به أجُــوزُ خَفیـفاً

وَ قد رَکِـبتُ بَعـیرا

(پل صراط همچون لبۀ شمشیری تیز بر روی جهنم قرار گرفته است، من به آرامی در حالی که سوار بر شتری هستم از روی آن میگذرم.)
در این بیت با بهره گرفتن از تلمیح، اعتقاد مردم را نسبت به پل صراط با زبانی طنز به چالش میکشد. اعتقاد آنها بر این بود که پل صراط، پلی نازکتر از تار مو و تیزتز از لبۀ شمشیر است، و هر آنکه قربانی در راه خدا بکشد براحتی میتواند از روی آن بگذرد. بهار هم در بیت زیر با استفاده اشاره دارد به ظلم و ستمهایی که در زمان احداث راهآهن بوجود آمد اشاره دارد که قبرستانها را به هم میریختند و برای انسانهای دون صفتی که همچون حیوانات بودند، بیشتر از انسانهای فاضل و عاقل اهمیت قائل بودند:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

راه آهن گـر بخواهی مـردهات بیـرون کشند

در چراگاه وطن، گو اسب و استر زنده باد

در محیطی کامتیازی نیست بین فضل و جهل

آن مکـرر مـرده باد و این مکـرر زنـده باد

(بهار ،۱۳۵۸،ج۱: ۳۶۹)
۴٫۱٫۲٫۴٫ تشبیه
«تشبیه وصف کردن چیزی است به چیز‌های مشابه و نزدیک به آن، از یک جهت یا جهات مختلف»(قیروانی، ۲۰۰۲،ج۱: ۴۵۵،) که « هر چه جهات اختلاف طرفین تشبیه بیشتر باشد، تشبیه زیباتر است زیرا این کار چنین می کند که هنرمند نسبت به ارتباطات موجود بین عناصر طبیعت و اشیاء حساستر است وحقایق نهفته را دقیقتر ادراک می‌کند.»(شفیعی کدکنی،۱۳۸۳: ۵۷) بهترین نوع تشبیه، تشبیه بلیغ است که در آن مبالغه بسیار عمیقتر و بیشتر از تشبیه غیر بلیغ است و سه ویژگی تشبیه یعنی« مبالغه، بیان وایجاز» (ابن اثیر، ۱۹۶۰،ج۲: ۱۲۳) در آن بارزتر است.
ابوهلال عسکری به ارزش تشبیه توجه دارد و می‌گوید: رساترین تشبیه‌ها، تشبیه‌هایی است که در آن معقول به محسوس، غیر عادی به عادی، و امر غیر بدیهی به امر بدیهی و ضعیف به قوی تشبیه شود. (فتوحی، ۱۳۸۵: ۹۰) تشبیه بلیغ بیشترین نوع تشبیهی است که در اشعار طنز این دو شاعر به چشم میخورد، بگونهای که ترکیبات بدیع و نویی از این نوع تشبیه بوجود آوردهاند، همچون ترکیبات زیر:

أسـفی عَلی مُتعَصِبینَ تَألَبُوا

یَحمُونَ حَوضَ الجَهلِ بِالساطورِ

مُتِهـافِتینَ عَلی مَوارِدَ غَیِّهم

کَقِطا ظَماءٍ عِندَ حـرِّ هَجـیرِ

(الزهاوی، ۱۹۷۲،ج۱ : ۲۰۲)
(وا اسفا ! بر ملتی که از روی تعصب لشکر آراستند تا با ساطوری تیز از حوض نادانی خود حمایت بکنند و همچون مرغ سنگخوارهای تشنه که در اوج گرما به سوی چشمههای آب میدود، به سوی چشمههای نادانی خود حمله میبرند.)
در این ابیات تشبیه بلیغ در ترکیباتی چون حوض الجهل(تشبیه جهل به حوض) و موارد غیهم (تشبیه نادانی به سرچشمه) بارز است. البته در بیت دوم با بهره گرفتن از تشبیه مرکب میزان نادانی و جهالت آنها را به زیبایی مجسم میکند. همچنین بهار در اشعار زیر با بهره گرفتن از تشبیه بلیغ مملکت و مملکتداران را اینگونه ترسیم میکند:

