مقدمه
سوانح طبیعی در جای‌جای کره خاکی در فصل‌های مختلف سال رخ‌می‌دهند، قربانیان بسیاری بر جای‌می‌گذارند و خسارت مالی زیادی را به دولت‌ها تحمیل می‌کنند. بلایای طبیعی هم‌چون سیل، زلزله، سونامی، طوفان‌های شدید، گردبادها، برخورد شهاب سنگ با زمین و غیره هستند. هر یک از این حوادث طبیعی با توجه به شدتی که دارند و مکانی که در آن رخ‌می‌دهند، عواقب متعدد و زیان‌باری خواهند‌داشت و به همین دلیل آمادگی در مقابل آن‌ ها، برنامه‌ریزی، پیش‌بینی‌ و اقدامات پیشگیرانه‌ی لازم در این موارد بسیار حیاتی و مهم هستند. در ادامه‌ی این فصل، ابتدا به مفاهیم مختصری درباره فاجعه و مدیریت آن، لجستیک بشردوستانه و تفاوت آن با لجستیک بازرگانی و سپس به بررسی ضرورت موضوع مطرح‌شده در این پایان‌نامه و تعریف مساله می‌پردازیم.
شکل۱- ۱ – تأثیر ویرانگر سیلاب.
شکل۱- ۲- تأثیرات مخرب زلزله و خسارات جانی و مالی ناشی از آن.
ضرورت مساله
همان‌گونه که گفته‌شد، فجایع خسارت‌های جانی و مالی بسیاری را به جوامع و ملل وارد می‌آورند. لذا داشتن برنامه‌ریزی لجستیک اضطراری مناسب برای رویارویی با تهدیدهای طبیعی و مدیریت بحران از مسایل ضروری محسوب می‌شود. ماهیت این‌گونه حوادث، غیرمترقبه بودن و غیرقابل پیش‌بینی بودن آن‌ ها، با وجود پیشرفت علم و تکنولوژی است، که این مورد در دسترس بودن طرح‌های پیش‌گیرانه و پاسخ اورژانسی پس از وقوع حادثه را بسیار مهم می‌کند، به طوری که باید منابع محدود در اختیار را به صورت بهینه به مردم آسیب‌دیده اختصاص دهیم تا نیازشان، در بیشترین حد ممکن برآورده‌شوند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

