بازده به مفهوم نسبت کل عایدی یا ضرر حاصل از سرمایه گذاری در یک دوره معین به مبلغ سرمایه گذاری که برای کسب این عایدی در همان دوره بکار گرفته شده است، می باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اگر اطلاعات مربوط به سود، به موقع باشد بازده مورد انتظار سرمایه گذاران نیز واقعی خواهد بود. از طرف دیگر هرچه اطلاعات در فواصل زمانی کوتاه تری گزارش شوند به دلیل بالا بودن سطح اطلاعات در دسترس سرمایه گذاران ریسک اطلاعاتی شرکت پایین خواهد بود.
رابطه سود و بازده بیشتر مورد مورد توجه محققان قرار گرفته و موشکافانه بررسی می شود. سر آغاز این تحقیقات به کار معروف بال و بروان (۱۹۸۶) بر می گردد که نشان دادند، بازده سهام جاری، اطلاعات سود حسابداری را منعکس می کند و تحقیقات مختلف محتوای اطلاعاتی پیش بینی سود و مفید بودن آن را برای سرمایه گذاران اثبات نموده اند. براین اساس، تحقیقات حسابداری شامل کولینس و هم پژوهان (۱۹۹۴) و لیو توماس (۲۰۰۰) سودمندی سود تحقق یافته جاری و نیز سود مورد انتظار آینده را بررسی کردند. سود آینده برای ارزیابی سهام حائز اهمیت است، زیرا قدرت توضیحی بازده سهام آن نسبت به سود جاری بیشتر است؛ کولین و هم پژوهان برای رابطه ضیف بودن بین سود و بازده یک دوره زمانی دو دلیل ذکر کردند :اول، سود به موقع نیست و دوم، ناهنجاری هایی در سود وجود دارد. فقدان سود به موقع سبب می شود که تنها بخشی از رشد سود یا تغییر سود برای بازار غیر منتظره باشد و سرمایه گذاران علاوه بر سود جاری به منابع دیگر اطلاعات توجه کنند تا بتواند انتظارشان را از سود تعدیل کنند.تحقیقات ایتون، هاریس و اوسون (۱۹۹۲) نشان دهنده همبستگی مثبت بین سود خالص و بازده سهام بوده، همچنین بر اساس تحقیقات وارفیلد و دایلید نتایج مشابهی بدست آمد.
پرفسور”یوجی ایجری”،” کوهلر”، “لیتلتون” و “ماتز” در زمره مهمترین و پرشورترین مدافعان سود حسابداری قرار می‌گیرند و سود حسابداری را مبنایی جهت تصمیم گیری استفاده کنندگان می دانستند. اسچرودر و همکاران (۲۰۰۸) معتقدند که بهنگام بودن اطلاعات ویژگی پشتیبانی کننده ای برای مربوط بودن است. هندریکسون و برادا ویژگی بهنگام بودن اطلاعات را مختص گروه خاصی از استفاده کنندگان نمی دانند و بر این عقیده اند که همه استفاده کنندگان اطلاعاتی به موقع را طلب می کنند. ولک و همکاران (۲۰۰۱) ، بهنگام بودن اطلاعات با دیگر جنبه های مربوط بودن اطلاعات رابطه متضادی دارد؛ به نحوی که بین این عامل کیفی و سایر ویژگی های کیفی مربوط بودن نوعی سازش وجود دارد. گزارش به موقع اطلاعات بر بازده مورد انتظار تصمیم گیرندگان و فعالان بازار نیز بسیار موثر است.(پالمن،کروس و شرودر، چمبرز و پنمن ). هرچه فاصله سود افزایش یابد از توانایی سود برای توضیح تغییرات بازده سهام کاسته می شود.(کنان ۲۰۰۱). در تحقیقات مالی ارتباط مثبت بین تغییر سود نقدی و بازده سهام پیرامون روزهای اعلان توزیع سود نقدی به خوبی مستند شده است. (آرونی و سواری، ۱۹۸۰، آسکیت و مولینز،۱۹۸۶). آباربانل وکیم^[۳] (۲۰۱۰) نشان داد که در روز اعلام سود، بازده سطح بالاتری از آگاهی دهندگی دارد. چمبرز و پنمان (۱۹۸۴) نشان دادند که اعلان های زود هنگام، شامل اخبار بهتر و موجب بازده غیر عادی بزرگتر می شود. کراس و شرودر نشان دادند که بازده غیر عادی شرکت هایی که زود اعلام سود می کنند، بسیار بالاتر از بازده شرکت هایی است که دیر اعلام سود می کنند. محمودی و همکاران نشان دادند که سرمایه گذاران در زمان تغییرات اعلان سود مثبت و در زمان تغییرات اعلان سود منفی واکنش کمتر از حد نشان دادند.
وحید محمدرضاخانی نشان داد ارتباط بین به موقع بون سود و بازده غیرعادی تجمعی در زمان عرضه عمومی سهام، منفی می باشد. مهرآرا و عبدلی (۱۳۸۵) نشان می دهد، تاثیر تکانه های قیمتی منفی (اخبار بد) و مثبت (اخبارخوب ) بر نوسانات آتی قیمت به لحاظ آماری متفاوت نیست و به این مفهوم است که اخبار خوب و بد با اندازه یکسان، تاثیر مشابهی بر نوسانات شرطی بازدهی دارد.
در این تحقیق می توان پذیرفت که بین بهنگام بودن اعلام سود و بازده سرمایه گذاری رابطه معناداری وجود دارد. بدین صورت که شرکت هایی که بازده بالاتری داشتند در اعلام سودشان سریعتر عمل کردند یا تاخیر در اعلام سودشان کمتر بود و می توان گفت منفی بودن سود باعث تاخیر در اعلام سود می شود. در هر دو صنعت مورد پژوهش، در شرکتهایی که بازده بیشتری رخ داده است اعلان سود نیز به هنگام تر است و از سوی دیگر شرکتهایی که دارای سود منفی بوده اند تاخیر در اعلام سود بیشتری نسبت به شرکتهایی داشته اند که دارای سود مثبت بوده اند.
بخش چهارم: ۲-۵ تحقیقات و مطالعات انجام گرفته
۲-۵-۱ تحقیقات انجام شده در ایران
فاطمه طباطبایی در تحقیقی به بررسی” تاثیر به موقع بودن و محافظه کاری بر محتوای اطلاعاتی سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ” پرداخت که نتایج نشان می دهد که شرکت هایی که در سطح بالایی از به موقع بودن سود قرار دارد از محتوای اطلاعاتی سود بالاتری برخوردارند.
کردستانی و مجدی (۱۳۸۶) به بررسی رابطه بین پنج ویژگی سود شرکت ( پایداری، قابلیت پیش بینی، مربوط بودن، به موقع بودن، و محافظه کاری بودن سود ) و هزینه سرمایه سهام عادی پرداختند و نشان دادند بین چهار ویژگی اول و هزینه سرمایه سهام عادی رابطه معنی دار وجود دارد.
وحید محمدرضاخانی در تحقیقی به بررسی تاثیر به موقع بودن سود بر باز
ده غیر عادی عرضه های عمومی سهام با توجه به ویژگی های خاص شرکت ها پرداخت که نتایج نشان می دهد که رابطه بین به موقع بون سود و بازده غیرعادی تجمعی در زمان عرضه عمومی سهام، منفی ولی از لحاظ آماری معنادار نمی باشد.
مهرآرا و عبدلی (۱۳۸۵) به بررسی نقش اخبار خوب و بد در نوسانات بازدهی سهام پرداختند. آنها رابطه میان تکانه های بازدهی یا قیمت سهام (اخبار) و نوسانات شرطی را بررسی کردند. شواهد تجربی تحقیق آنها نشان می دهد، تاثیر تکانه های قیمتی منفی (اخبار بد) و مثبت (اخبارخوب ) بر نوسانات آتی قیمت به لحاظ آماری متفاوت نیست و به این مفهوم است که اخبار خوب و بد با اندازه یکسان، تاثیر مشابهی بر نوسانات شرطی بازدهی دارد.
حمید رضا رضایی در پژوهشی به بررسی تاثیر نرخ تورم بر کیفیت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخت. که در یکی از فرضیات آن رابطه بین به موقع بودن سود و نرخ تورم را اندازه گیری کرد و نتایج این پژوهش نشان داد که در صنایع فلزی و سایر صنایع نرخ تورم با به موقع گزارش نمودن سود رابطه منفی و معنادار دارد.
نوروش و حسینی در تحقیقی به بررسی رابطه بین کیفیت افشا شرکتی( شامل قابلیت اتکاء و به موقع بودن ) و مدیریت سود می پردازد. همچنین یافته های تحقیق حاکی از وجود رابطه منفی معنی دار بین به موقع بودن افشای شرکتی و مدیریت سود می باشد.
وحید قیومی در پژوهشی به بررسی رابطه بین ویژگیهای کیفی سود و عملکرد شرکت ها پرداختند. که نتایج پژوهش نشان داد که در آزمون فرضیه پنجم بین به موقع بودن و بازده دارایی ها رابطه منفی و معناداری وجود دارد. و در آزمون فرضیه ششم نیز بین به موقع بودن و Q توبین رابطه منفی و معناداری وجود دارد. بنابراین فرضیه سوم پژوهش مورد نیز مورد تایید قرار می گیرد یعنی بین به موقع بودن و عملکرد شرکت ها رابطه معنا داری وجود دارد.
ایزدی نیا و نظر زاده ( ۱۳۸۸ ) به ارائه معیار های مناسب اندازه گیری کیفیت سود پرداخته و رابطه آن را با بازده سهام بررسی کردند. آنها ده معیار را برای کیفیت سود در نظر گرفته و بر اساس آن سود شرکتها را از نظر کیفیت به سه دسته زیاد، متوسط و کم طبقه بندی کردند. نتایج پژوهش آنها نشان می دهد که بین بازده واقعی سهام و کیفیت سود در سطوح زیاد , متوسط و کم رابطه وجود دارد.
سید سعید مهرداد آیسک ، به بررسی رابطه‌ی میزان تأخیر در اعلام سود پیش‌بینی‌شده‌ی فصلی با نوع خبر سود و دقت پیش‌بینی پرداخت. نتایج تحقیق مشخص شد که بین خبر بد و میزان تأخیر در اعلام سود پیش‎بینی‎شده‌ی فصلی، رابطه‌ای مثبت وجود دارد.
جواد کامرانی به بررسی رابطه بین ویژگی های مشترک و به موقع بودن گزارشگری مالی میان دوره ای پرداخت. نتایج تحقیق پژوهش نشان می دهد که هر چه اندازه شرکت و سودآوری آن بیشتر باشد، گزارشگری آن به موقع تر خواهد بود.
جدول ۲-۱ خلاصه پیشین تحقیقات داخلی

نتیجه تحقیق

موضوع تحقیق

نام محقق

شرکت هایی که در سطح بالایی از به موقع بودن سود قرار دارد، محتوای اطلاعاتی سود بالاتری دارند.