مملکت کشتی، حوادث بحر و استبداد خس

ناخدا عدلست و بس

تا که دین حق را/ زنده سازد در آن
شهر مکه شد فتح / بی نزاع و بی جنگ
بر سپاه کفار/ ماند داغ این ننگ
صلح کردند قریش / با نبی اسلام (ص)
با تمام آنان / گشت حجت اتمام…
گشت قرآن مجید / وحی بر پیغمبر
گشت نازل که شود / مسلمین را رهبر
هرکسی که باشد/ زیر حکم قران
می‌شودزندگی‌اش / پاک در هر دوجهان(تالشی ، ۱۳۸۵ : ۱۱-۱ )
در جلد دوم این مجموعه زبان شعر دشوارتر شده است ، همین‌طور به نظر می‌رسد که شاعر از کودک و توجه به گروه سنی که برای آن‌ها شعر را سروده غافل شده است ، زیرا واژه‌ها و عبارات زیادی در آن وجود دارد که کودک مفهوم آن‌ها را درک نمی‌کند و برای کودک ناآشنا و نامفهوم است مانند ، هجرت ، بردگان ، قریش ، رشادت ، سفرا ، اعزام و یا عبارات ، زنده کردن دین حق ، ماندن داغ ننگ بر سپاه کفار به دلیل فتح مکه بدون نزاع و جنگ ، اتمام‌حجت کردن ، وحی شدن قران بر پیامبر و زیر حکم قران بودن و پاک شدن زندگی .