کشورمان از جمله کشورهایی است که در آن حوادث طبیعی از قبیل سیل و زلزله با شدت‌های مختلف رخ داده‌است و خسارت‌های مالی و جانی بسیاری را به بار آورده ‌است. به وضوح برنامه‌ریزی در مورد پاسخ اورژانسی به بحران پس از فاجعه از اهمیت بالایی برخوردار است و باعث کارایی و اثربخشی هرچه بیشتر عملیات امداد‌رسانی می‌شود.
شکل۱- ۳- توزیع کالا و امداد رسانی به مصدومان پس از وقوع حادثه.
شکل۱- ۴- عملیات لجستیک امدادی پس از وقوع حادثه.
وجود طرح‌ها و برنامه‌ریزی‌ها برای رویارویی با پیامدهای فاجعه به همراه ارتقای سطح آگاهی عمومی مردم به کاهش خسارات جانی و مالی وارد شده منجر می‌شود، این یک هدف اصلی پاسخ‌ها و واکنش‌های امدادی است. نکته مهمی که در طراحی این طرح‌ها باید مورد توجه قرارگیرد، این است که ماهیت سوانحی نظیر زلزله به گونه‌ای است که واکنش به آن باید با سرعت بالا و در زمان کوتاه صورت ‌پذیرد. به عبارت دیگر، در یک چنین شرایط اضطراری و پیچیده‌ای، تصمیم‌گیرنده باید با سرعت و به صورت موثر عملیات امداد و نجات را انجام دهد و به وضعیت مصدومان و آسیب‌دیدگان رسیدگی کند. برای نیل به این هدف مهم و انجام اقدامات در زمان مناسب، دسترسی به یک برنامه کارا و سیستماتیک از پیش تعریف شده که در آن همه فعالیت‌های لازم، توالی و ارتباطات آن‌ ها مشخص شده‌باشند ضروری به نظر می‌رسد. یکی از این فعالیت‌ها که از اهمیت فراوانی نیز برخوردار است، برنامه‌ریزی لجستیکی برای حمل ونقل اقلام ضروری مورد نیاز مناطق آسیب‌دیده است.
از این‌رو، با توجه به نقش مهم لجستیک در واکنش به سانحه می‌توان‌گفت لجستیک مناسب به‌دلیل افزایش هماهنگی در نقل وانتقال تحویل اقلام مورد نیاز می‌تواند بهبود فراوانی را در واکنش به حوادث طبیعی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، در سال‌های اخیر پژوهش‌های زیادی در این زمینه انجام شده‌اند که عمده آن‌ ها را در فصل آتی بررسی می‌کنیم.
نکته مهمی که باید در برنامه‌ریزی لجستیکی واکنش به سانحه مورد توجه قرار‌گیرد، پویایی و غیرقطعی بودن اطلاعات مرتبط با تقاضاها و تأمین است که در بسیاری از پژوهش‌های انجام شده مورد توجه قرار نگرفته است. وجود مواردی از این قبیل موجب شده که از کارایی آن‌ ها برای پیاده‌سازی کاسته شود. با توجه به مطالب یاد شده، در این پایان‌نامه مدل فازی چند‌هدفی برای برنامه‌ریزی لجستیک عملیات امدادرسانی به نواحی آسیب‌دیده، ارائه می‌شود.
بیان مساله
پس از وقوع حادثه طبیعی نظیر سیل و زلزله مرحله پاسخ اورژانسی به آن از اهمیت بالایی برخوردار است. کمک‌های امدادی مردمی و دولتی برای کمک به افراد آسیب‌دیده جمع‌ آوری می‌شوند و باید به طور عادلانه و به گونه‌ای که حداکثر تقاضای مردم سانحه‌دیده را برآورده‌سازند، توزیع شوند. در این پایان نامه، می‌خواهیم مساله امدادرسانی پس از فاجعه را با توجه به واقعیت‌های موجود به صورت مدل ریاضی درآوریم. به‌این منظور، لجستیک امدادی را شامل سه سطح در نظر می‌گیریم. در سطح اول، انبارها و در سطح دوم مراکز توزیع قرار دارند. از این سطوح، کالاهای امدادی به لایه سوم، یعنی نواحی آسیب‌دیده فرستاده می‌شوند. تقاضای ناحیه‌های فاجعه دیده را، به دلیل عدم قطعیت در آمار قربانیان فاجعه، به صورت فازی در نظر می‌گیریم و به تبع آن کمک‌های مردمی و پشتیبانی دولت از طریق عرضه کالاهای امدادی فازی هستند.
اهداف پژوهش
پاسخ اورژانسی به فجایع و خدمت‌رسانی به قربانیان حوادث.
در نظر گرفتن محدودیت‌های زنجیره تأمین بشردوستانه و توزیع عادلانه کالاهای امدادی، در میان مناطق فاجعه‌دیده.
مکان‌یابی مراکز توزیع و توزیع کالاهای امدادی به نحوی که دست‌کم هزینه امدادرسانی را در پی داشته‌ باشد.
تخصیص کالاهای امدادی به قربانیان حادثه، با هدف بیشترین پوشش تقاضای غیر قطعی.
ساختار پایان نامه
در فصل، اول مقدمه، ضرورت، کلیات و اهداف پژوهش بیان‌شدند. در فصل آتی مفاهیمی هم‌چون فجایع و طبقه‌بندی آن‌ ها، چرخه سیستم مدیریت فاجعه، مرور بر ادبیات و طبقه‌بندی پژوهش‌های انجام شده در این زمینه مطرح می‌شوند. در فصل سوم، در مورد مساله بهینه‌سازی چند‌هدفی ، تکنیک‌های حل آن، تئوری فازی، مفاهیمی در این زمینه ، برنامه‌ریزی خطی فازی، بحث می‌کنیم و مدل چند‌هدفی فازی را برای برنامه‌ریزی لجستیک عملیات امدادرسانی به نواحی آسیب‌دیده تشریح می‌کنیم‌. در فصل چهارم، به بیان یک مثال عددی و دو مطالعه موردی برای آزمودن عملی مدل می‌پردازیم. سرانجام، نتیجه‌گیری و پیشنهادها را در فصل آخر می‌آوریم.
فصل دوم
ادبیات و پیشینه پژوهش
مقدمه
در فصل پیش‌رو، به مفاهیمی نظیر فاجعه، چرخه سیستم مدیریت فاجعه و زنجیره تأمین بشردوستانه و پیشنه پژوهش‌های انجام‌شده مربوط به موضوع پایان‌نامه، می‌پردازیم. مجموعه پژوهش‌هایی که در زمینه سانحه انجام شد را می‌توان به دو گروه، تقسیم‌بندی کرد. گروه اول، مجموعه تحقیقات مدیریتی است که با بررسی مباحث کیفی، سعی در ایجاد بهبود و افزایش کارایی مدیریت سانحه را دارند. گروه دوم، پژوهش‌های تکنیکی است که از دیدگاه کمی، مدیریت سانحه و زنجیره تأمین امدادی را بررسی می‌کنند و سعی در ارائه مفاهیم و مدل‌های کمی برای بهینه‌سازی یا ایجاد بیشترین بهبود ممکن در زنجیره امدادرسانی، دارند. از تفاوت عمده این دو گروه چگونگی نگرش آن‌ ها به مدیریت سانحه است. گروه دوم غالباً به بررسی زنجیره‌های مدیریت سانحه می‌پردازد، درحالی‌که در مطالعات گروه اول هیچ توجهی به این زنجیره نمی‌شود.
فاجعه‌ها
خطر می‌تواند به صورت اتفاقی نادر و سخت که اثراتی منفی بر جان، مال و محیط اطراف ما دارد، تعریف شودو این ممکن است به یک فاجعه منجر شود [۵]. لذا هر رویدادی که جان ، مال و محیط اطراف ما را به خطر می‌اندازد و ویران می‌کند، می‌تواند به عنوان یک فاجعه در نظر گرفته‌ شود. به بیان دیگر فاجعه‌ها می‌توانند درد و ناراحتی زیادی برای بشریت به‌وجود آورند و فعالیت‌های روزمره را مختل سازند.
برخی پژوهش‌گران مانند کنی و راسل^[۱] باور دارند که فجایع واقعی فجایع اقتصادی هستند [۶،۷]. به این دلیل که سیستم مدیریت فاجعه بهتر، نیازمند سرمایه‌گذاری بلند‌مدت در زیر‌ساخت و آگاهی عمومی است. اکیهال^[۲] [۸] می‌گوید که فجایع هنگامی که نوسانات سیستم‌های زیست‌محیطی و زمین‌شناسی بیش از کران ظرفیت جذب این‌گونه نوسانات باشد، رخ‌می‌دهند.
طبقه‌بندی فجایع
فجایع به دو طبقه اصلی فجایع طبیعی و فجایع ساخت بشر تقسیم می‌شوند [۵]. بلایای طبیعی نتایج مستقیم یا غیر مستقیم رخ‌دادهای طبیعی هستند، که منشأشان می‌تواند از سه منبع اصلی هواشناسی، زمین‌شناسی و زیست‌شناسی باشد [۹]. شکل ۲-۱ تعداد رخ‌دادهای هر طبقه از بلایای طبیعی را با توجه به منبع آن‌ ها در قرن اخیر مقایسه می‌کند.این شکل به وضوح الگوی رشد متمایز فجایع هواشناسی را در مقایسه با سایر انواع بلایای طبیعی نشان می‌دهد، که می‌تواند به تغییرات آب و هوا و گرم شدن جهانی نسبت ‌داده ‌شود. بلایای طبیعی مانند طوفان، زلزله، سیل، خشک‌سالی، بیماری‌های همه‌گیر و فعالیت‌های آتشفشانی هستند (شکل۲-۲ را برای طبقه‌بندی جامع‌تر از بلایای طبیعی و نرخ رخ‌دادشان در سال‌های ۱۹۹۰ الی ۲۰۰۵ ببینید). از سوی دیگر، بلایای ساخت ‌بشر یا بلایای تکنولوژیکی نتایج مستقیم فعالیت‌های انسانی می‌باشند، خواه به‌طور عمد (جنگ و حمله تروریستی) و خواه غیرعمد (سوانح صنعتی و شکستن زیرساخت‌ها). فجایع اثرات زیان‌بار متعددی شامل از دست رفتن جان انسان‌ها، ویرانی زیرساخت‌ها و گسستگی شرایط اقتصادی را در پی دارند. لازم به ذکر است، که رویدادهای پرخطر که خارج از محل سکونت انسان اتفاق ‌می‌افتند، فاجعه نیست. مثلاً یک زلزله شدید که در بیابان خالی از سکنه اتفاق ‌می‌افتد تأثیر اندکی بر جان یا محیط اطراف انسان‌ها دارد و بنابراین یک فاجعه نیست. یک چنین زلزله‌ای در منطقه‌ای پرجمعیت، رویدادی فاجعه‌بار تلقی می‌شود.
شکل۲- ۱- رخ‌داد بلایای طبیعی با توجه به منشأ آن‌ ها در سال‌های۱۹۰۰-۲۰۰۵ [۱۰].
شکل۲- ۲- توزیع بلایای طبیعی با توجه به نوع ۱۹۹۰-۲۰۰۵ [۱۱] .
تأثیرات فجایع بر ملت‌ها
فجایع با تلفات و ویرانی‌های انبوه شناخته شده‌اند. در قدیم، به‌دلیل کمبود برنامه‌ریزی از پیش تعیین‌شده و ظرفیت‌های محدود جوامع در پاسخ‌گویی به رویدادهای فاجعه‌بار در دامنه‌ی وسیع، فاجعه می‌توانست تا از میان بردن کل جامعه به پیش برود (فوران فاجعه‌بار آتشفشان وزوو^[۳] شهر پمپی^[۴] را دفن کرد). هنوز فجایع تلفات و خسارت‌های بسیاری را به دلیل اقدامات پیش‌گیرانه غیرموثر، آمادگی ناکامل و سیستم‌های لجستیک نجات ضعیف، به بار می‌آورند.
کمی‌سازی اثرات فجایع، درک ما را از تأثیرات غیر‌قابل جبران فجایع افزایش می‌دهد (جدول‌های ۲-۱،۲-۲ و۲-۳). عامل‌های اولیه‌ای که در تحلیل هر فاجعه باید در‌نظر‌گرفته‌شوند، معمولاً تعداد تلفات انسانی و مردم آواره هستند. جدول ۲-۱ آمار فاجعه را در چهار کشور چین، هند، ایران و ایالات متحده نشان‌می‌دهد. در دوره بیست‌وهشت ساله در نظر گرفته‌شده، ۳۷۶۰۰۰ نفر، تنها در این چهار کشور کشته شده‌اند. بر اساس داده‌های آماری قرن بیستم، بیش از سه و نیم میلیون نفر تحت تأثیر بلایای طبیعی مانند سیلاب‌ها، زلزله‌ها و فوران آتشفشان (قحطی در این جمع محاسبه نشده‌است) کشته شده‌اند[۱۵]. تخمین‌زده می‌شود که پانزده میلیون نفر در اثر فجایع در هزاره دوم جان خود را از دست داده‌اند[۱۶].
سایر عامل‌های مهم در تحلیل فاجعه هزینه عملیات نجات و آسیب اقتصادی فجایع هستند. در یک دهه اخیر، پول زیادی بر اثر فجایع از بین رفت یا هزینه شد. در سال ۲۰۰۳، در حدود شش بیلیون دلار در عملیات نجات بشر در سراسر جهان خرج شد. در بیست‌و‌دوم مارچ سال ۲۰۰۵، ۴/۶ بیلیون دلار، تنها برای پاسخ به سونامی هزینه شده‌ است[۱۷]. جدول ۲-۲ ضرر اقتصادی ایجادشده از وقوع بلایای طبیعی و جدول ۲-۳ ضرر اقتصادی ناشی از فجایع ساخت بشر را نشان می‌دهند. فجایع طبیعی نزدیک به ۱۲۰۰ بیلیون دلار خسارت و ضرر اقتصادی را در سال‌های ۱۹۹۱-۲۰۰۵ تحمیل کرده‌اند [۱۳]. برای مثال، بسیاری از بخش‌های اقتصادی کشورهای آسیایی شامل ماهی‌گیری، کشاورزی، دام‌داری، توریست و شغل‌های کوچک به شدت در اثر سونامی سال ۲۰۰۴ ضربه خوردند [۱۸]. تنها در ایالات متحده ضربه اقتصادی بیش از ۴۸۳ بیلیون دلار در اثر ۶۰۱ فاجعه در سال‌های ۱۹۸۰-۲۰۰۸ گزارش شده‌است. جدول ۲-۴ نتایج برخی از رایج‌ترین بلایای طبیعی را خلاصه ‌می‌کند. یک تحلیل کوتاه این جدول نشان‌می‌دهد که علاوه بر تلفات و از‌بین‌رفتن خانه‌ها و زیر‌ساخت‌ها، فاجعه‌ها هم‌چنین می‌توانند به تخریب‌های اجتماعی-اقتصادی مانند بی‌کاری، مهاجرت، توقف تجارت روزانه و فعالیت‌های صنعتی منجر شوند. لذا طراحی اقدامات پیش‌گیرانه و برنامه‌های بهبودبخش ضروری هستند.
جدول۲-۱- خسارت‌های ناشی از فجایع در چهار کشور در طی سال‌های ۱۹۸۰ الی ۲۰۰۸ [۱۲] .

