نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که ۸ هفته برنامه تمرینی ترکیبی منتخب بر استقامت قلبی- تنفسی در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن تاثیر معناداری داشته و برنامه تمرینی منتخب باعث کاهش معنی دار زمان دوی ۵۴۰ متر و در نتیجه بهبود استقامت قلبی- تنفسی شده است. در رابطه با اثر تمرینات مختلف بر توان هوازی در تحقیقات گوناگون نتایج ضد و نقیضی به دست آمده که برخی نتایج هم سو با نتایج این تحقیق بوده و برخی هم غیر همسو. نتایج تحقیقات لامارچ (۱۹۹۲)، یان هی لی (۲۰۱۰)، کندی (۲۰۰۷)، سالن (۲۰۱۲)، حجتی (۱۳۷۴)، فکوریان (۱۳۹۰)، رشتی (۱۳۸۱)، عنبری (۱۳۹۰)، امیدعلی (۱۳۹۰)، اسد (۱۳۹۱) هم سو با نتایج این تحقیق است و در همه این تحقیقات برنامه تمرینی باعث بهبود توان هوازی شده است(۱۱۴،۱۶۰،۱۱۱،۱۴۶،۱۹،۴۱،۲۸،۳۶،۸،۶). در رابطه با دلایل فیزیولوژیکی تاثیر این تمرینات بر بهبود توان هوازی می توان گفت که تمرینات هوازی از طریق افزایش ذخایر مویرگی و نیز افزایش تعداد و اندازه میتوکندری ها و به دنبال آن افزایش در آنزیم های هوازی باعث بهبود توان هوازی می شود و این افزایش بیشتر در تارهای کند انقباض که بالاترین محتوی میتوکندریایی را دارند رخ می دهد (۱۰۱،۱۰۲،۳۹). تمرینات هوازی هم چنین با افزایش برون ده قلبی، افزایش حجم ضربه ای، افزایش حجم خون و مقدار هموگلوبین خون، افزایش جریان خون به اندام های فعال، کاهش فشارخون و ضربان قلب استراحتی به بهبود توان هوازی کمک می کند (۳۹،۱۰۲،۴۴،۱۵). تمرینات قدرتی هم از طریق خاصیت سیکل انقباض کوتاه و طویل شونده ی فیبر های عضلانی باعث افزایش استقامت قلبی- تنفسی می گردد که این مسئله به نوبه خود عملکرد و حجم های ریوی را تحت تاثیر قرار می دهد. در تحقیق ردی (۱۹۹۲)، ۲۴ هفته تمرین هوازی کم شدت (۶۰ تا ۷۰ درصدHR_max) باعث بهبود توان هوازی در زنان شده است (۱۳۷). در تحقیق لامارچ (۱۹۹۲)، ۹۰ دقیقه تمرین هوازی با شدت ۵۵ درصد حداکثر اکسیژن مصرفی ۴ تا ۵ بار در هفته در زنان ۳۵ ساله افزایش توان هوازی را نشان داد (۱۱۳). یکی از اصولی که در برنامه تمرینی باید در نظر گرفته شود هماهنگ بودن شدت تمرین با حجم تمرین است. در این تحقیق هم ملاحظه می شود با وجود اینکه شدت تمرین بسیار کم است اما بالا بودن زمان تمرین در هر جلسه باعث شده که این برنامه تمرینی با این شدت منجر به بهبود توان هوازی گردد. در این مورد باید میزان توان هوازی اولیه آزمودنی ها را هم در نظر گرفت، زیرا که هرچه توان هوازی اولیه در فرد کمتر باشد میزان اثر تمرین بر بهبود توان هوازی در او بیشتر می شود. در تحقیق کیمپ (۲۰۰۹)، نتایج تحقیق تاثیر معنی دار یک برنامه تمرینی رقص هوازی با شدت ۵۵ تا ۷۰ درصد HR_max و دو بار در هفته را در دختران ۱۰ تا ۱۵ ساله بر بهبود توان هوازی نشان داد (۱۱۰). در این تحقیق هم با وجود کم بودن شدت و تعداد دفعات تمرین در هفته نسبت به تحقیق حاضر توان هوازی بهبود یافته است. دلیل آن شاید مربوط به پایین بودن سطح آمادگی هوازی اولیه آزمودنی ها باشد. در تحقیق سالن (۲۰۱۲) که تاثیر برنامه تمرینی هوازی و قدرتی را در سه گروه تمرینی هوازی و قدرتی و ترکیبی بررسی کردند، نتایج تحقیق تاثیر معنی دار ۱۵ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط و نیز ۱۵ دقیقه تمرین قدرتی در ۴ ست با ۸ تا ۱۱ تکرار در هر ست را بر بهبود توان هوازی در نمونه های خود که افراد چاق ۴۰ تا ۶۶ سال بودند در گروه تمرینی ترکیبی گزارش کرد (۱۴۶). در این تحقیق، عدم تغییرات معنی دار توان هوازی در گروه تمرینی هوازی (۳۰ دقیقه با شدت ۶۰ درصد ضربان قلب ذخیره) و در گروه تمرینی قدرت ( RM10 در ۴ ست با ۸ تا ۱۱ تکرار) گزارش شد. درباره عدم تاثیر تمرینات هوازی و تفاوت در نتایج را می توانیم علاوه بر شدت و حجم کم تمرینات در این تحقیق نسبت به تحقیق حاضر به تفاوت در سطح آمادگی هوازی اولیه آزمودنی ها در شروع تحقیق اشاره کنیم. لازم به ذکر است که تاثیر عواملی مانند استرس و اضطراب بر توان هوازی آزمودنی ها را در هنگام آزمون توان هوازی آزمودنی ها را نباید از نظر دور داشت. در تحقیق کندی (۲۰۰۷) که اثر یک برنامه تمرینی بالارفتن ازپله را در کارمندان بی تحرک بررسی می کردند، نتایج تاثیر ۹۴ درصدی را بر بهبود توان هوازی نشان داده شد (۱۱۱). در تحقیق حجتی نیز یک برنامه تمرینی دو با شدت متوسط به مدت ۲۰ دقیقه در ۶ هفته تاثیر معنی دار بر افزایش توان هوازی در دانشجویان دختر داشت (۱۹). در اکثر تحقیقات انجام شده در این پروژه نتایج تاثیر معنی دار تمرینات را بر بهبود توان هوازی نشان دادند. در مقابل، تحقیق کانگ (۱۰۷) نشانگر عدم تاثیر تمرینات بر بهبود توان هوازی بود. برنامه تمرینی، یک سری تمرینات قدرتی و هوازی به صورت ترکیبی بود که با شدت ۵۰ تا ۷۰ درصد HR_max روی زنان چاق ۱۹ تا ۲۳ سال اجرا می شد. با توجه به چاق بودن نمونه ها و نیز استفاده از برنامه تمرینی ترکیبی در هر دو تحقیق، دلیل عدم هم خوانی نتایج این تحقیق با تحقیق حاضر شاید مربوط به تفاوت در سن آزمودنی ها و شدت تمرینات در دو تحقیق باشد. علاوه براین، عدم بهبود معنی دار توان هوازی در تحقیق کانگ و تفاوت در نتایج دو تحقق را احتمالا بتوان به تفاوت در نوع استراحت داده شده در فاصله تمرینات نسبت داد. در تحقیق حاضر استراحت بین دو برنامه تمرینی و نیز استراحت بین تمرینات از نوع استراحت فعال بوده اما در تحقیق کانگ استراحت بین دو برنامه تمرینی از بوع غیر فعال است. با توجه به این موضوع که سرعت دفع اسید لاکتیک تولید شده در جریان تمرینات قدرتی در دوره برگشت به حالت اولیه فعال سریعتر از برگشت به حالت اولیه غیر فعال است (۲)، به دلیل تولید و تجمع اسید لاکتیک در جریان تمرینات قدرتی و کاهش دفع اسید تولید شده در این تحقیق در دوره برگشت به حالت اولیه غیر فعال، اسید تولید شده، اجرای تمرینات استقامتی را محدود کرده و این تمرینات با توان کامل انجام نگردیده و نتوانسته تاثیر مطلوب روی توان هوازی بگذارد.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۳-۲-۲- اثر برنامه تمرینی ترکیبی بر استقامت عضلانی در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن.
نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که ۸ هفته برنامه تمرینی ترکیبی منتخب بر استقامت عضلانی در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن تاثیر معناداری داشته است. برنامه تمرینی منتخب باعث بهبود معنی دار استقامت عضلات شکم و افزایش تعداد دراز و نشست در نمونه ها گردیده است. نتایج اکثر تحقیقات انجام شده هم سو و موافق با نتایج این تحقیق است و در بیشتر آنها تاثیر معنی دار تمرینات برافزایش استقامت عضلانی نشان داده شده است. در تحقیق کیمپ (۲۰۰۹) که یک برنامه رقص هوازی باشدت ۵۵ تا ۷۰ درصد HR_max در دختران ۱۰ تا ۱۵ سال را پیاده کردند، نتایج تاثیر معنی دار تمرین را بر افزایش استقامت عضلات شکم نشان داد (۱۱۰). دلیل این تاثیر شاید مربوط به درگیر شدن عضلات شکمی در جریان تمرینات رقص باشد. در تحقیق یان هی لی (۲۰۱۰) نتایج تحقیق اثر معنی دار تمرینات هوازی با شدت ۷۰ تا ۹۰ درصد HR_max و تمرینات قدرتی با شدت ۷۰ تا ۸۰ درصد حداکثر قدرت را در گروه تمرینی هوازی و گروه تمرینی قدرتی نشان داد (۱۶۰). دلیل هم خوانی نتایج استفاده از تمرین قدرتی با بهره گرفتن از وزن بدن به همراه تمرین هوازی و احتمالا درگیر شدن عضلات شکمی در جریان تمرینات قدرتی با وزن بدن در دو تحقیق است. نیک زاد (۱۳۷۳) در یک برنامه تمرینی ۸ هفته ای تمرکز یافته برعضلات شکم، افزایش تعداد دراز و نشست را در آزمودنی ها مشاهده کردند (۵۸). نتایج تحقیقات فکوریان (۱۳۹۰)، رشتی (۱۳۸۱)، خالدان (۱۳۸۳) جوادیان (۱۳۸۷)، عنبری (۱۳۹۰)، امید علی (۱۳۹۰) همگی هم سو با نتایج این تحقیق بوده ودر همگی برنامه تمرینی باعث افزایش معنی دار در استقامت عضلات شکم شده است (۴۱،۲۸، ۲۱،۱۷،۳۷،). ولی در تحقیق کانگ (۲۰۱۱) برنامه تمرینی هوازی ۱۲ هفته ای که با شدت ۵۰ تا ۷۰ درصد HR_max و یک برنامه تمرینی قدرتی که با بهره گرفتن از وزن بدن روی زنان چاق انجام گرفته هیچ تاثیری بر افزایش استقامت عضلات شکم نداشته است (۱۰۷). دلیل عدم هم خوانی نتایج این تحقیق با تحقیق حاضر شاید تفاوت در نوع تمرینات قدرتی اعمال شده بر عضلات هدف بوده است چرا که در تحقیق حاضر بیشتر متمرکز بر عضلات شکم بوده است. تفاوت در شدت تمرینات در دو تحقیق هم می تواند یکی دیگر از دلایل تفاوت نتایج باشد.
در رابطه با دلایل فیزیولوژیکی تاثیر تمرینات استقامتی بر بهبود استقامت عضلانی می توان گفت که، استقامت عضلانی از طریق تمرینات هوازی به طور فزاینده ای می تواند افزایش یابد. تمرینات استقامتی فعالیت موضعی آنزیم های هوازی را افزایش داده و با افزایش سوخت و ساز چربی ها در عضلات فعال باعث ذخیره گلیکوژن در عضلات گردیده و به این صورت با بهتر کردن سوخت و ساز در عضلات فعال باعث می شود که یک تلاش تمرینی بدون نیاز به تولید انرژی از طریق سیستم بی هوازی صورت بگیرد. این عامل هم باعث عدم تولید و تجمع اسید لاکتیک در عضلات فعال شده لذا عضله بدون خسته شدن فعالیت خود را به مدت طولانی ادامه می دهد؛ هم چنین تمرینات هوازی باعث افزایش سطح مویرگی در عضلات فعال شده و باعث بوجود آمدن ارتباط نزدیک بین توده بدون چربی و حداکثر اکسیژن دریافتی توسط عضلات فعال می گردد.(۲). در زمینه اثر تمرینات قدرتی بر بهبود استقامت عضلانی می توان گفت که افزایش قدرت سهم به سزایی در افزایش استقامت دارد و این دو فاکتور لازم و ملزوم یکدیگراند. افزایش استقامت عضلانی با درصد پایینی از ۱RM و در تکرارهای بالا افزایش می یابد. بنابراین، هر اندازه حداکثر قدرت در عضلات هدف بالا رود نسبت وزنه استفاده شده با درصدی از ۱RM هم بالا رفته و متعاقب آن استقامت عضلانی هم بالا میرود.
۵-۳-۲-۳- اثر برنامه تمرینی ترکیبی بر انعطاف پذیری در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن.
نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که ۸ هفته برنامه تمرینی ترکیبی منتخب بر انعطاف پذیری در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن تاثیر معناداری داشته است. بنابراین، برنامه تمرینی منتخب باعث بالا رفتن معنی دار میزان انعطاف در گروه تمرین نسبت به گروه کنترل شده است. در پژوهش یان هی لی(۲۰۱۰) که در زمینه اثر برنامه تمرینی بر میزان سوخت و ساز و عوامل آمادگی جسمانی در دختران چاق بود، آزمودنی ها در سه گروه تمرین هوازی و تمرین ترکیبی و گروه کنترل قرار گرفتند. طبق نتایج، میزان انعطاف پذیری در گروه تمرین ترکیبی افزایش معنی دار نشان داد؛ اما در گروه تمرین هوازی تغییرات انعطاف پذیری معنی دار نبود (۱۶۰). با توجه به اینکه تغییرات وزن چربی در این گروه کاهش معنی دار پیدا نکرده بود لذا می توانیم چنین استنباط کنیم که با توجه به بالا بودن چربی در این گروه، تمرینات استفاده شده نتوانسته تاثیری بر انعطاف پذیری داشته باشد، زیرا که حجیم شدگی بیش از حد عضلات و نیز تجمع بیش از حد چربی زیر پوستی موجب کاهش انعطاف پذیری به دلیل تماس زود تر اندام های مجاور می گردد(۳۶). در تحقیق خالدان (۱۳۸۳) برنامه تمرینی فوتبال تاثیر معنی دار بر افزایش انعطاف پذیری داشته است (۲۱). در تحقیق ایزدپناه (۱۳۸۷) نیز تمرینات منظم یوگا در زنان غیر ورزشکار تاثیر معنی دار بر افزایش انعطاف پذیری داشت (۱۱،۲۲) نتایح تحقیقات اراضی (۱۳۸۹)، قراخانلو (۱۳۸۹)، نورشاهی (۱۳۸۹) هم همگی هم سو با نتایج این تحقیق بودند و در همگی آنها، برنامه تمرینی باعث افزایش معنی دار انعطاف پذیری شده است (۵۶،۴۲،۴)؛ اما در تحقیق کیمپ (۲۰۰۹) که یک برنامه تمرینی رقص هوازی را با آهنگ ۱۱۵ تا ۱۴۵ ضربه در دقیقه و با شدت ۵۵ تا ۷۰ درصد HR_max بر روی عوامل آمادگی جسمانی دختران ۱۰ تا ۱۵ ساله اتجام گردید نتایج، عدم تاثیر این تمرینات را بر بهبود انعطاف پذیری در این پژوهش را نشان داد (۱۱۰) که علت آن را احتمالا بتوانیم به متفاوت بودن نوع برنامه تمرینی و کم بودن تعداد جلسات تمرین در هفته و نیز ویژگی های بدنی آزمودنی ها در این تحقیق با پژوهش حاضر نسبت دهیم. در تحقیق حاضر نمونه ها دختران چاقی بودند که به علت چربی بالا دارای انعطاف پذیری اولیه پایینی بودند؛ اما در تحقیق کیمپ نمونه ها احتمالا دارای انعطاف بالایی در شروع تحقیق نسبت به تحقیق حاضر برخوردار بودند. انعطاف پذیری عامل مهمی در عملکرد جسمانی، جلوگیری از آسیب دیدگی در تمرین و رقابت و یا حتی فعالیت های روزانه است. تمرینات هوازی با کم کردن چربی اطراف عضلات باعث افزایش دامنه حرکتی در مفصل و در نتیجه بالا بردن انعطاف پذیری می گردد. با اینکه تمرینات با مقاومت طبیعی و معمولی سبب افزایش انعطاف پذیری می گردد، تمرینات با مقاومت بالا با محدود کردن دامنه حرکتی (بی توجهی به تمرینات کششی جهت توسعه دامنه حرکتی مفصل) سبب کاهش دامنه حرکتی می گردد. برنامه تمرینی با مقاومت بالا همانند ورزش بدنسازی می تواند توسعه دامنه حرکتی را مختل کند. لذا برای جلوگیری از کاهش میزان دامنه حرکتی، انجام تمریناتی که سبب توسعه هر دو گروه عضلات موافق و مخالف می شود و همچنین استفاده از تمام دامنه حرکتی آن مفصل نیز پیشنهاد می شود (۴۰).
۵-۳-۲-۴- اثر برنامه تمرینی ترکیبی بر توان بی هوازی در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن.
نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که ۸ هفته برنامه تمرینی ترکیبی منتخب بر توان بی هوازی پاها در دانش آموزان چاق و یا دارای اضافه وزن تاثیر معناداری نداشته است. هر چند، برنامه تمرینی منتخب باعث افزایش معنی دار توان بی هوازی در طول دوره تمرین از پیش آزمون تا پس آزمون در گروه تمرین شده بود، اما این میزان افزایش وقتی با گروه کنترل مقایسه شد از لحاظ آماری معنی دار نبود. که علت آن را می توان به نوع تمرینات قدرتی استفاده شده در این برنامه تمرینی ربط داد. تمرینات در تحقیق حاضر کمتر روی عضلات پاها تمرکز داشته و بیشتر روی عضلات شکم متمرکز بود. ضمنا عدم تاثیر معنادار در توان بی هوازی در این تحقیق شاید بیانگر اصل ویژگی تمرین باشد، به این معنی که هیچ یک از تمرینات داده شده در گروه تمرینی دربرگیرنده حرکات انفجاری و توانی نبوده است. بنابراین، توان بی هوازی آزمودنی ها دست خوش تغییر معنا دار در مقایسه با گروه کنترل نشده است. میزان تغییرات درون گروهی معنی دار در توان بی هوازی گروه تمرین از پیش آزمون تا پس آزمون را می توان به تاثیرات افزایش توان هوازی روی توان بی هوازی نسبت داد؛ چرا که احتمالا تمرینات استقامتی اجرا شده در پژوهش حاضر توانسته با کاهش چربی در اندام تحتانی و تقویت عضلات این ناحیه در جریان تمرینات منجر به افزایش توان بی هوازی پاها در طول دوره تمرین گشته است. نتایج تحقیقات کانگ (۲۰۱۱)، یان هی لی (۲۰۱۰)، قهرمانلو (۱۳۸۷) همگی عدم تاثیر برنامه تمرینی را بر توان بی هوازی نشان دادند (۱۶۰،۴۳). نتایج تحقیقات اراضی (۱۳۸۹)، قراخانلو (۱۳۸۹)، نورشاهی (۱۳۸۹)، جوادیان (۱۳۸۷)، عنبری (۱۳۹۰) همگی تاثیرات معنی دار تمرینات را بر بهبود توان هوازی نشان دادند (۴،۴۲،۵۶،۱۷،۳۷)). در تحقیقات قراخانلو، نورشاهی و عنبری برنامه تمرینی به کاربرده شده همراه با تمرینات سرعتی بود لذا می توانیم نتیجه بگیریم که با توجه به بی هوازی بودن این تمرینات تاثیر برنامه تمرینی بر بهبود توان هوازی معنی دار شده است.
۵-۴- جمع بندی و نتیجه گیری
تجارب و مطالعات نشان می دهد که فعالیت منظم بدنی در سنین مختلف مزایای روانی، اجتماعی و فیزیکی مختلف به همراه داشته است. آن چه مهم است تعیین نوع ورزش و شدت آن با توجه به جنس و سن و ویژگی بدنی و سطح آمادگی افراد و حفظ آن به میزان حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته با شدت ملایم است و در صورتی که توان فرد ظرفیت اجرای شدت تجویز شده را دارد باید مدت زمان هر جلسه را به ۶۰ دقیقه در روز رساند. اکسیداسیون چربی تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد که از این بین، شدت فعالیت تمرینی یکی از تنظیم کننده های اصلی اکسیداسیون چربی ها می باشد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که ۸ هفته برنامه تمرینی منتخب باعث کاهش معنی داری بر درصد چربی بدن آزمودنی ها شد. در این پژوهش تمرینات ورزشی باعث کاهش معنی دار در وزن و شاخص توده بدنی گردید که از دلایل این کاهش می توان به افزایش سوخت و ساز چربی ها در جریان تمرینات استقامتی اشاره کرد. این برنامه تمرینی تاثیر معنی داری بر توده بدون چربی نداشت که علت آن مربوط به نوع تمرینات قدرتی استفاده شده است. هم چنین با توجه به تاثیر هورمون تستسترون در افزایش توده بدون چربی می توان گفت که کم بودن میزان این هورمون در دختران باعث عدم تاثیر تمرینات بر توده بدون چربی شده است. در این پژوهش برنامه تمرینی باعث افزایش معنی دار استقامت قلبی- تنفسی شده است. از دلایل این افزایش می توان به افزایش آنزیم های اکسایشی و کارایی بهتر عملکرد قلب در افزایش VO₂max دانست؛ هم چنین، برنامه تمرینی باعث افزایش انعطاف پذیری و افزایش استقامت عضلات شکم گردید که از دلایل این افزایش می توان به افزایش دامنه حرکتی در مفاصل در اثر کاهش توده چربی و نوع تمرینات قدرتی استفاده شده در این برنامه که بیشتر روی عضلات شکم متمرکز بود، اشاره کرد. از دلایل دیگر، می توان به ذخیره بیشتر گلیکوژن در عضلات در نتیجه استفاده بدن از انرژی حاصل از سوختن چربی در جریان تمرینات هوازی اشاره کرد، طوری که عضلات می توانستند تمرینات قدرتی را بدون خستگی حاصل از تولید اسید لاکتیک در جریان تولید انرژی از سیستم بی هوازی به مدت طولانی حفظ کنند. هم چنین، در این پژوهش برنامه تمرینی بر توان بی هوازی تاثیر معنادار نداشت که در مورد علت آن می توان به عدم استفاده از تمرینات توانی و انفجاری و نیز عدم تاثیر بهبود توان هوازی بر توان بی هوازی اشاره کرد
۵-۴- پیشنهادات
۵-۴-۱- پیشنهادات حاصل از این پژوهش