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اشعار طولانی و خسته‌کننده است همین‌طور شاعر در هر کتاب نتوانسته است با مخاطبان خود که گروه‌های سنی الف و ب هستند ارتباط برقرار کند چون با درک شناختی و مراحل رشد ذهنی کودکان ناآشناست و کتاب‌هایش از حد این گروه‌های سنی فراتر است و هیچ‌گونه جذابیتی حتی برای گروه‌های سنی بالاتر نیز ندارد و فقط اطلاعاتی از زندگی و رسالت پیامبر را بدون استفاده از هیچ‌گونه تشبیه و استعاره و جذابیتی آن‌هم با وزنی که با اشکال روبروست بیان کرده است .
فاطمه تفقدی
از این شاعر در دهه هشتاد فقط یک کتاب بانام«زیباترین فصل » برای گروه‌های سنی الف و ب در شورای کتاب کودک بررسی‌شده است که این کتاب مضمون مذهبی دارد و دارای چند شعر است و یکی از اشعار آن مضمون نبوت دارد و در مورد حضرت محمد (ص) است .
طفل پاکی شبیه رؤیاها
آن شب از آسمان ستاره چکید / جای باران به روی صحراها
ریخت در قلب تشنه ساحل / صحبت دلپذیر دریاها
مهربانی به روی گل خندید / دل جنگل شکوفه باران شد
طفل پاکی شبیه رؤیاها/ روی این خاک تیره مهمان شد
لهجه‌ای مثل لهجه گلبرگ / چشم‌هایش شبیه دریا بود
گونه‌هایش اناری و رنگین /او لطیف و نجیب و زیبا بود
دست‌هایش بهار می‌پاشید/ در کلامش تلاوت گل بود
مثل آینه بود لبخندش / گیسوانش شبیه سنبل بود
روزها می‌گذشت و او آرام / قد کشید و سپید را فهمید
نوجوانی بلندبالا شد / رود کوچک ، سرود دریا شد
با نیایش درون غار حرا / روزنی رو به صبح وا می‌کرد
او برای تمام گل‌ها/ روی سجاده‌اش دعا می‌کرد
او که آمد پرنده زیبا شد/ گنبد آسمان پر از خورشید
او محمد سرود پاک جهان / شب معراج خود، خدا را دید
(تفقدی ، ۱۳۸۶ : ۸ )
در ابتدا می‌توان شاعرانه بودن این اشعار را نسبت به مجموعه قبل متوجه شد اما ازآنجاکه کودکان گروه‌های سنی الف و ب هنوز درک درستی از پیامبر ندارند شاعر باید او را به‌گونه‌ای معرفی کند که کودک از او تصور یک موجود فوق‌العاده و به‌دورازویژگی‌های یک انسان را نکند ، شاعر در این شعر به خاطر استفاده زیاد از تشبیه‌ها و استعاره‌های فراتر از درک کودک نتوانسته است تصور درستی از پیامبر را برای او ارائه دهد ، برای مثال در مصراع « طفل پاکی شبیه رؤیاها» از کودکی و طفولیت پیامبر یک تصویر نامفهوم و رویاگونه ترسیم می‌کند ، یا در مصراع « لهجه‌ای مثل لهجه گلبرگ » کودک را به توهم می‌اندازد که پیامبر چگونه صدا و لهجه‌ای داشته است و لهجه گلبرگ چگونه است ، یا « در کلامش تلاوت گل بود» ، برای کودک نامفهوم است و این سؤال را در ذهن کودک ایجاد می‌کند که آیا پیامبر در کودکی زندگی به‌غیرازانسان‌های دیگر داشته است و آیا کلاسی داشته است که به کسی تعلیم می‌داده است و تلاوت گل داشتن در کلاس او یعنی چه ؟و خلاصه به‌جای آنکه پیامبر و کودکی او را مانند انسان‌های دیگر جلوه دهد ، او را موجودی ماورای انسان‌ها و یک موجود رؤیایی معرفی کرده است ، در بیت آخر نیز توضیحی درباره‌ی شب معراج پیامبر نداده است و دیدن خدا را توسط پیامبر در شب معراج بیان کرده است که اشتباه است و تفکر قابل‌رؤیت بودن خداوند را در کودکان این گروه سنی وجود دارد تشدید کرده است ، زیرا کودکان همان‌طور که در مبحث خداشناسی آمد ، در مرحله تفکر شهودی هستند و از خداوند تصویر یک انسان بزرگ و ماورایی دارند و شاعر نباید به این تفکر اشتباه دامن بزند و آن را تقویت کند
به نظر می‌رسد شاعر با مراحل تفکر کودک زیاد آشنا نبوده است و نتوانسته است تصویر درستی از کودکی ، نوجوانی و جوانی پیامبر به کودک ارائه دهد.
محمدابراهیم ساعدی
دکتر ساعدی در سال ۱۳۴۹ در تیز آب خواف متولدشده است . ایشان دارای تحصیلات حوزوی ، همچنین دارای کارشناسی تاریخ و کارشناسی ارشد و دکترای تفسیر قران از کشور سودان است . او شاعر ، نویسنده و مترجم است.
از این شاعر در دهه هشتاد ۲ کتاب شعر در شورای کتاب کودک بررسی‌شده است که هر دو مضمون مذهبی دارند . کتاب‌ها دارای چند شعر هستند ، یکی از شعرهای جلد دوم کتاب‌های« من مسلمانم » مضمون نبوت دارد و درباره‌ی حضرت محمد (ص) است .
من مسلمانم (۲) ، پیامبر خدا
محمد مصطفی / درون غار حرا
غرق مناجات بود / دور از خرافات بود
که ناگهان جبرئیل / رسول رب جلیل
آمد و فریاد زد / بخوان بخوان محمد
محمد ای پیامبر/ ای راهنما و رهبر
بخوان به نام خدا / که آفرید انسان را (ساعدی ، ۱۳۸۵ : ۱۳ )
شاعر در این شعر کوتاه قصد داشته است بعثت پیامبر را برای کودک بیان کند بدون آوردن دلیلی برای آن و بدون گفتن رسالتی که پیامبر قرار است بعد از بعثت و رهبری از سوی خدا انجام دهد و فقط همان لحظه ی وحی در این شعر بیان شده است که جبرئیل بر پیامبر نازل می شود و «اقراء بسم ربک الذی خلق » را می‌گوید . او کودک را چون بزرگ‌سالی فرض کرده است که پیش‌زمینه‌ی ذهنی در این خصوص دارد .
در بیت دوم واژه خرافات برای کودک نامفهوم است و نحوه‌ی وحی شدن بر پیامبر نیز که شاعر گفته است « آمد و فریاد زد» اشکال دارد.
به نظر می‌رسد شاعر ازنظرروان‌شناختی با کودک ناآشناست و بر اساس تجربیات خود با کودک ارتباط برقرار می‌کند.
سید محمد مهاجرانی
حجت‌الاسلام سید محمد مهاجرانی متولد ۱۳۴۸ در قم است . ایشان مدرس حوزه و شاعر و نویسنده است کتاب‌های مذهبی زیادی از ایشان برای کودکان و نوجوانان به چاپ رسیده است و بی‌شک یکی از معدود شاعرانی است که ازنظر مذهبی زیاد برای کودکان و نوجوانان کار می‌کند. از این شاعر کودک و نوجوان در دهه هشتاد کتاب‌هایی در شورای کتاب کودک بررسی‌شده است که همه‌یآن‌ها مذهبی هستند.
یک مجموعه ۱۴ جلدی از این شاعر ، با عنوان کلی « پیامبر عزیز ما» برای گروه سنی «الف و ب » در شورای کتاب کودک بررسی‌شده است ، که هرکدام نام جداگانه‌ای دارد که عبارت‌اند از :
۱- شاپرک در باغ ، ۲- بچه‌ها سلام ، ۳-دو کبوتر ۴- چوپان کوچک ، ۵- داور کشتی ، ۶- میهمان دخترک ۷- مثل مروارید، ۸- نان و لبخند ، ۹- سوار مهربان ۱۰- سوارکار مهربان ، ۱۱- گل سرخ ، ۱۲- چشم کوچولو ۱۳ – زیر درخت خرما ، ۱۴ هم‌سفر مهربان
چند شعر از این کتاب‌ها را که در مورد رفتار و کردار پیامبر ما حضرت محمد (ص) است را بررسی می‌کنیم .