چین

هند

ایران

ایالات متحده

^{۵۳۳
۳۹۵
۱۳۸
۶۰۱}

صفایی قادیکلایی و همکاران (1390) به بررسی وضعیت کیفیت خدمات بانکداری اتوماتیک در بانک سامان پرداختند. داده ها از 266 مشتری از استان های مازندران، گلستان و گیلان جمع اوری شدند. نتایج تحقیق آنها نشان داد خدماتی مانند اتوماتیک مانند دستگاه خودپرداز، تلفن بانک بانک و اینترنت بانک باعث تصویر ذهنی و آگاهی مطلوب و در نهایت باعث وفاداری مشتریان خواهند شد.
اسماعیل پور و همکاران (2012) در تحقیقی به اثر کیفیت خدمات بر رضایت مشتریان در بانک سپه استان بوشهر پرداختند. در بخشی از تحقیق آنها آمده کیفیت خدمات مکانیزه بر رضایت مشتریان موثر است.
تحقیقی تحت عنوان بررسی اثرات ایجاد مکانیزاسیون در اداره کل تجزیه و مبادلات مرکز مکانیزه پست تهران انجام شده است (قاسمی 1375) این تحقیق بر اساس فرضیات زیر بیان شده است :

1. 1. استقرار مکانیزاسیون موجب افزایش سرعت انتقال مرسولات پستی در اداره کل تجزیه و مبادلات مرکز مکانیزه ، پست می گردد.

1. 1. استقرار مکانیزاسیون باعث ارتقاء میزان دقت در انتقال مرسولات پستی در اداره کل تجزیه و مبادلات مرکز مکانیزه ، پست می شود.

تحقیق دیگری نیز بررسی مکانیزاسیون تدارکات و نقش آن در بهبود تدارکات سازمان مرکزی دانشگاه آزاد پرداخته است (نظری 1379) محقق فرضیات تحقیق را چنین ارائه می نماید :

1. 1. مکانیزاسیون تدارکات موجب افزایش دقت و نظم در گردش کار تدارکات خواهد شد.

1. 1. افزایش سرعت انتقال و محاسبه اطلاعات جهت مدیران رده بالاتر توسط مکانیزاسیون تدارکات.

1. 1. مکانیزاسیون تدارکات موجب کاهش هزینه و صرفه جویی در وقت خواهد بود.

فصل سوم: روش تحقیق
فصل سوم
روش تحقیق
3-1) مقدمه
پژوهش فرآيندي است که از طريق آن مي­توان دربارة ناشناخته­ها به جستجو پرداخت و نسبت به آن شناخت لازم را کسب کرد. در اين فرآيند از چگونگي گردآوري شواهد و تبديل آنها به يافته­ها تحت عنوان «روش­شناسي» ياد مي شود. روش علمي يا روش پژوهش علمي فرآيند جستجوي منظم براي مشخص کردن يک موقعيت نامعين است. هر تحقيقي بدين منظور صورت مي­گيرد كه بتواند از يافته­هايي كه از مطالعه يك يا چند گروه كوچك به نام نمونه به دست مي­آيد، تعميم‌هايي را در ارتباط با گروه بزرگتري كه جامعه ناميده‌‌ مي­شود و اين گروه كوچك در واقع معرفي براي آن هستند، انجام دهد، محقق سعي دارد با کمک روش­ها و فنون آمار استنباطي مقادير مربوط به ويژگي­هاي جامعه را برآورد کند و اين کار را به گونه­اي انجام دهد که داراي اعتبار بوده و تا آنجا که امکان دارد از خطا به دور باشد؛ از آنجا که در اکثر مطالعات، محقق نمي­تواند به تک ­تک رويدادها و يا افراد تشکيل دهندة جامعه مورد نظر دسترسي داشته باشد، لذا بهره­گيري از روش­ها و فنون خاصي که استنباط آماري بر آنها استوارند ضرورت پيدا مي­کند. در بسياري از مطالعات، حتي اگر امکان دستيابي به واحدهاي اجزاء جامعه نيز ميسر باشد ملاحظات اقتصادي و مسئلة زمان نيز عوامل مهمي هستند که محقق را وادار مي­کنند با مطالعة نمونه­اي از جامعه به استنتاج و تعميم­هاي لازم بپردازد (سرمد و همکاران، 1388).
از این رو، در اين فصل کوشش شده ‌است ابتدا روش تحقیق و پس از آن به مواردی همچون جامعه آماری تحقيق، نمونه آماری و روش نمونه‌گيری، حجم نمونه، روش و ابزار جمع‌ آوری اطلاعات، تعيين روايی و پايايی ابزار، و روش‌های تجزيه تحليل داده‌ها پرداخته شود.
3-2) روش تحقیق:
پژوهشگران با توجه به زوایای مختلف تحقیق از جمله هدف، موضوع، ماهیت داده، و زمان تحقیق، انواع مختلف تحقیقات را بیان می کنند. در زیر به تقسیم بندی خصوصیات تحقیق فوق بر حسب پارامترهای در نظر گرفته شده می پردازیم:
تحقیق فوق بر اساس هدف، تحقیقی کاربردی و از دسته مطالعات توصیفی و مقطعی است. هدف تحقيقات کارُبردي توسعة دانش کاربُردي در يک زمينه خاص است. به عبارت ديگر تحقيقات کارُبردي به سمت کارُبرد علمي دانش هدايت مي‌شود. همچنین در این نوع تحقیق، نتايج يافته هايش براي حل مشكلات خاص انجام مي شود وتلاشي براي پاسخ دادن به يك معضل و مشکل عملي است كه در دنياي واقعي وجود دارد.
تحقیق فوق از نظر شيوه گردآوري اطلاعات تحقيق توصيفي از نوع همبستگي است. هدف تحقيق همبستگي عبارت است، از درک الگوهای پیچيدة رفتاري از طريق مطالعة همبستگي بين اين الگوها و متغيرهايي که فرض مي‌شود بين آنها رابطه وجود دارد. اين روش علي‌الخصوص در شرايطي مفيد است که هدف آن کشف رابطة متغيرهايي باشد که در مورد آنها تحقيقاتي انجام نشده است (دلاور، 1381).
تحقیق فوق بر اساس ماهیت داده ها، تحقیقی کمی بشمار می رود. به لحاظ نظری، اینگونه تحقیقات ریشه در مکتب اثبات گرایی دارد و صاحبنظران این روش علاقه مند به تبدیل اطلاعات تحقیق بصورت نمادهای ریاضی به منظور استفاده از قابلیت تحلیل های آماری و ریاضی برای توصیف و تحلیل پدیده های اجتماعی می باشند. در مجموع، روش اثباتی مدعی است که با روش تجربی سروکار دارد و شناخت حوادث و رویدادها و وضعیت های مختلف بر اساس مشاهده بدست استوار است. شناخت علمی، از طریق همبستگی مباحث نظری با مشاهده بدست می آید. یعنی در علم، نظریه و مشاهده، ذاتا˝ جدایی ناپذیرند. در هر صورت، هرگونه ابزاری که برای حصول به دقت نظر در علم مورد استفاده قرار گیرد، از نظر اثبات گرایان می تواند بکار گرفته شود (کرم پور، صفری، 1390).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