تاثیر به موقع بودن سود و بر محتوای اطلاعاتی سود

فاطمه طباطبایی

بین به موقع بودن سود و هزینه سرمایه رابطه معناداری وجود دارد.

رابطه بین ویژگی های کیفی و هزینه سرمایه

کردستانی و مجدی

رابطه بین به موقع بودن سود و بازده های غیرعادی تجمعی در زمان عرضه عمومی سهام، منفی می باشد.

تاثیر به موقع بودن سود بر بازده غیرعادی عرضه های عمومی سهام

وحید محمدرضاخانی

اخبار خوب و بد به طور یکسان بر نوسانات شرطی بازدهی تاثیر دارد.

بررسی نقش اخبار خوب و بد در نوسانات بازده سهام

مهرآرا وعبدلی

ربطه بین به موقع بودن سود و تورم، رابطه منفی و معناداری می باشد.

تاثیر تورم بر به موقع بودن سود

حمید رضا رضایی

همچنین هویت را می توان حاصل توافق میان فرد و پدیده مورد ارزیابی تعریف می کند بر این مبنا، هویت مفهومی نسبی است که یک سرآن به انسان بر می گردد و سر دیگرش درمحیط تعریف می شود(قاسمی، ۱۳۸۳: ۶۹-۷۰). که شرط هویتمندی آن محله را می توان موارد زیر ذکر نمود:
تعلق مکانی ساکنان محله به محیط زندگی شان
خاطره ای که در ذهن ساکنان از محله بر جای مانده است
خاطرات جمعی که در حافظه جمعی ساکنان از محله بر جای مانده است.
حس تعلق خاطر افراد به محله خود شان.
درتعریفی دیگر، هویت مکان، بخشی از هویت شخصی تعریف می شود هویت مکان در اثر تجربه مستقیم محیط فیزیکی رشد می یابد. بنابراین بازتابی از وجوه اجتماعی وفرهنگی مکان است رابطه میان انسان ومکان دو طرفه است زیرا کنش و خواست انسانی معنی را به فضا مرتبط می سازد(والمسلی^[۲۰]، ۱۹۹۰: ۶۴).

هویت معماری
اکثر مردم حضور در یک فضای خاص را تجربه کرده اند، آن را ارج می نهند و از فقدان آن متأثر می شوند. حس کردن جهان لذتی خاص دارد. مکان های معنی دار و قابل درک تکیه گاه مناسبی هستند که خاطرات شخصی، احساس ها و ارزش ها بر آن تکیه می کنند. هویت مکانی پیوند نزدیکی پیدا می کند با هویت شخصی، اینکه «من اینجا هستم»، حکایت از «من هستم» می کند(لینچ، ۱۳۸۱).
در رابطه با مسئله هویت محیطی، صاحب نظران مختلف عقاید خود را بیان داشته اند و مولفه های مختلفی برای این مفهوم در نظر گرفته اند.واز نظر راپاپورت، هویت قابلیت تمیز و تشخیص عنصری از عنصر دیگر است. او هویت را خصوصیتی از محیط می داند که در شرایط مختلف تغییر نمی کند. این خصوصیات می تواند خصوصیات فیزیکى محیط نظیر شکل، ابعاد، تزیینات، سبک ساختمانى و … باشد، یا فعالیت هاى خاص جارى در محیط و یا عملکرد هاى یک محیط.
به عقیده الکساندر، هویت در محیط هنگامی تجلى می کند که ارتباط طبیعى و منطقى بین فرد و محیط حاصل شده باشد. وى معتقد است که بین فرد و محیط زندگى اش ارتباط و احساس تعلق خاطر به وجود نخواهد آمد مگر آنکه قادر به شناخت عمیق و تشخیص آن باشد و توان درک تمایز آن نسبت به محیط هاى دیگر را نیز داشته باشد، و بداند در چه زمانى و به چه صورت پاسخ مناسبى به کنش هاى انجام یافته در آن محیط بدهد.
از نظر »والتر بور»، هویت همان تفاوت های کوچک و بزرگی است که باعث بازشناخت یک مکان و خوانایی محیط می شود و حس دلبستگی و حساسیت محیط را به وجود می آورد. خاص بودن هر محیط به معنی اجتناب از یکنواختی، وجود تنوع و جذابیت است و در نحوه قرارگیری فضاها و طرز دسترسی به فضاها و در کاربری ها نیز می باید وجود داشته باشد. ولف معتقد است که هویت محیط نتیجه کنش متقابل سه مورد است که عبارت اند از:

ترکیب ظاهر و کالبدی نماها؛
عملکردها و فعالیت های قابل مشاهده؛
مفاهیم در محیط.
«گوردن کالن» بر اهمیت تفاوت هر محیط با سایر محیط ها تأکید دارد. او هویت را توجه به شخصیت فردی هر محیط و پرهیز از یکنواختی و تشابه محیط های شهری از طریق به جلوه در آوردن ویژگی های خاص هر محیط تعریف می کند(دانشپور، ۱۳۸۰: ۵۵). در واقع معماری به خودی خود پدیده ای است که از صراحت در تعریف و تجزیه و تحلیل می گریزد و در دنیای پیچیده امروز این مقوله هویتی بس پیچیده تر و مبهم تر از گذشته یافته است.
برای پرداختن به موضوع ایجاد معماری با هویت و نسبت معماری با هویت، می توان دو دیدگاه در مورد نگاه به معماری در نظر گرفت، نگاه اول نگاه عام است که معماری را به معنای ساختن، تحدید فضا، ایجاد سرپناه و تعاریفی از این دست در نظر می گیرد که جایی برای بحث هویت در معماری باقی نمی گذارد. برای بازکردن بحث هویت در معماری باید از دیدگاه دیگری به مسئله نگاه کرد و بحث چیستی و کیستی معماری را از آن نقطه نظر مطرح کرد. اگر به معماری به عنوان یک اثر هنری نگاه کنیم و انسان را خالق اثر هنری در نظر بگیریم از آن جهت که انسان مدعی است که می تواند حقیقت هستی را کشف کند و آن را در اثر هنری متجلی سازد و به بیان آورد و اثر هنری حاصل فهم انسان و تجلی حقیقت کشف شده از سوی اوست، می توان به بحث هویت در معماری پرداخت.
معمولاً هویت یک اثر معماری را با میزان ایده ها و اثرات برگرفته از ویژگی های فرهنگی موجود در آن اثر می سنجند. این روش با آنکه از یک صحت نسبی برخوردار است اما در جاهایی ناکافی و گمراه کننده نیز می شود.
با در نظر گرفتن فاکتور کارکرد، بهتر می توان ارزیابی مسئله پرداخت، و می توان آثاری را با هویت یافت که مستقل از میراث محیطی و فرهنگی مکان آن آثار باشد. از این رو عوامل دیگری نیز باید در تکوین هویت معماری مداخله داشته باشد تا فقدان چنان مهمی نتواند مهر بی هویتی بر موجودیت اثر معماری زند. این عوامل همان هایی هستند که تمام آثار والای معماری چه آنها که از پیشینیان بر جای مانده و چه آنها که معاصرند و چه آنهایی که با گذشته پیوند دارند و چه آنهایی که فن آوری را همچون نمودی از دنیای امروز و فردا ارائه می کنند به یک اندازه از آنها برخوردارند و عبارت اند از: زیبایی، دانش، اصالت طرح، جوهر طرح.
زمان نیز مولفه بسیار اساسى اما خارج از کنترل انسان است و هر یک از عوامل فوق خود مقروض زمان هستند. از این رو اگر در جست وجوى هویت در معمارى امروز هستیم می بایست آن را در ارتباط با زمان حاضر سنجید.
فرهنگ و هویت
فرهنگ وظیفه هدایت و جهت دادن به رفتارها و فعالیت های انسانی را دارد و به عنوان روح و فضای زندگی نقش ایفا می کند. اگر این فضای زندگی (فرهنگ) تمایلات معنوی داشته باشد، تجلیات شکلی و کالبدی آن نیز هویتی معنوی را به نمایش خواهد گذاشت. لذا از شرایط پایداری توسعه می توان به سازگاری با نیازها و آداب و رسوم و امیال زیستی اقوام اشاره نمود و آن را توسعه فرهنگی یا بومی پایدار نامید. در فرایند تجلی کالبدی و عینی اندیشه و به عبارتی در روند تبدیل یک اندیشه و سامانه فکری به یک محصول که در خدمت آن اندیشه و صاحبان آن اندیشه باشد، می توان از سلسله مراتبی نام برد که با جهان بینی آغاز می شود و با تولد فرهنگ و به دنبال آن تدوین سیاست ها و برنامه ها به تولید محصول عینی ختم می شود که ناگزیر به عنوان مبین و مروج و نماد فرهنگ و جهان بینی خاستگاهش است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که زمینه گرایی و ساماندهی کالبدی و ساختاری از راهکارهای افزایش هویت کالبدی شهرهاست(نقی زاده، ۱۳۸۷).
عواملی هم چون رشد و ارتقای کیفی فضاهای جمعی و فرهنگی، ظهور جلوه های جدید فرهنگی، حفظ و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، برنامه ریزی جهت خلق هدفمند نمادهای هویتی- فرهنگی و همچنین توسعه صنعت گردشگری، همه باعث افزایش سطح فرهنگ عمومی جامعه، ارتقای هویت وتشخص کالبدی و معنایی شهر و جذب سرمایه و دست آخر توسعه فرهنگی و پایدار می گردد؛ به طوری که هویت شهر یکی از پایه ها و مبنا افزایش حس تعلق و مشارکت شهروندان و نهایتاً توسعه پایدار می باشد(دهقانی و کریم زاده،۱۳۸۷).
مولفه های هویتی شهر
برای تقویت هویت شهر، از مشخصات و مؤلفه هایی مختلفی استفاده می گردد که دسته بندی مؤلفه های مربوطه در جهت تقویت هویت شهر ضروری است. عناصر هویت یک شهر، همانند مولفه های شخصیتی انسان دارای دو ساحت عینی (کالبدی) و ذهنی (معنایی) است
لذا هویت منظر و سیمای شهری به مجموعه ویژگی های زیست محیطی، کالبدی و بصری گفته می شود که بتوانند به صورت مجموعه عناصر چیره و غالب در کارکرد و سیمای شهر و محله “تداوم” یابند(بنتلی و همکاران،۱۳۸۹)
کیفیت و هویت
ساماندهی محیط کالبدی، یکی از عواملی است که برای افزایش دلبستگی شهروندان به شهر و آگاهی عمومی آنان از محیط شهری ضروری است. معیارهای کیفی سنجش فضا را می توان در سه بعد عملکردی، زیبایی شناختی(کالبدی) و زیست محیطی دسته بندی کرد که همگی در زیبایی و هویت محیط نقش اساسی دارند. هر یک از نظریه پردازان طراحی شهری، در نظریه های مختلف خود از زوایای گوناگون به موضوع کیفیت فضای شهری و مکان ها پرداخته اند. این کیفیت های فضایی به اختصار عبارتند از: نفوذ پذیری و دسترسی، تنوع کاربری ها و افزایش حق انتخاب (گوناگونی)، نظارت عمومی و امنیت، انعطاف پذیری و انطباق پذیری (سازگاری)، نگهداری و کنترل فضاها (مدیریت فضا و مشارکت عمومی)، همه شمول بودن و تعاملات جمعی، تسهیل پیاده مداری، تناسبات بصری(زیبایی، هویت و انسجام کالبدی)، غنای حسی (روح مکان)، رنگ تعلق (حس مالکیت و مشارکت عمومی)(کارمونا و همکاران،۱۳۸۸).
هویت از دیدگاه اندیشمندان
«استورات هال» هویت را یک روند در حال شدن می داند که شناسنامه و عامل شناخته شدن است(قطبی، ۱۳۸۷: ۸۱). هویت عامل شناسایی فرد از افراد، شیء از اشیاء و گروه از سایر گروه ها به حساب می آید. چارلز جنکز معتقد است: هویت طبقه بندی اشیا و افراد و مرتبط ساختن خود با چیزی یا کسی دیگر است(تاجیک، ۱۳۸۴: ۲-۱۱). به عبارتی دیگر هویت محملی برای قرارگیری مسئولیت می باشد. همچنین می توان از آن به عنوان لایه ورود پدیده ها به شامل شدن در یک اجتماع یاد کرد.
هویت با عبارات مشابهت و تفاوت نیز ارتباط دارد، «کاترین وودوارد» معتقد است که هویت از طریق تشابه ارزیابی می شود؛ تشابه با انسان هایی مثل ما و تفاوت با آنهایی که مثل ما نیستند(میرمقتدایی، ۱۳۸۳: ۳۲). از این رو واژه هویت مستلزم درک دو معنای متضاد است؛ دو معنایی که در تقابل های دوگانه در مقابل هم قرار می گیرند ولی در واقع تکمیل کننده ی یک مفهوم به نام هویت هستند. این دو معنا شباهت و تفاوت می باشند؛ شباهت درون گروهی در عین تفاوت برون گروهی. این کیفیت به مفهوم متباین بودن در عین هماهنگی نیز شباهت دارد و می توان آن را تمایز از غیر و تشابه با خودی دانست(همان). هویت به طور ضمنی بیانگر این حقیقت است که هر پدیده از طریق بروز برخی صفات عینی و ذهنی، شباهت خود را با گروهی از اشیاء و تفاوتش را از گروهی دیگر نشان می دهد. از این رو هویت عامل شناسایی پدیده در ضمن داشتن دو مفهوم تفاوت و شباهت معرفی و تبیین می شود.
«کریستوفر الکساندر»، هویت را تجسم کالبدی کیفیت های بی نام در بناها می داند،کیفیت هایی که مبنای اصلی حیات و روح هر انسان، شهر، بنا و یا طبیعت بکر هستند، اما نمی توان نامی بر آنها گذاشت (الکساندر،۱۳۸۱: ۴۵۷).
کالن بر اهمیت تفاوت هر محیط با سایر محیط ها تاکید دارد. او هویت را توجه به شخصیت فردی هر محیط و پرهیز از یکنواختی و تشابه محیط های شهری از طریق به جلوه در آوردن ویژگی های خاص هر محیط تعریف می کند. از نظر راپاپورت هویت قابلیت تمیز و تشخیص عنصری از عنصر دیگر است. راپاپورت در زمینه مسئله هویت راه حل هوشمندانه ایی را ارائه می دهد و هویت عمومی و خصوصی را تبیین می کند(فن مایس، ۱۳۸۴: ۱۶۷):
دارا بودن هویت خصوصی به معنای تفاوت برون گروهی است. در حالی که هویت عمومی به معنای داشتن تشابه درون گروهی است. لذا دارا بودن هویت مستلزم داشتن دو کیفیت تفاوت و تشابه خصوصیات، به طور همزمان است؛ این خصوصیات باید به گونه ایی باشند که جسم شهر در عین تداوم زمانی، در حال تحول و تکامل نیز باشد و نهایتا به پیدایش کل منجر شود(میرمقتدایی، ۱۳۸۳: ۳۵).
رابطه هویت و تقلید
تقلید از آثار گذشته یکی از مفاهیمی است که با شنیدن واژه هویت به ذهن متبادر می شود در حالی که هویت با تقلید از گذشته متفاوت است چرا که در بهره گیری از آثار گذشته اگر اشکال و فرم ها به طور خلاصه و جسد گذشته تکرار شوند نامی جز واپس گرایی را نخواهند یافت(نقی زاده، ۱۳۷۹: ۹۰).
در حالی که هویت در بناها نه ناشی از تاریخی بودن و نه ناشی از ابتدایی بودن روند احداث آن هاست، تنها ملازمت و همراهی ضرورت ها اهمیت دارد. هگل نیز ساخت دوباره بناهای تاریخی را متمایز از هویت می داند و معتقد است: رویدادهای تاریخی همیشه دو بار روی می دهد: بار اول به صورت تراژیک و بار دوم به صورت کمیک و هر کوششی برای تکرار آگاهانه صورت های تاریخی گذشته جز به صورت دوم نخواهد بود(آشوری، ۱۳۸۴: ۸۴). به علاوه بهره گیری از سنت در آثار معماری نیز به معنای تکرار و تقلید آثار گذشته نبوده و بر اصول و مبانی نظری و فلسفی که خود نیز در حال تکامل هستند متمرکز می باشد(تقی زاده، ۱۳۷۹: ۹۰). به تعبیر ادوارد سعید پرسش از هویت چگونه خود ماندن است نه چگونه همان ماندن (مهدوی نژاد، ۱۳۸۳: ۱۰). همان ماهیتی است که در برابر زمان مقاومت می کند ولی خود در زمان شکل می گیرد و بی آن ناپدید می شود(رحیم زاده، ۱۳۷۹: ۲۶۱-۲۷۳).
رابطه هویت ونوآوری
در بسیاری موارد هویت متضاد با نوآوری قلمداد می گردد. در حالی که نه تنها در تقابل با هم نیستند بلکه لازمه یکدیگرند، نوگرایی مطلوب، پذیرش اصول و ارزش های اصیل و فرهنگی و هویت بخش گذشته به همراه تجلی مطابق نیاز انسان و نیز بومی نمودن هر آنچه که از سایر تمدن ها وارد شده و تزاحم با ارزش های فرهنگی جامعه ندارد، می باشد(نقی زاده، ۱۳۷۹: ۹۰).
در واقع نوگرایی یافتن پاسخ مناسب زمان و مکان به خواسته های مخاطب از طریق بهره گیری از آراء و تجارب پیشینیان و تکامل بخشیدن آنها می باشد که همواره به طور ضمنی به پویایی، تصفیه و تکامل مداوم فرهنگ و جامعه نیز توجه دارد. نوگرایی به دستاورد های علمی و فنی دیگران به عنوان وسیله و ابزاری برای تحصیل آرمان ها و اهدافی انسانی منبعث از باورها و فرهنگ ملی می نگرد و در صورتی که عامل تشخص و علامت برتری به شمار آید، تحصیل آن، نتیجه ایی جز حقارت جامعه را در پی نخواهد داشت(همان، ۸۹).
البته نوآوری نیز با بدعت متفاوت است. نوآوری آنگاه از جنس خلاقیت است که جدید زاده موجود و مکمل آن باشد و آنگاه که جدید جایگزین موجود و متضاد با آن باشد از نوع بدعت خواهد شد(حجت، ۱۳۸۴: ۶۶) و هویت همخوانی نخواهد داشت. از این رو چیزی به دلیل متجدد بودن و یا تعلق به معماری گذشته حائز اهمیت و ارزش نمی گردد بلکه درستی و صلابت طراحی است که در کانون توجه قرار دارد. معماری شراب یا پنیر نیست که یکی به سبب کهنه بودن و دیگری به صرف نو بودن، عنوان بهتر بودن به خود بگیرد(نوحی، ۱۳۷۴: ۶۰۹).
تداوم ارزش های خودی به معنای پیوند با گذشته و عدم انقطاع، در عین نوآوری و خلاقیت با توجه به شرایط زمانه که از آن به تحول یاد می شود، در راستای یکدیگر می توانند هویت کالبدی را شکل دهند(میرمقتدایی ، ۱۳۸۳: ۲۹).
بنابراین می توان به این نکته اذعان داشت که هویت در معماری نه صرف تقلیدی بودن است و نه بدیع بودن. مفهوم هویت در معماری با نیازهای افراد مرتبط است و زمان حال را شامل می شود. هویت، مفهومی پویا است که در گذر زمان دچار تحول می شود و تاثیرپذیری از زمان و روح زمانه از ضرورت وجودی آن است.
فصل دوم :دیدگاه های نظری پژوهش
۲-۱-مقدمه
هویت شهرها فضایی برای رشد و توسعه انسان می باشد و بافت های تاریخی در شهرها، محل هویت و تبلور فرهنگ شهری می باشند. رشد سریع و ناهنجار مراکز شهری، افزایش جمعیت شهرها و همچنین گسترش ساخت و سازهای نامناسب شهرها بیشتر به بافت های تاریخی و بی هویتی شهر و تاثیر منفی بر ساکنان شهر می شود. بنابراین حفظ بافت تاریخی به عنوان هویتی ضروری برای ادامه حیات شهرها می گردد. امروزه بر خلاف گذشته، کالبد شهر با دگرگونی های قابل توجهی مواجه می شود. چرا که شهر نیز همچون سایر پدیده های مصنوع انسان ساخت در طول زمان دچار تغییر، تحول، رشد و توسعه می گردد. این توسعه فرآیندهای پویا و مداوم است(حبیبی،۱۳۸۶).
در شهرهای امروزی، باید تلاش گرددکه در حین رشد، توسعه و ایجاد فضای جدید، ارتباط منطقی و منسجم بین فضاهای جدید و قدیم بر قرار نموده و یکپارچگی و هویت شهر را حفظ و تقویت نماید. لازمه نظم ساختاری و کالبدی هر منطقه ای، هویت تاریخی آن است که آن را از گزند آسیب ها دور نگه داشته و باعث زنده ماندن و پویایی چنین بافت هایی می گردد. شهرهای امروزی بدون بافت های تاریخی و کهن بی هویت اند و باید بخش های مرکزی با بافت های تاریخی و کهن چون محله ها، گذرها، بازارها و سایر فضاهای با ارزش گذشته بازشناسی و احیاء شوند و زندگی در آن ها جریان یابد تا شاهد سرزندگی بافت های تاریخی باشیم. برای بازگرداندن «حیات مجدد»^[۲۱] به بنا، مجموعه و یا فضاهای شهری می توان تغییراتی در سازمان کالبدی فضایی بافت تاریخی شهر ایجاد کرد. با توجه به این مطالب در این فصل در نظر داریم تا به مبانی نظری و دیدگاه های مورد نظر در زمینه هویت کالبدی و روش های مختلف مواجهه با بافت های تاریخی شهری بپردازیم و پیشینه ی پژوهش های انجام گرفته و نتایج آنها را مورد بررسی قرار دهیم.
۲-۲-هویت
همان طور که در فصل اول به طور مفصل بیان گردید؛ هویت به معنای تشخص، هستی و وجود و آنچه موجب شناسایی شخص باشد(فرهنگ فارسی معین) هویت مانند شخصیت یا کیفیت بیان گر ویژگی های هر فرد یا پدیده ای می باشد. هویت، شخصیت و یا کیفیت هر چیز می تواند در سنجش با معیارهایی، خوب یا بد، ارزیابی شود. بی هویت، بی شخصیت و یا بی کیفیت خواندن افراد یا پدیده ها اشتیاه رایجی است که به جای بد هویت، بد شخصیت و یا بد کیفیت به کار می رود. هویت وابسته لاجرم هر چیزی است که وجود دارد.
در نظام های مختلف فکری با شاخص های مختلفی هویت پدیده ها سنجیده می شود؛ در جامعه ای با معیارهای پایدار ارزشی، همچون جامعه سنتی-مکتبی، محک هایی متعین و در جامعه ای با معیارهای ارزشی ناپایدار، همچون جامعه مدرن-مدنی، محک هایی نامتعین ملاک ارزیابی هویت قرار می گیرند. صدرالمتالهین هویت هر موجودی را عبارت از نحوه خاص وجود او می داند: هویت هر موجودی عبارت از نحوه خاص وجود اوست، در انسان هویت واحده است که متشان به شئون مختلف می شود. افراد انسانی را مشخصاتی هست که به واسطه آن ها هر یک از دیگری متمایزند و تا آخر عمر وحدت شخصیت در آنها باقی است و به آن هویت گویند(سجادی، ۱۳۶۳، نقل از اقبالی، ۱۳۷۸).
تعلق یا عدم تعلق اثری به هویتی جمعی و پایدار، آن چیزی است که در نگاه عموم باهویت یا بی هویت جلوه می دهد. از این دیدگاه، اثر با هویت اثری است که هویت آن در راستای هویت جمعی باشد، همچون یک بنای تاریخی در یک بافت تاریخی و اثر بی هویت اثری است که هویت آن در تعارض با هویت جمعی باشد، مانند یک بنای مدرن در یک بافت تاریخی. یک اثر معماری می تواند تبلور یک هویت جمعی(مذهبی، سرزمین، نژادی، …) باشد و یا صرفا به بیان شخصیت و هویت طراح و سازنده خود، مستقل از هنجارهای جمعی بپردازد.
۲-۲-۱-هدف انسان از زندگی و ساختن
هدف انسان از زندگی در این دنیا دست یافتن به بهشتی موعود است در دنیایی دیگر. بهشتی که بهترین و یگانه هدف اوست و خداوند آن را در جای جای قرآن کریم به عنوان پاداش نیکوکاران معرفی نموده است. زیستن انسان سنتی در این جهان آمیخته با ریاضت ها، رعایت ها، خودداری ها و بردباری هاست. او می داند که غایت او فراتر از این قلمرو از این قلمرو ناسوتی است که به او داده شده تا بر آن حکومت کند(نصر، ۱۳۸۰: ص ۱۳۴).