• • نظر به اهمیت تاثیر نوع برنامه تمرینات مختلف بر عوامل آمادگی جسمانی و ترکیب بدنی مجهز کردن مدارس به سالن های ورزشی سرپوشیده جهت اجرای هر چه راحت تر انواع مختلف تمرینات برای دختران ضروری به نظر می رسد.

• • برنامه ریزی و استفاده از تمرینات ترکیبی (قدرتی-هوازی) در برنامه درسی تربیت بدنی توسط مربیان.

• • برنامه ریزی شود که کلیه نتایج حاصل از این پژوهش به تمامی مدارس برای دانش آموزان , و اولیای ]نها اطلاع رسانی شده تا عاملی برای تشویق سایر دانش آموزان چاق یا دارای اضافه وزن برای شرکت هر چه بیشتر در اینگونه برنامه های تمرینی باشد.

۵-۴-۲- پیشنهادات برای پژوهش های بعد

• • با توجه به اهمیت مساله تغذیه در بروز چاقی و اضافه وزن و تاثیر مثبت تمرینات بر ترکیب بدن و آمادگی جسمانی پیشنهاد می گردد طی تحقیقی تاثیر این برنامه تمرینی را همراه با کنترل وضعیت تغذیه در طول دوره تمرینی بر ترکیب بدنی و آمادگی جسمانی در نوجوانان چاق بررسی کنند.

• • با توجه به تفاوت ترکیب بدنی و سطح آمادگی جسمانی در دختران و پسران پیشنهاد می گردد تاثیرهمین برنامه تمرینی با این شدت و مدت را در پسران نوجوان چاق و دارای اضافه وزن بررسی گردد.

• • پیشنهاد می شود اثراین برنامه تمرینی هوازی و قدرتی بر روی سایر عوامل آمادگی جسمانی و ترکیب بدنی در روی نوجوانان چاق و یا دارای اضافه وزن بررسی شود.