3-3) روش و ابزار گردآوری اطلاعات :
درتحقیق فوق از هر دو نوع روش گردآوری اطلاعات به ترتیب زیر استفاده شد :
1) مطالعات کتابخانه‌اي:
دراين قسمت جهت گردآوري اطلاعات در زمينه مباني نظري و ادبيات تحقيق موضوع، از منابع کتابخانه‌اي، مقالات،کتاب هاي مورد نياز و نيز از شبکه جهاني اطلاعات استفاده شد.
2) تحقيقات ميداني:
به منظور جمع‌ آوري داده‌ها و اطلاعات از پرسشنامه استاندارد استفاده شد. توزیع سوالات پرسشنامه و طیف پاسخگویی و منابع آنها در جدول 3-1 نشان داده شده است.
جدول 3-1) توزیع سوالات پرسشنامه

متغیر

ابعاد

سوالات

تعداد سوال

منبع

طیف لیکرت

خدمات
اتوماسیون

راحتی

1 الی 3

3

الحواری (2011)

از 1) کاملا مخالفم

کوریون به سرعت توسعه یافته و در جنین مرغ تا روز ۷ الی ۸ انکوباسیون کاملا با غشاء داخلی پوسته مجاور شده و به اتفاق غشاء داخلی پوسته آلانتوئیس تشکیل می شود. کوریون واسطه تبادل گازی و آبی می باشد.
آلانتوئیس به عنوان ته کیسه پسین روده رویان ظاهر می شود. تا ۱۰ روزگی انکوباسیون جنین مرغ آلانتوئیس حفره بین آمنیون و کوریون را پر می سازد.
حفره آلانتوئیک برای جمع آوری مواد زائد ترشحی ادرار، که بیشتر آن در پرندگان به صورت اسید اوریک ته نشین می شود، به کار می رود (۷).

