از زمان عثمان و حدود سال سی، ویژه خواری از بیت المال باب شد. اشراف قریش و اقوام عثمان که درآمدهای کلانی از خزانه دولت داشتند به ثروت اندوزی پرداختند. این ثروت اندوزان املاک و مستغلّات فراوانی گرد آوردند^[۸۰]. کنیزان و غلامان بسیاری خریدند به خصوص کنیزانی که برای خوانندگی و بزم آرایی تربیت شده بودند. اما این مظاهر فساد که در زمان عثمان بیشتر در قالب فساد اقتصادی نمایان شده بود در دوران یزید و بعد از آن یعنی در دوران عبدالله بن زبیر، عبدالملک بن مروان و فرزندش ولیدبن عبدالملک به اوج خود رسید. مجالس رقص و آواز و غنا در جامعه شایع شد^[۸۱]. مسعودی می‌نویسد:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

یزید مردى عیاش بود، سگ و میمون و یوز و حیوانات شکارى نگه میداشت و شرابخواره بود. روزى به شراب نشسته بود و ابن زیاد بطرف راست او بود، و این بعد از قتل حسین بود، رو بساقى خود کرد و شعرى بدین مضمون خواند: «جرعه‏اى بده که جان مرا سیراب کند و نظیر آن را به ابن زیاد بده که رازدار و امین من است و همه جهاد و غنیمت من بدو وابسته است.» سپس به مغنیان بگفت تا شعر او را با آواز و ساز بخوانند^[۸۲].
و بالاخره صاحب کتاب الاغانی داستان خروج یکی از مشهورترین زنان آوازه خوان آن زمان از مدینه به مکه را می‌نویسد؛ و نام بیش از ۱۰ نفر از مردان آوازه خوان و گروهی تقریباً به همان میزان از زنان آوازه خوان را می‌برد که همگی او را مشایعت کردند وبعضی او را تا مکه همراهی کردند! این آمار اگر به آمار افرادی که می‌خواستند ولی نتوانستند به استقبال بیایند و به افرادی که به صورت متعارف با این آوازه خوانان در ارتباط و یا تحت تعلیم آنان بودند اضافه شود وضعیت اسفبار ابتذال فرهنگی مکه را در آن زمان به خوبی نشان می‌دهد و وقتی این وضع قبله گاه مسلمانان باشد وضعیت شهرهای دیگر همچون کوفه و بصره و دمشق معلوم خواهد بود.
در این چنین فضایی است که روح دفاع از ارزش‌ها و جانبازی برای امامت جای خود را به روحیه رفاه زدگی و دنیا دوستی هواپرستی و ترجیح دنیا به آخرت می‌دهد ونهایتاً حسین بن علی (×) ها به مسلخ عشق می‌روند.
جهالت عامل دیگر ترک عمل
اما آثار این انحطاط اخلاقی فقط رواج مظاهر فساد و گناه و سستی ایمان و اراده نبود، بلکه در پس پرده‌ی این عیش و نوش‌ها این احکام و عقاید دینی بود که از اساس به فراموشی سپرده می‌شد. رواج مجالس گناه بی رونقی مجالس حدیث و وعظ را در پی داشت. دستور منع تدوین و نقل احادیث که از زمان خلیفه دوم صادر شد به قوّت تمام تا اواخر قرن اول یعنی پس از شهادت امام سجاد توسط حاکمان اموی اجرا گردید.
جالب آن‌که در برخی گزارشات تاریخی آمده است که نسبت به نقل احادیث مربوط به احکام و عبادات تا حدودی این ممنوعیت برداشته شد.^[۸۳]
به هر حال نتیجه‌ی این ممنوعیت‌ها گسترش جهل و یا حداقل تحیّر و تردید مردم نسبت به ابتدائی ترین دستورات دینشان همچون اسامی ائمّه (×) و امام زمان خود بود.
لذا دیگر عجیب نخواهد بود که بعضی اصحاب امام حسن (×) و امام حسین (×) و یا امام سجاد (×) حتی از امامت آن‌ها بی خبر باشند.
لازم به ذکر است همزمان با منع تدوین حدیث و اعلام آن در مجامع عمومی و جمع آوری و سوزاندن احادیث منقول از پیامبر (*)، در پس پرده‌ی سیاست حاکمان؛ دستور به تدوین احادیث جعلی صادر گردید.^[۸۴]
احادیثی که به هر شکلی حکومت جبارانه آن‌ها را تطهیر نماید. چه به صورت تأیید خلفای بنی امیه یا به صورت نفی امیرالمؤمنین (×) و خاندان او. از جمله جاعلان حدیث زهری از فقیهان هم عصر امام سجاد بود که به دربار بنی امیه راه یافته بود و کوشش فراوانی در جعل حدیث نمود^[۸۵]. زهری خود می‌گوید: «در آغاز ما از نگارش دانش ناخشنود بودیم تا این‌که امیران و حکمرانان، ما را وادار به نوشتن آن نمودند( تا به صورت کتاب درآید)».
و شخصی به نام معمر می‌گوید:
ماخیال می‌کردیم از زهری احادیث بسیاری نقل کرده‌ایم تا آن‌که ولید (بن عبدالملک) کشته شد، پس از کشته شدن او دفترهای زیادی را دیدیم که بر چهارپایان حمل و از خزینه‌های ولید خارج می‌شد و می‌گفتند این دانش زهری است.^[۸۶]
از جمله این احادیث حدیثی است که زهری از عایشه نقل می‌کندکه گفت: «روزی نزد رسول خدا(*) بودم که در این هنگام دیدم عباس و علی(×) می‌آیند، رسول خدا فرمودند عایشه! این دو نفر بر غیر دین من می‌میرند!»^[۸۷]
مسلماً این حدیث برای کاستن منزلت علی‌بن‌ابی‌طالب وخوشایند مروانیان جعل شده است وگرنه چه کسی باور می‌کند که مولود کعبه و شهید محراب بر غیر دین پیامبر(*) بمیرد؟
لذا باز هم باید یادآوری نمود که دیگر عجیب نیست که در چنین فضای مسموم و آلوده‌ی به دروغ و کذب و افتراء و فحشاء نه تنها عموم مردم بلکه اصحاب و حتی اصحاب خاص و اقوام و خویشان ائمّه نیز از مسائل دینی خود بی خبر باشند.
و دیگر تعجب جناب فیصل نور از خدمت ابوخالد کابلی به محمد حنفیه به عنوان امام جایی ندارد و سوال عبیدالله از امام حسین (×) درباره اسامی ائمه شگفت انگیز نخواهد بود.
گزارش برخی دانشمندان از وضعیت بنی هاشم در دوران امام سجاد× مویّد این است‌که این بی خبری و جهالت حتی به خویشان ائمه نیز سرایت کرده بود به این معنا که: بنی هاشم در زمان امام سجاد (×) حتی نمی‌دانستند چگونه نماز بخوانند و چگونه حج بجا آورند و اصولاً شیعیان از احکام دینی جز آن‌چه از افواه شنیده بودند، نمی‌دانستند!^[۸۸]
با چنین اوصافی دیگر حتی منازعه‌ی اقوام و خویشاوندان امام سجاد (×) با ایشان در مساله امامت نیز شگفت انگیز نخواهد بود.
اما عدم علم و آگاهی محمد بن حنفیه مساله‌ای پذیرفتنی نیست. جایگاه او و معرفتش اقتضا می کند که او به این مساله امامت کاملاً‌عالم بوده باشد.در باره محمد حنفیه باید بگوییم درچنین فضای خفقان و استبداد که گوشه‌ای از آن در سطور فوق اشاره شد وی یا توسط خودائمه مامور به تقیه شده است و یا این‌که چنین صلابت و قدرتی در وی نبوده است که روی در روی سفاکان خونریز مروانی بایستد و حقائق را بازگو نماید.
ولی نقش خود در قبال تبلیغ و انتشار ولایت ائمه را به گونه‌ای دیگر ایفاء نموده است. وی سؤالات و منازعاتی صوری راه می‌انداخته و امام (×) را به میدان عمومی می‌کشیده تا برای ایشان فرصتی ایجاد نماید که معجزات و کرامات و سخنان خود را طرح نمایند و بدینوسیله همگان را از حقیقت با خبر نماید.
شواهد فیصل نور بر عدم آگاهی ائمه از امامت خود یا امامان بعد از خود!
در این زمینه فیصل نور ۳ شاهد می‌آورد. ۲ شاهد از آنچه که بی اطلاعی امام حسین (×) می‌داند و یک شاهد از امام سجاد (×)
شاهد اول ودوم :بی اطلاعی حسین بن علی (×)از اسامی ائمه(+) بعد از پیامبر(*)تا اواخر عمر پیامبر(*)!
فیصل نور با ابراز تعجب بیشتر از اینکه چرا حسین بن علی (×) از پیامبر (*) درباره اسامی ائمه می‌پرسد به ذکر روایت‌هایی می‌پردازد و چنین می‌گوید:
شیعه روایت کرده که [حسین بن علی (×)] گفت: خدمت رسول خدا (*) رفتم در حالی که ناراحت بود و در فکر فرو رفته بود پرسیدم: ای رسول خدا (*) چرا شما در حال تفکر می‌بینم؟ پس فرمود: ای فرزندم همانا روح الامین نزد من آمد و گفت: ای رسول خدا، خداوند علی اعلی به تو سلام می‌رساند و می‌گوید: که به درستی که تو نبوتت را به پایان رساندی و ایام عمرت را پر نمودی، پس اسم اکبر و میراث علم و آثار علم نبوت را نزد علی بن ابیطالب بگذار، چرا که من زمین را رها نمی‌کنم مگر آنکه در آن عالمی قرار داده باشم که طاعتم و ولایتم به واسطه او شناخته شود به درستی که من از طریق غیب علم نبوت را در فرزندانت استمرار می‌دهم همان گونه در فرزندان پیامبرانِ مابین آدم و تو چنین نمودم. گفتم: ای رسول خدا پس از تو چه کسی این امر را بدست می‌گیرد؟ فرمود: پدرت علی بن ابیطالب که برادرم و جانشینم است.^[۸۹]
پس از ذکر این روایت فیصل نور با استناد به آن مدعی می‌شود که هرگز قابل قبول نیست که بر امامت ائمّه نصوصی وجود داشته باشد ، زیرا چگونه حسین بن علی که خود (به اعتقاد شیعه) امام است و فرزند امام است و پدر امام است تا چنین زمانی حتی بی خبر از نام امامان باشد؟ وی می‌گوید «چگونه تا هنگام فوت [پیامبر] چنین نصب مخفی مانده است البته این سؤالی است که از اول این کتاب همراه توست…»^[۹۰]
فیصل نور می‌گوید:
و باز هم عجیب‌تر سؤال حسین بن علی از رسول خدا (*) است که می‌گوید: ای رسول
خدا آیا بعد از تو پیامبری هست؟ پس وقتی کسی به خاتمیت پیامبر (*) جاهل باشد به طریق اولی به امامان بعد از او هم جاهل است^[۹۱]
شاهد سوم: عدم اطلاع امام سجاد (×) از به امامت رسیدن خود!
ادّعای فیصل نور این است که زین العابدین(×)از وقایع کربلا خبر نداشت تا زمانی که حضرت زینب او را خبردار کرد. وی می‌گوید: «عجیب این است که زین العابدین از تمامی وقایع کربلا بی خبر بود تا هنگامی که زینب دختر علی رضی الله عنها وی را مطّلع گردانید و به او تعزیت و تسلیت گفت و درجات شهدا را به او بشارت داد»^[۹۲]
و این گونه فیصل نور مدّعی است اینکه زینب کبری به او تسلیت و تعزیت گفت دال بر عدم آگاهی امام سجاد (×) از شهادت پدرش می‌باشد؛ و شهادت امام حسین آغاز امامت امام سجاد (×) می‌باشد. پس امام نسبت به آغاز امامت خودش هم جاهل بوده است!
بدین ترتیب فیصل نور می‌خواهد این چنین استنتاج نماید که همه شواهد مذکور دالّ بر عدم اطلاع اصحاب، خویشان و خود ائمه از نصوص امامت می‌باشد؛ و عقل حکم می‌کند اگر چنین نصوصی آن چنان که شیعه می‌گوید وجود داشت و بلکه شایع بود این همه بی خبری و ناآگاهی بوجود نمی‌آمد. پس این نصوص بی اساس بوده است.
اما هر دسته از شبهات اقتضای پاسخ خاص خود را دارد.
پاسخ شواهد عدم آگاهی ائمه
اما این‌که خود امامان از نصوص امامت بی‌خبر باشند هرگز در حدیثی چنین تصریحی نیامده است. اما سوال پرسیدن امامان همه از روی حکمت معصومانه بوده است. گاه برای اعلام و اخبار به جاهلان حاضر درمجلس و گاه برای یادآوری به آن‌ها بوده است. آن‌ها که به علم امامت وعصمت چنین آینده تاریکی را می‌دیدند و حدیث سوزی‌ها و ممنوعیت‌ها و خفقان‌ها را به علم الهی می‌دانستند و بعضی را به چشم خود دیدند ،نهایت تلاش خود را می‌نمودند که مسأله امامت و ولایت ائمه و اسامی مبارک ائمه بیش از هر چیزی تکرار و واگویه ‌شود، تا هم حجت بر شنوندگان تمام گردد و هم آن‌که امر امامت در اذهان همگان تثبیت شود وامیدی باشد که در طوفان‌های آینده چیزی از این احادیث به دست‌آیندگان برسد و همان‌ها حجت بر آن‌ها شود که همین‌گونه هم شد.
شبهه دوم: خوف امامان شیعه از کشته شدن فرزندانشان در جنگ‌ها!
خلاصه شبهه:
امیرالمؤمنین (×) در جنگ صفّین می‌گوید «اینکه در مواجهه نظامی با دشمن دست به هر اقدام دلخواهی نمی‌زنم دلیلش تنها ترس از کشته شدن حسن و حسین (×) است و ترس از اینکه مبادا زمین از نسل رسول خدا (*) خالی شود.»^[۹۳]
همچنین وقتی زین العابدین در روز عاشورا و هنگام تنهایی پدر، در حال بیماری تصمیم بر یاری پدر و جنگ با دشمن گرفت پدرش حسین بن علی (×) گفت: «ای ام کلثوم! او را نگهدار که به میدان نیاید تا زمین از نسل رسول خدا خالی نگردد.»^[۹۴]
اگر حسنین (×) منصوص به نص الهی هستند و اگر زین العابدین(×) منصوب من قبل الله است خداوند آن‌ها را حفظ می کند چه اینکه اگر حفظ ننماید عمل نصب او لغو و غرض او نقض شده است و نقض غرض در کار حکیم مطلق محال است. پس اینکه امیرالمؤمنین (×)و امام حسین (×)فرزندان خود را مانند سایر مردم در معرض کشته شدن و مرگ می‌دیدند و از آن هراس داشتند نشانه عدم منصوصیت آن‌ها می‌باشد!
تفصیل مستندات و استدلالات شبهه دوم :
فیصل نور برای توضیح اشکال خود به ذکر سه نمونه می‌پردازد که در هر سه مورد مرگ امام معصوم همانند سایر مردمان امری طبیعی، محتمل و مفروض دانسته شده است و امامان مثل همگان در معرض کشته شدن دیده شده‌اند وی در بخش مربوط به امام حسن (×) چنین می‌گوید:
این پدر اوست (رضی الله عنه) که در جنگ صفین می‌گوید: به خدا سوگند اینکه طبق بینش و برنامه ریزی خود دست به هر اقدام دلخواه [نظامی‌ای] نمی‌زنم تنها به واسطۀ آن است که می‌ترسم این دو -با دستش به حسن و حسین اشاره کرد- کشته شوند و نسل رسول خدا (*) و فرزندانش از این امت قطع شود.^[۹۵]
سپس فیصل نور به بروز مجدد این خوف امیرالمؤمنین در وصیتش این گونه اشاره می کند:«آنگاه که [امیرالمؤمنین] می‌گوید: و اگر برای حسن اتفاقی افتاد و حسین زنده بود پس امر امامت برای اوست»^[۹۶]
و پس از آن تکرار این خوف را در حادثه کربلاء برای حسین بن علی (×)بیان می‌کند امّا این بار ترس از کشته شدن زین العابدین(×):