منابع
۱- آدامز ژ. (۱۳۹۰)، راهنمای آزمایشگاه فیزیولوژی ورزشی. مترجم، رحمانی نیا ف، رجبی ح، گائینی ع، مجتهدی ح. تهران، عصر انتظار، ص ۴۹۳-۴۹۵
۲- ادوارد ال. فاکس، دونالد ک. ماتیوس. (۱۳۸۷)، فیزیولوژی ورزش. مترجم،خالدان ا. جلد اول. انتشارات دانشگاه تهران
۳- ادینگتون وادگرتون. (۱۳۸۶)، بیولوژی فعالیتهای بدنی. ترجمه نیکبخت ح، چاپ ششم، تهران، انتشارات سمت.
۴- اراضی ح، دمیرچی ا، بابایی پ. (۱۳۸۶)، پاسخ مرحله حاد به یک و دو جلسه تمرینات استقامتی و مقاومتی همزمان. المپیک، ۱۵ (۱):۶۷-۸۰
۵- اساتید و دانشجویان مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی تهران. (۱۳۶۹)، فشار خون، طرح بررسی فشار خون مردم تهران. (مباحث نظری پر فشار خونی)۷۰-۶۹
۶- اسد م. (۱۳۹۱)، اثر هشت هفته تمرین هوازی، مقاومتی و ترکیبی بر میزان کلسترول HDL,LDL و آمادگی قلبی- تنفسی در مردان چاق. پژوهش های کاربردی مدیریت و علوم زیستی در ورزش، شماره ۳، ص ص۶۴-۵۷
۷- اسمعیلی م. (۱۳۸۲)، اصول عمومی فعالیت های جسمانی. دانش افروز، تهران، صص۳۳-۳۵-۳۷-۳۹-۴۰-۴۵
۸- آقاملک ن، شب خیز ف، قوجه لی ا. (۱۳۸۰)، مقایسه تاثیر دو روش فعالیت بدنی مختلط و هوازی بر میزان افزایش سطح آمادگی جسمانی دختران دانشجوی دانشگاه تهران. حرکت، شماره ۸،. ص ص۱۰۲-۹۳
۹- امید علی ز، طاهری ح، اسفرجانی ف، مرندی م. (۱۳۹۰)، تاثیر تمرینات پیلاتس بر برخی عوامل فیزیولوژیکی و آمادگی جسمانی زنان غیر ورزشکار دارای اضافه وزن. پژوهش در علوم توانبخشی. سال (۸)، شماره ۱
۱۰- امیری د. (۱۳۸۲)، ارزیابی شاخص فعالیت بدنی و ارتباط آن با آمادگی هوازی، چربی بدن و عوامل خطرزای بیماری کرنری قلب در پسران ۱۸-۱۵۸ سال. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه گیلان.
۱۱- انشل. م و گروه مولفان. (۱۳۷۶)، واژه نامه علوم ورزشی.مترجمان، سند گل حسین و گروه مترجمان. انتشارات کمیته ملی المپیک، چاپ اول.
۱۲- ایزدپناه ش، مرندی م، نظریان ب. (۱۳۸۸)، تاثیر تمرینات منظم یوگا بر قدرت دست، انعطاف پذیری و توان بی هوازی عضلات پا در زنان شاغل سالم غیر ورزشکار. پژوهش در علوم ورزشی، ۶(۱):۳۷-۴۸
۱۳- باب بردیل. (۱۳۹۲)، مهارت های تمرینات قدرتی. ترجمه پیشا بادی علی، حسینی م.انتشارات تهران، نشر ورزش.
۱۴- پوروقار م، گائینی ع، وکیلی ز، رواسی د. (۱۳۸۶)، تاثیر زمان تمرین (صبح و عصر) بر تغییرات برخی ایمونوگلوبولین های سرم و پاسخ هورمون کورتیزول و تستسترون دانشجویان مرد ورزشکار. حرکت،(۳۲):۳۷-۴۸
۱۵- تئودور ب. (۱۳۸۲)، زمانبندی و طراحی تمرینات قدرتی. عصر انتظار.
۱۶- جکسون ت. (۱۳۹۰)، سنجش و اندازه گیری در تربیت بدنی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها، سمت.
۱۷- جوادیان صراف ن، امامی کشفی ت. (۱۳۸۴)، تاثیر تمرین ایروبیک، یوگا و ایروبیک یوگا بر آمادگی جسمانی دانشجویان دختر شرکت کننده در کلاس های تربیت بدنی عمومی (۱). پژوهش نامه علوم ورزشی.
۱۸- حبیب زاده ن، رحمانی نیا ف، دانشمندی ح. (۱۳۸۸)، اثر برنامه منتخب پیاده روی بر چگالی استخوانی، ترکیب بدن و استروژن سرم دختران چاق. فصلنامه دانش و تندرستی، دوره ۴، شماره۳
۱۹- حجتی ز، رحمانی نیا ف. (۱۳۷۹)، اثر یک برنامه ورزشی منتخب روی ترکیب بدن و توان هوازی دختران دانشجو. حرکت، ۲(۲):۱۰۹- ۲۰
۲۰- حمد اسماعیل پ. (۱۳۸۷)، بررسی و مقایسه اکسیژن مصرفی بیشینه و توان بی هوازی بازیکنان فوتبال دسته اول باشگاه های تهران در پست های مختلف بازی. المپیک، شماره۱۲،ص ص۷۲-۶۶
۲۱- خالدان ا. (۱۳۸۳)، تاثیر برنامه تمرینی منتخب فوتبال بر عوامل آمادگی جسمانی پسران ۱۷-۱۱ ساله. حرکت، شماره ۲۲، ص ص۱۰۴-۸۷
۲۲- خالدان ا. (۱۳۸۱)، مقایسه تاثیر دو بربامه پیشس تمرینی قدرتی و استقامتی روی تغییرات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مردان جوان ورزشکار. حرکت، ۴(۴)۵-۲۴
۲۳- دشتی م. (۱۳۸۹)، تاثیر برنامه ورزشی منتخب بر روی ترکیبات بدنی و ضربان قلب دانش آموزان پسر ۱۳-۱۱ سال. مجله تحقیقات علوم پزشکی زاهدان، ص ص۴۰- ۴۴

نتیجه گیری ۶۲
پیشنهادات: ۶۳
منابع: ۶۴

فصل اول

مقدمه

۱-۱- مقدمه

امروزه جمعیت انسانها با رشد سریعی روبرو است که این پدیده در مقایسه با قرن نوزدهم یک انفجار محسوب می شود. این افزایش جمعیت از دو جنبه برای متخصصین علوم کشاورزی و منابع طبیعی دارای اهمیت است. هدف اول دستیابی به تکنولوژی تامین غذای بشر برای جمعیت دنیا و عوامل موثر میزان و عرضه آن ها تأثیر دارد و دوم مطالعه روند ازیاد جمعیت و اثرات آن بر عرضه فرآورده های کشاورزی برای نسل های آینده می باشد. در این رابطه مسایل مختلفی باید مورد توجه قرار گیرد برای مثال محدودیت زمین قابل کشت و مشکلات زیست محیطی و استفاده بیش از حد از منابع محدود از آن جمله هستند (تقی زاده، ۱۳۷۵). با توجه به پیچیدگی هضم و متابولیسم پروتئین در نشخوار کنندگان به علت وجود هضم میکروبی و تغییرات زیاد آن در دستگاه گوارش از پیچیدگی خاصی برخوردار است متخصصین تلاش می کنند تا حیوان با کمترین هزینه بیشترین پروتئین مورد نیاز خود را از لحاظ پروتئین میکروبی و حقیقی تولید ،وکند (کامرا و همکاران، ۲۰۰۸). آزمایش های اندازه گیری قابلیت هضم شامل آزمایش بر روی حیوان زنده^[۱] و روش آزمایشگاهی^[۲] است که هر کدام به نوبه ی خود دارای مزایا و معایبی هستند.

در تغذیه نشخوار کننده باید سیستم تولیدی متمرکزی به ویژه در مورد تولید شیر وسایر نیازهای حیوان توسط سطوح بالای اانرژی و پروتئین در نظر گرفته شود. بنابراین باید نسبت بالایی از نشاسته و پروتئین باکیفیت بالا در تغذیه حیوانات استفده گردد .که این مواد هم بسیار سریع تخمیر می شوند. تجزیه سریع نشاسته باعث اسیدوز و تجزیه سریع پروتئین باعث تولید آمونیاک شکمبه ای و در نهایت افزایش دفع ازت گردد که در گذشته به منظور تاخیر انداختن تجزیه پذیری پروتئین از آنتی بیوتیک ها ویونفرها برای کاهش جمعیت مسئول تخمیر سریع پروتئین استفاده می شد. ولی با توجه به باقی ماندن آنتی بیوتیک ها باقی ماندن این مواد در محصولات حیوان و در نهایت گسترش محدودیتهای ژنتیکی،استفاده از آنها مورد انتقاد قرار گرفته است (اوجاو، ۲۰۰۳). در نهایت مصرف آنتی بیوتیک ها به عنوان محرک رشد خوراک حیوان توسط انجمن کشاورزی اروپا در سال ۲۰۰۶ ممنوع اعلام شد. به همین علت دانشمندان تمایل به شدند. استفاده از سایر روش های کنترل جمعیت میکروبی را( به منظور متعادل سازی تخمیر شکمبه )پیدا کردند. عصاره و اسانس های گیاهی می توانند دارای اثر متقابلی بر غشای سلولی میکروبی و مانعی برای رشد برخی باکتریهای گرم مثبت و منفی باشند. در نتیجه اضافه کردن عصاره و اسانس برخی گیاهان به شکمبه منجر به مهار دآمیناسیون و تولید متان خواهد شد. این عمل میزان آمونیاک، متان و استات را کاهش و در مقابل میزان پروپیونات و بوتیرات افزایش می دهد. (کامرا و همکاران، ۲۰۰۸؛ پاترا وهمکاران، ۲۰۰۶). در سال های اخیر تحقیقات در مورد فعالیت ترکیب های ثانویه گیاهی به عنوان افزودنی های غذایی طبیعی مورد توجه بسیار ویژه متخصصین تغذیه و میکروبیولوژیست های شکمبه ای (با هدف دستکاری تخمیر شکمبه از طریق حذف پروتوزوئرها، باکتری های تولید کنند متان و بهبود متابولیسم پروتئین و در نهایت افزایش کارآیی حیوان نشخوار کننده)قرار گرفته است (Kamra et al, 2000; Hart et al 2008, Kalsamyglya et al, 2007; Penn Char et al 2007; Patra et al, 2006: Mkayntash et al, 2003)زمانی که «آزمایشات سنتی داروهای دامپزشکی»^[۳] استفاده ازاسانس های گیاهی مورد نظر را بر بازگرداندن سلامت به حیوانات و بنابراین به طور غیرمستقیم بر بهبود بازده تولید مور توجه قرار داده بود. مسائل مورد توجه در صفات تولیدات حیوانی متمرکز بر بهبود بازده تولیدی حیواناتی بود که سالم بودند و علائمی از بیماری از خود نشان نمی دادند. در طول ۶۰ سال گذشته، یکی از راه های بهبود عملکرد ، وارد کردن سطوح کم تراز دوز درمانی آنتی بیوتیک (۵/۲ تا ۱۲۵ میلی گرم در هر کیلو گرم خوراک که ۵ تا ۱۰ برابر کمتر از دوز درمانی آنها است) در خوراک حیوانات بود که می توانست بازده رشد آنها را تا ۱۰ درصد افزایش دهد (Russel and Hoilihan,2003) موننسین، لازولوسید ولیدومایسین پرویپونات، رایج ترین آنتی بیوتیک های مور استفاده در نشخوار کنندگان بودند و همگی به خانواده آنتی بیوتیک های یون دوست تعلق دارند. آنها به طور عمده در پرورش دام های گوشتی و به ویژه در پروار بندی دام ها کاربرد دارند. به دلیل احتمال وجود باقی مانده آنتی بیوتیک ها در شیر، استفاده از آنها در دام های شیری محدود شده است. نحوه عمل آنها مختل کردن شیب یون ها از غشای سلول باکتری های مستعد (یعنی باکتریهایی که این آنتی بیوتیک هابه صورت تخصصی علیه آنها عمل می کند) می باشد (خصوصاً باکتریهای گرم مثبت) و نتیجه آن تغییرات مفید در الگوی تخمیر شکمبه ای بوده است(Rosol, et al, 2003; Kalavy and Tdschy et al, (2003 نسبت پرویپونات به استات تولیدی افزایش یافته که خود همراه با کاهش تولید متان و کاهش تجزیه پذیری پروتئین خوراک در شکمبه می باشد و هر دو این ها باعث افزایش بازده غذایی می شوند هم چنین این مواد سبب کاهش بروز اسیدوز و نفخ نیز می شوند.
با این حال، به دلیل اهمیت موضوع مقاومت باکتریها به آنتی بیوتیک ها، استفاده از آنتی بیوتیک های محرک رشد در اتحادیه اروپا ممنوع شده است بنابراین اسانس های گیاهی به دلیل اثرات ضد میکروبی که دارند((Hu Lin, et al, 2004; Burt et al, 2000; Dorman and Deniz et al, 2000 می تواند یکی از مواد جایگزین باشد. به نظر می رسد تاثیر اسانس های مختلف بر روی دام ها بر اساس جیره های مختلف متفاوت می باشد. در تحقیقی بره های تغذیه شده با جیره بر پایه جو در مقایسه با جیره ی بر پایه ذرت تمایل به کاهش PH در شکمبه داشتند. که این متناسب با غلظت بالاتراسید های چرب فرار در بره های تغذیه شده با جیره بر اساس جو تغذیه شده بودند در مقایسه با بره هایی که با جیره بر پایه ذرت است..(Chaves et al; ۲۰۰۸) بر عکس بنجامین و همکاران گزارش کردند که PH و غلظت کل اسید های چرب فرار شکمبه در گاو های گوشتی تغذیه شده با جیره بر پایه ذرت به ترتیب پایین تر و بالاتر از تیمار تغذیه شده با جیره بر اساس جو بودند. که علت آن را احتمالا ناشی از بالاتر بودن ماده خشک مصرفی گاوهای تغذیه شده با جیره بر اساس ذرت بود.Beauchemin et al; ۲۰۰۵) (. چاوز و همکاران در سال ۲۰۰۸ گزارش کردند که نسبت مولار استات ، پروپیونات، والرات و بوتیرات در بره های در حال رشد تحت تاثیر نوع غله و اسانس کارواکرول و سینامالدئید قرار نگرفت. (Chaves et al; 2008). هدف این آزمایش بررسی تاثیراسانس مرزه بر پایه دوجیره دانه ذرت و دانه جو بر تخمیر شکمبه ،متابولیت های خونی و عملکرد بزغاله های ماده بومی آذربایجان غربی می باشد.