ساختمان الیاف شیشه بر خلاف سایر مواد پلیمری که از ساختمانی زنجیره ای برخوردارند، یک شبکه سه بعدی ازسیلیکون، اکسیژن و دیگر اتم هاست که به صورت غیر منظم^[۳۶] در کنار هم قرار گرفته‌اند. لذا الیاف شیشه ساختمانی بی شکل یعنی غیرکریستالی و همسان^[۳۷] دارد، یعنی خواص مکانیکی آن در تمام جهات یکسان می‌باشند.
ماده اصلی تشکیل دهنده الیاف شیشه همان شیشه های معمولی^[۳۸] یا سیلیکا^[۳۹] است. اکسیدهای دیگر مانند B₂O₃و Al₂ O₃ برای اصلاح ساختمان شبکه و همچنین بهینه کردن فرایند ساخت ضمن پایین آوردن دمای ذوب به آن اضافه می‌شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول ۱-۳ ترکیبات مختلف الیاف شیشه

عنوان آهک آلومینا اکسید بور کربنات پتاسیم کربنات سدیم سیلیکا

درصد ۶ ۱ ۴-۳ ۳-۱ ۱۵-۱۱ ۶۵-۶۲

۱-۷-۴ فرایند ساخت الیاف شیشه

مواد اولیه ابتدا به صورت خشک و به میزان لازم توزین و با یکدیگر مخلوط شده و سپس به کوره ذوب که دمای آن حدود۱۳۷۰ درجه سانتیگراد است انتقال می‌یابند. دمای این کوره به اندازه ای است که همه اجزاء را ذوب می‌کند و به صورت شیشه مذاب در می‌آورد.
مواد مذاب سپس به ناحیه رشته ساز^[۴۰] که به صورت سینی های پلاتینی مقاوم حرارتی متعددی است و دمای آن حدود C˚ ۱۲۶۰ هدایت می‌شوند و از منافذ موجود در رشته ساز که تعداد آنها معمولا ۲۰۴ و یا مضربی از آن است و هر سوراخ قطری در حدود mm 3- 75/0 دارد به بیرون رانده می‌شوند.
شیشه مذاب به وسیله یک جمع کننده مکانیکی^[۴۱] از داخل منافذ رشته ساز با سرعتی حدود m/mm3000 به بیرون کشیده می‌شوند و تا قطر معین نازک می‌شوند، سپس توسط آب یا هوا خنک می‌شوند تا الیاف تشکیل شوند. در نتیجه یک لیف پیوسته با قطر نهایی بین mµ ۲۵-۵/۲ بسته به ابعاد منفذ و سرعت کشش و دما به وجود می‌آید.
در مرحله آهارزنی الیاف با مخلوط شیمیایی مایع^[۴۲] پوشش داده می‌شوند. آهارزنی به دو علت اصلی انجام می‌شود: برای محفوظ ماندن الیاف از سایش به یکدیگر در طی فرایند ساخت و کار و نیز به منظور حصول اطمینان از چسبندگی الیاف به رزین.
در نهایت یک تاو که بیانگر تعداد لیف هایی^[۴۳] است که از یک بوش ریسیده می‌شوند (به عنوان مثال ۲۰۰ لیف) به وجود می‌آید. چند تاو یک دسته را بوجود می‌آورد و از مجموعه ای از دسته ها در کنار هم یک رشته^[۴۴] بدست می‌آید. تعداد تارهای یک رشته توسط تکس بیان می‌شود. یک تاب مختصر به رشته داده می‌شود تا کار کردن با آن آسان تر شود. انتخاب نوع الیاف بستگی به فرایند شکل دهی و میزان آرایش یافتگی الیاف دارد. به عنوان مثال، در صنعت نساجی الیاف بسیار نازک به کار می‌روند. علت استفاده از این قطر الیاف در صنعت نساجی، داشتن انعطاف کافی در لیف در حین فرایندهای پیچش^[۴۵] و بافتن^[۴۶] است. قطر الیاف درصورت نیاز میتواند پس از عبور از داخل تونلهای داغ که باعث کشش بیشتر آنها می‌شود کم شود. قطر الیاف مورد استفاده در صنعت کامپوزیت در محدوده mµ۲۲-۹ می‌باشد. الیاف به منظور ممانعت سایش لیف ها به یکدیگر آغشته شده به مواد روان کننده می‌شوند. معمولاً برای این منظور از یک آمید چرب با ساختار ^[۴۷] R-CO-NH2استفاده می‌شود. الیاف بعد از آغشته شدن به مواد روان کننده بر روی قرقره پیچیده می‌شوند.
فرایند ساخت الیاف شیشه در شکل۱-۴ دیده می شود]۶،۵ .[
توزین مواد اولیه
اختلاط خشک
کوره

دمیدن۱ مواد مذاب

پیچیدن عبور از صفحات منفذ دار و کشش^[۴۸]

نخ تابیده لیف شیشه پیوسته^[۴۹]

اتصال آهار زنی

تیشو رشته الیاف

خرد کردن پیچیدن^[۵۰] دسته الیاف نتابیده

الیاف خرد شده نخ بافتن

چسب زنی
پارچه سوزنی یا نمدی^[۵۱] پارچه بافته شده^[۵۲]

شکل۱-۴ فرایند ساخت الیاف شیشه و انواع مختلف الیاف حاصله

۱-۷-۵ پارچه های ساخته شده از الیاف شیشه

1. 1. پارچه الیاف نمدی یا سوزنی^[۵۳]

الیاف سوزنی یا نمدی، رایج ترین الیاف مورد استفاده در صنعت کامپوزیت اند. این الیاف ترکیبی از الیاف خردشده ای هستند که به صورت اتفاقی و درگیر در هم پخش شده اند تا یک پارچه نمد مانندی را تشکیل دهند. در این حالت از یک اتصال دهنده^[۵۴] برای ثابت نگه داشتن الیاف در کنار هم استفاده می‌کنند. اتصال دهنده فوق به هنگام آغشته سازی الیاف با رزین خیس خوردگی را کنترل می‌کند و بنابراین آرایش اتفاقی الیاف در نمد حفظ می‌شود. انتخاب اتصال دهنده با توجه به کاربرد مواد انجام می‌گیرد و دوام یک قطعه چند سازه ای میتواند متاثر نوع اتصال دهنده باشد. غالباً برای این منظور از امولسیون های با ساختار پلی وینیل استات استفاده می‌شود. طول الیاف در آنها بیشتر از mm 20 و معمولا mm50 می‌باشد و وزن واحد سطح آنها از gr/mm²225 تا ۶۰۰ متغیر است.

1. 1. پارچه های بافته شده ^[۵۵]

این نوع یکی از منسوجات بافته از الیاف شیشه می‌باشد.این پارچه ها به دو طریقه تهیه می‌گردند. آنها از بافت نخ ها^[۵۶] که بصورت دوکهایی بسته بندی شده و یا دسته الیاف نتابیده^[۵۷] که به صورت نتابیده و کنار هم و بدون تاب ساخته می‌شوند، تهیه می گردند. از عوامل قابل تغییر در رشته الیاف شیشه می توان ظرافت رشته ها، تعداد رشته ها، ابعاد و وزن بسته ها را نام برد. پارچه های بافته شده را با توجه به مصارف نهایی آنها تغییر می‌دهند، بنابراین این نوع در بافتهای مختلف و با وزن واحد سطح متفاوت و نتیجتا ضخامت های مختلف به بازار عرضه می‌شوند.
۳-تیشو ^[۵۸]
تیشو که به نام Veil نیز نامیده می‌شود به یک پارچه نمدی نازک ساخته شده از الیاف بسیار نازکی که به صورت اتفاقی توزیع گردیده اند اطلاق می گردد.