۱۳-۲-معرفی تکنیک‏های بررسی جنین
۱-۱۳-۲رنگ آمیزی جنین:
هدف اصلی این روش مشخص کردن جنین ها در گروه‏های مختلف و مشاهده حرکات آنها پس از ترک Nest است. در مطالعات مدیریتی حیات وحش، که در آنها مشاهده جنین اردک ها دشوار است این روش با رنگ آمیزی جنین با رنگ روشن کار را آسان می کند (۱۱).
۲-۱۳-۲-نمایش جنین‏های زنده:
با باز کردن تخم انکوبه شده می توان رشد و تکوین جنین را به صورت روزانه و منظم و با جزئیات زیاد مشاهده کرد. این روشی جالب است که در آن تکوین جنین به دقت مطالعه می شود. بعد از یاد گرفتن باز کردن تخم‏های انکوبه شده می توانید به اشخاص دیگر روند رشد جنین را نشان دهید. در این روش جنین پس از باز شدن از بین می رود و دیگر قدر به ادامه رشد نمی باشد (۱۱).
هنگام آماده سازی جنین باید از ابزار‏هایی دقیق استفاده کنید و همچنین نام علمی تمام پرده‏های جنینی را باید بدانید.
۳-۱۳-۲تکنیک‏های تصویر برداری تشخیصی:
از جمله تکنیک‏های تصویر برداری تشخیصی، رادیولوژی و سیتی اسکن است که به علت استفاده از اشعه X در این دو تکنیک و مضر بودن این اشعه بر روی جنین به جز در برخی مطالعات پایه زیاد مورد استفاده قرار نگرفته است. در مقایسه با این تکنیک ها، از سونوگرافی و MRI به علت بی خطر بودن و امکان بررسی جنین در سنین مختلف نسبت به تکنیک‏های ذکر شده استفاده بیشتری شده است. تکنیک سونوگرافی در مورد جنین پستانداران بسیار کاربردی و در اولویت اول قرار دارد. در پرندگان این حالت به علت ساختار تخم متفاوت است و تکنیک عکس برداری با کمک تشدید مغناطیس در اولویت اول روش‏های عکس برداری تشخیصی قرار دارد که با توجه به پیشرفت دستگاه‏های MRI و افزایش قدرت و توانایی‏های این دستگاه ها، استفاده از این تکنیک در بررسی جنین پرندگان بیشتر شده و در حال گسترش است (۱۲، ۱۶ و ۱۷).
۱۴- ۲تکنیک MRI ( Magnetic Resonace Imaging) :
روشی خوبی برای بررسی تغییرات آناتومیک جنین در مراحل مختلف رشد جنین موجود زنده است. این تکنیک به دلیل غیر تهاجمی بودن، می تواند روش مناسبی در بررسی جنین پرندگان باشد. با بهره گرفتن از MRI جنین درون تخم می توان زرده، آلبومین و ساختار جنین را بررسی کرد. یکی از معایب استفاده از این روش برای بررسی جنین زنده، حرکت کردن جنین است که ایجاد آرتیفکت در تصاویر می کند. در مقایسه انجام MRI روی بافت‏های جنین فیکس شده که در آن حرکات جنین مشاهده نمی شود بسیار ساده تر می باشد (۱۴، ۱۶ و ۱۷).
برای کنترل حرکات جنین در مطالعه Duce و همکاران بر روی جنین بلدرچین از سرد کردن تخم بوسیله آب سرد استفاده شده که نتایج خوبی در تصویر برداری داشته است (۹ و ۱۶).
Diffusion Tensor Imaging (DTI) نیز پروتکلی جدید از تکنیک MRI برای مطالعه سیستم عصبی مرکزی جنین است که می تواند به عنوان جایگزینی برای پروتکل‏های قدیمی تر استفاده شود (۱۲ و ۱۵).
فصل سوم
مواد و روش­ کار
فصل سوم: مواد و روش­ کار
۱-۳- مواد مصرفی:
نمونه ها: تعداد ۱۰ عدد تخم شترمرغ نژاد کانادایی ۷ تخم نطفه دار و ۳ تخم بدون نطفه برای این مطالعه انتخاب شد.
سیلیکات ژل: به عنوان جاذب رطوبت استفاده شد.
۲-۳- وسایل مورد نیاز:
_ دستگاه انکوباتور: دستگاه انکوباتور یا ستر ساخت شرکت توسن در ایران می باشد و ظرفیت ۱۳۵ عدد تخم شترمرغ را دارد.
_ جعبه یونولیتی: جعبه یونولیتی که به رطوبت سنج و دماسنج مجهز شده جهت حمل تخم شترمرغ از مزرعه تا مرکز ام ار ای و بلعکس استفاده شد.
_ دستگاه ام ار ای: دستگاه ام ار ای مورد استفاده در این مطالعه، دستگاه مرکز کوثر واقع در بیمارستان امام رضا (ع) مشهد بود که ساخت شرکت زیمنس می باشد. مدل این دستگاه سمفونی و با قدرت ۵/۱ تسلا است.
۳-۳- روش کار:
تعداد ۶ عدد تخم شترمرغ اصلاح نژاد شده کانادایی (گردن مشکی) جهت این مطالعه انتخاب شد. این تخم ها از خانواده‏های پنج تایی شامل دو نر و سه ماده با سن حدود چهار سال برداشته شد.
تخم ها یک ساعت پس از تخمگذاری از داخل پن برداشته شد و در اتاق انبار قرار گرفت. در این اتاق دما c°۱۸ و رطوبت ۴۰ درصد بود. تخم ها در این مرحله روزانه بین ۴ الی ۶ مرتبه چرخانده شد و در یک روز مشخص در هفته داخل دستگاه قرار داده شد. قبل از قراردادن تخم ها در دستگاه، دمای تخم برای مدت ۱۲ ساعت به c°۲۵ رسید و بعد از ضدعفونی با گاز حاصل از مخلوط شدن فرمالین و پرمنگنات در دستگاه ستر در محل مزرعه و در طبقه بالای ستر قرار داده شد.
دمای دستگاه ستر c°۳۶.۴ و رطوبت آن ۱۸.۵ درصد تنظیم شد که با دستگاه کالیبراسیون تستو امتحان گردید که از این طریق از صحت اعداد تنظیمی دستگاه مطمئن شدیم. بازه تغییرات دمای دستگاه c°۰.۱ و تغییرات رطوبت ۰.۵ درصد قرار داده شد.
تخم ها از محل مزرعه تا مرکز ام ار ای توسط جعبه یونولیت حمل می شدند که مجهز به دماسنج و رطوبت سنج شده بود تا دما و رطوبت تخم ها تا حدامکان حفظ شود. در صورت زیاد شدن رطوبت از پودر ژل سیلیکات برای پایین آوردن آن استفاده می شد.
کویل‏های مورد استفاده در این مطالعه کویل‏های سر، زانو و نخایی بوده است.
اولین مرحله ام ار ای در روز صفر و قبل از گذاشتن تخم ها در دستگاه انجام شد. سپس در روز‏های ۲، ۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۴، ۱۶ و ۱۸ ام ار ای بر روی این تخم ها انجام شد. سه عدد تخم بی نطفه با توجه به شکل ظاهری، سابقه تولید فنس و وزن تخم انتخاب شد تا به عنوان گروه شاهد منفی در این تحقیق استفاده شود تا با نمونه‏های نطفه دار مقایسه شود.
تصاویر با پروتکل‏های T1W و T2W گرفته شد. برش تصاویر به روش ۳D انجام شده است. و با نرم افزار Syngopack مورد مطالعه قرار گرفت.
تصاویر با مقطع عرضی و سهمی گرفته شده که بسته به نوع پروتکل مورد استفاده تعداد مقاطع و نوع تصاویر متفاوت است.
در زمان عکس برداری به علت نداشتن زمان کافی، هزینه بر بودن این تصاویر و عدم وجود مرکز ام ار ای دامپزشکی مجبور به قرار دادن دو تخم در کنار هم هنگام عکس برداری بودیم.
تصاویر به صورت خام در اختیار ما قرار گرفت که با بهره گرفتن از نرم افزار Syngopack اطلاعات بررسی و پردازش شد.
پس از اتمام کار در روز هجدهم برای تایید تشخیص نطفه دار بودن تخم ها، آن ها را باز کرده و به صورت ماکروسکوپی جنین دار و یا بی نطفه بودن مورد تایید قرار گرفت.
فصل چهارم
نتایج
فصل چهارم: نتایج
در این قسمت تصاویر در دو گروه بی نطفه و نطفه دار تنظیم شده است. در هر کدام از این دو گروه، از دو نوع تصویر سهمی و عرضی استفاده شده. این تصاویر از بین کلیه عکس‏های حاصل از این پژوهش گرد آوری شده و بهترین عکس‏های مورد نظر جهت بررسی قسمت ها و ساختارهای تخم می باشد.
تصاویر نطفه دار با حرف (الف) و بی نطفه با حرف (ب) مشخص شده است.
سعی شده از کلیه تصاویر T1W و T2W مطلوبه بدست آمده در مطالعه، بنا به مورد استفاده شود.
۱-۴- تخم روز صفر :
در هر دو گروه مشخصات یکسانی دیده می شود و هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. زرده در وسط قرار دارد که به علت تفاوت در تراکم آن به صورت لایه لایه دیده می شود. در بالای زرده اتاقک هوا قرار دارد و اطراف زرده را سفیده پر کرده است. لتبرا و پایک لتبرا به راحتی قابل رویت است که در تصاویر نامگذاری شده.
تصویر۴- ۱: الف، مقطع سهمی تخم شترمرغ نطفه دار صفر روزه، پروتوکل T1W ، ۱: اتاقک هوا، ۲: زرده، ۳: سفیده، ۴: لایه های زرده، ۵: لتبرا، ۶: پایک لتبرا.
تصویر۴- ۲ : الف، مقطع عرضی تخم شترمرغ نطفه دار صفر روزه، پروتوکل T1W ، ۱: سفیده، ۲: زرده، ۳: لایه های زرده، ۴: لتبرا.
تصویر۴- ۳: ب، مقطع سهمی تخم شترمرغ بی نطفه صفر روزه، پروتوکل T1W ، ۱: اتاقک هوا ۲: زرده ۳: سفیده ۴: لتبرا ۵: پایک لتبرا ۶: لایه های زرده
تصویر۴- ۴: ب، مقطع عرضی تخم شترمرغ بی نطفه صفر روزه، پروتوکل T1W ، ۱: سفیده ۲: زرده ۳: لایه های زرده ۴: لتبرا
۲-۴- تخم دو روزه
در تصویر تخم دو روزه تغییر محسوسی نسبت به تخم روز صفر دیده نمی شود. لتبرا، پایک لتبرا، زرده و… بدون تغییر نسبت به روز صفر قرار دارند و در هردو گروه نطفه دار و بی نطفه یکسان هستند.
تصویر۴- ۵: الف، مقطع سهمی تخم شترمرغ نطفه دار دو روزه ، پروتوکل T1W ، ۱: اتاقک هوا، ۲: زرده، ۳: سفیده، ۴: پایک لتبرا، ۵: لتبرا
تصویر۴- ۶: ب ، مقطع سهمی تخم شترمرغ بی نطفه دو روزه، پروتوکل T1W ، ۱: اتاقک هوا، ۲: زرده، ۳: سفیده، ۴: لایه های زرده، ۵: لتبرا
تصویر۴- ۷: الف، مقطع عرضی تخم شترمرغ نطفه دار دو روزه ، پروتوکل T1W ، ۱: سفیده، ۲: زرده، ۳: لتبرا
تصویر۴- ۸: ب ، مقطع عرضی تخم شترمرغ بی نطفه دو روزه، پروتوکل T1W، ۱: سفیده، ۲: زرده، ۳: لایه های زرده، ۴: لتبرا
۳-۴- تخم چهار روزه
در هر دو گروه اتاقک هوا بزرگ تر شده است. در گروه نطفه دار زرده در حال از دست دادن حالت لایه لایه خود است. در گروه بی نطفه به جز بزرگ تر شدن اتاقک هوا، تغییر محسوس دیگری مشاهده نمی شود. لتبرا و پایک لتبرا در هر دو گروه بدون تغییر است.