فصل دوم

بررسی منابع

(بررسی ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق)

۲-۱-تاریخچه و معرفی گیاهان دارویی

قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان، شاید خارج از حافظه تاریخ باشد. طبق برخی سنگ نوشته ها و شواهد دیگر، به نظر می رسد مصریها و چینی ها در زمره ی نخستین اقوام بشری بوده باشند که بیش از ۲۷ قرن قبل از میلاد مسیح، ازگیاهان به عنوان دارو استفاده کرده و حتی برخی از گیاهان را برای درمان دردها کشت داده اند. مردم یونان باستان با خواص دارویی برخی از گیاهان به خوبیآشنا بودند.. بقراط حکیم ، ارسطو شاگرد وی و دیگران، برای استفاده از گیاهان در درمان بیماری ها ارزش زیادی قابل بوده اند. یکی از شاگردان ارسطو بنام تئوفرات مکتب درمان با گیاه را بنیاد نهاد. پس از آن، دیوسکورید در قرن اول میلادی، مجموعه ای از ۶۰۰ گیاه دارویی با ذکر خواصی درمانی هر یک را تهیه و به صورت کتابی درآورد که این کتاب بعدها سرآغاز بسیاری از معاملات علمی در زمینه گیاهان مذکور گردید، به طوری که مثلاً جالینوس پزشک معروف یونانی در کارهای خود به کتاب دیوسکورید استناد کرده است. در قرن هشتم تا دهم میلادی، دانشمندان ایرانی نظیر ابوعلی سینا، محمد زکریای رازی و دیگران به دانش درمان با گیاه رونق زیادی دادند و گیاهان بیشتری را در این رابطه معرفی کردند و کتاب های معروفی چون قانون و الحاوی را به رشته تحریر درآوردند. پس از درمان با گیاه همچنان ادامه یافت. در قرن سیزدهم، این بیطار مطالعات فراوانی در مورد خواص دارویی گیاهان انجام داد و خصوصیات بیش از ۱۴۰۰ گیاه دارویی را در کتابی یادآور شد. پیشرفت اروپاییان در استفاده ی دارویی از گیاهان در قرن هفده و هجده ابعاد وسیعی یافت و از قرن نوزدهم کوششهایی همه جانبه برای استخراج مواد موثره از گیاهان دارویی و تعیین معیارهای معینی برای تجویز و مصرف آن ها شروع شد. کوششهای آن زمان تا به امروز هم تداوم یافته و درحال حاضر نیز با سرعت هرچه بیشتردر حال پیشرفت است. اکنون با در دست داشتن نتایج آزمایش ها و تحقیقات، با اطمینان به تشریح و تفصیل علمی مزایای موجود در مواد موثره گیاهان دارویی در رابطه با انسان و حیوانات پرداخت. امروزه رفته رفته برتعداد این گیاهان افزوده گشته و جنبه های مختلف استفاده از آنها نیز گسترش یافته است. باید دانست اگرچه برخی از گیاهان در زمان های گذشته به عنوان گیاهان دارویی مورد استفاده قرار می گرفته اند ولی اکنون با توجه به بررسی های روز، به عنوان گیاهان دارویی شناخته نشده و تقریباً کنار گذاشته اند. امروزه گیاهان جدید زیادی جزءگیاهان دارویی شناخته می شوند و زمین های زراعی وسیعی نیز به کشت آنها اختصاص یافته است:در حقیقت چه گیاهانی دارویی هستند؟ امروزه گیاهانی به عنوان گیاه دارویی شناخته می شوند که دارای صفات زیر باشند:
– در پیکره این گیاهان مواد خاصی ساخته و ذخیره می شود به نام مواد موثره، موادفعال که این مواد تأثیر فیزیولوژیکی بر پیکر موجود زنده برجای می گذارد. این گیاهان برای مداوای برخی از بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرند. مواد فعال مذکور در طی یک سلسله فرآیندهای ویژه و پیچیده ی بیوشیمیایی، به مقدار بسیار کم، معمولاً کمتر از وزن خشک گیاه ساخته می شوند و به متابولیت های ثانوی نیز معروف هستند:

• • کاشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی، صرفاً به خاطر استفاده از مواد موثره آنها صورت می گیرد.

• • ممکن است اندام خاصی چون ریشه، ساقه، برگ ها، گل و … حاوی مواد موثره مورد نظر باشد. از این رو، نمی توان تمام اندام های گیاه مربوط را منبع ماده ی دارویی مورد نظر دانست:

• • معمولاً از اندام های مورد نظر به صورت تازه استفاده نمی شود (و بهتر است نشود) یعنی اندام های مورد نظر باید تحت تأثیر عملیات خاصی چون: تمیز شدن، هواخوردن، خشک شدن، پالودگی و … قرار گیرند و پس از آن مورد استفاده واقع شوند.

• • گیاهان دارویی حاوی مواد موثره، در مقایسه با عموم گیاهان موردعمل در کشاورزی چون غلات و سبزی ها که به طور عام مورد استفاده انسان، در موارد خاصی قابل استفاده اند (برای تولید آن ها سطوح زراعی نسبتاً محدودی نیز کفایت می کند (امیدبیگی، ۱۳۸۶).

۲-۲-ترکیب های ثانویه^[۴]

ترکیب ها با متابولیت های ثانویه ی موجود درگیاهان، ترکیب هایی هستند که نقش چندانی در فرآیندهای اصلی گیاه، مانند فتوسنتز و تنفس ندارند. این ترکیبات از متابولیت های اولیه، توسط مسیرهای خاصی به منظور اهدافی نظیر جذب حشرات گرده افشان، نقش تدافعی در برابر بیمارها، آفات و حیوانات چرا کننده ها، افزایش تحمل و سازگاری گیاه در برابر شرایط نامساعد محیطی (گرما، خشکی و …) افزایش توان رقابتی و غیره تولید می شوند تولید ترکیبهای ثانویه درگیاهان کمتر از یک درصد کربن حاصل از فتوسنتز را به خود اختصاص می دهد. اغلب این متابولیت ها در برخی از سلول ها (واکوئل) و بافت های گیاهی سنتز، ذخیره و در نهایت ترشح می شوند. از مهمترین ترکیب های ثانویه گیاهی می توان ساپونین ها، تانن ها و روغن های فرار را برشمرد (کامرا وهمکاران،۲۰۰۸، هارت وهمکاران، ۲۰۰۸، کالسامیگلا وهمکاران، ۲۰۰۷؛ والاس و همکاران، ۲۰۰۲)

۲-۳- تاریخچه کشف ترکیبات ثانویه گیاهان

حدود ۲۰۰ سال است که نقش مهم ترکیب های اولیه (کلروفیل، اسیدهای آمینه، هیدروکربن های ساده، لیپیدها، نوکلئوتیدها و غیره) در اعمال حیاتی گیاهان مانند تقسیم و رشد سلول ها، تنفس، انتقال، ذخیره وتولید مثل مشخص شده است.
برای اولین بار کاسل در سال ۱۸۹۱ میلادی به یک سری ترکیبات متفاوت در گیاهان پی برد (گونتر، ۱۹۴۸). در چند دهه اخیر پژوهشگری به نام سزپاک مطالعات متعددی در زمینه ی ترکیبات ثانویه انجام داد. ایشان در کتابی تحت عنوان شیمی گیاهی (فیتوشیمی) این مواد را ترکیب نهایی نام گذاری کرد. پس از آن با پیشرفت فن آوری های جدید در زمینه ی تجزیه و جداسازی مواد شیمیایی مانند روش های کروماتوگرافی، اکثر محققان این ترکیبات آلی یا ملکول های درشت را که در اکثر گیاهان سنتزمی شوند، ترکیبات ثانویه (متابولیت های ثانویه) نامیدند. ترکیب های ثانویه برخلاف ترکیب های اولیه، نقش چندانی در فرآینده های اصلی گیاه ندارند. تنها کمتر از یک درصد کل کربن در سلول و بافت های گیاهی در مقایسه با ترکیب های اولیه، صرف سنتز و ذخیره ی ترکیبات ثانویه گیاهی می شود. البته این تصور که این مواد زاید و غیرمفید می باشند. کاملاً غلط است. برای سالیان دراز نقش این ترکیبات درگیاهان ناشناخته بود تا این که در اواخر دهه ی ۱۹۶۰ با پیشرفت فن آوری های جدید در زمینه کشت بافت و کشت سلول نقش مهم ترکیبات ثانویه در فرآیندهای اکوفیزیولوژیکی گیاهان و اثرهای متقابل بین عوامل بوم شناسی و گیاهان به اثبات رسیده است. بنابراین کاربرد و فواید این ترکیب ها، نیازمند شناخت آن ها است که اغلب ترکیبات و ژن های مسئول بیوسنتز آنها ناشناخته مانده است. تاکنون تنها درحدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از ترکیب های ثانویه که درحدود ۱۰ هزار نوع برآورد شده اند از گونه های مختلف گیاهان جداسازی و شناسایی شده اند (کالسامیگلیا وهمکاران، ۲۰۰۷). از مهم ترین وظایف ترکیبات ثانویه که برای گیاه گزارش شده اند عبارتند از دریافت و ارسال پیامها بین گیاهان و سایرموجودات زنده، نظیر گیاهان رقیب، میکروب ها، علف خواران، گرده افشان ها، حیوان ها و یا پرندگان انتقال دهنده ی میوه و بذر و سازگاری گیاهان با شرایط محیطی است (عبدالله قاسمی، ۱۳۸۸). نتایج اکثر تحقیق ها نشان داده است که گیاهان درواکنش به عوامل بیماری زا (پاتوژن ها)، گیاه خواران و عوامل تنش زا، بر اثر پدیده هایی نظیر جهش های توارثی، انتخاب طبیعی و تغییرات تکاملی به نوعی سازگاری ودر نهایت تکامل دست یافته اند که می توانند با تولید ترکیب های ثانویه اقدام به دفع و حفاظت گیاه در برابر آن ها نمایند بنابراین می توان چنین بیان نمود که گیاهان دارای این نوع ترکیب ها، نسبت به سایرگیاهان از سازگاری بیشتر و بقای طولانی تری برخوردار هستند (عبداله قاسمی، ۱۳۸۸)، فرآیندهای تولید، انتقال و ذخیره ترکیبات ثانویه در گیاهان، نیاز به انرژی زیادی دارد. به عبارتی تولید این مواد برای گیاه، گران وهزینه برهستند. نتایج مطالعات نشان می دهد که گیاهان فاقد توانایی تولید فرآورده های ثانویه با وجود رشد بیشتر سازگاری کمتری نسبت به شرایط نامساعد گیاهان تولید کننده این ترکیب هادارند ، بنابراین میتوان چنین نتیجه گرفت که گیاه هرگز بیهوده این ترکیبات را تولید نمی کند بلکه آنها را برای منظور اهداف خاصی تولید، ذخیره و ترشح می کند. تنوع در تولید و نگهداری این ترکیبات ، اهمیت آن ها را هر چند که عمل آنها روشن نباشد، مشخص می سازد (گونتر، ۱۹۴۸).

