوم هم برای عقب نماندن از آنان گفت: وای بر من، میترسم به من حمله کرده و لباسهایم را ببرند.
آنان کمی منتظر ماندند تا ببینند چه اتفاقی میافتد، اما میدانستند حرفهایشان بیارزش است.
مرد کور پیش خود مرد برهنه را مسخره کرده و میگفت: لباسهای تو چقدر ارزش دارد که آن لشکر بیایند و آن را ببرند.
مرد برهنه با خودش میگفت: این مرد کور چقدر نادان است، چشمش آنقدر بینایی ندارد، که در روز روشن جلوی پایش را ببیند، اما این موقع شب ادعا میکند لشکری را از فاصله دوری میبیند، حتی میداند آنان چند نفرند و از کدام کشور میباشند.

بسمه تعالی
رضایت نامه
اینجانب………………. به عنوان ولی دانش آموز …………. پایه ………… مدرسه ………………
شهرستان الشتر، استان لرستان رضایت خود را جهت شرکت فرزندم در کلاسهای درمانی پژوهش مورد نظر، بیان میدارم.
امضا ولی دانشآموز تاریخ
امضا پژوهشگر
مقیاس تجدیدنظر شده اضطراب آشکار کودکان (RCMAS)
« آنچه من فکر و احساس میکنم»
این مقیاس یکی از معتبرترین و پرمصرفترین آزمونهای اضطراب برای کودکان و نوجوانان است (لست^[۱۶۰]، ۱۹۹۳) این مقیاس به منظور ارزیابی حضور و یا غیاب نشانه های متنوع مربوط به اضطراب طراحی گردیده است.
در این آزمون از کودکان خواسته میشود به هر یک از گویه ها به شکل بلی/خیر پاسخ دهند و هر گویه
نمره صفر یا یک میگیرد. دامنه نمرات مربوط به اضطراب از صفر تا ۲۸ و برای گویه های مربوط به
دروغ سنجش از صفر تا ۹ متغیر میباشد. نمره کمتر در مقیاس اضطراب بیانگر سطح پایین تر اضطراب و نمره کمتر در مقیاس دروغ سنج بیانگر میزان صداقت بیشتر آزمودنی در پاسخگویی به سوالات است. گویه های شماره ۴، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۰، ۲۴، ۳۲ و ۳۶ مقیاسهای دروغ سنج را تشکیل میدهند.
مقیاس تجدیدنظر شده اضطراب آشکار کودکان (RCMAS)
نام و نام خانوادگی: ………………………………… تاریخ: ………………………………………
مدرسه:…………………….. کلاس:……………………… سن:…………………….. جنس: ……………………………
دستورالعمل: تعدادی جمله در زیر آمده است که نشان میدهد برخی مردم چه احساسی در مورد خود دارند یا چگونه درمورد خود فکر می کنند. هر جمله را به دقت بخوانید. جواب صحیح یا غلط وجود ندارد. شما فقط میتوانید به ما بگویید چه احساسی دارید یا اینکه چگونه فکر می کنید.
به یاد داشته باشید که بعد از خواندن هر عبارت از خود بپرسید: آیا این حالت در مورد من صحیح است؟ اگر درست است، زیر ستون بلی رو به روی هر عبارت علامت ضربدر و اگر پاسخ شما خیر است زیر ستون خیر علامت بگذاید. همه سوالات را پاسخ دهید حتی اگر در تصمیم گیری مشکل دارید.

ردیف
عبارت

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]– سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)