آقای رزمجودرکتاب«قلمرو حماسی ایران»درخصوص اهمیّت ادبیّات حماسی آورده است:«ازآنجا که قهرمانان داستانهایحماسی،نقشآفرینرخدادهای شکوهمند رزمی و دلاوری هستند،درراه پاسداریازآب و خاک، فرهنگ، اخلاق وارزشهای معنوی چون آزادگی،عدالتخواهی،کرامت انسانی و دیگر مکارم بشری میکوشند و از لحاظ جهان بینی، اعتقادات دینی و آداب و رسوم، نمایندگان مردم خود نیز هستند. پهلوانان ادب حماسی، الهام بخش وبرانگیزندهی غرور ملی و حسّ کمال طلبی بوده و مردم را به سوی مکارم اخلاقی و سجایای والا سوق میدهند.»(رزمجو،۱۳۸۸ :۲۴)

۴-۱-۷- خصوصیات حماسه

از آن جا که حماسه ریشه در تاریخ وفرهنگ یک کشور دارد،شعر حماسی نیز با حماسه همزاد است. از آن زمانی که مردم به دلاوری پهلوانان خود در نبرد با دشمنان لفظ حماسه اطلاق کردند، شعر حماسی نیز پیدا شد. شعر حماسی بارزترین ویژگی شاهنامه است وشاهنامه بدون اشعار حماسی کتابی عادی در زمینهی تاریخ وافسانه خواهد بود.
آنچه این کتاب را ممتاز نموده است،حماسی بودن آن است که چون نگینی، ادبیات فارسی را مزین نموده است. ملّت ایران در تاریخ، همواره با حماسه زیسته وقهرمانان خود را در بستر حماسه بزرگ داشته است. بهترین اشعار حماسی در وصف دلاوریهای پهلوانان وقهرمانان این سرزمین سروده شده است.در این میان جایگاه فردوسی در شعر حماسی قابل مقایسه با دیگر شاعران حماسه سرای ما نیست وبه راستی میتوان او را پرچم دار این نوع شعر به حساب آورد. خدمت فردوسی به غنای ادبیات فارسی ما برکسی پوشیده نیست.
در مورد حماسه و زمینه های آن، منصور رستگار فسایی میگوید:«شعر حماسی نخستین مفاهیم شعری انسان است، در شعر حماسی داستان یا روایتی با زمینهی قهرمانی وصبغهی قومی و ملی وحوادثی بیرون از حدود عادت دارد. بنابراین خصایص شعرحماسی: داستانی بودن،زمینهی قهرمانی داشتن (یعنی تصویرگری انسانی که هم از نظر نیروهای مادی وهم از نظر نیروهای معنوی ممتاز است) میباشد. زمینهی ملی شعر حماسی نیز که آن را به صورت تاریخ خیالی یک قوم در میآورد، دربستری ازواقعیات جاری است. درادب فارسی درهیچ کتابی بهتر از شاهنامه تصویر ملّت ایران را نمیتوان مشاهده کرد. طبیعتاً حوادثی که با منطق و تجربهی علمی همسازی ندارد،یکی از شرایط حماسه است.درحماسه معمولاً وقایع پشت سرهم خلق