انسان وقتی از فردی توانمند طلب حاجتی می کند امید به رفع طلب و نیازش را دارد به او خوش بین است که حتماً او حاجتش را خواهد داد و تواناست. این حس در مقابل خداوند باید چگونه باشد ، او که قادر و مطلق است و اگر بخواهد می شود.
« !$yJ¯RÎ) ÿ¼çnãøBr& !#sŒÎ) yŠ#u‘r& $º«ø‹x© br& tAqà)tƒ ¼çms9 `ä. ãbqä۳uŠsù » (یس/۸۲)،(دستور خدا وقتی چیزی را بخواهد که موجود گردد این است که به او بگوید بشو پس انجام می شود ).
دعا کننده باید ایمان و یقین داشته باشد که از جانب ذات اقدس حق هیچ گونه مانعی از فیض در کار نمی باشد چنانچه امام صادق (ع) می فرمایند :
«اذا دَعَوْتَ فَظُنُّ اِنَّ حاجَتَکَ بَالبابِ » (کلینی، ۴/۲۲۱؛ مجلسی ،۹۰/۳۰۵) .
«آنگاه که دعا می کنی حاجت خود را دم در آماده فرض کن» .
و با این حال باید به فضل خدا امیدوار و از نتیجه اعمال خود نگران و خوفناک باشیم امام چهارم در دعای ابوحمزه ثمالی می فرماید :
«ای مولای من ، چون به گناهانم می نگرم ، ناله ام بلند می شود و چون به گذشت تو نظر می کنم امیدوار می شوم» (قمی ،مفاتیح الجنان، ۳۰۸) .
و خدای متعال در وصف پیامبرانش می فرماید:
«$oYtRqããô‰tƒur $Y6xîu‘ $Y6ydu‘ur ( (» (انبیاء/۹۰) .
(همه پیامبران ما را از روی رغبت و رجا و ترسیدن از عقوبت ما می خواندند).
امر خدای تعالی به کل از روشنترین ادله کرم و محبت بسیارش می باشد که باید به گمان نیکو به حق سبحانه بود و خدای تعالی گمان بنده را اگر نیکو باشد برمی آورد و تخلّف نمی کند. چگونه گمانی نیکو به خدا نداشته باشی در حالیکه خدا اکرام الاکرمین و ارحم الراحمین است و کسی است که رحمتش بر غضبش پیشی گرفته است . (حلی،۱۵۹-۱۶۱) خداوند متعال در سوره بقره می فرماید :
« (#qãZÏB÷sã‹ø۹ur ’Î۱ » (بقره۱۸۶).
(بندگان باید به قدرت من بر اعطاء خواسته های آنها ایمان داشته باشند ) .
و پیامبر اکرم (ص) از قول خداوند در حدیث قدسی می فرمایند:
«مَنْ سَألَنی و هو یعلَم اَنّی اَضُّرُ و انْفَعُ اَسْتَجِبْ لَهُ» هر که از من درخواست کند ، در حالیکه می داند من نفع و ضرر می رسانم و سود و زیان بدست من است ، دعایش را مستجاب می کنم (خزائلی-ایزدی،۳۱) بنابراین یقین و اطمینان به اینکه همه کارها به دست خداست و همه امور به مشیت و اراده او است ، در برآورده شدن حاجت بسیار مؤثر است و اگر کسی با این دید خدا را بخواند ، حتماً به هدف خود می رسد ، در آخر بحث می توان به این نکته نیز اشاره کرد که طبق روایتی خداوند در گمان مردم است یعنی اگر به خدا خوش بین باشند خداوند نیز در گمان آنهاست پس امید و خوشبختی به خداوند باعث گشایش کارها و بدبینی به آن برعکس آن را باعث می شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۶-۲-۴) اصرار در دعا
پافشاری بر خواسته ها و اصرار بر اجابت آن از طریق دعا ، امری مطلوب است و درخواست از درگاه الهی ،نه تنها قبیح نیست بلکه مطلوب هم است همچنانکه رسول اکرم (ص) می فرمایند:
«وَ رَحِمَ اللهُ عَبْداً طَلَبَ مِنَ اللهِ عَزَّوجَلَّ حاجهً فَأَلَحَّ فِی الدُّعاءِ اسْتُجیبَ لَهُ أَوْلَمْ یسْتَجَبْ…» (کلینی ،۴/۲۲۴). «خدا رحمت کند بنده ای را که از خدای عزوجل حاجتی بخواهد و درباره آن پافشاری و اصرار کند ، خواه اجابت شود و خواه اجابت نشود» .
و امام صادق (ع) می فرمایند:
«خدای تعالی از اصرار مردم به همدیگر بدش می آید ولی اصرار در نزد خودش را دوست دارد و خدای تعالی دوست دارد که از او درخواست شود و آنچه که پیش اوست از او درخواست شود» (حلی،۷۰)
بنظر استاد مطهری (ره) از جمله آداب دعا واقعاً خواستن است واقعاً آنچه که می خواهد به صورت یک احتیاج و حاجت درآید مانند احساس تشنگی که اثر آن در وجناتش پیدا می شود و حلق و کبد و معده و لب … همه آب می گویند و اگر فرد بخوابد آب را در خواب می بیند چون واقعاً احتیاج دارد . احتیاج روحی و معنوی انسان که جزیی از عالم خلقت است نیز نسبت به کل جهان همین طور است فرق است بین خواندن لفظی و خواستن حقیقی. تا دل انسان با زبان هماهنگی نداشته باشد دعای واقعی نیست. وقتی خواست و احتیاج پدید آید اجابت نیز به دنبال آن صورت می پذیرد. (مطهری ، ۳۰۸-۳۴۲، نقل به محتوا).
در کتاب دعا و تربیت نویسنده بر مداومت دعا و اصرار و الحاح آن تأکید فراوان دارد در این مورد روایاتی نیز موجود است از جمله :
پیامبر (ص) فرمودند :
«اِنَّ اللهَ یحِبُّ السائِلَ اللّجوج» (قمی ،سفینه البحار، ۳/۵۷)
(خدا دعا کننده مصرّ را دوست دارد).
و یا حضرت علی (ع) فرمودند :
«الدُعاءِ تُرسُ الْمُؤمِنِ وَ مَتی تُکْبُرْ قَرْغَ الْبابِ یفْتَحْ لَکَ» (کلینی ، ۴/۲۱۴) .
(دعا پسر مؤمن است هرگاه دری را زیاد بکوبی ، برایت گشوده می شود).
از روایات ، می توان نتیجه گرفت که دعا افزون بر آنکه وسیله ای برای دست یابی به خواست ها و نیاز ها است ، صرف نظر از آنکه با اجابت همراه باشد یا نباشد ، امری پسندیده است از این رو علی (ع) فرموده است :
«اَکْثِرْ الدُّعا تَسلِمْ مِنْ سُورَهِ الشَیطان» (مجلسی ، ۷۸/۸)
(فراوان دعا کن تا از خشم و تندی شیطان در امان بمانی).
در این روایت ، اصرار به دعا به دلیل دست یابی به حاجتی توصیه نشده است ، بلکه در امان ماندن از تندی شیطان ، نتیجه ی آن داشته است ، توصیه به اصرار در دعا که در برخی ازروایات معصومین (ع) آمده است به دلیل مطلوبیت نفس دعا است چنانچه آن حضرت در جای دیگر فرموده است :
«اَلْحَمْدُ للهِ الذی مَرضاتَهُ فی الطَّلبِ اَلْیهِ و اِلْتماس ما لَدَیهِ ، وَ سَخَطُهُ فی تَرْکِ الْإلخاحِ فی الْمَشْأَلَهِ عَلَیهِ» (همان ، ۹۰/۱۹۳)
(سپاس خدای را که رضایت او درخواست از او و التماس از خزانه ی او است ، خشم او در ترک اصرار درخواستن از اوست).
خشنودی و خشم خداوند همان نزدیکی بنده به رحمت الهی و دوری از آن است که در سایه دعا بدست می آید.
از گفتار دیگر امام برمی آید که اصرار در دعا ، علاوه بر مطلوب بودن نفس ، زمینه ساز برآوردن حاجات است :
«مَنِ اِسْتَدامَ قَرْعَ البابِ وَ لَجَّ وَ لَجَ» (آمدی ، ۹۱۶۰)
(هر کس در کوبیدن در پایداری کند و در گشودن آن اصرار کند ، داخل خواهد شد) .
۳-۴) آداب ظاهری دعا :
این نوع از آداب دعا به ۴ قسم تقسیم می شود :
۱- آداب قبل از دعا ۲- آداب همراه دعا ۳- آداب بعد از دعا ۴- آداب دعا در همه حال
۱-۳-۴) آداب قبل از دعا :
۱-۱-۳-۴) گفتن بسم الله :
دعا کننده باید دعایش را با نام خدا شروع کند همچنانکه در روایات و احادیث بدان اشاره شده است . پیامبر (ص) می فرمایند :
(دعایی که با بسم الله الرحمن الرحیم شروع شود هرگز رد نخواهد شد)(علامه مجلسی، ۹۰/۳۱۳) .
و در جای دیگر پیامبر اسلام (ص) می فرمایند :
«خداوند متعال فرموده است هر کار مهمی بدون بسم الله شروع شود عقیم خواهد ماند» (حر عاملی ، ۷/۱۷۰) .