۳۸- سفراءُ الصباح نورٌ وَ طیرٌ تتغنّی فی مائسات الغصون ( همان ، ص۳۶۶)
پیام آورندگان صبح ، نور و پرنده ای که بر شاخسارهای آرمیده ترانه می سراید ، می باشند .
استعاره در کلمه « الصباح »
نوع استعاره : مکنیه
۳۹- وَ نسیـمٌ یُداعِبُ الدوحَ ، وَالبحرُ شجـیُّ الغنـاء عذب المَجـون ( همان ، ص۳۶۶)
و نسیم با درخت تنومند بازی می کند و دریا ترانه هایش غمگین است و سرگرمیش گوارا .
دواستعاره در کلمات « نسیمٌ » و « البحرُ» وجود دارد .
نوع استعاره ها : مکنیه
۴۰- فوقَ عرش الصباح ترشفُ طلّا مِن ثغورِالأقاح علّا ونهلا ( همان ، ص۳۶۸)
نورازبالای عرش صبح دمید درحالی که قطره های شبنم را ازدهان بابونه های سفید پی در پی سرمی کشد.
دواستعاره در کلمات « الصباح » و « الأقاح » وجود دارد .
نوع استعاره ها : مکنیه
۴۱- ها هُنا نرجسٌ یُحیی الأقاحا وَ الدَّوالی تعانِقُ التفاحا ( همان ، ص۳۶۹)
هان آنجا نرگسی است که به بابونه سلام می دهد و سبدها سیبها را در آغوش می گیرند .
دواستعاره در کلمات « نرجسٌ » و « الأقاح » وجود دارد .
نوع استعاره ها : مکنیه
۴۲- ضحکَ الرّوضُ حیــنَ فاضت عُیونُـــه ( همان ، ص۳۶۹)
باغ هنگامی که چشمه هایش پر وجاری شدند خندید .
استعاره در کلمه « الرّوضُ »
نوع استعاره : مکنیه
۴۳- هامَ صفصافهُ فناحَـت غصـونُــهُ ( همان ، ص۳۷۰)
درخت بیدش شیدا و شاخه هایش نوحه سر دادند .
دواستعاره در کلمات « صفصاف » و « غصونُ » وجود دارد .
نوع استعاره ها : مکنیه
۴۴- ذاکِرٌ أنتَ عهدَنا یا غدیرُ یَومَ کُنّا وَ العیشُ غَضُّ نضیرُ ( همان ، ص۳۷۱)
و تو ای برکه روزگار ما را به یاد داری ، روزی که مابودیم زندگی با طراوت بود و سبز .
دواستعاره در کلمات « غدیر » و « العیشُ » وجود دارد .
نوع استعاره ها : مکنیه
۴۵- خطراتُ النسیم فی وادیک صبَّحَتنی بقبلهٍ مِن فیک ( همان ، ص۳۷۳)
وزشهای نسیم در وادی تو با بوسه ای از دهانت به من صبح به خیر گفتند .
استعاره در ترکیب « خطراتُ النسیم »
نوع استعاره : مکنیه
۴۶- فیصدّنی أدبی فأبعَدُ هیبه وَ أودُّ لو أجثوعلـی قدَمیهـا ( همان ، ص۳۷۵)
ادب من مرا بازمی دارد وازترس دور می شوم در حالی که آرزو میکنم ای کاش پیش گامهایش زانومی زدم .
استعاره در کلمه « أدب »
نوع استعاره : مکنیه
۴۷- فهفا البلبلُ نحوی هاتفاً : أصغِ لشدوی ( همان ، ص۳۸۳)
بلبل به طرف من پرواز کرد در حالی که فریاد می زد : به آواز من گوش بده .
استعاره در کلمه « البلبلُ »
نوع استعاره : مکنیه مطلقه
۴۸- نقلَ الکأسُ حدیثاً عَن ثنایاکِ العِـذاب ( همان ، ص۳۹۳)
جام سخنی از دندانهای گوارای تو نقل می کند .
استعاره در کلمه « الکأسُ »
نوع استعاره : مکنیه
۴۹- هو یا روحی لُروحی کالندی للنَّرجس ( همان ، ص۳۹۴)
او ای روح من برای جانم همچون شبنم است برای نرگس .

استعاره در کلمه « روح » در « یا روحی »
نوع استعاره : مصرحه اصلیه
۵۰- فابتسمَ الحبُّ لَهُ فأحسَنَ الظنّا ( همان ، ص۳۹۵)
عشق به او لبخند زد و گمانش نیکو شد .
استعاره در کلمه « الحبُّ »
نوع استعاره : مکنیه

نمودار ۴-۴ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه جیره بلدرچین بر افزایش وزن در ۴۲- ۰ روزگی ۴۸
نمودار ۴-۵ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه جیره بلدرچین بر ضریب تبدیل غذا در ۲۱- ۰ روزگی ۴۹
نمودار ۴-۶ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه جیره بلدرچین بر ضریب تبدیل غذا در ۴۲- ۲۲ روزگی ۴۹
نمودار ۴-۷ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه جیره بلدرچین بر ضریب تبدیل غذا در ۴۲- ۰ روزگی ۵۰
نمودار ۴-۸ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه بر کلسترول خون بلدرچین در ۴۲ روزگی ۵۲
نمودار ۴-۹ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه بر تری گلسرید خون بلدرچین در ۴۲ روزگی ۵۲
نمودار ۴-۱۰ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه بر LDL خون بلدرچین در ۴۲ روزگی ۵۳
نمودار ۴-۱۱ : اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه بر گلبول‌های قرمز خون بلدرچین در ۴۲ روزگی ۵۳
نمودار ۴-۱۲: اثر سطوح مختلف سیاه‌دانه بر SRBC در بلدرچین در ۴۲ روزگی……………………………..۵۶
چکیده
هدف از انجام این پژوهش بررسی تأثیر سطوح مختلف بذر سیاه‌دانه بر عملکرد رشد، برخی از فاکتورهای خونی و پاسخ ایمنی در بلدرچین بود. بدین منظور ۲۴۰ قطعه بلدرچین یک روزه در ۴ تیمار و ۴ تکرار و ۱۵قطعه بلدرچین در هر تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی توزیع شدند. گروه ­های آزمایشی شامل تیمار شاهد(جیره پایه+۰% سیاه‌دانه)، تیمار یک (جیره پایه+۵/۰% سیاه‌دانه)، تیمار دو (جیره پایه+۱% سیاه‌دانه)، تیمار سه (جیره پایه+۵/۱% سیاه‌دانه) و پس از آنالیز سیاه‌دانه جیره مطابق با NRC سال۱۹۹۴ تنظیم شد. طول دوره آزمایش ۶ هفته بود. مصرف خوراک، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در پایان هر هفته اندازه گیری شد. و در پایان دوره برای اندازه گیری فاکتورهای خونی از هر تکرار دو بلدرچین برای خون گیری انتخاب گردید، برای اندازه گیری پاسخ ایمنی علیهSRBC روزهای ۱۴ و ۲۸ خون گوسفندی به صورت عضلانی تزریق گردید ۷ و ۱۴ روز پس از تزریق خون گیری از دو بلدرچین انجام شد در روزهای ۲۸ و ۴۲ از هر تیمار ۲ قطعه بلدرچین برای اندازه گیری بازده لاشه و اندام‌های ایمنی انتخاب شد. ۲۱ – ۰ روزگی تیمار ۳ نسبت به سایر تیمارها مصرف خوراک بیشتری داشت و تفاوت معنی داری را نشان داد (۰۵/۰ ≥ p)، تیمار ۲ بیشترین افزایش وزن و بهترین ضریب تبدیل را نسبت به سایر تیمارها نشان داد (۰۵/۰ ≥ p)، تیمار شاهد بیشترین میزان LDL، کلسترول و تری گلسرید را داشت (۰۵/۰ ≥ p)، تیمارهای ۲و ۳ به طور معنی داری بیشترین میزان گلبول‌های قرمز را نسبت به تیمار شاهد داشتند (۰۵/۰ ≥ p)، درصد بورس نسبت به وزن زنده در ۴۲ روزگی تیمار شاهد نسبت به سایر تیمارها تفاوت معنی داری داشت (۰۵/۰ ≥ p)، تیمار ۳ در نسبت بیضه در نرها نسبت به سایر تیمارها تفاوت معنی داری داشت (۰۵/۰ ≥ p)، میزان پاسخ ایمنی علیه SRBC در هفته ششم تیمار ۲ با سایر تیمارها تفاوت معنی داری داشت (۰۵/۰ ≥ p)، تفاوت بین تیمارها از لحاظ (HDL،VLDL ، آلبومین، پروتئین کل، هموگلوبین، هماتوکریت، بازده لاشه، سینه، ران‌ها، کبد، طحال، سنگدان، قلب، چربی بطنی) تفاوت معنی داری نبود (۰۵/۰ ≥ p).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