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

میشوند و یک قهرمان اصلی وقایع رارهبری میکند.»(رستگار،فسایی،۱۳۷۲: ۱۵۶)
به نظرآقای منصوررستگارفسایی،شعر حماسی،جنبهی داستانی، قهرمانی، اساطیری،تاریخی یا مذهبی و ملی دارد. در زیر به شرح خصوصیات هر قسمت از دیدگاه ایشان پرداخته میشود:
«۱- جنبهی داستانی دارد و اغلب داستانهای مفصل را به خود اختصاص میدهد که هر داستانی دارای اجزای فرعی بسیاراست ولی درعین حال دارای وحدت قهرمان وحادثه ملی است.
۲- جنبهی قهرمانی، اساطیری، تاریخی یا مذهبی داردو از افرادی سخن میراند که از لحاظ جسمی و روحی از دیگران ممتازندو قادر بر انجام کارهای فوق العاده هستند.حوادث و وقایع غیرعادی درحماسه، با جنبه های اسطورهایو قهرمانانه در میآمیزد واز دیو و اژدها و عمرهای طولانیو سیمرغ و مسایل
شگفتانگیز دیگر در آن استفاده میشود.
۳- محورحوادث حماسی، مسایل دینی، تاریخی و ملی است.(شاهنامه همواره بر حفظ کشور ایران تأکید دارد.)
۴- حماسه اگرچه از وقایع دور از دست و بسیار کهن سخن میراند، امّا اشتراکی عمده با مسایل واقعی عصر شاعرو مردم روزگار بعد دارد و به همین دلیل از واقعیتها سرشار است.
۵- حماسه از وحدت کامل مفاهیم برخوردار است،آغاز و انجام خاصّی دارد ودر آن عقده یا گرهی است که باید گشوده شود واز همین جهت حماسه شباهت فراوان به تراژدی مییابد(مانند کشته شدن سهراب به دست پدر،کشته شدن ایرج به دست برادران خود، کشته شدن اسفندیار به دست رستم، کشته شدن سیاوش درغربت و…)» (همان: ۳۵۸ – ۳۵۷)
حماسه واسطوره رابطه تنگاتنگی با هم دارند هرجا سخن از حماسه به میان آید به ناچار باید به شرح وتوضیح اسطوره پرداخت.حماسه واسطوره قهرمان پرورند واز درون اسطوره حماسه ساخته میشود.

۴-۱-۸- اسطوره

اسطوره نیز مانند حماسه از مباحث اصلی شاهنامه است.هر پژوهشی که در مورد شاهنامه انجام گیرد، بدون شناخت اسطوره وحماسه ناقص خواهد بود.
وجود انواع داستان ها وافسانه ها درمورد سرگذشت شجاعت ها ودلاوریهای قهرمانان سرزمین کهن ایران باعث شده که بسیاری از این داستانها از شکل عادی خود فراتر رود وذکر دلاوریها به گونهای خارق العاده و برترازعادت و عرف تصویر شود، به گونهای که عقل و منطق در پذیرش آن ناتوان است.اسطوره با افسانه متفاوت است، افسانه داستانی غیر واقعی است در حالی که اسطوره ریشه درواقعیت مسلم یک قوم دارد.
اسطوره از زبان استاد کزازی این گونه بیان شده است:«اسطوره واژهای برآمده از سطر به معنی نوشتن انگاشته شده است.درزبان تازی،اسطوره واُسطیر که همچنان جمعشان اساطیراست،به معنی نوشته به کار رفته است؛ وتسطیر درآن زبان که تفعیل است از سطر، به معنی گردآوردن افسانه ها به کار برده شده است؛ لیک،ازهمین روی،میتوان انگاشت که اسطوره را با سطر(=نوشتن)پیوندی نیست و از ریشه ای دیگر برآمده است. شایداین واژه از زبان یونانی یا لاتینی به زبان تازی برده شده باشدو دیگرگون شدهی واژهی یونانیو لاتینی «هیستوریا»Historia باشد که به معنی سخن وخبرِ راست،یا جستجوی راستی است.این واژه واژه های «ایستوریا» Histoire درفرانسهو «استوری» «story »در انگلیسی که به معنی تاریخ،داستان وقصه است،
بهیادگار ماندهاست.»(کزازی،۱۳۸۸: ۲)
البته معنیومفهوم اسطوره بسیار گستردهاست و بسیاری از نویسندگان ما در بارهی آن سخن گفتهاند وموضوع بحث ما نیست.همین مقدار که بیشتر داستانهای پهلوانان شاهنامه اسطورهای هستند برای بحث ما کافی است.

۴-۱-۹- پهلوان وپهلوانی در اسطوره

آنچه در بالا در مورد حماسه واسطوره گفته شد تنها زمانی معنای واقعی خود را پیدا میکند که در آن پهلوان وجود داشته باشد.پهلوان بازیگرحماسه واسطوره است وبدون وجود آن اسطوره وحماسه ناقص خواهدبود.شاهنامه با آن که ظاهراً به نام شاهان است بدون وجود پهلوان وپهلوانی،کتابی بی روح خواهد بود.آنچه باعث گرمی ذوق واحساس خوانندگان این کتاب شده است ذکر دلاوری ها وحماسه های پهلوانان در قالب حماسه واسطوره است. پهلوانان، افسانه را به اسطوره تبدیل میکنندو درشاهنامه این تبدیل با مهارت بسیار انجام گرفته است.
شروین وکیلی درکتاب اسطوره شناسی در خصوص جایگاه پهلوان میگوید: «پهلوان، شخصیّتی تخیلی واساطیری است که با کردارهای برجستهی خود و با ماجراهایی که از سرمیگذراند، به نمونهی آرمانی رعایت کنندگان این نظام اخلاقی تبدیل میشود ؛وهمچون آیینهای شفاف،عناصر معنایی پیوسته با تعریف ابر انسان در یک نظام فرهنگی را همچون سر نمونی برای «زیستنِ آرمانی »نقش آموزشی وانگیزش دهنده پیدا میکند.پهلوان، شکوهمندترین حالت وجودی ممکن برای یک انسان را به نمایش میگذارد.»(وکیلی،۱۳۸۹: ۹)
با این اوصاف پهلون وپهلوانی در اسطوره به منزلهی خشت اوّل است. این خشت در شاهنامه چنان ماهرانه به کار رفته است که تمام حوادث مربوط به دوره پهلوانی این کتاب را از یک سیر منطقی برخوردار ساخته است.تمام حوادثی که در جنگ ها برای رستم –اسطورهی شاهنامه- اتّفاق میافتد،همان انتظاری است کهیک خواننده از این دلاور دارد. البته در داستان سهراب اشک را در دیدگان خواننده داستان جاری میکند که در آنجا هم فردوسی با مهارت تمام سهراب را در جایگاهیک تورانی حمله کننده به ایران قرار میدهد تا شاید اندکی از تألمات روحی خوانندگان خود را بکاهد.
پهلوانان مانند انسان های عادی هستند؛ با این تفاوت که آن ها بر نفس خود غلبه کرده اند واختیار خشم وغضب خود را به دست گرفته اند. اینان خود را اسیر جبر طبیعت نکردهاند.گفتار،کردارو پندار آنها با انسانهای عادی متفاوت است.خانم وکیلی پهلوان را شکل تکامل یافته قهرمان میداند وابر پهلوان مرحلهی بالاتر از پهلوانی است که تنها در انسانهای ویژه بروز پیدا میکند.(ر.ک.:وکیلی،۱۳۸۹ :۲۹۳)
در شاهنامهی فردوسی با تعدادی از پهلوانان روبرو میشویم که وجودشان در جامعه باعث آرامش در ادارهی کشور و برای تعدیل قدرت شاهان بودهاست. اگر به وجود رستم درزمان خود بنگریم خواهیم فهمید که این ابرپهلوان چگونه باعث ثبات در ادارهی کشور ایران بوده است.اسفندیار، سهراب و گودرز نیز در نوبهی خود یکی از این پهلوانان بوده اند.
در این مورد شاهرخ مسکوب میگوید: «در کارنامهی پهلوانان، همیشه رنج وخطر و ارادهی خطرکردن، مردانگی (هنر) از یلان است،امّا فره (یا بخت)موهبتی الهی است که سرچشمهی زور ونیرو وپیروزی پهلوان درآن است.در همین هفت خوان، رستم جهان را به زور جهانبان میجوید و پیروزی بر دشمن «به نیروی یزدان پیروزگر/ به بخت وبه شمشیر تیز وهنر»شدنی است» (مسکوب،۱۳۸۹ : ۳۶)
خصلت پهلوانی، منش وسیرت نیکویی است که از سوی انسانهای بزرگ وقدوسی سرمیزند. در طول تاریخ همواره بهترین خصلت ها وسجایای اخلاقی را به پهلوانان نسبت دادهاند.زیرا آنها با داشتن قدرت و نیروی بسیار بر خشم وقوای درونی خود فایق آمده و راه درست را بر کجرویها ترجیح دادهاند.آنان همواره زور وقدرت خود را هدیه ای از جانب خدا برای اصلاح امور مردم میدانستند.در نبرد رستم و اشکبوس وقتی رستم از اسب پیدا میشود به رستم چنین میگوید:
کشــانــی بـــدو گفــت بـــی بــارگــی بــه کشتــن دَهـی ســر بــه یکبــارگــی
(فردوسی، ۱۳۸۷: ۵۳۵)
امّا او هماورد را هماوردی با نیرویی زمینی تصورکرده بود.در حالی که رستم از موهبت الهی بهره میبرد. پهلوانی، قدرتی الهی است که تنها در وجود انسان هایی قرار میگیرد که تاب تحمل این بارگران را داشته باشند.
اشکان تقی پور در مقالهی «پهلوان و پهلوانی در فرهنگ وادب فارسی» مینویسد:«در شاهنامهیفردوسی، اگر شاه در باور ایرانیان نماد قدرت‏ باشد،پهلوان نماد قدرت پاک است.قدرتی‏ مهار شده به وسیله دو عامل اصلی، مهارکننده‏ قدرت یعنی خرد و اخلاقیات. هرچند که‏ پهلوانان بزرگ حماسه‏های ملی ایران از اشتباه و گناه مبرّا نبودهاند و چه بسا اشتباهات‏ آنها گاه پیامدهای گوناگون ناگواری هم بهبارآورده‏ باشد،مانند کشته شدن سهراب به دست رستم. امّا قیاس دلاوری‏ها و رادمردی‏های‏ فراوان ایشان با اشتباهات اندکشان بر پاکی‏ قدرت پهلوان ایرانی مهر تائید می‏گذارد.» (تقی پور،۱۳۸۵: ۴۰)
پهلوانان ایرانی همیشه از روی خرد پای به میدان نبرد گذاشته اند وجود خرد در همهی این پهلوانان برابر نیست. کسی چون رستم همواره از خرد بر خوردار بوده است وازآن برای رسیدن به سجایا و فضیلتهای اخلاقی استفاده میکند.
تقیپور در این مورد نیز گفته است:«درادبیات حماسی ایران زمین به ویژه‏ شاهنامه، برای آنکه کاری بزرگ به فرجامی‏ شایسته برسد،پهلوان باید آزمون‏های‏ دشواررا ازسر بگذراند، آن گونه که از بی خردی و نادانی خالی شود و خردمند و دانا از آن ماجرا بیرون آید.در ادبیات حماسی‏ ایران، خرد و نیکی (اخلاق) همزاد یکدیگرند، به طوری که خردمند شاهنامه‏ نیک هم هست.»(تقی پور،۱۳۸۵: ۴۰)
پهلوان خردمند وبا دانش سعی میکند از این نعمت خداداد برای رسیدن به رستگاری وصلاح استفاده کند اگرپهلوان بتواند نیرو وقدرت خود را در کنار دانش وخرد خود به کارببندد بسیار سودمند خواهد بود.خرد وقدرت در کنار هم میتواند بسیاری از مشکلات را برطرف کند وجود یکی بدون دیگری ناقص خواهد بود.اخلاق پسندیده انتهای آمال وآرزوی یک انسان خردمند وبا دانش است.
در این خصوص،شاهرخ مسکوب عقیده داردکه:«دانش به تنهایی رستگاری‏ نمی‏آورد. چنانکه دیوان،با همه پلیدی‏هایشان،صاحب دانشنوشتن وخواندن‏هستندوآنرا بهتهمورث می‏آموزند.در جای دیگر افراسیاب حیله‏گر، سرسخت‏ترین و ماندگارترین دشمن ایرانیان درشاهنامه، لقب پر دانش را به خود اختصاص‏ می‏دهد.چنین دانشی اگرچه مایه توانایی‏ است امّا در فرجام و به سبب فقدان‏ اخلاقیّات، ختم به زیان کاری می‏شود. در شاهنامه، پهلوانی همانند زال را، هم به دانش‏ و هم به مردانگی(اخلاق)می‏آزمایند.» (مسکوب،: ۱۳۸۹ :۳۲)