به عقیده مؤلف، افراد در محیط‌های کاری، صرفاً بر مبنای وظایف‌شان، مدیریت نمی‌شوند، بلکه مبتنی بر مقاصد کلی سازمانشان مدیریت می‌گردند .(Wangdheen, Jan 2003).
مدل عوامل مؤثر بر استراتژی‌ها و خط‌مشی‌های مدیریت منابع انسانی
این مدل که به نوعی معرف اجزای سازمانی است، عوامل اثرگذار درون و برون سازمانی مؤثر بر تاکتیک‌ها، خط‌مشی‌ها و استراتژی‌های مدیریت منابع انسانی را به نمایش می‌گذارد.عوامل مؤثر بر استراتژی‌ها و خط‌مشی‌ها در این مدل، چهار دسته‌اند که توضیحات آن در ادامه آورده شده است:
دسته اول، که نشان‌دهنده فعالیت‌های وظیفه‌ای مانند کاریابی، توسعه، آموزش، نگهداشت، پاداش‌دهی، تعیین مسیر شغلی، ارزشیابی عملکرد، بازنشستگی و امثال این موارد است، در واقع، مسئولیت محوری بخش منابع انسانی در سازمان‌ها می‌باشد.
دسته دوم، شامل طیفی از عواملی است که خارج از کنترل مستقیم سازمان‌ها است. عواملی چون سیاست‌های دولت، روندهای اجتماعی، عوامل تکنولوژیکی و مانند این موارد که به‌طور‌معناداری، عملکرد سازمان را تحت تأثیر قرار می‌دهند و با توجه به هوشیاری و مهیا بودن شرایط سازمان، نحوه و شدت واکنش مناسب به آن‌ها متفاوت است.
دسته سوم، عوامل درونی هستند که به‌طور‌بالقوّه، قابلیت کنترل بیشتری دارند، مانند ارزش‌های سازمان، سبک‌های رهبری، نظام حاکمیت و مانند این موارد.
و سرانجام، دسته چهارم، چارچوب فوق را از طریق کیفیت و اثربخشی ارتباطات درون و برون سازمانی کامل می کند. (Rees & Mcbain, 2004).
شکل ۲-۶- مدل عوامل مؤثر بر استراتژی‌ها و خط مشی‌های مدیریت منابع انسانی
منبع: (Rees & Mcbain, 2004)
مدل چرخه منابع انسانی ویلسون
در مدل دیگر که به چرخه منابع انسانی ویلسون^[۱۶] مشهور است، به اجزای داخلی سازمان در حوزه منابع انسانی پرداخته شده است. ویژگی خاص این چرخه آن است که تقدم و اولویت کارکردهای منابع انسانی را نیز مورد بررسی قرار داده است. به‌طور‌خلاصه، چرخه مذکور شامل سه بخش می‌باشد. کارکردهای مربوط به توسعه منابع انسانی، کارکردهای مربوط به مدیریت منابع انسانی و کارکردهای مشترک توسعه و مدیریت منابع انسانی. (Yorks, 2005, p.9).
شکل زیر، مدل چرخه منابع انسانی ویلسون را به تصویر کشیده است.
شکل ۲-۷- چرخه منابع انسانی ویلسون
منبع: (Yorks, 2005, p.10)
۲-۲- بخش دوم : حسابداری منابع انسانی
حسابداری عبارت است از مجموعه قواعد و روش‌هایی است که با به کارگیری آن‌ها، اطلاعات مالی و اقتصادی یک مؤسسه گردآوری، طبقه بندی و به شکل گزارش‌های حسابداری تلخیص می‌شود و برای تصمیم گیری در اختیار اشخاص ذینفع و ذیعلاقه قرار می‌گیرد. هر سیستم حسابداری دارای سه عملکرد اطلاعاتی، کنترلی، خدماتی می‌باشد، که مهم‌ترین آن‌ها با عملکرد مسلط آن، اطلاعاتی است. به این ترتیب دلیل حسابداری اساساً سیستمی اطلاعاتی محسوب می‌شود. سیستم حسابداری، اطلاعات مبتنی بر اسناد و مدارک اولیه را به عنوان داده یا ورودی می‌پذیرد، پردازش می‌کند و نهایتاً به شکل گزارش‌های مختلف ارائه می کند که خروجی یا ستانده سیستم محسوب می‌شوند (مادرس، ۱۹۹۴ : ۹۳ ).