واژه‌های کلیدی: سیاه‌دانه، عملکرد تولیدی، فاکتورهای خونی، ایمنی، بازده لاشه، بلدرچین
فصل اول:
مقدمــه
دسترسی مطمئن به منابع غذایی مورد نیاز جوامع بشری به صورت یک ضرورت اجتناب ناپذیر در آمده است. وضعیت تولید مواد غذایی در دنیای امروز به خصوص در کشورهای در حال توسعه یکی از مسائل مهم اقتصادی به شمار می‌رود و بر اساس برخی پیش بینی‌ها این مسئله در آینده نزدیک ممکن است مشکلات اجتماعی را به همراه داشته باشد. افزایش روز افزون جمعیت دنیا به ویژه در کشورهای فقیر مهم‌ترین دلیل این امر می‌باشد (۶). بیشتر کشورهای در حال توسعه غذای مورد نیاز جمعیت خود را به سختی تأمین می‌کنند و بخش عظیمی از جمعیت انسانی جهان از سوء تغذیه رنج می‌برند (۵۷). نیاز به پروتئین از مسائل پیش روی تغذیه انسان می‌باشد و اهمیت آن در رشد و سلامت کاملاً روشن می‌باشد. با افزایش جمعیت جهان، نیاز بشر به مواد پروتئینی روز به روز افزایش یافته است. این مسئله سبب شده که بسیاری از حیوانات را که گوشت آن‌ها برای مصرف انسان مناسب است، به صورت اهلی درآورده و با پرورش صنعتی آن‌ها بخشی از احتیاجات پروتئینی انسان برطرف گردد، امروزه با توجه به افزایش روز افزون جمعیت و لزوم تأمین مواد غذایی، بهبود راندمان تولید سبب می‌شود تا سطح تغذیه مردم جهان به تدریج بهبود یابد (۷). صنعت طیور نقش عمده‌ای در این توسعه و بهبود خواهد داشت. بنابراین یکی از اهداف اصلی در این صنعت، بهبود راندمان تولید با حداقل هزینه است. از آن جا که بخش تغذیه در این صنعت قسمت اعظم هزینه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد، لذا تلاش در جهت بهبود کار آیی، استفاده از مواد مغذی در جیره امری ضروری و قابل توجه می‌باشد (۱۱). دانشمندان در اکثر نقاط جهان فعالیت‌های مستمری را جهت رفع این نیازها آغاز کرده‌اند. از جمله این فعالیت‌ها که از سال‌ها پیش شروع شده است اهلی کردن، پرورش و اصلاح بعضی از گونه‌های پرندگان وحشی می‌باشد. به عنوان مثال توسعه صنعت بلدرچین در استونیا از زمان ورود تخم بلدرچین به آنجا در سال ۱۹۷۶ آغاز گشت و روی خصوصیات مورفولوژیکی بلدرچین و تحقیق در مورد گله‌های پر تولید و مقاوم در این کشور بررسی و مطالعه گردید (۲). در این ارتباط پرورش بلدرچین در اوایل قرن بیستم توسط دامپروران از اهمیت خاصی برخوردار شد. از آن جا که سلامتی، پویایی و شکوفایی استعدادهای افراد هر جامعه، در گرو تغذیه صحیح و کافی، به ویژه بخش پروتئین حیوانی افراد آن جامعه است. لذا برای تأمین پروتئین حیوانی توسعه هر چه بیشتر دامپروری، به ویژه صنعت پرورش طیور و سایر پرندگان از جمله بلدرچین ضرورت انکار ناپذیری پیدا می‌کند (۳). مطالعه روی بلدرچین به عنوان یک پرنده به دلایل متعددی می‌تواند جنبه بنیادی یا کاربردی پیدا کند. هم اکنون از بلدرچین به عنوان حیوان آزمایشگاهی در سطح گسترده استفاده می‌شود. و مزایای فراوان دیگری نیز سبب اهمیت پرورش بلدرچین شده است. بلدرچین با داشتن خصوصیات مناسب جثه کوچک، رشد سریع، بلوغ زودرس، تولید بالای تخم، فاصله کوتاه تخم گذاری حدود ٢٠ ساعت، فاصله کوتاه ایجاد نسل، نیاز کم به محیط پرورشی از نظر مساحت، نیاز به غذای کم، مقاومت به شوری جیره تا حد ٣ درصد نمک دوره انکوباسیون کوتاه، مقاومت به بسیاری از بیماری‌های متداول جوجه‌های گوشتی، کیفیت بالای گوشت و تخم، قیمت بالای تولیدات، هزینه کم مواد غذایی و درمان، و بازگشت سریع سرمایه و … به عنوان پرنده‌ای با ارزش اقتصادی شناخته شده و هم اکنون در بسیاری از کشورهای جهان پرورش داده می‌شود. و تحقیقات گسترده‌ای بر روی آن در حال انجام می‌باشد (۸۰). اولین بار پرورش صنعتی این پرنده در استان تهران در محل ماهی سرای کرج توسط دکتر معتمد انجام شد. سپس دکتر رادی میبدی در یزد اقدام به پرورش بلدرچین به صورت صنعتی نمود. به دنبال آن در شهر‌های مختلف کشور از جمله تبریز، مشهد، قم، کرج و دیگر نواحی پرورش بلدرچین در واحد‌ها‌ی صنعتی کوچک و بزرگ رواج یافت (۲).
وجود ویژگی‌های مناسب سبب شده تا بلدرچین به عنوان یک پرنده مطلوب نزد کشاورزان و پرورش دهندگان تلقی شده و علا قمند ان زیادی به پرورش صنعتی این پرنده روی آورند ( ۲).
پرورش بلدرچین امروزه جایگاه خاصی در صنعت پرورش طیور پیدا کرده است و با توجه به تقاضای مردم، پرورش آن رو به گسترش است. بلدرچین و جوجه‌های گوشتی جزء پرندگانی هستند که از رشد سریعی برخوردارند. این پرندگان در طی دوره پرورش با عوامل استرس‌زای مختلفی مواجه می‌شوند و این استرس‌ها باعث تغییر در هورمون‌ها، کاهش خوراک مصرفی، تغییر در متابولیسم مواد مغذی و تضعیف سیستم ایمنی می‌شود. از راهکارهای توفیق در صنعت پرورش طیور تغذیه مناسب است که از جهات مختلف مورد توجه بوده، از جمله می‌توان به ارتباط تغذیه با رشد و ارتقاء ایمنی اشاره نمود (۸۰). در این راستا شرایط تغذیه‌ای، اعمال ایمونولوژی و پاسخ به عوامل عفونی را در میزبان تحت تأثیر قرار می‌دهد و بر عکس، بیماری‌های عفونی حاد یا مزمن نیز اثر زیان باری بر شرایط تغذیه‌ای خواهد گذاشت. در مورد کنترل، پیشگیری مهم‌تر از درمان است. زیرا اولاً درمان در جایگاه‌های بزرگ مشکل بوده و ثانیاً هزینه‌های آن زیاد است. در حالی که پیشگیری بیماری‌ها آسان‌تر و هزینه آن کمتر است. از این رو باید تدابیری اتخاذ نمود که به جای درمان، مسئله پیشگیری از بیماری‌ها را مد نظر قرار داد. برای پیشگیری از بروز بیماری‌ها و بالا بردن مقاومت، روش‌های متعددی وجود دارد از جمله واکسیناسیون، استفاده از آنتی بیوتیک ها و غیره که هر یک از این روش‌ها علی رغم ارتقاء عملکرد سیستم ایمنی معایبی مانند ایجاد مقاومت میکروارگانیسم ها نسبت به آنتی بیو تیک ها دارند و مدت زمان مصرف آنتی بیوتیک ها و فاصله آخرین مرحله استفاده از آن‌ها تا زمانی که طیور به کشتار گاه منتقل می‌شوند، می‌بایست مورد بررسی قرار گیرد و حتی در صورت رعایت همه موارد، احتمال بروز عوارض جانبی ناشی از باقی ماندن این مواد در لاشه و در بدن افرادی که از این محصولات خصوصاً به مقدار زیاد در رژیم غذایی خود استفاده می‌کنند، وجود دارد. در نتیجه نگرانی‌های ناشی از اثرات نامطلوب مصرف زیاد آنتی بیوتیک ها در تغذیه طیور روز به روز در حال گسترش است (۴۶).