۴-۱-۱۰- انسان آرمانی شاهنامه

با توجه به آنچه گفته شد، انسان مورد انتظار شاهنامه انسان آرمانی است که جامع همهی خوبی ها و حسنات است. این انسان در طول تاریخ، گم شدهی بشر است.بسیاری از آن به عنوان انسان کامل نام برده اند که سازنده مدینهی فاضله است.در شاهنامه پهلوان مد نظر فردوسی،انسانی آرمانیو دارای ویژگیهای منحصر بهفرد و ایدهآل است که انتظارات مردم را برآورده میسازد.این فرد شاه باشد یا پهلوان در بینش فردوسی باید ابتدا به زیور دین وادب واخلاق آراسته شود.
آقای قهرمان سلیمانیدرمقالهی «انسان آرمانی‏ درشاهنامهی فردوسی»آورده است:«انسان آرمانی استاد طوسی، همواره درجرگهی موحدّین است. پهلوانان و حاکمان خردمند شاهنامه، قدرت خویش را مرهون اراده‏ حق می‏دانند، با اینهمه، نوعی از رفتار اجتماعی در قهرمانان‏ شاهنامه وجود دارد که، آنان را از صف تنگ‏نظران و جزم‏اندیشان‏ جدا می‏نماید».(سلیمانی،۱۳۶۹: ۶۰)
در شاهنامه، انسان آرمانی هرگز از دستورات خداوند سرپیچی نمیکند وسعی میکند همیشه فاعل و وارث نیکی و دشمن بدی وناهی آن باشد.زیرا در شاهنامه دیو، دشمن انسان است و انسان را به جانب بدی اغوا میکند در این میان، انسان آرمانی شاهنامه میکوشد که با کمک خداوند دیو بدی را از خود به دور کند.
دراین خصوص حسین رزمجو در مقالهی« انسان آرمانی در حماسههای اساطیری وپهلوانی» میگوید: « در حماسههای ملی ایران،به ویژه در داستانهای اساطیری وپهلوانی شاهنامه،دیوان،اغواگران انسان وپدیدآورندهی رذایل اخلاقی هستند،این جنود اهریمن،از راه ها وصور مختلف بد اندیشی،سقوط شخصیّت را برای آدم فراهم میکنندو سرانجام اورا به سیه روزی معنوی که با سرپیچی از فرمانهای خداوند و آزار خلق و ارتکاب گناه همراه است،سوق میدهند.»(رزمجو،۱۳۷۵: ۱۳۵)
در میان پهلوانان نامیشاهنامه، رستم، اسفندیار، سهراب و سیاوش چهار قهرمان اصلی هستندکه به ابر پهلوان نیز مشهورندورابطهای آنان با انسان آرمانی شاهنامه اینگونه است: اسفندیار در قدرت وپهلوانی مانند رستم است با وجود این رویین تن هم میباشد،امّا وی بسیار متعصب و قدرتطلب است وهمین حرص و تعصّب چشمان حقیقت بین وی را نابینا ساخته است و نهایتاً جان خود را بر سر همین حرص و تعصب میبازد.
سهراب پهلوانی است که با وجود جوانی عقل را همراه احساس خود نکردهاست.شخصیّت سهراب هنوز پخته نشده است او آرزوی ساختن جامعه ای را در خیال خود میسازد که چون از آیین وسنت ها عاری است نمیتواند جامعه ی آرمانی باشد وبدین خاطر جان خود را نیز فدای احساس وجوانی وبی تجربگی خود میکند. اگر اندکی دیگر صبر میکرد و راه ورسم مبارزه ی خردمندانه و لشگر کشی عاقلانه را
میآموخت، شاید به مرحله ی آرمانی شدن خود وجامعه ی مدنظرش میرسید.
امّا سیاوش درمیان تمام قهرمانان وپهلوانان شاهنامه، یگانه شخصیّتی است که وجودش همواره با قداست وپاکی همراه بوده است. هیچ لکّهی سیاهی در زندگی وی دیده نمیشود وشاید سیاوش قربانی همین پاکی وقداست خود میشود.درحالی که سیاوش در محیطی سرشار از پلیدی وپلشتی بوده است.دربار هوس آلود همسر کاووس یا دربار پراز کینهی افراسیاب.به درستی که سیاوش شهیدی است که در طول حیات خود هرگز نلغزید با اینکه در معرض گناه هم قرار گرفت.(ر.ک.:سلیمانی،۱۳۶۹: ۶۲)
سلیمانی در مورد رستم میگوید:«رستم گرچه بزرگترین پهلوان شاهنامه است،امّا از جانب دیگر وی عمیقاً به سنت های اجتماعی وفادار است،همین وفاداری به‏ پهلوان، شخصیّتی می‏دهد که در چهارچوب اصول پهلوانی نقش‏ وی را برجسته می‏نماید.علاوه بر این، عوامل چندی در شخصیّت رستم وجود دارد که‏ شخصیّت وی را از آن‏چنان استواری برخوردار می‏سازد که در حد یک انسان آرمانیست.» (همان: ۶۱)