اطلاعات منبع گران بهایی برای واحدهای اقتصادی به شمارمی رودند و اندازه‌ی انرژی و ماشین آلات حائز اهمیت می‌باشد. برای مفید واقع شدن اطلاعات حسابداری در تصمیم گیری‌ها،اهداف حسابداری و گزارشگری مالی ایجاب میکند که اطلاعات مربوط به گونه‌ای مناسب شود.(به نقل از موتمنی و همکاران، ۱۳۹۰).
۲-۲-۱ تاریخچه حسابداری منابع انسانی:
از آنجا که « نیاز ^[۱۷]» مادر تمام ابداعات و اختراعات و نو آوری ها درطول تاریخ بوده است، پیدایش حسابداری منابع انسانی (HRA) نیز مولود نیازهای زمانه خویش بویژه رشد و گسترش مرزهای دانش بشری و همچنین افزایش نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری بود. از آغاز دهه ۱۹۶۰ میلادی با گسترش مکتب «مدیریت انسانی^[۱۸]»، تحقیقات پیرامون حسابداری منابع انسانی نیز آغاز گشت. البته همزمانی رویش این دو شاخه و زیر شاخه از علوم انسانی بی تناسب نیز نبود. شاید بتوان اینگونه گفت که شالوده شکل گیری مکتب مدیریت انسانی توجه خاص و ویژه ایی بود که به عامل « انسان» در سازمان ها، در حال شکل گیری بود. مدیران سازمان ها هر روز بیشتر و بیشتر متوجه این نکته می شدند که عامل انسان یکی از باارزشترین منابع در سازمان متبوعشان می باشد و چنین عامل باارزشی احتیاج به رفتاری شایسته و درخور نیز دارد. عاملی که تا آن روز کمتر به آن بها داده می شد.
در نیمه اول قرن پیش هرگاه صاحبان سرمایه و مدیران سازمانها می خواستند به میزان ثروت خود و سازمانشان اشاره کنند فقط و فقط داراییهای مشهودی همچون اموال منقول و غیر منقول خود و سازمانشان را ردیف می کردند. اما شرایط به گونه ایی رغم خورد که در سال ۱۹۸۲ میلادی سازمانهای بزرگ دنیا مالک ۶۲ درصد داراییهای مشهود و ۲۸ درصد دارایی نامشهود بودند و در سال ۲۰۰۰ میلادی این نسبت باز هم تغییر کرد و جای خود را به ۱۵ درصد داراییهای مشهود و ۸۵ درصد داراییهای نامشهود داد، و نکته قابل توجه در اینجاست که منابع انسانی مهمترین عامل در داراییهای نامشهود می باشد. (دوانی ،۱۳۷۴ : ۴ )
فلامهولتس^۱ در کتاب «حسابداری منابع انسانی^۲» پنج مرحله را در توسعه حسابداری منابع انسانی ذکر می‌کند:
مرحله اول طی سالهای ۱۹۶۶-۱۹۶۰ عبارت بود از مفهوم حسابداری منابع انسانی که استنتاجی از نظریه اقتصادی «سرمایه انسانی» و بعد از آن متاثر از مکتب «منابع انسانی نوین » و سرانجام متاثر از روان شناسی سازمانهای متمرکز و موثربودن نقش رهبری در سازمان بود.
مرحله دوم بین سالهای ۱۹۷۱-۱۹۶۶ دوره ای بود که در آن تحقیقات فنی و عملی به الگوهایی برای اندازه گیری دقیق و تعیین هویت استفاده کنندگان بالقوه این روش واستفاده تجربی حسابداری منابع انسانی در سازمانهای واقعی معطوف گشت. مرحله سوم در سالهای ۱۹۷۹-۱۹۷۱ دوره توجه محققان و سازمانها به حسابداری منابع انسانی بود. تلاش برای به کاربردن آن بیشتر توسط سازمانهای کوچک صورت می گرفت، برآوردها و نتیجه گیریهای به عمل آمده براساس اثرات بالقوه اطلاعات حسابداری منابع انسانی برروی مدیریت اجراییو تصمیمات سرمایه گذاران بود. مرحله چهارم در سالهای ۱۹۸۰-۱۹۷۶ دوره توجه نکردن محققان حسابداری وموسسه های بازرگانی به حسابداری منابع انسانی بود. مرحله پنجم از سال ۱۹۸۰ تاکنون دوره تجدید حیات توجه به حسابداری منابع انسانی است. این مسئله به کمک مطالعات جدید، به صورت کوشش بعضی از سازمانهای بزرگ برای استفاده از حسابداری منابع انسانی نشان داده شده است. (فلامهولتس، ۱۳۷۹ : ۲۸ ).
تحقیقات در مورد حسابداری منابع انسانی از سال ۱۹۶۰ آغاز و همگام با مکتب مدیریت منابع انسانی،
توسعه یافته است. محرک اصلی پیدایش حسابداری منابع انسانی، توجه به نیروی انسانی، روانشناسی سازمانی در مورد رهبری موثر و نظریه اقتصادی سرمایه انسانی بود. در ابتدا، تحقیقات در این زمینه به صورت بنیادی و غیر کاربردی بود اما در اوایل ۱۹۷۰، حسابداری منابع انسانی مورد توجه محققان و سازمان قرار گرفت و در بعضی سازمان های کوچک، به صورت عملی اجرا و از اطلاعات آن جهت تصمیم گیری ها استفاده می شد. تقریبا در اواسط دهه ۱۹۷۰، تحقیقات در این زمینه چه به صورت بنیادی و چه به صورت کاربردی رو به کاهش گذاشت که از دلایل ان می توان مواردی مانند : ایجاد مخالفت هایی جهت ارزش گذاری روی انسان، عدم توافق بر سر چگونگی اندازه گیری منابع انسانی در عمل، کمبود متخصصان، کم بودن الگوها و مواردی از این قبیل نام برد. اما از سال ۱۹۸۰ مجددا علاقه به حسابداری منابع انسانی ایجاد شد که علت ان را می توان به موارد زیر نسبت داد :
– مطرح شدن ژاپن به عنوان رقیبی سرسخت در عرصه تجارت جهانی (توجه به منابع انسانی ).
فلمهولتز ^[۱۹] پنج مرحله را در توسعه حسابداری منابع انسانی ذکر می کند :
مرحله اول در سال های (۱۹۶۶- ۱۹۶۰) : شروع اندیشه حسابداری منابع انسانی را رنسیس لیکرت در اوایل دهه ۱۹۶۰ مطرح کرد. در این سال هاحسابداری منابع انسانی از نظریه های اقتصادی « سرمایه انسانی » و بعد از آن بر برگرفته از مکتب « منابع انسانی نوین » و سرانجام متأثر از روان شناسی سازمان های متمرکز و مؤثر بودن نقش مدیریت در سازمان ها و رهبری مؤثر نیروی انسانی بود.
در سال ۱۹۶۴ هرمانسون ^[۲۰] مقاله ای تحت عنوان « حسابداری دارایی های انسانی » منتشر کرد که در آن به موضوع منعکش نشدن ارزش دارایی های انسانی در صورت های مالی اشاره کرد و در این مقاله چندین الگو را توسعه بخشید.
در این مرحله پیرامون بحث در زمینه اجزای سر قفلی میان حسابداران، منابع انسانی به عنوان یکی از اجزای سر قفلی شرکت ها مطرح شد. موضوع مورد بحث در جامعه حسابدران به این مضمون بود که آیا می توان سر قفلی را تجزیه و اجزای پدید آورنده آن را مشخص و تفکیک کرد ؟ و اینکه چه عواملی باعث ایجاد و توسعه سر قفلی شرکت ها می شود ؟ در این میان مطرح شد که نیروی انسانی و تعهد سازمانی آن و نیز میزان اعتمادی که به سازمان دارند منجر به انجام کار بهتر و متعهدانه تر و نیز تولید بهتر می شود و در نهایت سر قفلی افزایش می یابد. به این ترتیب در این مرحله انسان به عنوان یکی از اجزای سر قفلی شرکت مورد توجه قرار گرفت.
مرحله دوم در سال های (۱۹۷۱- ۱۹۶۶) : دوره ای که در آن تحقیقات فنی و عملی به الگوهایی برای اندازه گیری دقیق و تعیین هویت استفاده کنندگان بالقوه این روش و استفاده تجربی حسابداری منابع انسانی در سازمان های واقعی معطوف شد.
در این سال ها تلاش بسیاری در جهت بیان منابع انسانی در قالب اعداد و منعکس کردن آن در ترازنامه انجام گرفت و افرادی چون « راجر هرمانسون » در زمینه اندازه گیری هزینه های منابع انسانی و « لیکرت » ^[۲۱] در زمینه تعیین بهای تمام شده منابع انسانی تحقیقاتی انجام دادند.
مرحله سوم در سال های (۱۹۷۶- ۱۹۷۱) : این مرحله، دوره توجه هر چه بیشتر محققان و سازمان ها به حسابداری منابع انسانی بود. در این سال ها تحقیقات بسیاری در دانشگاه های غرب، استرالیا و ژاپن انجام شد و در آن کوشش های بسیاری در سازمان های تجاری در زمینه به کار گیری حسابداری منابع انسانی به عمل آمد و بعضی از شرکت ها نیز منابع انسانی را در صورت های مالی خود لحاظ کردند.
مرحله چهارم در سال های (۱۹۸۰- ۱۹۷۶) : این مرحله، دوره کاهش توجه محققان و سازمان ها به حسابداری منابع انسانی بود. یکی از دلایل کاهش توجه این بود که بیشتر تحقیقات مقدماتی آسان صورت گرفته بود، در حالی که ادامه تحقیقات تا حدودی پیچیده به نظر می رسید و فقط تعداد کمی از خبرگان حاضر به انجام آن بودند.
از طرفی این امر نیاز به سرمایه گذاری در زمینه تحقیقات داشت که با توجه به هزینه های زیاد اجرای تحقیق و عدم تأثیر گذاری مستقیم آن بر سود آوری شرکت های سرمایه گذار، تلاش کمتری در جهت ادامه تحقیقات در این زمینه صورت گرفت.
مرحله پنجم در سال های ۱۹۸۰ تا کنون : این دوره، دوره جدید مجدد محافل علمی و تجاری و نیز سازمان ها به حسابداری منابع انسانی است. در این مرحله کوشش هایی در بعضی از سازمان های بزرگ در جهت به کارگیری حسابداری منابع انسانی صورت گرفت.
یکی از مهم ترین رویدادهای موثر در طرح مجدد حسابداری منابع انسانی، تصمیم سازمان دریایی آمریکا مبنی بر به کار گیری روش های این سیستم در مدیریت انسانی نیروی دریایی بود. در همین زمان رویدادهای دیگری رخ داد که سبب افزایش این توجه گردید. اول آنکه در اکثر کشورها از جمله آمریکا، جنبش پویایی در خصوص افزایش بازدهی به ویژه درباره ی مشارکت بالقوه منابع انسانی جهت دست یابی به افزایش بازدهی به وجود آمد.
یکی دیگر از دلایل، مطرح شدن ژاپنی ها در دنیای تجارت غرب به عنوان یکی از رقبای اصلی بود. با گسترش مبادلات فرهنگی کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا، این کشورها متوجه شدند که شرکت ها و سازمان های ژاپنی از قبیل میتسوبیشی، ^[۲۲] نیپون استیل، ^[۲۳]به تداوم فعالیت کارکنان خود می اندیشند و به کارکنان خود به مثابه بخشی از دارایی های خود می نگرند، در حالی که شرکت های مشابه آنان در آمریکا نظیر جنرال موتورز، ^[۲۴] شرکت فولاد اغلب علاقه مند به نادیده گرفتن کارکنان خود هستند و به آنان به مثابه هزینه می نگرند. این امر سبب شد جنبشی در مورد افزایش بازدهی، به ویژه در مورد مشارکت و نقش بالقوه منابع انسانی در جهت دستیابی به بازدهی و بهبود تولید به وجود آید.
در مباحث جدید مدیریتی در موضوع منابع انسانی و راهکارهای ارزیابی این منابع در دهه اخیر جایگاه و اهمیت ویژه ای یافته است که از یک طرف جزو منابع لایزال تلقی می شوند و از طرف دیگر کم توجهی به آن، کلیه منابع دیگر را تحت تاثیر قرار خواهد داد و در حسابداری نوین نیز مباحث خاصی را مطرح کرده است. در واقع امروز تردیدی نیست که باید منابع نیروی انسانی نیز قیمت گذاری شود و به عنوان بخشی از دارایی های شرکت ها در ترازنامه انعکاس یابد و استهلاک این منابع نیز به شیوه خاص محاسبه و در نظر گرفته شود.
ارزیابی عملکرد واحد منابع انسانی تنها در ارقام سود خلاصه نمی شود، بلکه در بسیاری کشورها استهلاک منابع انسانی نیز در مجموعه هزینه های قابل قبول مالیاتی تلقی می شود که این موضوع به نوبه خود سود را افزایش می دهد. (اریک. جی. فلامهولتز، ۱۹۷۳ ).
۲-۲-۲- مفهوم حسابداری منابع انسانی:
کمیته حسابداری منابع انسانی به سرپرستی هرمانسون و با حضور محققانی همچون برومت، الیاس، فلمهولتز به بررسی تعریف،آزمون و راه‌های پیشنهادی برای حسابداری منابع انسانی پرداختند. نتیجه کاراین محققین در سال۱۹۷۳به صورت گزارشی در مجله بررسی حسابداری منتشرگردید،آنهاحسابداری منابع انسانی رابصورت، ” فرآیندشناخت واندازه گیری دادههادرباره منابع انسانی و ارتباطی اطلاعات جهت بخش‌های علاقه‌امند” تعریف نمودند.(Hermansson, R, 1984).
برخی تعاریف مهم ارائه شده توسط نویسندگان مطرح در رشته حسابداری به صورت زیر است:
-ازدیدگاه انجمن حسابداران آمریکا ” حسابداری
منابع انسانی فرایند اندازه گیری و شناسایی منابع انسانی و همچنین ارتباط آن با بخش‌های ذینفع و علاقه‌مند” می‌باشد. یکی از دلایلی که اینجانب برای ثبت منابع انسانی ارائه نمود،این است که انسان‌ها مادامی که خدمتی انجام می‌دهند، منابع ارزشمندی برای شرکت هستند و لذا می‌بایست ارزش آن اندازه گیری نمود(Flamholtz et all, 2004).
– فلام هولتز حسابداری سرمایه‌ای منابع انسانی را حسابداری افراد به عنوان یکی از منابع سازمان تعریف می‌کند. این شامل اندازه گیری هزینه‌های انتخاب، استخدام، حق‌الزحمه، آموزش و توسعه دارایی‌های انسانی است که به سازمان تحمیل می‌شود. همچنین شامل اندازه گیری ارزش اقتصادی افراد یک سازمان نیز می‌شود. (Okpala, Chidi, 2010, p.66)
– آقای وودراف معاون مدیرعامل شرکت RG حسابداری منابع انسانی را تلاش برای شناسایی و گزارش سرمایه گذاری‌های انجام شده برای منابع انسانی تعریف می کند که در حال حاضر در عملیات رایج حسابداری، محاسبه نمی‌گردد. در واقع سیستمی اطلاعاتی است که به مدیریت می‌گوید در طول زمان چه تغییراتی برای منابع انسانی کسب و کارش اتفاق افتاده است .(بشیرالبرداویل، ۲۰۱۲)
د) بیکر، حسابداری منابع انسانی را اصطلاحی پذیرفته شده توسط متخصصین حسابداری برای کمّی کردن هزینه و ارزش کارکنانی می‌داند که برای آن سازمان‌ها کار می‌کنند. بنابراین حسابداری منابع انسانی می‌تواند به عنوان یک فرایند حسابداری که منابع انسانی را برای استفاده مدیریت و پذیرش تغییرات کمّی و کیفی، شناسایی، سنجش و اندازه گیری می کند تعریف گردد و سپس بین منابع انسانی موجود و منابع انسانی مورد نیاز موازنه ایجاد می‌کند. (Johanson, et al, 1998)