الف: فعالیت­های فرهنگی شامل روزنامه، کتاب، کتابخانه، موسیقی، بایگانی، رادیو، تلویزیون، سینما، هنرهای نمایشی، تعطیلات عمومی، تجارت کالای فرهنگی، ارتباط و فناوری جدید.
ب: فعالیت­های فرهنگی شامل روزنامه، کتاب، سینما، مبادلات فرهنگی، حقوق بشر، ترجمه و انتشارات کتاب خارجی، محیط­زیست.
با مطالعه در حوزه اندیشه توسعه، شاخص ­ها و متغیرهایی دیده می­ شود که در دو گروه جای داده­اند. گروهی از این متغیرها را موافق و تقویت کننده توسعه و گروهی مخالف جریان و تضعیف کننده توسعه مورد ارزیابی و تحلیل عملی قرار داده­اند، این متغیرهای مخالف و موافق توسعه در سه حوزه کلی به صورت زیر ارائه شده است: ۱٫ پویای فکری و عقلی در مقابل آن جمودی فکری و عقلی ۲٫ عادات، رسوم و سنن آگاهی بخشی و در مقابل عادات، رسوم و سنت­های بسته ۳٫ پویایی مذهب و باورهای دینی در مقابل ایستایی مذهب و باورهای دینی. بر این اساس، در شکل ۲-۱ برخی از مهمترین عوامل و عناصر و متغیرهای فرهنگی دخیل در توسعه در سه حوزه ذکر شده بالا آورده شده است.
شکل۲-۱- متغیرهای فرهنگی پیش برنده توسعه فرهنگی
متغیرهای فرهنگی پیش­برنده
پویایی فکری
عادات و رسوم آگاهی بخش
پویایی مذهب و باورهای دینی
عقل­گرایی، رونق تفکر باز، آینده­نگری، پویای افکار، استقلال فکری، انسان­گرایی و آرمان­خواهی، ارتقای سطح آگاهی
تعصب تؤام باخرد،
دلبستگی با دانش،
ها دادن به اوقات فراغت، تلاش فردی و خانوادگی، مسئولیت­ پذیری،
جهان­بینی باز و واقع گرا، پویای مذهب، مذهب در کنار علم و دانش، مذهب تحکیم بخش کار و تلاش، حقیقت جویی، تکریم
منبع: ستاری­فر، ۱۳۸۸
۲-۱-۴-۲- توسعه اجتماعی
توسعه یکی از مفاهیم پیچیده است که غایت کلیه برنامه­ ها، تلاش­ها و اقدامات جوامع بشری می‌باشد. وجود ابعاد مختلف توسعه دلالت بر پیچیدگی آن دارد. توسعه، فرآیندی چندبعدی و برنامه‌ریزی شده به منظور فرآهم ساختن فضای برای انسان­ها به منظور داشتن زندگی­ سالم، خلاق و مؤثر است. یکی از ابعاد مهم توسعه، توسعه اجتماعی است. توسعه اجتماعی در واقع عبارت است از بهبود کمّی و کیفی شاخص­ های اجتماعی به منظور دستیابی به توسعه کلان است. یکی از رویکردها به منظور ارتقاء شاخص­ های توسعه اجتماعی به منظور تأثیرگذاری بر سایر ابعاد توسعه، توجه به توسعه اجتماعی است. دانشمندان معتقدند که هنجارهای اجتماعی، فرهنگ و سرمایه اجتماعی عناصر مرکزی توسعه هستند (مارچ^[۲۶]، ۲۰۰۰). به عبارت دیگر، توسعه اجتماعی یکی از ابعاد اصلی فرایند توسعه و بیان­گر کیفیت نظام اجتماعی در راستای دست­یابی به عدالت اجتماعی، ایجاد یکپارچگی و انسجام اجتماعی، افزایش کیفیت زندگی و ارتقاء کیفیت انسان­ها می­باشد (کلانتری، ۱۳۷۷). به بیان دیگر، توسعه اجتماعی مفهومی است که، با چگونگی و شیوه زندگی افراد جامعه پیوند تنگاتنگی دارد و ناظر بر بالا بردن سطح زندگی عمومی از طریق ایجاد شرایط مطلوب و بهینه در زمینه فقرزدایی، تغذیه، بهداشت، مسکن، اشتغال، آموزش و چگونگی گذراندن اوقات فراغت می­باشد (شاطری و همکاران به نقل از ازکیا، ۱۳۹۱). توسعه اجتماعی با مؤلفه ­هایی همچون بهبود در کیفیت زندگی، تحقق برابری و عدالت اجتماعی، یکپارچه­گی اجتماعی، تحقق شایسته سالاری، مشارکت اجتماعی در قالب انجمن­ها و نهادهای مدنی، تقویت­قابلیت­ها و ظرفیت نظام اجتماعی پاسخ­گویی حفظ انسجام و ارتقای توانمند­ی انسان ارتباط دارد. توسعه اجتماعی در دوره جدید مباحث مربوط به جامعه مدنی دموکراسی اجتماعی، عدالت اجتماعی، رفاه اجتماعی و سرمایه اجتماعی را تشکیل می­ دهند (ثلاثی، ۱۳۷۷).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱-۴-۳- توسعه اقتصادی