در مطالعات منیوچی و فیری^۱ بر روی سرند ورمی­کمپوست و جداسازی کرم از طریق سرند دوار مکانیکی، مشخصات دستگاه سرند عبارت از اندازه مش­ها mm4، طول دستگاه mm2500 و قطر استوانه چرخنده cm90 می­باشد. شرایط آزمایش برای این دستگاه بدین صورت بود که رطوبت توده کرم و کود بین ۴۰-۶۰ درصد، سرعت استوانه rpm70-30 و ظرفیت دستگاه m³/h 1.3 بوده است. راندمان دستگاه ۹۵-۸۰ درصد بدست آمد. مواد تشکیل دهنده ورمی­کمپوست در این مطالعه از خمیر ذرت، کود گاوی و کاغذ بازیافتی تشکیل شده بود. قطر متوسط ذرات ورمی­کمپوست ۳۰۰-۵۰۰ میکرومتر و وزن متوسط کرم بین mg200-250 بود. (شکل ۲-۱۱)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در مطالعات صورت گرفته در انواع روش­های جداسازی کرم از کود ورمی­کمپوست، مهم­ترین عامل برای انتخاب جداسازی، برگرفته از نیاز تولیدکننده می­باشد. در روش­های بیولوژیک با توجه به سادگی روش می­توان گفت هزینه کارگری و مدت زمان تولید محصول و عرضه آن به بازار افزایش می­یابد. در روش غیربیولوژیک سرند دوار علاوه بر جداسازی می­توان ورمی­کمپوست را درجه­بندی نیز نمود.
با توجه به شکل ۲-۱۱ دستگاه ساخته شده توسط موسیدا مرسی و همکاران، حرکت در دستگاه سرند دوار مستقیما از موتور به شفت دستگاه انتقال داده شده و باعث چرخش سیلندر مشبک می­ شود. این گونه انتقال حرکت به نظر می­رسد که مخصوصا در آغاز کار سرند، فشار زیادی را به موتور وارد می ­آورد و همچنین ممکن است به­ واسطه گشتاور بالا باعث برش شفت شود در حالی که اگر انتقال حرکت از کنار و به صورت اصطکاکی باشد فشار کمتری به موتور وارد آمده و همچنین نیازی به نصب گیربکس نمی ­باشد.
در سایر مطالعات صورت گرفته در مورد سرند دوار هیچ­گونه صحبتی از شیب دستگاه به میان نیامده است. در حالی که به نظر می ­آید اگر شیب جزو یکی از پارامترها لحاظ شود در حقیقت می­توان زمان انجام سرند را افزایش و یا کاهش داد در نتیجه اعمال شیب باعث افزایش راندمان و بهبود کیفیت سرند ورمی­کمپوست می­ شود. در شکل ۲-۱۱ همانطور که مشاهده می­ شود سیلندر دستگاه موسیدا مرسی و همکاران تنها از یک استوانه و با مش­های ۴ میلی­متر ساخته شده است. هنگام اعمال بارگذاری اگر دهانه ورودی تا حدودی مسدود نشود موجب می­ شود که ورمی­کمپوست به بیرون دستگاه پرتاب شود و حالت قیف بودن خروجی دستگاه برای خروج کم تنش
۱ -Musaida Mercy Manyuchi and Anthony Phiri 2013
کرم و کلوخه امری ضروری به نظر می­رسد. انتخاب مش­های گوناگون به گمانی موجب بهبود راندمان می­ شود و همچنین فشار کمتری به الکتروموتور وارد می­ کند
شکل ۲- ۱۱ سرند مورد تحقیق موسیدا مرسی و همکاران
فصل سوم………………….. مواد و روش­ها ……….۲۴-۳۶
ورمی­کمپوست از نظر مواد غذایی از کود دامی برتر است، همچنین عاری از علف هرز می­باشد و به دلیل خاصیت هوموسی باعث افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک و همچنین احیای خاک می­ شود و چون ارگانیک است از کودهای شیمیایی ارجح­تر می­باشد. در تولید ورمی­کمپوست سرند یا به عبارتی درجه­­بندی ورمی­کمپوست یکی از معضلات برای تولیدکنندگان به شمار می ­آید. در سرند مکانیکی دوار سعی بر آن شده است که علاوه بر درجه­­بندی ورمی­کمپوست، جداسازی کرم از کود ورمی­کمپوست نیز انجام بپذیرد. برای درجه­بندی از انواع اشکال گوناگون در منافذ توری استفاده می­ شود. سرعت دورانی دستگاه یکی از پارامترهای مهم می­باشد به طوری­ که در کیفیت نهایی ورمی­کمپوست و همچنین جداسازی کرم موثر است. شیب دستگاه یکی از پارامترهای مهم و تاثیرگذار در راندمان دستگاه می­باشد. از دیگر پارامترها می­توان به رطوبت محصول توجه داشت. این پارامتر اگر زیاد باشد کود به صورت گرانوله و بی­کیفیت می­ شود و همچنین بر روی راندمان دستگاه جداسازی کرم از کود تاثیر به ­سزایی دارد. در این بخش به چگونگی تولید بستری ورمی­کمپوست، طراحی، ساخت و ارزیابی یک سرند دوار برای جداسازی ورمی­کمپوست و همچنین نحوه انجام آزمایشات پرداخته شده است.
۳-۱ چگونگی تشکیل بستر و کود ورمی­کمپوست
در این تحقیق، هم­زمان با انجام مرور بر منابع و همچنین طراحی و ساخت دستگاه با توجه به اینکه جهت ارزیابی دستگاه نیاز به توده آماده جداسازی مرکب از ورمی­کمپوست، کوکون، کرم و مواد زائد می­باشد بنابراین برای تولید ورمی­کمپوست، فارم کوچکی در قالب بستری در محل کارگاه گروه مکانیک بیوسیستم راه­­اندازی گردیده است (شکل ۳-۱). در ابتدا برای سهولت مصرف کود دامی برای کرم کود دامی را الک نموده و سپس کود شستشو داده می­ شود. بستر با Ec بالا موجب آسیب جدی به کرم می­ شود و همچنین تولید را کاهش می­دهد بنابراین در ابتدا می­بایست کود دامی پوسیده را شستشو داد تا از شوری کود کاسته شود. زمانی که شستشوی کود دامی به اتمام رسید این کود به عرض ۷۰ سانتی­متر، ارتفاع ۳۰ سانتی­متر و به طول دلخواه پخش شده است و در این زمان می­بایست کود را آب داده تا رطوبت کود تا حدودی از رطوبت جعبه کرم با بستر بیشتر باشد. کرم با بستر ۱ تا ۳ روز آب و مواد غذایی داده نمی­ شود تا به اصطلاحی شرایط محیطی کرم نامناسب شود. از آنجا که کرم­ها موجوداتی آب دوست می­باشند بنابراین به کود دامی که همان بستر اصلی است قبل از اضافه کردن جعبه کرم با بستر، شیاری تشکیل داده شده است و به بستر اصلی آب داده می­ شود تا رطوبت بستر اصلی از بستر خود کرم بیشتر شود و نقل مکان کرم سریع­تر صورت بگیرد.
زمانی که شرایط بستر برای کرم­ها ایده­آل شد به ازای هر ۱ متر مربع یک جعبه کرم با بستر به بستر اصلی اضافه شد. زمانی که بستر آماده شد و کرم داخل بستر رفت می­بایست با توجه به شرایط بستر شرایط رطوبتی بستر را تامین کرد و اگر مواد غذایی کاهش یافت می­بایست کود دامی و دیگر مواد زائد آلی به بستر تغذیه نمود. بسته به تراکم کرم، مدت زمان تولید ورمی­کمپوست ۲ الی ۶ ماه می­باشد. (در صورتی که شرایط بستر مهیا باشد)
فرایند تولید بستری ورمی­کمپوست واقع درکارگاه مکانیک بیوسیستم دانشگاه ارومیه ۹ ماه به طول انجامید.