۲-۴- انواع ترکیبات ثانویه

۲-۴-۱-ترکیب های ثانویه به ۹ گروه مهم زیر تقسیم بندی می شوند:

فنل ها- پلی فنل ها، تانن ها وفلا ونوئیدها- گلیکوزیدها- ترپن ها- تری ترپنوئیدها و ساپونین ها- روغن های فرار- روغن های غیرفرار- پلی ساکاریدها- آلکالوئیدها وترکیب های فعال خیلی مهم به دو گروه شیمیایی تقسیم بندی می شوند: ترپنوئیدها (منوترپنوئیدها و سسکویی ترپنوئیدها) و فنیل پروپانوئیدها این دو گروه از مواد جدید گوناگون حاصل از متابولیسم اولیه سرچشمه می گیرند واز مسیر متابولیکی جداگانه ای سنتز می شوند. تعداد ترپنوئیدها بسیار زیاد است و از متابولیت های ثانویه مشتق شده اند و در حدود ۱۵۰۰۰ ترکیب مختلف در حال حاضر در توان علمی توصیف شده است. این ترکیب ها از ساختار پایه پنج کربنه مشتق شده اند که واحد ایزوپرن نامیده می شود و طبقه بندی آنها بستگی به تعداد این واحدها در ساختار ترکیبات دارد. در بین ترپنوئیدها، مهمترین ترکیب عصاره های گیاهی در اکثر گیاهان متعلق به خانواده منوترپنوئیدها و سسکوی ترپنوئیدها است. فنیل پروپانوییدها از ترکیب های مهم عصاره های گیاهی محسوب نمی شود ولی در برخی از گیاهان وجود دارند . واژه فنیل پروپانویید ترکیبات سه کربنه (که با حلقه آروماتیک شش کربنه باند شده اند)، برمی گردد. فنیل پروپانوئیدها (شکل ۱و۲) از فنیل آلانین ها (یک اسید آمینه آروماتیک) مشتق می شوند که به وسیله مسیرمتابولیکی شیکیمات^[۵] که تنها در میکروارگانیسم ها و گیاهان وجود دارد سنتز می شوند.
شکل۱: مسیر متابولیکی بیوسنتزترکیبات فعال گیاهان

۲-۵- ماده موثره^[۶]

به گروهی از مواد یا ترکیبهای ثانویه در گیاه که نقش موثری در بهبود، درمان، پیشگیری بیماری ها و در نهایت سلامت انسان و دام داشته باشد، ماده موثره گفته می شود. با بهره گرفتن از تکنیک های فیتوشیمیایی وحتی فن آوری زیستی میتوان اقدام به تجزیه،جداسازی، شناسایی و استخارج این مواد از گیاه کرد:

۲-۶- اسانس یا ترکیب های آروماتیک یا روغن های فرار ^[۷]

اسانس یا ترکیب های معطر یکی از بزرگترین و مهمترین ترکیبات ثانویه در گیاهان دارویی، ادویه ای و به ویژه معطر هستند. به ترکیبات ثانویه که در برخی گیاهان به دلیل مسیرهای بیوشیمیایی خاص تولید می شوند و به صورت معطر، روغنی (روغن دوست)، غلیظ، فرار، آب گریز یا غیرمحلول در آب هستند مواد معطر یا اسانس یا روغن قرار^۳ می گویند (کالسامیگلیا و همکاران، ۲۰۰۷، گونتر، ۱۹۴۸). اسانس ها یا روغن های فرار ترکیب های بسیار پیچیده ای هستند که شامل مخلوطی از استرها، الکل ها، ترپن ها، آلدییدها و استن ها هستند. در علم شیمی مفهوم آروماتیک به معنی معطر است و هر ماده ای که در ساختار ملکولی خود، دارای حلقه بنزنی باشد مواد آروماتیک ودر غیر این صورت آلیفاتیک گویند.
مهمترین ترکیب های موجود در انواع اسانس ها یا روغن های فرار موجود در گیاهان دارویی ادویه ای و معطر را می توان به طور تیتروار بیان کرد.

• • ترپنو ییدها: منتول موجود در نعناع و تیمول مونوترپن ها است که در این گروه قرار دارد.

• • فنیل پروپانوییدها: ایوگنول میخک و آنتول رازیانه در این گروه قرار دارد.

۲-۷- هیدروکربن های موتوترپنی

• • الکل ها: دارای گروه هیدروکسیل همراه با ساختمان هیدروکربنی هستند مثلاً لینالول در این گروه قرار می گیرد که در آویشن وجود دارد و دارای خاصیت ضدباکتری (گرم مثبت و منفی) و ضدقارچی موثری است. همچنین منتول، ژنرانیول، سیترونلول وبورنئول هم در این گروه قرار می گیرد.

• • آلدئیدها که از این گروه می توان به ژرانیال، سیترونلال و سیترال اشاره کرد که دارای خاصیت آارم بخشی، میکروب کشی و ضدقارچی هستند.

۲-۸- فنل ها

ترپنوییدها و فنیل پروپانوییدها فعالیت آنتی میکروبی شان را با تأثیر بر غشای سلولی انجام می دهند. حداقل بخشی از فعالیت آنها به علت طبیعت هیدروفوبیک (آب گریزی) هیدروکربن های حلقوی آنها است که به آنها اجازه می دهد با نفوذ به غشای سلولی بین فضای لیپیدی دیواره سلولی باکتری تجمع یابند. چنین تاثیر متقابلی سبب تغییراتی در ساختار غشای ، در نتیجه متحرک و منبسط شدن غشا می شود. عدم پایداری غشای با یون های غشای در ارتباط بوده و باعث کاهش گرادیان انتقال یونی در آنها می شود. در بسیاری از موارد، باکتریها با استفاده ازپمپ یونی این اثرات راخنثی می کنند و مرگ سلولی اتفاق نمی افتد اما انرژی بیشتری صرف این کار میشود و رشد باکتری، کند می گردد . درکل فعالیت آنتی میکروبی عصاره های گیاهانی به علت اکسید شدن گروه هیدر وکربنی آنها به هنگام نفوذ به درون دیواره ی باکتری است، به ویژه در ساختارهای فنلی مانند کارواکرول و تیمول به علت ایجاد پیوند هیدروژنی گروه هیدروکسیل با چربی درون سلولی باکتری باعث افزایش نفوذپذیری دیواره ی سلول باکتری و خروج یون ها واندامک های سلولی و نهایتاً مرگ سلول می شوند.
اولتی و همکاران (۲۰۰۲) پیشنهاد دادند در یک مکانیسم تناوبی گروه هیدروکسیل فنل ها به عنوان حامل غشایی یون های مثبت تک ظرفیتی وپروتون ها عمل می کند که این مکانیسم در آنتی بیوتیک های یونوفری نیز وجود دارد. اولتی وهمکاران (۲۰۰۲) همچنین مشاهده کردند که این فرضیه ها تنها در مورد گروه های هیدروکسیلی ترکیبات حلقوی مصداق می کند، زیرا ترکیباتی مانند منتول (دقیقا ًمشابه کارواکرول ولی غیرحلقوی) همان تأثیر را نشان نمی دهند. این امر ممکن است به علت وجود سیستم الکترون آزاد و اسیدیته بالای فنل ها و متعاقباً توانایی گروه هیدروکسیل آنها برای رهاسازی پروتون باشد. مکانیسم عمل روغن های فرار بیشمار بر باکتری های گرم مثبت تأثیر دارد و غشای سلولی مستقیماً با ترکیبات هیدروفوبیک عصاره های گیاهی در ارتباط است. درمقابل، دیواره خارجی سلول که غشای سلولی را پوشش می دهد در باکتری های گرم منفی هیدروفیلیک است و به مواد لیپوفیلیک اجازه ورود نمی دهد. مانند مونسنین بیشتر ترکیبات عصاره های گیاهی لیپوفیلیک (چربی دوست) هستند ونمی توانند به غشای باکتری گرم منفی نفوذ کنند.

شکل۲: ترکیبات عصاره‌های گیاهی A: منوترپنوئید، B: سسکوترپنوئید، C: فنیل پروپانوئید
با این وجود، غشای خارجی باکتری های گرم منفی در مقابل مواد هیدروفوبیک کاملاً نفوذ ناپذیر و مولکول های با وزن ملکولی کم می تواند با آب اثر متقابل داشته باشد و از دیواره سلولی بین لایه لیپو ساکاریدی و یا از بین پروتین های غشا انتشار یابند و با دولایه لیپیدی سلول واکنش نشان می دهد.

۶-۱ پیش نیازهای ITS و همکاری های بین سازمانی در آن
پیاده سازی خدمات ITS در هر کشور بستگی زیادی به شرایط فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی واقلیمی آن دارد.لذا به‌منظور بهره‌برداری بهینه از خدمات ITS لازم است معماری برای هرکشور به صورت خاص و با درنظر گرفتن نیازها ، محدودیتها و انتظارات آن کشور و با رعایت استانداردهای مربوطه طراحی می‌گردد و این معماری قابل کپی برداری از کشورهای دیگر نیست.در اینجا منظور از معماری ITS شمایی کلی از سیستم بر اساس عناصر تشکیل دهنده آن وهمچنین روابط بین عناصر مذکور می باشد و قادر است شکل کاملی از سیستم را طرح ریزی کند. به این ترتیب باوجودآنکه خدمات ITS طیف وسیعی از کاربردها را در برمی گیرد.اما براساس نیازها و شرایط مختلف هر منطقه بخشی از خدمات در اولویت برنامه‌های ITS آن منطقه قرارمی گیرند.البته در این راستا توجه به تجربیات کشورهای پیشرفته در خصوص مسائلی از قبیل ساختار تشکیلاتی ، اقدامات انجام شده ،پروژه‌های انجام شده به همراه برنامه زمانبندی انجام آنها ، خدمات کاربر ، معماری ، زیر ساختهای لازم ومواردی از این قبیل مؤثرمی‌باشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به منظور ایجاد یک ITS موفق در هر منطقه داشتن برنامه‌ریزی و تهیه و تدوین طرح جامع در مراحل تعیین راهبردها و جهت‌گیری‌ها و همچنین مراحل اجرای پروژه ها متناسب با شرایط منطقه‌ای امری ضروری می باشد . بنابراین از جمله اقداماتی که پیشنهاد می شود در برنامه‌ریزی ITS هر منطقه مورد توجه قرارگیردعبارتند از:
شناسایی متولیان اصلی و سازمانها و ارگانهای مرتبط
شناخت محیط(Study Area)
چه سازمانی بعنوان Leader باشد؟
چه سازمانهایی باید دست اندرکار باشند؟
تهیه فهرستی از خدمات وسیستمهای ITS موجود
تعیین اهداف ومعیار های مورد نظر
بررسی نیازها و مسائل حمل ونقل
آشنایی و ارزیابی تکنولوژی های مختلف ITS با توجه به شرایط مختلف و شناخت استانداردها
انطباق نیازها با قابلیت دستگاه‌های ITS وتعیین اولویتهای سرویسهای کاربران با توجه به ساختار منطقه‌ای ورعایت جنبه های منطقه‌ای ، فنی، اقتصادی و اجرایی
تعیین مسئولیتها و شرح وظایف سازمانهای مختلف با توجه به سرویسهای انتخاب شده.
تعیین نحوه همکاری سازمانها و اطلاعاتی که بین سازمانها به اشتراک گذارده شود.
ایجاد زیرساختهای مخابراتی مورد نیاز
تعریف پروژه ها
تهیه و مستند سازی طرح و برنامه
ارائه برنامه اجرایی با توجه به امکانات و محدودیتهای موجود (بودجه ، روابط سازمانی و…)
شایان ذکر است هسته تکنیکی و فنی ITS را اطلاعات ، ارتباطات و فناوریهای کنترل تشکیل می دهد . لذا متخصصان حمل ونقل که قصد برنامه‌ریزی و اجرای سیستم های هوشمند حمل ونقل را دارند، لازم است در سطح کاربردی از امکاناتی که فناوریهای ITS فراهم می کنند ، آگاهی کامل داشته باشند تا بتوانند متناسب با شرایط هر منطقه بخشی از امکانات و سرویسهای ITS را از بین طیف گسترده سرویسهای ITS انتخاب نمایند.
همانطور که در تعریف سیستم هوشمند حمل ونقل اشاره گردید این سیستمها شامل دو جزء فنی وسازمانی است که در تعامل با یکدیگر می باشند .تجربه کشورهای دنیا در اجراءو توسعه سیستم هوشمند حمل ونقل بیانگر اینست که مسائل سازمانی نسبت به مسائل فنی وتکنیکی ، دشوارتر ودردسازتر بوده‌اند.لذا متخصصین باید با سیستم ساختاری ITS که هدف آن سازگارکردن مؤلفه های تکنیکی وسازمانی آن در یک چارچوب هماهنگ می باشد، آشنایی کافی داشته باشند.در این راستا بمنظورکنترل بهینه ترافیک و توسعه وبهره‌برداری بهینه از پروژه‌های مرتبط با دستگاه‌های هوشمند حمل ونقل در بخشهای مختلف ناوگان حمل ونقل شهری از جمله دستگاه‌های مدیریت وسائل نقلیه حمل ونقل عمومی , سرویسهای اورژانس , آتش نشانی , راهنمائی و رانندگی ، خدمات شهری … ایجاد زمینه تعامل,همکاری و هماهنگی با ارگانهای ذیربط و ایجاد یک مرکز جهت مدیریت جامع و یکپارچه ترافیک شهری دارای اهمیت ویژه می باشد.
۶-۲ نمونه ای از نگاه مدیریتی و فرایند شکل گیری ITS
ITS در ایالت آلبرتا کانادا

1. 1. مقدمه: شامل چارچوب مفهومی برنامه ریزی ایتراتژیک ITS

۲٫پیش زمینه: که منافع ITS و وضیعت فعلی ITS و معماری آن را در ایالت آلبرتا و کانادا مشخص می سازد.
۳٫چشم انداز طرح و تعیین ماموریت و اهداف آن
۴٫استراتژی و اصول طرح
۵٫اولویت ها: بزرگ راه ها و مناطق که اولویت دارد و مناطق به عنوان ناحیه آزمایشی مورد استفاده قرار می گیرند.
۶٫برنامه عملیاتی پیشنهادی برای ۳ تا ۵ سال آینده که پروژه ها، سیستم های اطلاعاتی، اطلاعات پایگاه داده ها، سیستم های مدیریتی، زمانبندی کار،… را شامل می شود.
۷٫خلاصه ای از مسئولیت ها و هزینه ها که در آن مسئولیت هر واحد، هر مدیرو… هزینه های هر پروژه، محل تامین هزینه های هر پروژه و …آمده است.

