در پژوهشی که توسط جکسون[۱۸۰] (۱۹۸۳) در زمینه تأثیر مشارکت در تصمیم گیری و کاهش فشارهای شغلی بر اساس طرح چهارگروهی “سالمون” و با بهره گرفتن از دو پسآزمون در مورد کارکنان دفتری و پرستاران انجام شد، نتیجه مطالعه پس از شش ماه نشان داد که مشارکت بر تضاد و دوگانگی نقش و نفوذ دریافتشده تأثیر منفی دارد و مشارکت دادن افراد در تصمیم گیریها عامل تعیینکننده کاهش فشارهای شغلی است.
نتایج تحقیقات جان اف.فرنچ و رابرت کپلن که در یک سازمان فضایی و هوانوردی انجام شد، نشان داد که از میان همه فشارهای عصبی بررسیشده، کمبود یا نبود مشارکت بیشترین اثر زیانآور را بر خشنودی شغلی دارد. به این ترتیب، مشارکت نسبتاً عامل تعیینکنندهای در بهروزی روانشناختی است. (طوسی، ۱۳۷۷،۱۰۷)
در یک بررسی که توسط ریچارد فریمن[۱۸۱] و جویل[۱۸۲] راجرز انجام شد، این نتیجه به دست آمد که اکثریت بالایی از کارکنان طالب درگیر شدن و نظر دادن بیشتر در آن دسته از تصمیمهای سازمان هستند که بر محل کارشان اثر میگذارد. سهچهارم کارکنان که در بررسی شرکت داشتند، بر این باور بودند که اگر کارکنان بتوانند در زمینه عملیات تصمیم گیری کنند، سازمانشان قدرت رقابتی بیشتر پیدا خواهد کرد و بیش از سهچهارم آنان باور داشتند که کیفیت محصول و خشنودی شغلی افزایش خواهد یافت. (فرنچ، ۱۹۹۸،۲۱)
پژوهش هافستد (۱۹۸۰) در زمینه اندازه گیری فرهنگ سازمان با ابعادی همچون فردگرایی ـ جمعگرایی، پرهیز از بی اطمینانی، فاصله قدرت و زنگرایی ـ مرد گرایی در ۴۱ کشور جهان، از جمله ایران، نشان میدهد که در ایران فاصله قدرت در حد متوسط رو به بالا، زنگرایی متوسط رو به پایین و مردگرایی متوسط رو به بالا است. (حسینی صفا، ۱۳۷۷، چکیده)
فرنچ و کوچ[۱۸۳] (۱۹۴۸) در مطالعات مشهورشان در کارخانه لباسدوزی هیوود[۱۸۴] ، نشان دادند که مشارکت کارکنان در تصمیمگیریها میتواند در تغییر نگرش و همچنین در کاستن از مقاومت آنها در مقابل تغییر مؤثر باشد. در مجموع، این تحقیقات نشان داد که مشارکت در تصمیمگیریها میتواند عقیده و نظرات نسبی مشارکتکنندگان را تغییر دهد، زمینه را برای پذیرش تغییرات تکنولوژی آماده و مستعد نماید، به افزایش بیشتر تولید منجر شود و همچنین باعث ایجاد روحیه قویتر و سازندهتر برای افراد شود. (سعادت، ۱۳۷۲)
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))
هوی و میسکل (۱۹۵۰) مطالعات مختلف درباره مشارکت معلمان در امور سازمانهای آموزشی را مورد بررسی قرار دادند و همبستگی مشارکت، انگیزش و رضایت در روحیه را با توجه به نتایج پژوهشهای صاحبنظران چنین خلاصه کردند:
ـ فرصت مشارکت در تصمیم گیریهای سازمان آموزشی عامل مهمی در روحیه اعضا و طرفداری آنان از سازمان آموزشی است.
ـ مشارکت در تصمیم گیریها بهطور مثبتی با رضایت معلمان از حرفه خود همبستگی دارد.
ـ معلمان از مدیران، بدون توجه به سطح نیازهای وابستگی خود، انتظار دارند که در تصمیمها و به خصوص تصمیمهای مهم شرکت داده شوند. (هوی و میسکل،۱۳۷۰ )
۲-۶٫ مدل مفهومی تحقیق
مبنای این تحقیق نظریه تلفیقی از مدلهای دنیسون (۲۰۰۷)، فرنچ (۱۹۷۵) و رویین (۲۰۰۸) است که در آن روابط میان سازههای الگوی تحقیق، یعنی فرهنگ و جوّ سازمانی نسبت به تصمیم گیری مشارکتی بررسی میشود. فرضیه های تحقیق بر اساس چهارچوب مدل نظری تحقیق است.