زمانی که کود دامی از قسمت هاضمه کرم عبور کند رنگ آن قهوه­ای تیره می­ شود و همچنین شکل ورمی­کمپوست نیز شبیه به تفاله­های چای می­ شود و هنگامی که به ورمی­کمپوست آب داده شود در بستر، این آب جاری می­ شود و تا حدودی جذب نمی­ شود در نتیجه در این زمان می­بایست برداشت ورمی­کمپوست انجام داده شود. ( شکل۳-۲)
شکل ۳-۱ بستر کود ورمی­کمپوست واقع در کارگاه مکانیک بیوسیستم دانشگاه ارومیه ، تشکیل شده از کود دامی به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر و عرض ۷۰ سانتیمتر
شکل ۳-۲ ورمی­کمپوست آماده برای سرند در کارگاه گروه مکانیک بیوسیستم دانشگاه ارومیه
۳-۲ ساخت دستگاه
مهم­ترین بخش در هر دستگاهی از نظر تحمل بارهای مکانیکی، شاسی آن می­باشد. شاسی دستگاه تا آنجا که مقدور بود سبک در نظر گرفته شده است تا علاوه بر صرفه_­جویی اقتصادی، حمل و نقل آن آسان­تر صورت بگیرد در حالی که وزن قطعات و توده مواد داخل سرند را تحمل کند. (شکل ۳-۳)
شکل ۳-۳ شاسی طراحی شده دستگاه ورمی­کمپوست، در محیط نرم افزار کتیا
شکل ۳-۴ شاسی ساخته شده با بهره گرفتن از پروفیل ۲*۲
طرح شاسی و ساخت آن با بهره گرفتن از پروفیل ۲*۲ صورت گرفته و به روش جوشکاری ساخته شده است. (شکل ۳-۴)
سرند دوار همانطور که از اسم آن مشخص می­باشد استوانه­ای است که حول یک محور می­چرخد. دلیل انتخاب استوانه برای جلوگیری از ارتعاشات دستگاه بوده است و در بین اجسام سه بعدی جسم متقارنی که بتواند حول یک محور چرخش یکنواخت­تری داشته باشد استوانه است. محور دستگاه در حقیقت شاسی برای استوانه دستگاه سرند دوار می­باشد و چون وزن زیادی را می­بایست تحمل کند بایستی در ضخامت و جنس آن دقت شود. شفت دستگاه با قطر cm5 و ازجنس فولاد انتخاب شده است و میل گردهایی با زاویه ۱۲۰ درجه در ابتدا، وسط و انتهای دستگاه تعبیه شده تا از خمش احتمالی شفت و توری در استوانه دوار جلوگیری به عمل آید و همچنین اسکلت مستقلی برای قرار­گیری الک­ها تعبیه شده است که نحوه قرارگیری آن ابتدا، وسط و انتهای دستگاه بوده است. (شکل ۳-۵)
شکل ۳-۵ نمایی از شفت و نحوه قرارگیری میل گرد­ها در محیط نرم افزار کتیا
استوانه دستگاه نیز از ۲ عدد قیف از جنس ورق گالوانیزه در دو انتها با ضخامت mm0.65 و ۴ توری هر یک به قطر ۲، ۴، ۶ و ۸ میلی­متر تشکیل شده است. دو توری هر یک به قطر سوراخ­های ۶ و ۸ میلی­متر به قطر ۴۰ سانتی­متر و طول ۱ متر بر روی شفت تعبیه شده است و بیشترین مرحله جداسازی کرم در این دو توری انجام می­ شود. جنس توری­ها از پلاستیک می­باشد تا آسیبی به کرم­ها وارد نشود و وزن دستگاه نیز افزایش داده نشود. دو توری دیگر به قطرهای ۲ و ۴ میلی­متر هر یک به قطر ۶۰ سانتی­متر و طول ۱ متر برای بهره­وری بیشتر در کیفیت درجه­بندی سرند بر روی شفت قرار گرفته است و جنس آن از ورق گالوانیزه می­باشد. (شکل ۳-۶)
در استفاده از توری سعی بر آن شد که با توجه به نیاز بازار مصرف، ابعاد انتخاب شود و با علم به اینکه درجه سرند در مصارف گلخانه­ای ۴ می­باشد (یعنی ورمی­کمپوست باید از الک با سوراخ mm4 سرند شود) و در گل­فروشی­ها ۲ می­باشد بنابراین از توری با قطر ۲ و ۴ در دستگاه استفاده شده است. به دلیل این­که ورمی­کمپوست دارای رطوبت می­باشد و وسایل آهنی نیز در برابر رطوبت زنگ می­زند و عمر دستگاه را کاهش می­دهد توری و قیف­ها از جنس گالوانیزه انتخاب و همچنین شفت دستگاه و شاسی با ضد زنگ، رنگ­­آمیزی شده است. مش­های توری از جمله نکات بسیار مهم در انتخاب توری می­باشد چرا که کرم با توری تماس دارد بنابراین لبه­های توری نبایستی تیز و برنده باشد.
قیف در ورودی و خروجی تعبیه شده است، قیف برای جلوگیری از اتلاف و ریزش کود به کار گرفته شده است بنابراین قیف ورودی دارای دهانه کوچکتر نسبت به قیف خروجی است تا هنگامی که ورمی­کمپوست به همراه کرم وارد دستگاه شد به داخل دستگاه برود و به بیرون پرتاب نشود اما قیف خروجی دارای دهانه نسبتا بزرگتری می­باشد به دلیل این که به کرم و کلوخه این اجازه را بدهد تا به آرامی و در یک خط ممتد از دستگاه خارج شود و به کرم آسیب کمتری برسد. (شکل ۳-۶)
شکل ۳-۶ نحوه قرارگیری توری و قیف­های ورودی و خروجی
شکل ۳-۷ نمای کلی دستگاه
شکل ۳-۸ نمای کلی دستگاه ساخته شده در دانشگاه ارومیه گروه مکانیک بیوسیستم
ابعاد قیف ورودی ۵۰ و۶۰ سانتی­متر و به ارتفاع ۳۰ سانتی­متر و قیف خروجی ۶۰ و ۶۵ سانتی­متر و به ارتفاع ۳۰ سانتی­متر در نظر گرفته شد.
۳-۲-۱ مکانیزم عملکرد دستگاه
بدیهی است که ساختن دستگاه بایستی توجیه اقتصادی نیز داشته باشد در نتیجه برای اقتصادی­تر نمودن دستگاه در قیف خروجی شیاری تعبیه شد تا چرخ محرک موتور بتواند در داخل این شیار به حرکت در­آید در نتیجه حرکت توسط اصطکاک مابین قیف و چرخ محرک صورت می­گیرد. (شکل ۳-۱۰ و ۳-۹)
شکل ۳-۹ نحوه قرارگیری موتور بر روی شاسی
شکل ۳-۱۰ نحوه قرارگیری موتور بر روی شاسی ساخته شده
الکتروموتور دستگاه دارای توان ۱ اسب بخار و سرعت rpm1440 می­باشد در نتیجه برای به دست آوردن سرعت محیطی دلخواه در سیلندر دوار می­بایست قطر چرخ محرک متصل به الکتروموتور را تغییر داد. چنانچه دور ورودی یا همان دور متصل به شفت الکتروموتور ، دور خروجی یا دور سیلندر دوار ، قطر ورودی یا قطر چرخ محرک متصل به شفت الکتروموتور باشد و همچنین قطر خروجی یا قطر سیلندر دوار که قسمت متحرک دستگاه می­باشد دارای مقدار ثابت برابر با ۶۵ = باشد از طریق رابطه ۳-۱ قطر چرخ محرک به­دست می ­آید.
رابطه ۳-۱
۳-۲-۱-۱ تخمین توان مورد نیاز موتور:
جهت راه ­اندازی سرند از یک الکتروموتور تک فاز استفاده گردیده است. با توجه به اینکه بیشتر فشار وارده بر موتور صرف راه ­اندازی سیلندر مشبک می­ شود، گشتاور لازم جهت راه ­اندازی محاسبه گردیده است. بر این اساس ممان اینرسی استوانه با در نظر گرفتن جرم هندسه آن به قرار زیر می­باشد.
رابطه ۳-۲
j=0.5*mr²
j=0.5*40*0.3²= 1.8(kgm²)
از طرفی شتاب زاویه ای لازم جهت راه ­اندازی استوانه را با در نظر گرفتن حداکثر سرعت استوانه و مدت زمان شتاب­گیری آن می­توان به صورت رابطه ۳-۳ محاسبه کرد.
رابطه ۳-۳
α== = ()
بر این اساس می­توان گشتاور اینرسی جهت راه ­اندازی استوانه را پیش ­بینی کرد.
رابطه ۳-۴
M=j* α = ۳.۷۶۸(Nm)
نهایتا توان موتور می­توان به صورت رابطه ۳-۵ محاسبه کرد.
رابطه ۳-۵
P=Tω = ۳.۷۶۸*۱۴۰۰*۲π/۶۰= ۵۳۴.۶ (W)= 0.7 hp