در دهه‌ های اخیر جهت بالا بردن بازده تولیدی دام و طیور از ترکیباتی به عنوان افزودنی‌های غذایی و محرک رشد که در دسترسی مواد مغذی جیره و بهبود رشد استفاده شده است، که از جمله این ترکیبات آنتی بیوتیک های محرک رشد بوده که به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند ولی با توجه به اثرات مضر استفاده از آنتی بیوتیک های و محدود بودن استفاده از آن‌ها، متخصصین تغذیه دام و طیور در پی جایگزینی برای این ترکیبات هستند. از سال ۲۰۰۶ در اروپا کاربرد هر نوع آنتی بیوتیکی به عنوان محرک رشد در جیره دام و طیور ممنوع گردید (۹۱).
حذف آنتی بیوتیک ها از جیره دام و طیور به عنوان محرک رشد به دلایل مختلفی بود که مهم‌ترین آن‌ها ایجاد میکروارگانیسم های مقاوم به آنتی بیوتیک ها، مخفی شدن عفونت‌های موجود، مسمومیت دارویی و بقایای آنتی بیوتیکی در محصولات می‌باشد (۷). با توقف استفاده از آنتی بیوتیک ها، افزایش بیماری و کاهش تولید به کرات در جوجه‌های گوشتی مشاهده شد (۳۸). همچنین چنانچه یک ترکیب ضد میکروبی برای مدت طولانی استفاده شود، برخی از باکتری‌ها نسبت به آن مقاوم خواهند شد و لذا در بدن پرنده تکثیر می‌یابند. به همین دلیل محرک‌های رشد با منشأ غذایی در طی زمان طولانی کم اثرتر می شوند. ممکن است آنتی بیوتیک های مختلف به طور هم‌زمان و یا به صورت متناوب در جیره پرندگان استفاده شوند. همچنین به علت نگرانی‌ها از انتقال عامل مقاومت از یک میکروب به میکروب دیگر نگران کننده است به دلیل وجود نگرانی‌ها در مورد عوارض جانبی داروهای شیمیایی و کاهش اثرات آن‌ها در مدت زمان طولانی و همچنین کارایی بیشتر داروهای مشتق شده از گیاهان دارویی در درمان بیماری‌ها نسبت به داروهای شیمیایی باعث افزایش میل به استفاده از گیاهان دارویی به عنوان جایگزین مناسب در درمان بیماری‌ها شده است (۱۰). نتایج پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد مصرف جایگزین آنتی بیوتیک ها از جمله گیاهان دارویی، پروبیوتیک ها و اسیدهای ارگانیک می‌تواند باعث بهبود عملکرد طیور از جمله بهبود مصرف خوراک، افزایش وزن، ضریب تبدیل و کاهش شمار باکتری‌های مضر دستگاه گوارش شود. کارائی این جایگزین‌ها قابل رقابت و مقایسه با آنتی بیوتیک های محرک رشد می‌باشد (۶۹). گیاهان داروئی ترکیبات گیاهی می‌باشد که به واسطه فعالیت ضد میکروبیشان شناخته شده‌اند. داروهای گیاهی به عنوان درمان جایگزین با عوارض کمتر و خواص متعدد و در برخی موارد به عنوان تنها درمان موثر در درمان بیماری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله این گیاهان، گیاه سیاه‌دانه است که تاریخچه غنی طبی و مذهبی دارد. سیاه‌دانه از زمان‌های قدیم به عنوان یک گیاه دارویی و ادویه‌ی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این گیاه بومی اروپای جنوبی، آفریقای شمالی و آسیاست؛ و در ایران سیاه‌دانه در نقاط مختلف به عمل می‌آید. بذر گیاه سیاه‌دانه که به سیاه‌دانه معروف است توسط مصرهای باستانی و پزشکان یونانی برای درمان سردرد، اسم، آلرژی و سیستم ایمنی مورد استفاده قرار می‌گرفته است (۵۶). این گیاه یکی از قدیمی‌ترین گیاهان اهلی شناخته شده است که دانه‌های آن در مقبره تو تن خامون^[۱] یافت شده است و دانه این گیاه به عنوان چاشنی و در طب سنتی در طول تاریخ و در فرهنگ‌های مختلف استفاده می‌شده است (۳۱). از این گیاه به طور گسترده در طب سنتی استفاده شده (۸۵)؛ و حاوی مواد شیمیایی مفید و دارای ارزش درمانی بالا است (۳۲).
دانه گیاه سیاه‌دانه توسط مصری‌های باستان و پزشکان یونانی برای درمان بسیاری از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفته شده است (۸۱). پزشکی مسلمان دانه‌های سیاه‌دانه را به عنوان یک دارو برای سرما خوردگی و بسیاری از بیماری‌های دیگر در نظر گرفته است. به عنوان مثال در یکی از کتاب‌های مسلمانان گفته شده است که سیاه‌دانه درمان هر دردی به جز مرگ می‌باشد (۳۱). در ایران از دانه‌ی این گیاه به عنوان چاشنی در نان، ماست، ترشی و پنیر استفاده می‌شود (۴۷). مواد مختلفی از دانه سیاه‌دانه استخراج شده است (۴۱). تایموکینون^[۲]، تایموهیدروکینون^[۳]، تیمول^[۴] و کارواکرول^[۵] از مواد مؤثره مهم در عصاره آبی دانه این گیاه می‌باشند (۷۱) که جزء گروه مهمی از متابولیک های ثانویه یعنی ترپن ها^[۶] می‌باشند (۳۲). تایموکینون از ترکیبات اصلی بذر گیاه سیاه‌دانه است و اثرات درمانی بسیار زیادی به این ماده نسبت داده شده است (۲۹).
در سال‌های اخیر دانه‌های گیاه سیاه‌دانه مورد تحقیقات وسیع فارماکولوژیک بوده است. این مطالعات دامنه وسیعی از اثرات مانند ضد باکتری (۴۳)، ضد تومور (۳۹)، ضد التهاب (۵۳)، مسکن (۶۱)، کاهنده قند خون (۲۷)، شل کننده عضلات صاف، سیتوتوکسیک و محرک ایمنی (۳۰) را نشان می‌دهد.
خواص گیاه دارویی سیاه‌دانه به علت ترکیبات و مواد تشکیل دهنده آن می‌باشد مطالعات نشان می‌دهد که سیاه‌دانه موجب بهبود مصرف خوراک، عملکرد رشد و سیستم ایمنی می‌شود (۸۴)؟ بنابراین هدف از این پژوهش بررسی تأثیر سطوح مختلف بذر سیاه‌دانه بر عملکرد رشد، خصوصیات و بازده لاشه، برخی از فاکتورهای خونی و پاسخ ایمنی در بلدرچین ژاپنی می‌باشد.
فصل دوم:
بررسی منابع
۲-۱- طبقه بندی بلدرچین
بلدرچین (ژاپنی) در راسته گالیفورم و در خانواده فازیانیده و همراه با کبک و قرقاول در یک گروه قرار دارد، در مورد رده بندی این پرونده نظریات متفاوتی وجود دارد. شکل ۲-۱ نشان دهنده‌ی رده بندی بلدرچین است.

Aves (Bird)

رده

Galliformes (Game Birds and fowl)

راسته

Phasianidae

Tetraonidae

خانواده

quail

Partridgs

Pheasants

Capercaillie