درباره تعریف توسعه اقتصادی، وحدت نظر کامل بین صاحب­نظران اقتصاد وجود ندارد. اشکال در تعریف از این مسئله ناشی می­ شود که عوامل متعددی مانند سرمایه ­گذاری، نیروی انسانی، فناوری، منابع طبیعی، فرهنگ و مؤسسات اجتماعی در توسعه اقتصادی مؤثر است و صاحب­نظران مختلف سعی می­ کنند بر حسب اهمیتی که برای هر یک از این عوامل قائل می­شوند، توسعه اقتصادی را تعریف نمایند. در ذیل به مواردی چند اشاره می­ شود.
در واقع توسعه اقتصادی، رشد همراه با افزایش ظرفیت­های تولیدی اعم از ظرفیت­های فیزیکی، انسانی و اجتماعی می­باشد. در توسعه اقتصادی، رشد کمّی تولید حاصل خواهد شد، اما در کنار آن، نهادهای اجتماعی نیز متحول می­شوند، نگرش­ها تغییر می­ کنند، توان بهره ­برداری از منابع موجود به صورت مستمر و پویا افزایش می­­یابد و هر روز نوآوری جدیدی بروز خواهد کرد. توسعه امری فراگیر در جامعه است و نمی­تواند تنها در یک بخش از آن اتفاق بیفتد. توسعه اقتصادی، حد و مرز و سقف مشخصی ندارد، بلکه به دلیل وابستگی آن به انسان، پدیده­ای کیفی است (برخلاف رشد اقتصادی که کاملاً کمّی است) و هیچ محدودیتی ندارد (سلیمی­فر، ۱۳۸۱). در تعریف دیگری، توسعه اقتصادی عبارت از رشد اقتصادی، همراه با تغییرات بنیادین در اقتصاد و افزایش ظرفیت‌های تولیدی اعم از ظرفیت‌های فیزیکی، انسانی و اجتماعی تعریف شده است. در توسعه اقتصادی، رشد کمی تولید حاصل خواهد شد، اما در کنار آن، نهادهای اجتماعی نیز متحول می­شوند.
توسعه اقتصادی با تغییرات بنیادین در اقتصاد کشور همراه است. تعدادی از این تغییرات عبارت‌اند از (گیلیس^[۲۷] و همکاران، ۱۳۷۹):
افزایش سهم صنعت و کاهش سهم کشاورزی در تولید ملی؛
افزایش شمار شهرنشینان و کاهش جمعیت روستایی؛
افزایش ثروت و رفاه مردم جامعه؛
افزایش اشتغال.
از جمله شاخص‌های توسعه اقتصادی یا سطح توسعه‌یافتگی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
شاخص درآمد سرانه
از تقسیم درآمد ملی یک کشور (تولید ناخالص داخلی) به جمعیت آن، درآمد سرانه به‌دست می‌آید. این شاخص ساده و قابل ‌ارزیابی در کشورهای مختلف، معمولاً با سطح درآمد سرانه کشورهای پیشرفته مقایسه می‌شود (میرزا امینی، ۱۳۸۷).
شاخص برابری قدرت خرید
شاخص درآمد سرانه از قیمت‌های محلی کشورها محاسبه می‌گردد و سطح قیمت محصولات و خدمات در کشورهای مختلف جهان یکسان نیست. یکی از روش‌های متداول برای مقایسه ساختار اقتصادی کشورهای مختلف، استفاده از شاخص برابری قدرت خرید است. در این روش، مجموعه‌ای از قیمت‌های حاکم در یک کشور در نظر گرفته می‌شود و از آن برای ارزیابی قیمت تمام کالاهای تولید شده در سایر کشورها استفاده می‌شود (میرزا امینی، ۱۳۸۷).
شاخص درآمد پایدار
در این روش، هزینه‌های زیست‌محیطی که در جریان تولید و رشد اقتصادی ایجاد می‌گردد، نیز در حساب‌های ملی منظور گردیده (چه به عنوان خسارت و چه به عنوان بهبود منابع و محیط زیست) و سپس میزان رشد و توسعه بدست می‌آید.
درآمدسرانه
سواد
تحول کیفی تولید
تولید
افزایش مقیاس تولید
اقتصادی
اشتغال
توسعه روستایی
سرمایه
ارتقائ بهره­وری
اجتماعی
بهداشت
افزایش کار
مسکن
بهبود رفاه اجتماعی
تشکیل نهاد اجتماعی
مشارکت
شکل ۲- ۲- شاخص اقتصادی و اجتماعی توسعه و نحوه ارتباط آنها باهم منبع: شاطری و همکاران، ۱۳۹۱
۲-۱-۴-۴- توسعه سیاسی