علاوه بر جرایم مربوط به اشخاص حقیقی، مجازات حبس در برخی از موارد، برای جرایم انجام شده توسط اشخاص حقوقی مانند شرکت های پخش و تعاونی ها نیز پیش بینی شده است که با توجه به مسئولیت مدیر عامل در این شرکتها ، به تصریح قانون، مجازات حبس در مورد وی اعمال می‌شود به عنوان مثال بند «الف» ماده ۳۶ قانون صدرالاشاره در مورد فروش یا توزیع کالای خوردنی،‌ آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی فاقد پروانه ساخت معتبر یا مجوز ورود توسط شرکتهای پخش و تعاونی‌های بزرگ مجازات حبس از یک تا شش ماه برای مدیر عامل این شرکتها پیش‌بینی کرده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲- مجازات مالی
این نوع مجازات بخش عمده‌ مجازاتهای جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی را در قانون تعزیرات حکومتی به خود اختصاص می‌‌دهد. به طور کلی در غالب مواردی که مرتکب جرم با انگیزه سودجویانه و به هدف سوء استفاده از افراد اقدام به انجام بزه می نماید مجازات جزای نقدی پیش‌بینی شده است. و نیز در غالب مواردی که جرم مربوط به تهیه، تولید یا توزیع و نگهداری کالای فاسد، تاریخ مصرف گذشته، غیربهداشتی، تقلبی یا غیرمجاز است مجازات ضبط و مصادره مال مقرر شده است. به نظر می‌رسد استفاده از مجازات مالی در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی به جای زندان از چند جهت دارای مزیت است: اول آن که انتخاب جزای نقدی به جای زندان که معمولاً جرم زا است مانع تباهی و فساد مجرمین اتفاقی می گردد علاوه بر آن به جای آن که هزینه هنگفتی را برای دولت تحمیل کند به نفع خزانه دولت است دوم این که مجازات حبس ممکن است برای کسانی که به دفعات مرتکب جرم شده اند و به زندان رفته اند فاقد جنبه ارعابی باشد ولی مجازات جزای نقدی همواره جنبه ارعابی خود را حفظ می کند هر چند برای اغنیا و ثروتمندان می تواند فاقد جنبه ارعابی باشد و همین امر یکی از معایب جزای نقدی است. سومین مزیت جزای نقدی بر حبس آن است که این مجازات عموماً با نوع جرم، به خصوص در جرایمی که تنها انگیزه مجرم سودجویی و جمع آوری ثروت است به راحتی قابل انطباق است در حالی که مجازات حبس همیشه با وخامت و شدّت جرایم اقتصادی و مالی متناسب نیست.^[۹۵]
پس از این مقدمه و پیش از آنکه به بررسی نمونه هایی از مجازات مالی در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی بپردازیم . ذکر این نکته لازم است که گاهی مجازات مالی به تنهایی به عنوان ضمانت اجرای جرایم تعزیری پیش بینی شده که در این صورت اصطلاحاً مجازات اصلی و گاهی به عنوان تکمیل کننده مجازاتهای دیگر مقرر گردیده که در این صورت اصطلاحاً مجازات تکمیلی نامیده می‌شود به عنوان مثال به موجب ماده‌۳۵ قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی ۱۳۶۷ در صورتی که تولید کنندگان مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی در فرمول ساخت این مواد، از مواد غیر مجاز و یا سمی استفاده کنند مرتکب در مرتبه ‌اول به ضبط کالای تولیدی و در صورت سمی و یا زیان‌آور بودن به معدوم نمودن کالا محکوم می شود و در مرتبه دوم علاوه بر مجازات‌های مرتبه‌ اول به جریمه نقدی تا پنج میلیون ریال محکوم می گردد. چنان که ملاحظه می‌شود در این ماده، ضبط کالای تولیدی به عنوان یک مجازات اصلی در مرتبه اول و جریمه نقدی به عنوان یک مجازات تکمیلی در مرتبه ‌دوم تعیین شده است. حال به ذکر انواع مجازات مالی در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی در قانون تعزیرات حکومتی می پردازیم.
۱-۲- جزای نقدی ثابت: چنانکه قانونگذار میزان جزای نقدی را به صورت ثابت و یا با حداقل و حداکثر مشخص و تعیین نماید این نوع جزای نقدی را جزای نقدی ثابت می گویند. به عنوان مثال به موجب ماده‌۱۸ قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی ۱۳۶۷، ارائه داور بدون نسخه توسط داروخانه موجب جزای نقدی تا مبلغ پنجاه هزار ریال است.
۲-۲- جزای نقدی نسبی: در بسیاری از جرایم قانونگذار ، مقدار جزای نقدی را به صورت ثابت تعیین نمی‌کند. بلکه میزان آن براساس و مبنای خاصی محاسبه و تعیین می‌شود به عنوان مثال چنانچه پزشکی مرتکب دخل و تصرف در صورتحساب بیماران شود و از این طریق اقدام به دریافت وجه اضافه از آنان کند در مرتبه ‌اول به جریمه نقدی به میزان دو برابر اضافه دریافتی از بیماران، در مرتبه دوم به پنج برابر و مرتبه ‌سوم به ده برابر اضافه دریافتی محکوم می شود. (ماده ۴ قانون تعزیرات امور بهداشتی و درمانی ۱۳۶۷).
۳-۲- ضبط کالا با پرداخت بها به مجرم: از این مجازات که نوع خفیفی از مجازات مالی است کالای مورد نظر به نفع دولت ضبط می شود ولی بهای آن به شخص پرداخت می شود به عنوان مثال بر اساس تبصره ماده‌۲۷ « قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی » ۱۳۶۷ شرکت های توزیع کننده لوازم و ملزومات پزشکی و داندانپزشکی و آزمایشگاهی در صورتی که در جرم موضوع ماده ۲۷ (عدم عرضه لوازم پزشکی و دندانپزشکی و آزمایشگاهی با قیمت رسمی ) با تولید کننده یا وارد کننده مشارکت و یا معاونت داشته باشد در مرتبه اول به ضبط کالا به نفع دولت و پرداخت بهای آن به قیمت رسمی به شرکت مذکور محکوم می شوند.
۴-۲- ضبط کالا به نفع دولت بدون پرداخت بها: در غالب موارد ضبط کالا ، هیچ گونه وجهی بابت بهای کالا به مجرم پرداخت نمی شود مثلاً در جرم پیش گفته ( تبصره ماده ۲۷) مرتکب برای مرتبه دوم به ضبط کالا به نفع دولت محکوم می شود.
۳- ممنوعیت از اشتغال به کسب یا شغل یا حرفه
این نوع مجازات نیز به صورت های مختلف در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی در قانون تعزیرات حکومتی دیده می شودکه به مهمترین آنها اشاره می کنیم.
۱-۳- تعطیل واحد صنفی: مانند تعطیل دائم داروخانه (موضع ماده‌۱۳ قانون تعزیرات حکومتی بهداشتی و درمانی ۱۳۶۷) و تعطیل موقت داروخانه (ماده ۱۷ همان قانون) یا تعطیل مؤسسه پزشکی ( ماده ۱ و ۲ همان قانون).
۲-۳- لغو پروانه تأسیس: مانند لغو پروانه تأسیس مؤسسه پزشکی (موضوع ماده‌۴۶ قانون فوق).
۳-۳- لغو پروانه مسئول فنی: موضوع مواد ۳ و ۴ و ‌۱۶ همان قانون.
۴-۳- تعلیق پروانه مسئول فنی: مانند جرم مندرج در ماده ۳۳ قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی.
۵-۳- محرومیت موقت از حق گرفتن مجدد پروانه تأسیس: براساس ماده ۲۵ همان قانون.
۴- مجازات های سالب حیثیت
برخی از مجازات های جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی در قانون تعزیرات حکومتی سالب حیثیت است و برای رسوا کردن مرتکب به کار می رود. نمونه های زیر از مصادیق این نوع مجازات است.
۱-۴- اعلام نام در جراید: این مجازات به عنوان مجازات تکمیلی در جرم ایجاد مؤسسه ‌پزشکی غیرمجاز (موضوع ماده یک قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی ۱۳۶۷) پیش‌بینی شده است.
۲-۴- نصب پارچه در محل: مانند جرم گرانفروشی لوازم بهداشتی و آرایشی،‌ شیرخشک و غذای کودک توسط داروخانه (موضوع ماده‌۲۲ قانون فوق).
۳-۴- معرفی از رسانه های گروهی: مانند اعلام نام مرتکب به عنوان گرانفروش از رسانه های گروهی در جرم گرانفروشی (موضوع ماده‌۲۲ قانون فوق).
۵- سایر مجازات های تعزیری و بازدارنده
علاوه بر مجازاتهایی که به انحاء مختلف در مورد جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی اعمال می‌شود برخی اقدامات تعزیری و بازدارنده دیگر نیز انجام می شود که در ماده واحده «قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی» مصوب ۱۹/۷/۱۳۷۳ مجمع تشخیص مصلحت نظام از آنها به عنوان مراتب تعزیری یاد شده است مانند تذکر،‌ اخطار، تعهد کتبی، درج در پرونده و مانند آن. این اقدامات که معمولاً در مرتبه ‌اول ارتکاب جرایم مزبور پیش بینی شده، برای جلوگیری از ارتکاب جرم است و در صورتی که مرتکب، بار دیگر به طرف جرم سوق پیدا کند مجازات های دیگری در مورد وی اعمال می شود.
در «قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی» مصوب ۱۳۶۷ برای بیشتر جرایم مندرج در آن، مراتب تعزیری از قبیل اخطار کتبی ،‌ تذکر، تعهد کتبی ، درج پرونده و توبیخ کتبی پیش بینی شده بود که به موجب تبصره یک ماده واحده قانون اصلاح قانون تعزیرات حکومتی» مصوب ۱۳۷۳ مراتب تعزیری تذکر ، اخطار و اخذ تعهد کتبی حذف گردید. بدین ترتیب در مواردی که مراتب فوق به عنوان مجازات ارتکاب جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی در مرتبه‌ اول یا دوم پیش بینی شده است، سایر مجازات ها اعمال می گردد.
گفتار چهارم: تخفیف، تشدید و تبدیل مجازات در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی
مجازات واکنشی است که جامعه در مقابل جرایم نشان می‌دهد این واکنش هر چه بیشتر با نوع جرم و شخصیت مجرم انطباق داشته باشد و در اجرای آن شرایط، انگیزه‌ها و اوضاع و احوال خاص هر مورد مدنظر قرار گیرد تأثیر بیشتری خواهد داشت. روشن است که قانونگذار نمی‌تواند برای یک جرم با توجه به ویژگی های مختلف بزهکاران و نیز شرایط و اوضاع و احوال مختلف به وضع مجازات اقدام کند زیرا چنین کاری بسیار دشوار بلکه نشدنی است. بنابراین مهمترین راه، آن است که مجازات مشخصی برای جرایم در نظر گرفته شود ولی در شرایط و اوضاع و احوال خاص، برای قاضی این امکان فراهم شود که بتواند با توجه به شخصیت مجرم یا انگیزه ها و اوضاع و احوال خاص هر پرونده مجازات را تخفیف یا تشدید یا تبدیل نماید. در این گفتار به بررسی این سه موضوع در جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی می پردازیم:
الف) تخفیف مجازات
ماده‌۲۲ قانون مجازات اسلامی درباره تخفیف مجازات مقرر می دارد: دادگاه می تواند در صورت احراز جهات مخففه،‌ مجازات تعزیری و یا بازدارنده را تخفیف دهد و یا تبدیل به مجازات از نوع دیگری نماید که مناسبتر به حال متهم باشد،‌ جهات مخففه عبارتند از :
با توجه به این ماده، دست قاضی برای تخفیف مجازات در موارد زیادی باز است و او می‌تواند با بهره گرفتن از این ابزار مناسب ، مجازات ها را با وضعیت خاص هر پرونده منطبق سازد. نکته قابل توجه در ماده‌ فوق آن است که اعمال کیفیات مخففه منحصراً در قلمرو جرایم مستوجب مجازات تعزیری و بازدارنده است و قاضی در اعمال و یا عدم اعمال این تخفیف مخیر می باشد. از نظر میزان تخفیف نیز در این ماده محدودیتی وجود ندارد و لذا از این ماده چنین استفاده می شود که دادگاه می تواند مجازات را به کمتر از حداقل قانونی نیز تخفیف دهد. ولی به هر حال نمی تواند مرتکب جرم را به کلی از مجازات معاف نماید.^[۹۶] بلحاظ اینکه جرایم بهداشتی،‌ درمانی در قوانین کیفری ایران بالاخص در قانون تعزیرات حکومتی قابل گذشت نیست و جنبه عمومی دارد که نظریه شماره ۶۲۷۲/۷ مورخ ۳/۱۲/۱۳۷۱ اداره حقوقی قوه قضائیه نیز مؤید این امر است.
با وجود این در برخی از جرایم بهداشتی،‌ درمانی و دارویی، محدودیت خاصی برای تخفیف مجازات در نظر گرفته شده است مثلاً در تبصره ماده‌۱۸ « قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی» مصوب ۱۳۳۴ آمده است: «در صورتی که دادگاه موجباتی برای تخفیف مجازات ملاحظه نمود، در مورد مجازات های جنایی ، یک درجه و در سایر موارد فقط تا نصف مجازات می‌توان تخفیف دهد.»
ب) تشدید مجازات
در برخی موارد قانونگذار به لحاظ اهمیت و درجه خطرناکی عمل ارتکابی برای جامعه و یا به دلیل تکرار جرم توسط بزهکار، مجازات معین شده را تشدید می کند این علل و جهات که باعث تشدید مجازات می گردد کیفیت مشدده نامیده می شود.^[۹۷]
یکی از جهاتی که باعث تشدید مجازات می شود تکرار جرم است ماده ۴۸ قانون مجازات اسلامی در این باره مقرر می دارد: «هرکس به موجب حکم دادگاه به مجازات تعزیری و یا بازدارنده محکوم شود، چنانچه بعد از اجرای حکم مجدداً مرتکب جرم قابل تعزیر گردد دادگاه می تواند در صورت لزوم مجازات تعزیری یا بازدارنده را تشدید نماید» چنانچه ملاحظه می شود اختیار تشد