فرهنگ سازمانی
جوّ سازمانی
روحیه گروهی
مزاحمت
صمیمیت
علاقه مندی
مراعات
فاصلهگیری
نفوذ و پویایی
تصمیم گیری مشارکتی
شکل۲-۱۳: مدل نظری تحقیق (دنیسون (۲۰۰۷)، فرنچ (۱۹۷۵)، رویین (۲۰۰۸)
فصل سوم
روش تحقیق
۳-۱٫ مقدمه
برخی عقیده دارند علم همان روش است. به هر حال، میتوان بهخوبی پذیرفت که هیچ علمی بدون روش نیست و دستاوردهای هر پژوهش علمی همان اندازه با ارزش هستند که با روشهایی درست اخذ شده باشند. (ساروخانی، ۱۳۸۲) از رهگذر پژوهش و تجربه است که ناآزموده در بوته آزمایش قرار میگیرد و در ژرفنای تاریک ناآگاهی، بارقه روشن اکتشاف و آگاهی تلألو مییابد. معادل فارسی واژه متد[۱۸۵] (مشتق از واژه یونانی rσοО یعنی “در طول” و taεm یعنی “راه”) به معنی “در پیش گرفتن راهی” یا معین کردن گامهایی است که برای رسیدن به هدفی باید با نظمی خاص برداشت. (خاکی، ۱۳۷۸)
پژوهش و روش علمی اگر یک چیز نباشند، کاملاً نزدیک و وابسته به هم هستند (هومن، ۱۳۷۳) روش علمی یا روش پژوهش علمی، فرایند جستوجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین است. (بازرگان و دیگران، ۱۳۷۶) در نهایت، باید اذعان نمود دستیابی به هدفهای علم یا شناخت علمی میسر نخواهد شد، مگر زمانی که با روششناسی درست صورت پذیرید. به عبارت دیگر، پژوهش از حیث روش است که اعتبار مییابد نه موضوع پژوهش. (خاکی، ۱۳۷۸)
پایه های هر علمی، روش شناخت آن و یکی از مهمترین جنبه های تحقیق علمی، روششناسی آن است. بدون روششناسی تحقیق، نتایج بررسی و تحلیلهای مربوط معتبر و تعمیمپذیر نخواهد بود. از این رو، روششناسی تحقیق از جمله معیارهای رایج جهت ارزیابی تحقیقات علمی تلقی میشود.
بهطور کلی، روش تحقیق مجموعه ای از قواعد، ابزار و راههای معتبر (قابل اطمینان) و نظامیافته برای بررسی واقعیتها، کشف مجهولات و دستیابی به راهحل مشکل است. (خاکی، ۱۳۸۶، ۲۰۱)
در این فصل، بعد از بیان نوع روش تحقیق، روش گردآوری اطلاعات و دادهها، جامعه آماری، روش نمونهگیری و حجم نمونه، روایی و پایایی ابزار تحقیق و روش تجزیه و تحلیل داده ها مطرح می شود.
۳-۲٫ روش تحقیق
در پژوهش حاضر، نظر به اینکه هدف اصلی از پژوهش، بررسی موضوع به روش میدانی است، میتوان گفت این پژوهش از نظر هدف در حیطه پژوهشهای کاربردی است. از سوی دیگر، با توجه به اینکه در این پژوهش از روشهای مطالعه کتابخانهای و نیز روشهای میدانی همچون پرسشنامه استفاده شده است، میتوان بیان کرد که پژوهش حاضر بر اساس ماهیت و روش گردآوری داده ها، یک پژوهش توصیفی – پیمایشی است.
۳-۳٫ جامعه آماری
یک تحقیق علمی با هدف شناخت یک پدیده در جامعه آماری انجام میشود، به همین دلیل، موضوع تحقیق ممکن است متوجه ویژگیها، کارکردها و متغیرهای آن یا توجه روابط بین متغیرها، صفات، کنش و واکنش و عوامل تاثیرگذار در جامعه باشد. بنابراین جامعه آماری را میتوان اینگونه تعریف کرد: «جامعه آماری عبارت است از همه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترک باشند.» صفت مشخصه عبارت است از صفتی که بین همه عناصر جامعه آماری، مشترک و متمایزکننده جامعه آماری از سایر جوامع باشد. (حافظنیا، ۱۳۸۶)
جامعه آماری این تحقیق شامل کارکنان سازمان ایثارگران نزاجا در تهران است. این افراد با توجه به مسئولیت و نقشی که در تصمیم گیری مشارکتی دارند و با توجه به پست سازمانی که در آن مشغول به کار هستند، بهعنوان جامعه آماری این پژوهش در نظر گرفته شده اند که تعداد آنها حدود هشتصد نفر است.