1. 1. جمع بندی

لازم به توضیح است ادمونتون مرکز ایالت آلبرتا می باشد و جمعیت آن حدود ۷۵۳۰۰۰ نفر (تخمین سال ۲۰۰۷) و مساحت آن بالغ بر۶۸۴،۳۷ کیلومتر مربع می باشد
ITS در شهر کالگری کانادا
اهداف و چشم انداز
شش محور اصلی فعالیت های ITS شامل:
اطلاعات مسافران
مدیریت سطوح
مدیریت و کنترل ترافیک
مدیریت و کنترل پارکینگ ها
مدیریت معابر
مدیریت ناوگان
وضعیت فعل ITS در کالگوی
فرایند برنامه ریزی استراتژیک
گام اول: تشکیل ائتلافی از کلیه ذینفعان ITS شهر

انسان گرایی درروان شناسی معاصر جایگاه مهمی احراز کرده است، به گونه ای که گاهی در برابر رفتارگرایی، و روان‌کاوی از آن به عنوان دیدگاه سوم یاد می شود. این دیدگاه در کل روان شناسی و بویژه در حوضه روان‌شناسی رشد و به طور خاصی در روان – شناسی رشد شخصیت، تاثیربسزایی داشته است (پترسون، ۱۹۸۸). نقش عمده انسان گرایان در بحث رشد شخصیت، موضع گیری در برابردیدگاه‌های رفتارگرایی است. رفتارگراها انسان را منفعل و ساخته محیط می دانند. در حالی که انسان گراها تاکید می کنند که انسان تحت تأثیر انتخاب فعال خویش قراردارد. در بین انسان گراها دو چهره برجسته وجوددارد. «کارل راجرز» و «آبراهام مزلو». ابتدا رشد شخصیت وعزت نفس را از دیدگاه مزلو مطرح می کنیم و بعد نظر راجرز را بیان می کنیم.
نظریه مزلو:
مزلو معتقد است همه افراد جامعه مابه یک ارزشیابی ثابت و استوار و معمولاً عالی از خودشان و به احترام به خود یا عزت نفس و یا به احترام به دیگران، تمایل یا نیاز دارند(مزلو، ۱۹۵۴). او نیاز به احترام را دو نوع می‌داند که عبارتند از: احترامی که دیگران به ما می‌گذارند و احترامی که خود به خود می‌گذاریم. وقتی احساس احترام درونی می کنیم که به خود احترام بگذاریم. یعنی احساس ایمنی درونی و اعتماد به خود پیدا کنیم و خود را ارزشمند و شایسته احساس کنیم زمانی که فاقد احترام به خود باشیم در مقابله بازندگی احساس حقارت – دلسردی و ناتوانی می‌کنیم، این احساسات خود به وجودآورنده دلسردی و یاس اساسی و یا گرایش‌ های روان نژندانه یا جبرانی خواهد شد(شولتز، ۱۹۷۷). به نظر مزلو در همه انسان‌ها تلاش یا گرایش فطری برای تحقق خود هست. تحقق خود را می توان کمال عالی و کاربرد همه توانایی‌ها و متحقق ساختن تمامی خصایص و قابلیت‌ها دانست(شولتر، ۱۹۷۷). مزلو در مطالعات خود، دریافت که نوعی اطمینان درونی و یا حس غلبه در انسان‌ها وجود دارد و آن را، جزء ارزش دادن به خود و اطمینان از شخصیت خویشتن، چیز دیگری تصور نمی کرد. او خودشکوفایی را در به کارگیری و پرورش کامل استعدادهای بالقوه یعنی به فعلیت درآوردن «خود» واطمینان از خود می‌دانست – یعنی آن‌گونه شود که می تواند بشود. این بیان مزلواندرز «نیچه» را به یاد می آورد که می گفت «آن چیزی شو که هستی»(شکرکن، ۱۳۷۲).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