ستوده، هدایت‌الله (۱۳۸۵). آسیب‌شناسی­اجتماعی، تهران: آوای نور، چاپ شانزدهم، ص۵۳٫
سجادی، حمید (۱۳۸۶). شاخصهای سلامت اجتماعی. اطلاعات سیاسی_اقتصادی ۲۴۴،۲۵۸-۲۳۲
سروستانی، رحمت‌الله (۱۳۸۷). آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: سمت، چاپ دوّم، ص۴٫
سگال، زیندل؛ تیزدل، جان؛ ویلیامز، مارک (۲۰۰۲). راهنمای عملی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی، پروانه محمد خانی(۱۳۸۴)،تهران: بی جا.
سیف،علی اکبر(۱۳۸۰).روانشناسی پرورشی.تهران:آگاه.
شیخی، محمدتقی؛(۱۳۸۱). جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی و مددکاری اجتماعی، تهران: حریر، ۱۳۸۱، چاپ اول، ص۴۰-۴۳٫
صالحی عمران، ابراهیم. آقامحمدی، علی (۱۳۸۷). بررسی دانش، نگرش و مهارت­ های زیست محیطی معلمان، روان‌شناسی و علوم تربیتی دوره جدید، پاییز – شماره ۹۵، ص ۹۱ تا ۱۱۸٫
صدیق سروستانی، رحمت ا… (۱۳۸۶). آسیب شناسی اجتماعی (جامعه شناسی انحرافات اجتماعی) انتشارات سمت.
ضرابی، اصغر و مهری اذانی (۱۳۸۰). توسعه پایدار در جهان صنعتی و در حال توسعه، تهران، مجله رشدآموزش جغرافیا، شماره ۵۹.
طالب زاده، هادی (۱۳۸۶). رابطه میان دانش فراشناختی اخلاق با استدلال اخلاقی، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره ۹۳٫
عباباف، زهره (۱۳۸۷). مقایسه راهبردهای شناختی و فراشناختی دانش آموزان دوره متوسطه به تفکیک سطح توانایی، رشته تحصیلی و جنسیت و ارا ئۀ پیشنهادهایی در حوزه برنامه درسی. فصلنامۀ نوآوری­های آموزشی، شمارۀ ۲۵ ، سال هفتم.۱۱۹-۱۵۰٫
عباسپور، مجید (۱۳۸۶)، انرژی، محیط زیست و توسعه پایدار تهران: دانشگاه صنعتی شریف.
عبدالله تبار، علیرضا کلدی، حسین محققی(۱۳۸۸).بررسی سلامت اجتماعی دانشجویان. رفاه اجتماعی , سال هشتم شماره۳۱٫ ۱۷۱-۱۸۹٫
عبدوس، میترا. (۱۳۸۰) بررسی تاثیرآموزش راهبردهای فراشناختی برپرورش خلاقیت دانش اموزان؛ پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
غفاری، فرهاد. رفیعی، حسن (۱۳۸۹). اثربخشی آموزش خانواده با بهره گرفتن از تئوری سیستمی بوئن بر تمایزیافتگی و کارکرد خانواده­های دارای فرزند معتاد، خانواده‌ پژوهی، سال ۶، شماره ۲۲، صص ۲۲۷ تا ۲۳۹٫
فاضلی، محمد و جعفرصالحی، سحر (۱۳۹۲)، «شکاف نگرش، دانش و رفتار زیست‌محیطی گردشگران»، فصلنامه مطالعات گردشگری، شماره ۲۲، تابستان، صص: ۱۳۷-۱۶۱٫.
فردوسی، سیما. مرتضوی، شهرناز. رضوانی، نعیمه (۱۳۸۶). بررسی رابطه بین دانش زیست‌محیطی و نگرش‌ها با رفتارهای محافظت از محیط فصلنامه شناخت. بهار شماره ۵۳ .ص ۲۵۳ تا ۲۶۶٫
فولاد چنگ، محبوبه (۱۳۸۴). بررسی تأثیر آموزش فراشناختی برپیشرفت تحصیلی درس ریاضی. فصلنامه نو آوری های آموزشی.شماره۱۴٫ ۱۴۹-۱۶۲٫
قورچیان، نادرقلی (۱۳۷۸). نظریه های یادگیری ونظریه فراشناخت در فرایند یاددهی – یادگیری، تهران: تربیت.
کاظمی، حمید. کشاورزیان فهیمه (۱۳۹۱). نقش فراشناخت وحل مساله در پیش بینی بهزیستی روانشناختی؛ رویکردهای نوین آموزسی، سال هفتم،۱ (۱۵) ،۹۱-۱۰۶ .
کدیور، پروین(۱۳۸۲). روانشناسی تربیتی. تهران: انتشارات سمت.
کریمی، یوسف (۱۳۸۵). روان‌شناسی اجتماعی، تهران: ارسباران، ، چاپ چهاردهم، ص ۳۹ و ۴۱٫
کریمی، یوسف (۱۳۸۸). نگرش و تغییر نگرش . تهران : نشر ویرایش .
کاویانی،حسین؛جواهری،فروزان ؛ بهیرایی،هادی (۱۳۸۴). بررسی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش افکار خودآیند منفی، نگرش ناکارآمد، روان‌شناسی و علوم تربیتی تازه های علوم شناختی، بهار، شماره ۲۵ . ۴۹ تا ۵۹٫
کجباف، محمدباقر و آذرگون، حسن (۱۳۸۹). اثربخشی آموزش ذهن آگاهی برنگرش ناکارآمد افکار خودایند در بین دانشجویان مجله روانشناسی،سال چهاردهم شماره ۱،. ۹۴-۷۹٫
کرین، ربکا (۱۳۹۰). شناخت در مانی مبتنی برذهن آگاهی، مترجم خوش لهجه، انیسی، بعثت.
کرمی، بختار؛ کرمی، ازاد، هاشمی، نظام (۱۳۹۲). اثر بخشی آموزش راهبردهای شناختی وفراشناختی بر خلاقیت، انگیزه پیشرقت و خودپنداره تحصیلی. ابتکار وخلاقیت در علوم انسانی، دوره دوم؛ شماره، ۴ .
کلایتون، سوزان؛ مایرز، جین (۱۳۹۰). روانشناسی حفاظت از محیط زیست؛ مترجمان؛ صفاری نیا، مجید؛ عبداللهزاده، حسن؛ مفاخری، عبدالله؛ نیک صفت، ابراهیم؛ یوسفپور،ناهید، تهران: ارجمند.
کیا دربند سری، غزال (۱۳۷۹). بررسی دو روش فراشناختی خود­آموزی وتدریس دو جانبه بر مهارت درک خواندن دانش ­آموزان نارساخوان پایه چهارم ابتدایی شهر تهران­. پایان نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده­، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی .
گرمارودی، غلامرضا؛ وحدانی نیا، مریم سادات (۱۳۸۵). سلامت اجتماعی: بررسی میزان مهارت های اجتماعی دانش آموزان، فصلنامه پژوهشکده علوم بهداشتی، دوره پنجم، شماره دوم.
گلپور، رضا؛ سلیمانی، اسماعیل (۱۳۹۲). ذهن آگاهی رویکردی نو در درمان اختلالات روانی، کرج: نشر جهاد دانشگاهی.
گلپور ، رضا ؛ امینی، زرار محمد (۱۳۹۱). اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر افزایش ابراز وجود و کاهش اضطراب امتحان؛ روانشناسی مدرسه، دوره ۱، شماره ۳، ۸۲-۱۰۰٫
گولد، جولیوس و کولب، ویلیام (۱۳۸۴). فرهنگ علوم اجتماعی، گروه مترجمان، تهران: مازیار، چاپ دوم، ص۷۷۴٫
لارنس، پرون (۱۳۸۱). روان­شناسی شخصیت، نظریه وتحقیق؛ محمد جعفر جوادی وپروین کدیور .تهران: نشر آییژ.
لامارش، لوک؛ بدار، لوک و ژوره دزیل (۱۳۸۱). روانشناسی اجتماعی.ترجمه دکتر حمزه گنجی، تهران: ساوالان.
لوزیک، دانیل (١٣٨٣). نگرشی نو در تحلیل مسائل اجتماعی، ترجمه‌ی سعید معید‏فر، تهران: امیرکبیر.
متحدی، علیرضا (۱۳۸۶). بررسی مقایسه‌ای فراشناخت و انگیزش تحصیلی در دانش‌آموزان دختر و پسر شهری و روستایی. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز.
متولی، سید محمد (۱۳۷۶). بررسی تاثیر آموزش راهبردهای فراشناختی برخواندن درک مطلب وسرعت یادگیری دانش آموزان اول دبیرستان های دخترانه شهرستان فردوس، پایان نامه دانشگاه علامه .
محمد امینی، زرار (۱۳۸۶). بررسی رابطه باورهای فراشناختی با سلامت روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پسر شهرستان اشنویه. فصلنامۀ نوآوریهای آموزشی، شمارۀ۱۹ ، سال ششم.۱۴۱-۱۵۴٫
مرتون، رابرت (۱۳۸۷). مشکلات اجتماعی و نظریه جامعه‌شناختی، مترجم نوین تولایی، تهران، انتشارات امیرکبیر.
معصومیان، سمیرا، شعیری، محمدرضا، هاشمی، سید مسعود (۱۳۹۲). تاثیر درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی بیماران؛ فصلنامه بیهوشی و درد،، سال چهارم، شماره ۱، صص ۲۵-۳۷٫
مک اندرو، فرانسیس تی (۱۳۸۷). روان شناسی محیطی، مترجم؛ غلام رضا محمودی. تهران: انتشارات زربافت اصل، چاپ اول.
مقیمی، سیدمحمد (۱۳۸۴).رفتار شهروندی سازمانی؛ از تئوری تا عمل: فصلنامه فرهنگی مدیریت، سال سوم، شماره یازدهم، زمستان ، صص ۴۸-۱۹.
میردامادی، محمود، اسماعیلی، سعید، باقری و رکانه، علی ( ۱۳۸۶). بررسی میزان آگاهی دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر از حفاظت محیط زیست، علوم و تکنولوژی در محیط زیست، دوره دوازدهم، شماره یک، بهار،صفحات ۲۰۱ تا ۲۱۶٫
نریمانی، محمد. آریاپوران، سعید. ابوالقاسمی، عباس. احدی بتول (۱۳۸۹). مقایسه اثربخشی آموزش‌های ذهن آگاهی و تنظیم هیجان بر سلامت روان جانبازان شیمیایی، مجله روانشناسی بالینی؛ دوره ۲, شماره ۴٫
نیرو، محمد. حسین نژاد، غلامرضا. عسکری، مجید (۱۳۹۱). مقایسه اثربخشی آموزش محیط زیست بر اساس نظریه هوش­های چند گانه گاردنرو شیوه سنتی، پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، سال پنجم،۱٫
هزارجریبی، جواد (۱۳۹۱). آناتومی رفاه اجتماعی. تهران: جامعه و فرهنگ.
یوسف زاده، محمد رضا؛ یعقوبی، ابوالقاسم؛ رشیدی، معصومه؛ تاثیر آموزش مهارتهای فراشناختی بر خود کارامدی دانش ­آموزان دختر دوره متوسطه؛ روان­شناسی مدرسه، ۱(۳)۱۳۳-۱۱۸٫
Anderson, M.L.Perlis, D.R Logic, (2005). self-awareness and self-improvement: The metacognitive loop and the problem of brittleness Journal of Logic and Computation 15, Issue 1, 21-40.
Ansari, Mohammad Ismail. Radmehr, Reza. Shalikar, Mahdi,(2012). Analysis the Relationship between Cultural Intelligence and Transformational Leadership, International Journal of Business and Social Science Vol. 3 No. 14.