۳-۴٫ روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه
انجام هر تحقیق علمی مستلزم صرف هزینه و زمان است، به همین دلیل، در بیشتر موارد امکان بررسی کامل جامعه با سرشماری وجود ندارد، بنابراین انتخاب نمونه برای تحقیق ضروری مینماید. نمونه، بخشی از جامعه مورد بررسی است که با روشی از پیش تعیینشده انتخاب می شود، طوریکه میتوان از این بخش درباره کل جامعه استنباطهایی کرد. صرفنظر از اینکه کدام یک از روشهای آمار استنباطی مورد نظر است، قدرت آن روش به شیوه به کار گرفتهشده برای انتخاب نمونه بستگی دارد. در صورتی که نمونه نماینده جامعه واقعی نباشد، به عبارت دیگر، اگر نمونه دارای اریبی باشد، پیش بینی درست و دقیق درباره پارامتر(های) جامعه امکان نخواهد داشت. اریب در نمونه گیری را میتوان با به کار بردن روشهای نمونه گیری درست و مناسب و در نظر گرفتن مشخصات عناصر جامعه کاهش داد؛ استفاده از چنین نمونههایی دارای پایایی نخواهد بود. (داناییفرد و همکاران، ۱۳۸۳، ۳۹۸)
دو نوع طرح نمونه گیری وجود دارد: نمونه گیری تصادفی و غیرتصادفی. در نمونه گیری تصادفی، اغلب اعضای جامعه بهعنوان آزمودنیهای نمونه منتخب از شانس و احتمال یکسانی برخوردارند. در نمونه گیری غیرتصادفی، اعضای جامعه بهعنوان آزمودنیهای نمونه منتخب از شانس و احتمال یکسانی برای انتخاب شدن برخوردار نیستند. طرحهای نمونهگیر تصادفی، زمانی استفاده میشوند که نماینده بودن نمونه بهخاطر اهداف تعمیمپذیری اهمیت دارد.
روش نمونه گیری مورد استفاده در این پژوهش، نمونه گیری تصادفی ساده است و حجم نمونه با توجه به حجم جامعه آماری و با توجه به جدول کرجسی و مورگان[۱۸۶]، ۲۶۰ نفر است.
۳-۵٫ ابزار جمعآوری اطلاعات
روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق از نوع میدانی و با بهره گرفتن از پرسشنامه و نیز از نوع کتابخانهای است که از کتابها، مجلهها و… استفاده شده است. نظر به اینکه این تحقیق یک پژوهش توصیفی- پیمایشی است، از این رو، برای جمع آوری اطلاعات از روشهای زیر استفاده شده است:
۳-۵-۱٫ بررسی اسناد و مطالعات کتابخانهای
در این تحقیق از مطالعات کتابخانهای بهطور گسترده استفاده شده است که این مطالعات بررسی پایاننامه ها و تحقیقات موجود و مرتبط با موضوع، مطالعه مقالات و کتب لاتین و فارسی مرتبط و همچنین استفاده از بانکهای اطلاعاتی جهت دستیابی به یافتههای جدید و… را شامل میشود.
۳-۵-۲٫ پرسشنامه
پرسشنامه بهعنوان متداولترین ابزار جمعآوری اطلاعات در تحقیقات پیمایشی، عبارت است از مجموعه ای از پرسشهای هدفمند، که با بهره گیری از مقیاسهای گوناگون، نظر، دیدگاه و بینش فرد پاسخگو را مورد سنجش قرار میدهد.
ابزار عمده گردآوری داده ها در این پژوهش، پرسشنامه است. در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از آزمودنیهای جامعه آماری پرسشنامهای طراحی شد. بیشترین داده ها و اطلاعات لازم برای تجزیه و تحلیل پرسشها و آزمون فرضیات از طریق پرسشنامه جمعآوری شد. در پرسشنامه سعی شده است که نظر خبرگان و متخصصان را در رابطه با معیارها و شاخص های تعیینشده جویا شده تا شاخصهای نهایی مشخص شوند.