نظریه ی راجرز:
تصور نسبتاً دائمی هر فرد راجع به ارزشی که او برای خود قائل می‌شود و رابطه این ارزش یا خود واقعی است که شامل تمام افکار، ادراک‌ها و ارزش‌ها که من را تشکیل می‌دهد و من شامل آنچه هستم وآنچه می‌توانم و بر ادراک فرد از جهان تأثیر دارد. پشتکار انسان را موفق می‌کند و بهترین نردبان ترقی است. افرادی که بر عزت نفس و پشتکار خود تکیه دادند، بیش از اشخاصی که به قریحه و مواهب طبیعی خود متکی هستند بر رستگاری و پیشرفت نزدیکند و از خسران دور هستند. نسبت پشتکار و عزت نفس با مواهب طبیعی مثل نسبت اراده است به قابلیت، همانطوری که شخص هر قدر قابلیت انجام کاری را داشته باشد تا اراده انجام آن را نکند به انجامش موفق نخواهد شد، همینطور هم هر قدر انسان، صاحب ذوق و قریحه و هوش باشد تا آن ذوق مقرون به پشتکار و عزت نفس و تلاش نباشد مثمرثمر نیست، پس عزت نفس اساس امید است(سیف‌پناهی، ۱۳۷۸).
مفهوم خویشتن مهمترین پدیده و عنصراساسی در نظریه راجرز است. به نظر راجرز، انسان عوامل محیط خود را درک می کند ودر ذهن خود به آن معنی می دهد- مجموعه این سیستم ادراکی و معنایی، میدان پدیداری روانی فرد را می سازد. به مرور که آگاهی از خود ظاهرمی شود او فرد نیازی شکل می گیرد که نیاز به توجه مثبت و احترام نامیده می شود. نیاز به دریافت توجه مثبت، آن‌قدر قوی است که فرد ممکن است آن‌را به تجارت مثبتی که در جریان تحقیق نفس احساس می کند، ترجیح دهد. از طریق نگرش های مثبت و احترام‌ آمیزی که توسط دیگران نسبت به فرد بروز داده می شود احترام و توجه مثبت نسبت به خود، به وجود می آید. پس از تشکیل نگرش مثبت نسبت به خود، در فرد به جای آن که او توجه مثبت و احترام را از دیگران بگیرد، از خودش می گیرد. به وجود آمدن نگرش مثبت و احترام آمیز نسبت به خود در فرد، گام دیگری درجهت ایجاد یک شخصیت خودمختار و سالم است (شفیع آبادی، ۱۳۷۱). هنگامی که خود رشد می کند، انسان نسبت به دوستی و قبول دیگران احساس علاقه و نیازمی کند و توجه مثبت نامشروط دیگران را طلب می‌کند. – راجرز این نیاز را ذاتی انسان می داند (فریک، ۱۹۷۱).
توجه مثبت که انسان یک نیاز عمومی و بسیار جدی و شایع است. در صورتی‌ که ناکام بماند- در کودک حالتی می کند که راجرز «توجه مثبت مشروط» می خواند یعنی عشق و محبتی که کودک دریافت می کند، مشروط به رفتار درست او نسبت با پرورش توجه مثبت مشروط کودک شیرخوار انتظارات مادر را درونی می سازد و با این عمل گرایش های مادر می گیرد و در مورد خود بکار می برد. حاصل این وضع که کودک نخست توجه مثبت مشروط را از مادر و سپس از خود دریافت می کند پیرایش شرایط ارزشمندی است یعنی کودک برای ارزشمند بودن خود شرط هایی قایل می شود و تنها در شرایط خاصی خود را ارزشمند می‌یابد(شواتز،۱۹۷۷).
خلاصه این که راجرز معتقد است که اگر اولیا از همان اول زندگی به طفل محبت بدون قید و شرط دهند بعدها از چنان عزت نفسی برخوردار می شوند که لزومی در طرد کردن تجارب واقعی نمی بینند و در هر شرایطی خود را اندیشمند می‌دانند چنین شخصی آزاد و رهاست و می تواند به تحقیق خود بپردازد و سهم استعدادهای بالقوه‌اش را بپروراند. لیکن اگر اولیاء به طفل به طور مشروط مهر و محبت کنند و یا نظر مثبت دهند کودک تجربه هایی را که با خودپنداریش هماهنگ نباشد طرد و انکارمی کند (شاملو،۱۳۷۰).
۲-۲-۳ خلاقیت
مثل هر مفهوم نظری و انسانی دیگر، تعریف خلاقیت نیز تابع گرایشات و برداشت های شخصی و مکتبی صاحبنظران است که در مجموع مشابه به نظر می رسند. به منظور جلوگیری از طولانی شدن بحث، ذیلا به ذکر تعاریف خلاصه چند تن از مشاهیر زمینه تحقیقات و منابع علمی خلاقیت اشاره می گردد.
– فرهنگ توصیفی اصطلاحات روانشناسی: “تفکرخلاق تفکری است که مشخصه اصلی آن توانائی کنارگذاشتن فرض های غیرلازم و زایش افکاراصیل است “(برونو، ۱۳۷۰).
– استیفن رابینز^[۶۵](۱۹۹۱): “خلاقیت به معنای ترکیب ایده ها در یک روش منحصر به فرد یا ایجاد پیوستگی بین ایده هاست “(طالب زاده و انوری، ۱۳۷۵).
– استین، پارنس و هاردینگ^[۶۶](۱۹۶۲): “خلاقیت همان چیزی است که به ایجاد یک کار جدید منجر می شود، که در زمانی به عنوان یک چیز قابل دفاع یا مفید یا خشنود کننده مورد قبول گروه قابل توجهی قرار گیرد”.
– مدنیک^[۶۷] (۱۹۶۲): “خلاقیت عبارت از سازمان دادن به عناصر همخوانده به صورت ترکیبهای جدیدی است که به خواسته های خاص پاسخ می دهند یا اینکه به گونه ای مفید هستند “.
– فاکس^[۶۸] (۱۹۶۶):” فرایند خلاق به هر نوع فرایند تفکری گفته می شود که مساله را به طریق مفید و بدیع حل کند”.
– هورلاک^[۶۹] (۱۹۸۲): “خلاقیت در واقع همان شکل کنترل شده تخیل است که منجر به نوعی ابداع و نوآوری می گردد”.
– استرنبرگ^[۷۰] (۱۹۸۹): ” خلاقیت ترکیبی از قدرت ابتکار، انعطاف پذیری و حساسیت در برابر نظریاتی که یادگیرنده را قادر می سازد خارج از نتایج تفکر نامعقول به نتایج متفاوت و مولد بیندیشد که حاصل آن رضایت شخصی و احتمالا خشنودی دیگران خواهد بود”( کفایت، ۱۳۷۳).
– لوتانز^[۷۱](۱۹۹۲): “خلاقیت به وجود آوردن تلفیقی از اندیشه ها و رهیافت های افراد و یا گروه ها در یک روش جدید، است”(انوری، ۲۰۰۷).
– فرانکن^[۷۲] (۲۰۰۵): “خلاقیت رویکرد خلق یا تشخیص ایده ها و احتمالاتی است که در حل مسئله یا در ارتباطات انسانی و سرگرم کردن خود و دیگران مفید است”وی اضافه می کند که برای خلاق بودن، افراد باید قادر باشند که مسائل را از دیدی تازه بنگرند، احتمالات و جایگزینهای بدیع خلق نمایند ( همتی، ۱۳۸۷).
– هالپرن ^[۷۳]: خلاقیت توانائی شکل دادن به ترکیب تازه ای از نظرات یا ایده ها برای رسیدن به یک نیاز یا تحقق یک هدف می باشد”( سایت فکر نو، به نقل از نگین برات، ۱۳۸۲).
– تورنس^[۷۴] (۱۹۷۳): “خلاقیت عبارت است از حساسیت به مسائل، کمبودها، مشکلات وخطاهای موجود در دانش، حدس زدن، تشکیل فرضیه هایی در باره این کمبودها، ارزشیابی و آزمایش این حدسها و فرضیه ها و احتمالاً اصلاح و آزمودن مجدد آنها و در نهایت نتیجه گیری “. تورنس که تحت تاثیر چهارچوب نظری گیلفورد است خلاقیت را مرکب از چهار عامل اصلی می دانند که عبارتند از:
۱- سیالی^[۷۵] : توانائی تولید تعداد بی شماری ایده در قالب تصویر با فرض پاسخ و عقیده در مورد آن.
۲- ابتکار^[۷۶] : توانائی تولید ایده هایی که از ایده های عادی و رایج متفاوت است.
۳- انعطاف پذیری^[۷۷] : توانائی تولید انواع گوناگون و متنوع ایده ها در قالب تصویر و ارائه راه حلهای نو.
۴- بسط^[۷۸] : توانائی اضافه کردن جزئیات یا تکمیل ایده های تصویری( کفایت، ۱۳۷۳).
به زبان ساده می توان گفت : “خلاقیت عبارت است از بکارگیری توانائیهای ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید “. از مضامین بکار گرفته شده در تعاریف فوق چنین برمی آید که اولاً ماهیت خلاقیت به چگونگی تفکر انسان و نتیجه آن بستگی دارد و ثانیاً مشتمل بر یافتن راه ها و روش های جدید و مؤثر می باشد. بنابراین بدون وجود سه ویژگی اساسی:
۱- ذهنی بودن^[۷۹]
۲- نوبودن^[۸۰]
۳- موثر بودن ^[۸۱]
نمی توان لفظ خلاقیت را بر یک فرایند و فعالیت ذهنی و یا عملکرد اطلاق نمود.
درحقیقت، از آنچه که ما به عنوان خلاقیت و تفکر خلاق^[۸۲] ازآن نام می بریم شامل یک فرایند ذهنی و نتیجه نوع فکرانسان است یعنی چیزی که چگونگی فعالیت فکری فرد و نتیجه آن است بعبارتی خلاقیت تفکری است که شامل نگرش نو و ایده های بکر می باشد. بدیهی است خلاقیت مثل هر مفهوم دیگر ذهنی، تعاریف مختلفی از اصطلاح خلاقیت ارائه شده است. پیچیدگی و دشواری شناخت ماهیت، تعریف و کارکرد خلاقیت، بیشتر ناشی از ماهیت غامض کنشهای مغزی است(بزرگ خلیلی،۱۳۸۷).
نظریه های خلاقیت
در مورد خلاقیت چون سایر مفاهیم روانشناسی دیدگاه های مختلف و متفاوتی وجود دارد که ماهیت، خاستگاه و کارکرد آنرا به شکلی خاص تبیین می نماید. در این مجال به اختصار به مهم ترین آنها اشاره می شود.
– خلاقیت به عنوان ودیعه الهی^[۸۳] : در دنیای باستان، فیلسوفانی چون افلاطون معتقد بودند که خداوند اذهان این گونه مردان را از آنها گرفته و با دادن قوه ابتکار آنان را به عنوان سفیرانش بکار می گیرد (افلاطون^[۸۴]، ۱۹۲۵). عنصر خلاقیت فرد یک هدیه خداوندی است و بیش از آنکه از تربیت ناشی شود از الهام ناشی می‌شود (کارلایل^[۸۵] ، ۱۹۳۴ ). سامرست موام نیز معتقد بود الهام پایه واساس تفکر خلاق است (مؤیدنیا، ۱۳۸۴).
– خلاقیت به عنوان دیوانگی^[۸۶] : این دیدگاه قدیمی خلاقیت را نوعی جنون و دیوانگی تلقی می کند غیرعادی بودن، بی ارادگی، خودجوشی و ظاهر غیرعقلائی خلاقیت عاملی بود که افرادی چون لمبروزو( ۱۹۸۱)، خلاقیت را نتیجه آسیب عقلی دانسته و برای اثبات ادعای خود نمونه هایی از افراد نابغه و مشاهیر را نام ببرد که کم وبیش عصبی و یا دیوانه بوده اند. مثلا فیلسوفی چون نیچه در تمام زندگی بخصوص زمان خلق آثار خود بین حالت تعادل وعدم تعادل روانی به سر برده است. امروزه نیز افراد عامی بعضا کار غیرعادی و خلاقانه را که تا حدود زیادی از استانداردهای رفتاری و عرف جامعه متفاوت باشد بیمارگونه می پندارند. براساس تحقیقات انجام شده خودکشی، تمایل کمتر به ازدواج و داشتن فرزند کمتر و طلاق زیاد در زندگی افراد خلاق بیشتر از نرم جامعه است. تحقیقات جدید صورت گرفته براساس معیارهایIV-DSM^[87] ( چهارمین ویرایش سیستم طبقه بندی بیماریهای روانی – انجمن روانپزشکی امریکا) نشانگر شیوع بیشتر اختلالات روانی در میان افراد خلاق است. شایع ترین اختلالات انواع بیماریهای اسکیزوفرنیا و اختلالات خلقی گزارش شده است. امیل کراپلین طی تحقیقات خود به این نکته اشاره می کند که احتمالاً اختلال روانی مانیا^[۸۸] (شیدائی) باعث دگرگونی هایی در فرایند تفکر شده و منجر به افزایش خلاقیت گردد. خودکشی و اختلالات روانی بیشتر در میان هنرمندان که مصادیق بارز خلاقیت محسوب می شوند دلیل دیگر ارتباط بیماریهای روانی و خلاقیت شمرده می شود. فلیکس پست( ۱۹۹۴)، روانشناس انگلیسی با بررسی فراوانی اختلالات روانی در بین افراد خلاق و برجسته نشان داده است که ارتباطی بین این دو عامل وجود دارد ( احدی، مظاهری و فخری، ۱۳۷۱، ص۳). عامه مردم نیز کم وبیش در مورد ایده ها ی خلاقانه نظر نامناسبی دارند بطوریکه با مسخره کردن و دیوانه پنداری موجب یاس افراد خلاق می شوند. برنارد شاو در این باره می گوید ” تمام اندیشه های بزرگ ابتداء مسخره پنداشته می شوند “( مؤید نیا، ۱۳۸۴).
– خلاقیت بعنوان نبوغ شهودی^[۸۹] : با تعدیل دیدگاه دیوانه پنداری، ماهیت اشراقی ^[۹۰]، شهودی و غیرقابل آموزش بودن خلاقیت مطرح گردید که دارنده آن شخصی نادر و متفاوت تلقی شود که می تواند بدون واسطه و استفاده از قدرت استدلال و بطور مستقیم ایده خلاق را دریابد. لغزشهای ظاهرا غیرمنطقی، کپرنیک و کالیله را یاری کردند تا نظریه های خود را به نظم درآورنداینان راه های ذهنی معمولی و منطقی تفکر را پیگیری نکردند. بلکه به واسطه کمک ذهن ناخودآگاه هدایت شده اند. مطابق این دیدگاه خلاقیت را نمی توان آموزش داد چرا که غیرقابل پیش بینی بوده و از اصول خاصی پیروی نمی کند و درعین حال غیرعقلائی ومختص افراد غیرعادی است ( مردیث^[۹۱] ، ۱۹۱۱ ). درمجموع خطرناک است که بپنداریم خلاقیت ها از مکاشفه و اشراق سرچشمه می گیرند و نتیجه بگیریم که دیگر نمی توانیم و نیازمند هم نیستیم کاری در این باره انجام دهیم این کار شبیه معمای جعبه سیاه است که مستلزم به کنار گذاشتن مساعی آگاهانه و در انتظار ظهور مکاشفه نشستن است. با این حال امیدواری ما به شهود و مکاشفه باید گاهگاهی باشد نه همیشگی. با این فرض سهم آن نیزارزشمند خواهد بود ( قاسمی، ۱۳۸۶).
– خلاقیت به عنوان نیروی حیاتی^[۹۲] : داروین به موازات نظریه مشهور تکاملی خود، خلاقیت را عامل ذاتی حیات که پیوسته در حال نوشدن است دانست. براین اساس ماده بی جان غیرخلاق محسوب می گردد. به نظر می رسد که نیروی خلاق تکامل، خود را به صور گوناگون پایان ناپذیری عرضه می کند که یکتا، بی نظیر، غیرقابل تکرار و بازگشت ناپذیر هستند. (دوبزهانسکی^[۹۳]، ۱۹۵۷). یکی از پیشتازان این نظریه بیولوژیکی شخصی بنام ادموند سینوت ( ۱۹۶۲ )، است وی اعتقاد داشت که حیات ماهیتا خلاق است چرا که خود را سازمان می دهد تنظیم میکند و همواره در حال نوشدن می باشد. در این میان انسان بی همتاست چون از داده های درهم و برهم، اثری هنری و یا علمی پدید می آورد انسان توانائی آنرا دارد که الگوهای تنظیمی خود را خلق کند ( قاسمی، ۱۳۸۶).
– نظریه تداعی گرایی^[۹۴] : تداعی گرایی بعنوان مکتب مسلط روانشناسی قرن نوزدهم امریکا و انگلستان که ریشه در افکار و عقاید جان لاک دارد اذعان می کند ایده های جدید، از ایده های قدیم و بوسیله آزمون و خطا حاصل می شوند به عبارت دیگر وقتی که ایده ای خاص در ذهن ظاهر شود ایده مرتبط نیز بلافاصله در ذهن متداعی می گردد هرقدر این دو ایده بیشتر، تازه تر و واضحتر بهم مرتبط باشند. احتمال همراه شدن آنها بیشترخواهد بود. بنابراین سه اصل مهم فروانی، تازگی و وضوح در نظریه تداعی گرایی مهم هستند. ایده‌های تازه در واقع ترکیبی از ایده های قدیم هستند که از نو سازماندهی شده اند. تفکر خلاق نیز چیزی جز برقراری ارتباطات ذهنی نیست وهرچه انسان قادر به تداعی بیشتری باشد خلاقیت بیشتری خواهد داشت( قاسمی، ۱۳۸۶).
– نظریه گشتالت^[۹۵] : کلی نگری شاکله نظریه گشتالت را تشکیل میدهد. فلذا خلاقیت نیزعبارت از بازسازی الگوهایی است که ساختار ناقص دارند و ذهن در صدد تکمیل آن است به عبارتی دیگر تفکر خلاق معمولا با وضعیتی مسئله دار شروع می شود که از جهاتی ناتمام است و نهایتا ذهن جهت کامل و هماهنگ کردن آن فعال شده و راه های جدیدمی یابد( قاسمی، ۱۳۸۶).
نظریه روانکاوی^[۹۶] :(خلاقیت بعنوان نتیجه تصعید^[۹۷] و پالایش روانی^[۹۸] و تعادل حیاتی^[۹۹] )همواره مفهوم روانکاوی نام زیگموندفروید (۱۹۴۹)، یکی از تاثیرگذارترین متفکرین تاریخ جهان و واضع تئوری روانکاوی را تداعی می کند. روانکاوی فروید، بیش از هرمکتب دیگری ایده هایی بنیادی در مورد خلاقیت ارائه داده است که رهنمودی برای پژوهشهای علمی مربوط است. فروید معتقد بود خلاقیت و هنر در واقع نوعی تطهیر عاطفی و پالایش روانی است که موجب حفظ سلامتی انسان می شود. به زعم او هنرمند خلاق کسی است که هنر را وسیله ای برای ابراز تعارضات درونی خود قرار داده و تمایلات مطرود و سرکوفته را در قالب پذیرفته شده ای ظاهر می سازد که در غیر این صورت می بایست شاهد روان نژندی فرد باشیم. به نظر فروید رشد و تعادل روانی فرد درگرو تعادل صحیح بین نیروهای خلاقه و نیروهای متهاجم(تا حدودی با برتری نیروهای خلاقه)بستگی دارد. فروید زندگی و هر نوع گرایش مثبت به آنرا ناشی از یک نیروی غریزی بنام اروس^[۱۰۰] ( نام خدای عشق در یونان قدیم وسمبل غریزه عشق به زنده ماندن ) می داند که سرمنشاء همه نیروهای خلاقه و حیاتی است. در مقابل از نیروی غریزی دیگری بنام تاناتوس^[۱۰۱] (نام خدای مرگ و برادر هوپنوس^[۱۰۲] که خدای خواب در نزد یونانیان قدیم بود) نام می برد که مانع خلاقیت و انرژی حیاتی است (وهاب زاده، ۱۳۶۶، ص۲۰). او معتقد بود خاستگاه خلاقیت، در تعارضی^[۱۰۳] است که در ذهن ناخودآگاه وجود دارد و ذهن پیوسته در پی حل آن است که در صورت حل موجه و موفقیت آمیزمنجر به خلاقیت میگردد(با کمک بخش خودآگاه شخصیت) و گرنه آن تعارض واپس زده شده و یا در شکل بیماری (روان نژندی^[۱۰۴] ) ظاهر می گردد(مغایر راه حل بخش خودآگاه شخصیت ). بنابراین خلاقیت و روان نژندی هر دو ریشه واحد در تعارضات ناخودآگاه فرد دارند یعنی هم فرد خلاق و هم فرد روان نژند با یک نیروی واحد هدایت می شوند. شخص خلاق، در واقع میزان کنترل “خود^[۱۰۵]” بر روی “نهاد^[۱۰۶]” را کم کرده و اجازه میدهد اندیشه های آزادخیز^[۱۰۷] ناخودآگاه بروز داده شوند یعنی تکانه های خلاق^[۱۰۸] از سطح ناخودآگاه به سطح خودآگاه آیند. به نظر فروید خلاقیت ماهیتی چون غذا دارد. بوسیله غذا تنش درونی و عدم تعادل ناشی از گرسنگی فرد رفع می گردد بوسیله خلاقیت نیز تنش فرد برطرف می گردد. در هرحال به زعم فروید خلاقیت ریشه بیمارگونه داشته و نتیجه عدم تعادل و تعارضات درونی است. فروید معتقد بود جوامع اساسا نسبت به رفتار خلاقانه حالت تدافعی و حتی سرکوبگر دارد.
روانکاوان و پیروان جدید فروید : آن ها معتقدند خلاقیت نه در ناخودآگاه، بلکه ریشه در نیمه آگاه دارد، ذهن نیمه آگاه بدلیل داشتن آزادی در جمع آوری ایده ها، مقایسه و آرایش مجدد آنها، سرچشمه خلاقیت به شمار می آید. افرد خلاق لزوما دارای زمینه های بیمارگونه و آشفتگی روانی نیستند بلکه همچون افرادی دارای چهارچوب شخصیتی محکم هستند تا بتوانند به عمق ناخودآگاه خود مراجعه و پس از کشفیات خلاقانه سالم به واقعیت برگردند. اریک فروم(۱۹۴۱)، بیان می دارد که خلاقیت در شرائط سلامتی و هماهنگی فعالیت روانی بروز داده می شود(کفایت، ۱۳۷۳). او پنج طرح شخصیتی را که شامل شخصیت پذیرا، بهره کش، سوداگر، محتکر و سازنده است توصیف می نماید که آخرین آنها نمونه کامل شخصیت رشد یافته بوده و ویژگی مهم آن ” عشق به خلاقیت “است. چهارچوب نظریه فروم در تائید نقش ویژه عوامل محیطی و فرهنگی است که به شخصیت افراد شکل می دهد. او می گوید ” افراد محصولی از فرهنگ خویش هستند” براین اساس در جوامع صنعتی، انسانها دچار از خودبیگانگی^[۱۰۹] می شوند(وهاب زاده، ۱۳۶۶).
– نظریه انسانگرایی کارل راجرز وآبراهام مازلو : راجرز (۱۹۵۴)، و مازلو(۱۹۶۲)، دو تن از مشهورترین روانشناسان انسانگرا^[۱۱۰] هستند. راجرز صاحب نظریه “پدیدارشناختی ^[۱۱۱]” معتقد است انگیزه عمده دررشد شخصیت عبارت است از ” تمایل فعلیت بخشیدن به استعدادها، توانائیها و خواسته ها “. خلاقیت نیز در حقیقت نوعی خودشکوفائی^[۱۱۲] بعنوان عالی ترین مرحله ارضاء نیازها و رشد شخصیت است و آن عبارت است از اینکه موجود زنده میل دارد و تلاش می کند تمام استعدادهای بالقوه خود را تا حد امکان بالفعل ساخته و تعالی ببخشد. (وهاب زاده، ۱۳۶۶). خاستگاه این میل، واقع بینی، استقلال عقیده و رضایت درونی فرداست. بطوریکه واقعیت پدیده ها را همانگونه که هستند بپذیرد، نظرات خود را تابع دیگران نسازد و از نتیجه تلاش فکری و کار خلاقانه نیز احساس شعف نماید. به زعم راجرز امنیت روانی و آزادی، احتمال ظهور خلاقیت را افزایش می دهند(مویدنیا، ۱۳۸۴). مازلو خلاقیت را به دو حالت عمده ” خلاقیت استعداد ویژه^[۱۱۳] ” و” خلاقیت خودشکوفائی ” تقسیم بندی می کند. به نظراو شکل اول می تواند همراه با حالت روان نژندی نیز بروز داده شود لکن شکل دوم در بستر شخصیتی سالم ظاهر می گردد (کفایت، ۱۳۷۳، ص ۲۸). هاتز^[۱۱۴](۲۰۰۱)، تصریح دارد در نظریه های انسان‌گرایانه خلاقیت ذاتی انسان در نظر گرفته شده است. چراکه انسان سرشت زیباشناسانه داشته و میل وافر به پیشرفت دارد و دراثر نیل به موفقیت و عملکرد خلاقانه احساس مثبت کسب می کند (حاجی دخت، ۱۳۸۷).
– نظریه تحلیل عوامل^[۱۱۵] گیلفورد^[۱۱۶] : در بحث ماهیت و اندازه گیری خلاقیت بیش از هرکس دیگر نام گلیفورد (۱۹۶۰)، مطرح است. به نظر او هوش ۱۲۰ عامل و توانائی مختلف را شامل می شود که تنها حدود ۵۰ عامل آن شناخته شده است. این توانائیها به دو دسته اصلی “مربوط به حافظه ” و “مربوط به تفکر” تقسیم می شوند البته سهم توانائیهای مربوط به تفکر خیلی زیادتر است. توانائیهای تفکر همگرا^[۱۱۷] و تفکر واگرا ^[۱۱۸] بخشی از توانائیهای تفکر هستند که هر کدام عوامل ریزتری نیز دارند. گیلفورد در ابتدا، توانائیهای مربوط به خلاقیت را شامل تفگر واگرا دانست اما بعداً دریافت عوامل جزیی تر دیگری نیز در این مقوله دخیل هستند. به نظر گیلفورد تفکر واگرا یا همان خلاقیت هشت بعداساسی به شرح زیر دارد که عبارتنداز : ( حسن زاده، ۱۳۸۳).
۱- حساسیت به مسئله^[۱۱۹] ۲- سیالی^[۱۲۰] ۳- افکار نوین^[۱۲۱] ۴ – انعطاف پذیری^[۱۲۲]
۵- هم نهادی ( ترکیب )^[۱۲۳] ۶- تحلیل گری^[۱۲۴] ۷- پیچیدگی^[۱۲۵] ۸- ارزشیابی ^[۱۲۶]
– نظریه رشد روانی – اجتماعی اریک اریکسون : یکی از نظریه پردازان بنام عرصه روانشناسی که در تائید تأثیر بلامنازع تجربه، فرهنگ، محیط و اجتماع در برابر وراثت بر شکل گیری شخصیت و خصوصیات روانی انسانها مانند ابتکار و خلاقیت سخن گفته اریک اریکسون (۱۹۰۲) ، روا نکاو و روانشناس مشهور آمریکایی و واضع نظریه رشد روانی – اجتماعی است که رابطه میان شخصیت و گستره اجتماع و فرهنگ را نشان می دهد وی هشت دوره قابل پیش بینی و معینی برای رشد که از بدو تولد شروع و تا کهنسالی ادامه می یابد فرض می کند که هرکدام دارای نیازها، تجارب، تضادها، تعارضات مخصوص خود است. برای مثال تجربه خلاقیت و ابتکار کودکان در مرحله سوم ( ۳ تا ۶ سالگی ) مطرح می گردد که در تضاد و تعارض با تجربه احساس گناه است و درحالت توازن، اکثر مردم حد میانه تجربه ها را در پیش می گیرند که در آن میزان تجربیاتی که احساس ابتکار را به آنها می دهد احتمالا بیشتر از میزان تجربیاتی است که منجر به احساس گناه می شود. در دوره سوم رشد کودک شروع به کشف جهان می کند و می آموزد که دنیا چگونه جایی است و او چگونه می تواند بر آن تاثیر گذارد. هرگاه فعالیت کودک موفقیت آمیز باشد، با دید سازنده با دنیا برخورد و حس ابتکار پیدا می کند و هرگاه مورد سرزنش و تنبیه قرار گیرد، در برابر بیشتر کارهای خود احساس گناه خواهد داشت. تاثیرات برخورد با تجارب و نحوه حل تعارضات، بیشتر در میانسالی خود را نشان می دهند که در صورت حل موفقیت آمیز تعارضات، توانائی همکاری و همراهی فرد با دیگران و اشتغال به کارهای خلاقانه فراهم می گردد. ( بنی جمالی و احدی، ۱۳۷۰).
– نظریه سینکتیکز یا بدیعه پردازی^[۱۲۷]گوردون : درسال ۱۹۶۱ ویلیام گوردون^[۱۲۸] این روش را برای توضیح جریان بروز خلاقیت و نوآوری ابداع و ارائه کرد. وی اعتقاد داشت می توان با یک سری تمرین های گروهی، خلاقیت را آموزش و توسعه داد مهم ترین عنصر در بدیعه پردازی همان استفاده از قیاس است. به زعم گوردون تولید فکر وعمل نوآورانه چندان ماهیت پیچیده ندارند و تقربیا برای تمام افراد قابل دسترس است وی چهار پایه برای بدیعه پردازی برشمرده که عبارتند از :
۱- خلاقیت به واسطه داشتن آثار شگرف ومفید در زندگی دارای اهمیّت است.
۲- فرایند خلاقیت به هیچ وجه اسرارآمیز نیست بطوریکه می توان آنرا شرح داد، آموزش داد و بکار برد عوام آنرا اسرارآمیز و ذاتی افراد خاص می پندارند در حالیکه با تحلیل آگاهانه قابل انتقال و افزایش است.