نتایج

تک متغیری

۱۹۳۰-۱۹۶۶

Vinakor & Reymond در پژوهشات خود در سال ۱۹۳۰ به این نتیجه رسیدند که نسبت سرمایه در گردش به کل دارایی‌ها بهترین راه برای تشخیص ورشکستگی است، در سال‌ها بعد ضمن تایید نتایج پژوهش ریموند، استفاده از نسبت‌های جاری و نسبت جریان نقدی به بدهی‌ها هم راه مناسبی برای پیش بینی ورشکستگی، تشخیص داده شد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تحلیل تشخیصی چندگانه

۱۹۶۸-۲۰۰۱

مهم‌ترین پژوهش صورت گرفته در این زمینه، مدل آلتمن (ZScore) در سال ۱۹۶۸ بود که به آن اشاره شد و هم اکنون هم از آن برای پیش بینی استفاده می‏شود، همچنین با پژوهشات صورت گرفته در سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۴ شان داده شد تا ۵ سال قبل از وقوع تا ۷۰ درصد دقت می‌توان شرکت‏های درمانده را پیش بینی کرد، در این پژوهشات از ۷ تا ۱۴ متغیر که نسبت‌های مالی بوده‏اند استفاده گردیده بود، در سال ۱۹۷۷ توسط Deakin نشان داده شد که علاوه بر ترکیبات خطی از ترکیبات غیر خطی هم می‌توان با دقت ۸۳ درصد یک سال قبل از وقوع درماندگی را پیش بینی نمود. ارائه مدل زتا توسط آلتمن و همکاران در سال ۱۹۷۷که نشان داد ترکیبات خطی نتایج بهتری نسبت به ترکیبات درجه ۲ ارائه می‏کنند. همچنین Grica&Ingram در سال ۲۰۰۱ بیان کردند که ضرایب آلتمن با تغییر زمان و مکان باید به هنگام شود.

تحلیل لوجیت و پروپیت

۱۹۷۷-۲۰۰۰

مارتین در سال ۱۹۷۷ نخستین محققی بود که از این روش استفاده کرد و با بررسی ۵۸ بانک که از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۶ ورشکسته شده بودند با دقت ۸۷ درصد پیش بینی را انجام داد. از بیشتر پژوهشاتی که با این روش انجام شده نتایج مشابهی بدست آمده است، قابل ذکر است Lennox در سال ۱۹۹۹ ادعا کرده است که این روش نتایج بهتری نسبت به روش تحلیل تشخیصی ارائه می‏نماید.

الگوریتم افزار بازگشتی

۱۹۸۵-۲۰۰۱

فریدمن و همکاران در پژوهش خود در سال ۱۹۸۵ بیان کردند که در ۸۹ درصد در طبقه بندی کل شرکت‏ها، مدل مبتنی بر الگوریتم افزار بازگشتی بهتر از تحلیل تشخیصی عمل می‏نماید. Sung و همکاران در سال ۱۹۹۹ به این نتیجه رسیدند که مدل مبتنی بر الگوریتم افزار بازگشتی در شرایط عادی و بحران اقتصادی ۸۳ و ۸۱ درصد از موارد درست عمل می‏کند در حالی که مدل تحلیل تشخیصی در شرایط عادی و بحرانی ۸۲ و ۸۰ درصد دقت دارد.

شبکه های عصبی مصنوعی

۱۹۹۰ تا کنون

در پژوهشاتی که در حد فاصل سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۳ انجام توسط Odom&Shrarda و Salchengereger و Coastes&Fant و Tam&Kiang صورت گرفت نشان داده شده که مدل‌های مبتنی بر شبکه عصبی عملکرد بهتری نسبت به روش‌های قبلی دارند. و در پژوهش سال ۱۹۹۷ Serrano&Cinca روش شبکه عصبی تا ۹۴ درصد شرکت‏های ورشکسته، یک سال قبل از وقوع را پیش‌بینی نمود.

تحلیل پوششی داده‏ها

۱۹۹۴ تا کنون

از سال ۱۹۹۴ که برای اولین بار توسط فرناندز و اسمیت به عنوان یک روش مکمل مورد استفاده قرار گرفت تا کنون پژوهشاتی در زمینه توان این مدل صورت گرفته است که به طور کامل در جدول ۲-۲ تشریح شده است و به نوعی جدیدترین مدل مورد استفاده برای پیش بینی ورشکستگی است.

از سال۱۹۹۴ مدل تحلیل پوششی داده‌ها نیز به مدل‌های پیش بینی ورشکستگی اضافه شد و معلوم شد که این مدل به عنوان مکمل می‌تواند مدل خوبی برای پیش بینی ورشکستگی در کنار روش‌های دیگر مانند رگرسیون قرار گیرد(فرناندز، ۱۹۹۴) و در سال ۲۰۰۴ این مدل به طور مستقل برای پیش بینی مورد استفاده قرار گرفت و دقت بسیار خوبی برای پیش بینی ارائه کرد(سیلن، ۲۰۰۴)
پس از آن، مدل‌های تحلیل پوششی داده‌ها که پیش از این فقط برای سنجش کارایی مجموعه های یکسان مورد استفاده قرار می‌گرفت با توجه به دقت بالایی که در پیش بینی ورشکستگی در پژوهشات اولیه ارائه کرد و با توجه به مزایایی که داشت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت. در ادامه پژوهشات انجام شده در زمینه پیش بینی ورشکستگی با بهره گرفتن از DEA در خارج از کشور ارائه شده است:
جدول ۲-۲-تحقیقات پیشین خارجی

ردیف

عنوان

نویسنده

سال و محل انتشار

موضوع مورد بررسی