اسکات^[۸۳](۱۹۹۳) بیان می کند که مشتریان و نیازهای آنها است که به سازمان و فعالیت های آن شکل می دهد. تمام شرکت ها تلاش می کنند که بهترین باشند و استراتژی هایی را جهت نیل به اهداف کیفیت خود به کار می گیرند. توسعه TQM به عنوان یک مزیت رقابتی^[۸۴] درنظر گرفته شده است که شرکت ها را کارآمدتر و نوآورتر می سازد. هدف اصلی TQM توسعه یک برنامه برای دستیابی به رضایت مشتری است. با پیروی از قوانین TQM به طور مستمر، شرکت ها می توانند مزیت رقابتی خود را در بلند مدت از طریق سازگاری با نیازهای مشتری، حفظ کنند. کاتلر^[۸۵] TQM را به عنوان بهبود مستمر کیفیت در فرایندهای سازمان، تولیدات و خدمات تعریف می کند. این رویه باید در سرتاسر سازمان، به طور جامع و به وسیله مدیران انجام شود. هدف از این تلاش مستمر، افزایش رضایت مشتری، افزایش کیفیت، کاهش هزینه ها یا محدود کردن برخی از هزینه ها است(سازی^[۸۶]، ۲۰۰۰،۱-۲). انواع سازمان ها، از خصوصی تا دولتی، بزرگ تا کوچک و تولیدی تا خدماتی همه TQM را اعمال می کنند، هرچند این بحث وجود دارد که آیا مفاهیم کلی TQM، ارزش ها، روش ها و ابزارهای آن برای تمام انواع سازمان ها مشابه است. هاگ و استولن^[۸۷](۱۹۹۶) با بیان تفاوت بین سازمانهای تولیدی و خدماتی به این نتیجه رسیدند که مفاهیم اساسی TQM برای تمامی سازمان ها یکسان است، با این تفاوت که سازمان های خدماتی به کندی TQM را می پذیرند(اریکسون^[۸۸]،۲۰۰۴،۷۹). امروزه تنها شرکتهایی در عرصه رقابت از موقعیت مناسب برخوردارند که محور اصلی فعالیت موسسه خود را تامین خواسته های مشتریان و ارضای نیازهای آنان با حداقل قیمت و حداکثر کیفیت قرار داده اند. در واقع حضور موثر و موفق در بازار رقابتی منطقه ای و جهانی، همراه با استفاده بهینه از تمامی امکانات و بهره برداری مناسب از منابع جدید جهت تولید و ارائه خدمات مطلوب و با کیفیت مناسب براساس رضایتمندی مشتری ضرورتی اجتناب ناپذیر است. پس از جنگ جهانی دوم، مدیران صنایع و خدمات در کشورهای مختلف به دلیل عدم اطلاع و توجه کافی به کیفیت و عدم بکارگیری صحیح اجزا آن درفرآیند عملیات، مجبور به تعطیل واحدهای تولیدی و خدماتی خود شدند. در زمانی که کشورهای غربی درگیر مشکلات بیکاری و رکود اقتصادی بودند، شرکتهای ژاپنی با بهره گرفتن از نظرات نظریه پردازان علم کیفیت مانند دمینگ، جوران، فیگن بام و ایشی کاوا در راه رشد تولید و خلاقیت و کسب سهم بیشتر بازار قدم های مهمی بر می داشتند. همچنین موسسات تولیدی و خدماتی ژاپن در سایه توجه مناسب به فرهنگ سازمان، بکارگیری مناسب سیستم های صنعتی، بازرگانی و خدماتی و توجه مناسب به عواملی چون مدیریت رفتار و ایجاد انگیزش مناسب و فراهم نمودن جریان اطلاعات فراگیر در بین رده های مختلف سازمانی، سعی در حل مشکلات واحدها و برآورده نمودن خواسته های متغیر مشتریان از طریق بهبود مستمر کیفیت و کاهش هزینه های عملیات خود نموده و آنها همچنین کاهش دوره بازگشت سرمایه را به عنوان اصلی ترین هدف سازمان خود قرار داده اند(کزازی،۱۳۷۸).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مدیریت کیفیت فراگیر یک فلسفه مدیریتی است که نیازهای مشترک و اهداف شرکت را جدایی ناپذیر می داند، در تجارت، صنعت و خدمات کاربرد دارد، حداکثر کارآیی و اثربخشی را تضمین می کند، رهبری تجاری را از طریق اعمال حاکمیت در فرآیندها و سیستم ها قوام می بخشد، باعث افزایش کارآیی و نیز جلوگیری از خطاها می شود و سازمان را مطمئن می سازد که کلیه اهداف آن، در جهت برآوردن نیازهای مشتریان است(پترسون^[۸۹]،۲۰۰۸).
۱-۲-۲ مفهوم کیفیت:
در یک نگرش آرمانی، محصول یا خدمتی واجد کیفیت است که عیب و نقصی نداشته باشد؛ این امر نیز کاملاً حسی است و تشخیص آن با فردی است که با محصول مواجه می گردد. مشتریان و مصرف کنندگان محصول یا خدمتی را می پسندند و آنرا واجد کیفیت می دانند که هر چه بیشتر با خواسته های آنها مطابقت داشته و نیازهای آنان را برآورده سازد.
در ذیل تعاریف مختلفی از کیفیت، از دیدگاه اندیشمندان علم مدیریت کیفیت آورده شده است:
والتر شوهارت از پایه­گذاران کنترل­کیفیت­آماری در کتاب معروف خود که در سال ۱۹۳۱ با عنوان «کنترل اقتصادی کیفیت محصولات ساخته شده» منتشر شد تعریفی از کیفیت را ارائه می­دهد که سرآغاز مناسب و مطلوبی برای مفهوم کیفیت به­شمار می ­آید. وی با اذعان به پیچیدگی مفهوم کیفیت، آن را در دو وجه متمایز عینی و ذهنی مورد بررسی قرار می­دهد. درباره مفهوم کیفیت به وجود دو جنبه مهم “واقعیت” مانند خواص فیزیکی یک محصول، و “عینیت” مانند ادراک و احساس فرد اشاره کرده و ابراز می­دارد که این مفهوم ذهنی کیفیت با مطلوبیت یا ارزش خواص عینی فیزیکی خود آن شی به­ طور بسیار نزدیکی در ارتباط است(بامنی­مقدم،۱۳۸۴).
فلیپ کرازبی (۱۹۷۹) کیفیت را چنین تعریف کرد: «ما باید کیفیت را به­عنوان تطابق با نیازهایی تعریف کنیم که به طور روشن و بدون هیچ­گونه ابهامی به­ صورت مشخصات طراحی(فنی) بیان می­ شود و آنگاه از طریق جمع­آوری مستمر داده ­ها، میزان تطابق با آن نیازها را مشخص نماییم و نامنطبق­های کشف شده را فاقد کیفیت بخوانیم. بدین طریق مشکلات کیفی به عدم تطابق تبدیل شده و کیفیت به طور عینی قابل تعریف می­ شود»(بامنی مقدم،۱۳۸۴).
جوران(۱۹۸۰) « مناسبت در بکارگیری » را به عنوان تعریف کیفیت بیان کرد. جوارن تاکید می­ کند که باید کیفیت توقعات و نیازهای کاربران کالا یا خدمات را تامین نماید. از دیدگاه اجتماعی تعریف ایزو که در آن کیفیت به عنوان « مجموعه وِیژگی هایی که تمامی نیازهای آشکارا یا ضمنی را تامین می­نماید» نام برده می­ شود، جزئیات بیشتری را به تعریف جوران می­افزاید(اناری،۱۳۸۴).
گاروین(۱۹۸۴) معتقد بود که اهمیت جنبه خاصی از کیفیت، با ماهیت محصول و نیاز مشتری تغییر می­ کند و در نتیجه، معنی خاصی از کیفیت به زمینه به­ کارگیری بستگی دارد(بامنی­مقدم،۱۳۸۴).
دمینگ (۱۹۸۶) مشتری مهم­ترین قسمت یک خط تولید است می­دانست و معتقد بود کیفیت باید بر نیازهای حال و آینده مشتری متمرکز باشد(بامنی مقدم،۱۳۸۴).
کیفیت از دیدگاه سازمان استاندارد جهانی iso ، در سال ۱۹۹۴ میلادی در استاندارد ایزو ۸۴۰۲ به صورت ذیل تعریف گردیده است :
“تمام ویژگی های یک مقوله که در توانایی آن برای برآورده کردن نیازهای تصریحی یا تلویحی، موثر است”
و پس از آن در استاندارد بین المللی ایزو ۹۰۰۰ کیفیت به صورت ذیل بیان شده است: “میزانی که مجموعه ای از ویژگیهای ماهیتی ، الزامات و یا خواسته ها را برآورده می سازد”.
که در این تعریف ویژگی به معنای خصوصیت متمایزکننده و الزام یا خواسته به معنای نیاز یا انتظاری که تصریح می شود و یا تلویحی است، آمده است. الزامات اجباری توسط قرارداد مشخص شده و محدودیت نامیده می شوند، ولی الزامات تلویحی تابعی از محیط می باشد. کلیه الزامات، باید شناسایی و تعریف شده و توسط شاخصهای قابل اندازه گیری و کمی ارائه گردند.
همانگونه که ملاحظه می گردد، کیفیت در دهه های گذشته صرفاً به تطابق با ویژگیها و استانداردهای مشخص، اطلاق می گردید. لذا با توسعه و تکامل مفاهیم ، متناسب با انتظارات، ظهور سیستم های مدیریت کیفیت و نگرش مدیریت کیفیت جامع ، تعاریف نوینی مطرح گردیدند . یکی از تعاریف اولیه به معنی ” مناسب مصرف ” به ” توانایی برآورده کردن نیازهای تصریحی و تلویحی ” و اکنون به ” توانایی مجموعه ای از ویژگیها برای برآورده کردن الزامات یا خواسته ها ” در استاندارد ایزو ۹۰۰۰ سال ۲۰۰۰ توسعه یافته است .
۲-۲-۲ ابعاد کیفیت:
همانطوریکه گفته شد ابعاد کیفیت عواملی هستند که انتظارات و نیازهای مشتریان در آن ابعاد گنجانیده می شود. به لحاظ تفاوت و تمایز سازمان های تولیدی و همچنین بخش خصوصی و عمومی (دولت) ابعاد کیفیت در آن متفاوت می باشد که ذیلا ابعاد کیفیت در بخش های خصوصی و عمومی (دولتی) آورده شده است.
۱-۲-۲-۲ ابعاد کیفیت در بخش خصوصی
ابعاد کیفیت در بخش خصوصی ازمولفه های زیر تشکیل شده است:
قیمت: وقتی صحبت از کیفیت می شود، منظور این نیست که کالا و خدمت مورد نیاز با هر قیمتی تهیه و تامین شود بلکه باید توجه داشت مهم ترین انتظار مشتری این است که کالا یا خدمت را با قیمت مناسب به دست آورد (ریاحی،۱۳۸۱،۸۹).
دوام: از ابعاد مهم کیفیت، طول عمر فرآورده است،کالای عرضه شده باید از دوام و طول عمر مناسبی که متناسب با نیاز مشتری است، برخوردار باشد( همان منبع،۸۹).
قابلیت اطمینان: هر کالایی پس از مدتی خراب می شود، منظور از قابلیت اطمینان، زمانی است که باید طی شود تا کالا خراب و احتمالا به تعمیر نیاز پیدا کند. به عبارت دیگر، فراوانی خرابی، بستگی به ضریب اطمینان فرآورده دارد( همان منبع،۸۹).
تحویل به موقع: کالا یا خدمت ارائه شده باید به موقع تحویل مشتری شود(همان منبع،۹۰).
کارکرد: کالا یا خدمت باید رضایت مشتری را به لحاظ نحوه کارکرد جلب کند. کارکرد فرآورده یا خدمت باید متناسب با نیاز مشتری باشد. به خصوص اینکه کارکرد در محل که بستگی به نوع بسته بندی، حمل و نقل و خدمات محلی دارد و از اهمیت خاصی برخوردار است.
خدمات پس از فروش: خدمات پس از فروش از دیگر ابعاد کیفیت است. سرعت در تعمیر، در دسترس بودن تعمیرگاه یا تعمیرکننده و قواعد مناسب برای نگهداری و تعمیر صحیح، نشان دهنده تعمیر و نگهداری مطلوب محصول مورد نظر مشتری است.
همسازی: کالا یا خدمت باید پس از تولید، با استانداردها و نیز مشخصه های طراحی، همسازی داشته باشد.
شکل ظاهری: منظور از شکل ظاهری، زیبائی و مقبولیت فرآورده از جنبه های مختلف بر حسب نوع کالا یا خدمت است. به عبارت دیگر بین فرم و محتوی باید همنوایی لازم وجود داشته باشد.
شهرت: در صورتی که مشتری از کالا یا خدمت دریافتی رضایت مند شود و این رضایت در طول زمان ادامه یابد نشان سازماندهی تولید کننده، مدرکی برای انتخاب می شود.
ایمنی: احتمال وقوع حوادث بر اثر استفاده از کالا یا خدمت، نشانگر میزان ایمنی آن است. کالا یا خدمت تولید شده باید در هنگام استفاده از ایمنی لازم برخوردار باشد.
تاثیر اجتماعی: تاثیر تولید یا خدمت در جامعه نیز باید در نظر گرفته شود. ممکن است فرآورده تمامی جنبه های یاد شده را داشته باشد، ولی اثر مخربی در جامعه بر جامعه برگذارد (ریاحی، ۱۳۸۱، ۹۰).
۲-۲-۲-۲ ابعاد کیفیت در بخش عمومی(دولت)
همه سازمان هایی که هدف آنها افزایش سود دهی نیست سازمانهای عمومی نامیده می شود. این سازمان ها را می توان به سازمان های دولتی و غیر دولتی تقسیم کرد. برخی از سازمان های دولتی، تنها فراهم کننده محصولاتی از انواع محصولات خود هستند، اما تحت شرایطی ممکن است رقیبایی داشته باشند (همان منبع، ۹۸).
ابعاد کیفیت در بخش عمومی با ابعاد کیفیت در بخش خصوصی تفاوتهای عمده ای دارد. دیوید گاروین، کیت اسمیت، زتهامل، جیسون، میوری و آتکینسون، پیتر سنگه و پاراسورامان هر کدام ابعاد مختلفی را جهت استقرار مدیریت کیقیت جامع در بخش عمومی بیان کرده اند که در جداول زیر آورده شده اند(الوانی،۱۳۸۲، ۲۰).
۳-۲-۲ تاریخچه مدیریت کیفیت جامع:
مدیریت کیفیت فراگیر که امروزه از آن صحبت می­کنیم، در اواسط دهه ۱۹۲۰ در کارخانه وسترن الکتریک برای طراحی یک سیستم زنگ تلفن شروع شد. مدیریت کیفیت فراگیر در اصل همان کنترل کیفیت آماری بوده است. فردی به نام والتر شوهارت یک زنگ طراحی کرد، شوهارت معتقد بود که نوسانات در تمام مراحل تولید کالا وجود دارد و می توان دلیل آن را از طریق استفاده از علم آمار بررسی ونسبت به پائین آوردن این نوسانات، و در نتیجه بهبود محصولات تولیدی اقدام کرد. در سال ۱۹۳۱ شوهارت کتابی تحت عنوان «کنترل اقتصادی کیفیت محصولات تولیدات صنعتی» منتشر کرد. شوهارت در این کتاب، کنترل کیفیت، تکنیک­های آماری برای ارزیابی تولید، بهبود و کیفیت را تعریف نمود(زانگ،۱۹۹۷).
در سال ۱۹۳۵ آماردان انگلیسی به نام پیرسون کتاب خود را تحت عنوان کاربرد روش های آماری در استاندارد کردن فعالیت های صنعتی و کنترل کیفیت منتشر کرد. در سال ۱۹۵۱ دکتر فیگنبام کتابی تحت عنوان کنترل کیفیت فراگیر منتشرکرد. در این کتاب او به جای کنترل کیفیت آماری از کنترل کیفیت فراگیر سخن به میان آورد. در سال ۱۹۵۴ جوزف جوران اهیمت درگیر نمودن تمام بخش­ها در پیگیری امر کفیت و اهمیت رضایت مشتری را به جای امر ساده تبعیت از مشخصات محصول به ژاپنی یادآوری نمود. در سال ۱۹۶۲ ایشی کاوا ایده و تفکرات جوران و فیگنبام را بسط داد و موضوع مشتریان داخلی را که دریافت کنندگان برون داده های داخل سازمان هستند. علاوه بر مشتریان خارجی سازمان مطرح کرد. در اواخر دهه ۱۹۷۰ آمریکایی ها و اروپایی ها که متوجه پیشی گرفتن ژاپنی ها در تسخیر بازر جهانی شدند، به فکر استفاده از نگرش مدیریت کیفیت جامع بر مدیریت خود بر آمدند.
در سال ۱۹۸۷ آمریکا در مقابل جایزه دمینگ جایزه ای را به نام مالکوم بالدریج ابداع کردند. این جایزه برای معرف شرکت هایی که به بالا بردن سطح کیفیت خود و اجرای مدیریت کیفیت جامع دست یافته­اند، طراحی شده است.
دمینگ ۱۴ اصل را به عنوان داروی شفابخش اقتصاد و صنایع بیمار آن زمان مطرح نمود که در صورت به کارگیری صحیح و توجه به فرهنگ سازمان می توان بخش زیادی از مشکلاتی را که در جهت اتقای کیفیت و کاهش ضایعات وجود دارد، برطرف نمود. علاوه بر دکتر دمینگ افرادی نظر جوزف جوران، فیلیپ کرازبی، ایشی کاوا و … در گسترش و توسعه مدیریت کیفیت و روند تکامل کنترل کیفیت فراگیر نقش بسزایی ایفا کرده اند (زانگ، ۱۹۹۷).
۴-۲-۲ مفهوم مدیریت کیفیت جامع(TQM)
واژه TQM از سه کلمه Total (فراگیر)،Quality (کیفیت) و Manegment (مدیریت) تشکیل شده است. بررسی و تحلیل این سه جزء به درک و فهم عمیق تر آن کمک می کند. کلمه “Total” به این معناست که TQM همه افراد و همه امور سازمان را در بر می­گیرد. واژهQuality”” به معنی ارائه آنچه مورد نیاز و انتظار مشتریان است و واژه “Manegement” یعنی کیفیت در سازمان مدیریت می شود، نه اینکه تنها به وسیله بازرسی و کنترل، نگهداری و حفظ گردد (آقایی، ۱۳۷۹).
می توان گفت مدیریت کیفیت جامع، یک فلسفه مدیریتی است که بررسی می کند تا همه وظایف سازمانی (بازاریابی، مالی، طراحی، مهندسی، تولید و خدمت به مشتری) را یکپارچه نماید و به برطرف کردن نیازهای مشتریان و اهداف سازمان متمرکز می باشد(هاشمی،۲۰۰۸). وینی با بررسی نظرات مختلف، عناصر اساسی و عمده تشکیل دهنده TQM را شامل مشتری گرایی، تعهد مدیریت عالی، استفاده از فنون و ابزارهای مدیریت کیفیت، آموزش های آکادمیک و سازمانی، مشارکت و انجام کارتیمی، ارزیابی و بازخورد و تغییر فرهنگ می داند(وینی^[۹۰]،۲۰۰۷). هیلستن و کلیفسجو^[۹۱]، TQM را به عنوان یک سیستم مدیریتی دائما در حال تحول شامل ارزش ها، شیوه ها و ابزار، با هدف افزایش رضایت مشتری داخلی و خارجی با مقدار کم منابع تعریف کرده اند. در شکل زیر چند نمونه از ابزارها و ارزش ها و شیوه های TQM نشان داده شده اند.
شکل شماره ۱۴-۲. تعریف TQM از دیدگاه هلیستون(اریکسون،۲۰۰۲،۷).
TQM فرآیندی است متمرکز بر مشتری ها، کیفیت محور، مبتنی بر حقایق، متکی بر تیم ها که برای دستیابی به اهداف استراتژیک سازمان از طریق ارتقای مستمر فرایند ها توسط مدیریت ارشد سازمان رهبری می شود(لامعی، ۱۳۸۲، ۸۹).
TQM ادغام وظایف و فرآیندهای داخل سازمان به منظور دستیابی به بهبود مستمر کیفیت کالاها و خدمات است و هدف آن رضایت مشتری است( کول کارنی^[۹۲]، ۲۰۰۵، ۵۹).
به طور کلی TQM را می توان اینگونه تعریف کرد: ” مدیریت کیفیت فراگیر یعنی اقدام هوشمندانه، آرام و مستمر که تاثیر سینرژیک درجهت تامین اهداف سازمان دارد و در نهایت به رضایت مشتری، افزایش کارایی و ارتقای رقابت در بازار ختم می شود”. بنابراین در TQM سه نکته اساسی نهفته است:

1. 1. تعیین اولویت ها و نیازهای مشتری : ” سلیقه مشتری”

1. 1. تولید به طریقی که مورد پسند مشتری باشد : ” کیفیت نهایی”

1. 1. تشخیص نیاز مشتری: “بازار”( حاجی شریف، ۱۳۷۶، ۴۷).

۵-۲-۲ فلسفه مدیریت کیفیت جامع
سیستم TQM یک پیکره متحرک معنی دار، هدفمند و زنده است که همه اجزایش از یک قلب تغذیه می شوند و با یک روح زنده اند. این سیستم مدلی است مبتنی بر حرکت نه ثبوت و در طراحی مدل اجرایی آن باید جهت حرکت را تعیین و تکامل مستمر آن درنظر گرفت ، نه شکل بودن آن را. در حقیقت می توان گفت TQM یک مکتب است: همانگونه که رفتار، احساسات و عقاید یک فرد صاحب مکتب از قبل قابل پیش بینی است، در مدل TQM نیز مبانی و نوع رفتار و نتایج مدیریت را می توان از پیش تعیین نمود. فلسفه و رسالت TQM حفظ سازمان در مرحله تکامل از چرخه عمر سازمانی می باشدکه ریشه در کایزن دارد و کایزن پل علم و عمل است( حاجی شریف، ۱۳۷۶، ۲۳-۲۴).
۶-۲-۲ پیشگامان کیفیت