– جمع آوری و پردازش اطلاعات عرضه و تقاضا و غیره برای پیش بینی روند بازار و شرایط آینده

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

– ایجاد و بهبود روابط بین شرکا
– انتقال ، جابجایی، پردازش و دسترسی به اطلاعات لجستیکی برای یکپارچه سازی فرآیندهای حمل و نقل ،سفارش دهی و ساخت تغییرات سفارش ، زمانبندی تولید ، برنامه های لجستیک، و عملیات انبارداری .
۲-۶-۲- مدیریت لجستیک
در تحلیل سیستم های تولیدی ، موضوع لجستیک ، بخش فیزیکی زنجیره تامین را در بر می گیرد. این بخش کلیه فعالیت های فیزیکی از مرحله تهیه ماده خام تا محصول نهایی ، شامل فعالیت های حمل و نقل ، انبارداری، زمانبندی تولید و… را شامل می شود . از سوی انجمن لجستیک تعریف ذیل برای لجستیک ارائه شده است :
لجستیک قسمت مهمی از فرایند زنجیره تأمین است که شامل طرحها و برنامه ها ، بکار گیری و کنترل کارا و اثر بخش جریانات و ذخایر کالاها و خدمات می باشد و اطلاعات مرتبط از نقطه شروع تا نقطه مصرف را به منظور برآورده ساختن نیازها و الزامات مشتریان در نظر می گیرد .
پنج راهکار صحیح^[۷] در سیستم تدارکات که در حقیقت این پنج عامل باعث موفقیت خواهند شد ، عبارتند از : عرضه محصولات صحیح^[۸] در زمان صحیح در مکان صحیح با شرایط صحیح با هزینه صحیح به مشتریانی که آن محصول را مصرف می نمایند .
۲-۶-۳- مدیریت روابط
مدیریت روابط، تاثیر شگرفی بر همه زمینه های زنجیره تأمین و همچنین سطح عملکرد آن دارد . مهمترین فاکتور برای مدیریت موفق زنجیره تامین ، ارتباط میان شرکا در زنجیره است به گونه ای که شرکا اعتماد متقابل به قابلیت ها و عملیات یکدیگر داشته باشند . بنابراین در توسعه هر زنجیره تامین یکپارچه، توسعه اطمینان و اعتماد در میان شرکا و طرح قابلیت اطمینان برای آنها از عناصر بحرانی و مهم برای نیل به موفقیت پایدار است .
۲-۷- انواع شبکه های زنجیره تأمین
برای تحلیل، مدلسازی زنجیره تأمین ونوع شبکه های توزیع متمرکز و غیر متمرکز، درک ابعاد ساختاری زنجیره تأمین پیش شرط لازم می باشد. به طور عمومی در زنجیره های تأمین دو بعدساختاری تعریف می گردد:
ساختار افقی وساختار عمودی. ساختار افقی به سطوح سرتاسر زنجیره تأمین اشاره داردوساختار عمودی به تعداد تأمین کنندگان ومشتریان موجود در هر سطح اطلاق می گردد.زنجیره های تأمین با توجه به تعداد سطوح دارای پیچیدگی های مختلفی می باشند.در صورتیکه افزایش یا کاهشی در تعداد تأمین کنندگان ویا مشتریان ایجادشود، آنگاه ابعادزنجیره تأمین تغییر پیدا می کند.هرچند که ابعاد زنجیره تأمین تا حدودی اختیاری ومبهم هستند، اما برای مدلسازان جهت درک محدودیت های کلیدی شبکه زنجیره تأمین مبهم می باشد که به واسطه آن دامنه شبکه زنجیره تأمین مشخص می گردد. ]۲[
در دیدگاه زنجیره تأمین تمامی شرکتهایی که نقشی در تولیدمحصول دارند، مانند حلقه های یک زنجیر به هم متصل اندوسعی در ارائه خدمات بهتر به مصرف کننده ی نهایی محصول دارند.نحوه ی ارتباط این حلقه ها، شبکه ی زنجیره تأمین راتشکیل می دهند.در این قسمت شبکه های زنجیره ی تأمین معرفی می گردند.
۲-۷-۱-شبکه سری
ساده ترین موردمربوط به حالتی است که در هرسطح از زنجیره ، یک بنگاه وجود داردواین بنگاهها به صورت سری با هم در ارتباطند.
تأمین کننده
مشتری
خرده
فروشی
محصول
نهایی
محصول
نیم ساخته
مواد
اولیه
انبار
شکل۲-۲-شبکه زنجیره تأمین سری]۲۶[
شکل ۲-۲- شبکه سری ]۲۶[
۲-۷-۲-شبکه واگرا
تعدادی از محققان سیستمهای پیشرفته تری را نیز مطالعه نموده اند.دراین حالت هر بنگاه محصول خود را به چندین بنگاه عرضه می کند.به عنوان مثال یک انبار مرکزی، موجودی چند توزیع کننده ی منطقه ای را تأمین می نماید.
انبار
تأمین کنندگان بیرونی
مشتریان
بیرونی
شکل۲-۳- شبکه زنجیره تأمین واگرا]۲۶[
۲-۷-۳-شبکه همگرا
این حالت غالبا مربوط به مونتاژ قطعات برای تولید محصول نهایی است.به عنوان مثال چند تأمین کننده با یک کارخانه در ارتباطند.
تأمین کنندگان
بیرونی
محصول
نهایی
کارخانه
شکل۲-۴-شبکه زنجیره تأمین همگرا]۲۶[
۲-۷-۴-شبکه مختلط
این شبکه حالتی عمومی زنجیره تأمین می باشد وترکیبی از شبکه های فوق است، که درهرسطح از زنجیره تأمین چندین بنگاه وجود دارد.
تأمین کنندگان
بیرونی
تأمین کنندگان
بیرونی
محصول نیم ساخته