عوامل بسیار زیادی دست به دست هم دادند تا تبلیغات اینترنتی در ایران نسبت به میزان توجهی که جامعه به این رسانه می کند بسیار کمتر شود. یکی از مهمترین این عوامل نداشتن مدل کسب و کار است. اصولاً سایتهای ایرانی با دید تجاری ایجاد نمی شوند و در نتیجه برای مدل کسب و کار مشخص تعریف نمی شود. این سایتها عموماً جنبه شخصی داشته و یا تنها معرفی و اطلاع رسانی را در دستور کار خود قرار داده اند. بدیهی است که آمار بازدیده کنندگان چنین سایتهایی بالا نخواهد بود. به طور کلی هر فعالیت اینترنتی در دو هدف عمده می تواند دنبال شود: اول اینکه هر تبلیغی با هدف ایحاد ارتباط و رساندن پیامی انجام شود. دوم اینکه هدف از انجام تبلیغ فروش محصول باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در ایران هنوزه تبلیغات اینترنتی در سبد شرکتهای تبلیغاتی که در بسیاری از موارد به عنوان مشاور تبلیغ دهندگان، خدماتی را به آنها عرضه می نماید جایگاه مناسبی پیدا نکرده است. (گلچین فر, و غیره, تهران)
۲-۱۳-۵-۲-۱ تنگناها و محدودیتهای تبلیغات اینترنتی در ایران:
با توجه به ویژگی‌ها و ماهیت صنعت تبلیغات اینترنتی ایران، چنین به نظر می‌رسد که پنچ گروه عمده در این صنعت نقش ایفا می‌کنند. این پنج گروه شامل ناشران اینترنتی، سازمانهای تولیدی و خدماتی،‌ شرکتهای تبلیغاتی، دولت و مخاطبین تبلیغات می‌باشند. در زیر مشکلات و محدودیت‌های تبلیغات اینترنتی در ایران به تفکیک گروه‌های ذیل آمده است:
۱- سازمانهای تولیدی و خدماتی
یکی از مهمترین مواردی که موجب محدود ماندن تبلیغات اینترنتی در ایران شده است دانش و اطلاعات ناکافی مدیران سازمانهای تولیدی و خدماتی از کاربردهای تبلیغات در اینترنت می‌باشد. اغلب مدیران ایرانی از مزایا و فرصتهای فراوانی که با تبلیغ در اینترنت می‌توانند عاید سازمان خود کنند بی‌اطلاع و یا حداقل کم‌اطلاع هستند. آن دسته از مدیرانی هم که اندک توجهی به اینترنت دارند درک صحیح و کاملی نسبت به نیازهای مخاطبین اینترنتی خود ندارند و در نتیجه از سرمایه‌گذاریهای خود در زمینه تبلیغات اینترنتی نتیجه درخور توجهی به دست نمی‌آورند. علاوه بر این مدیرانی که تبلیغات خود را وارد صفحات اینترنتی کرده‌اند، غالباً سایتهای خارجی را به عنوان رسانه اینترنتی خود انتخاب می‌کنند چرا که نسبت به کارایی و اثربخشی سایتهای ایرانی اطمینان لازم را ندارند.
۲- شرکتهای تبلیغاتی
بسیاری از سازمانها، امور تبلیغاتی خود را به شرکتهای تبلیغاتی واگذار می‌کنند. این شرکتها به برنامه‌ریزی تبلیغاتی برای سازمانهای طرف قراداد خود اقدام می‌کنند. در این برنامه رسانه‌های تبلیغاتی مانند تلویزیون، رادیو، مجلات و روزنامه‌های عمومی و تخصصی، تابلوهای تبلیغاتی در سطح شهر پیشنهاد می‌شوند. آنچه مسلم است هنوز اینترنت در پورتفولیوی این شرکتها از سهم و جایگاه قابل توجهی برخوردار نیست از این رو اینترنت توسط متخصصین تبلیغاتی نیز مورد بی‌مهری واقع شده است. از جمله دلایل کم‌توجهی شرکتهای تبلیغاتی به رسانه اینترنت، می‌توان به کم بودن حاشیه سود تبلیغات اینترنتی برای شرکتهای تبلیغاتی اشاره کرد که این خود به دلیل هزینه اندک این نوع تبلیغات می‌باشد. همچنین فقدان آمار و ابزارهای مناسب برای نظارت و کنترل بر عملکرد تبلیغات اینترنتی موجب شده است تا سهم چندانی از طرف شرکتهای تبلیغاتی برای این نوع تبلیغات درنظر گرفته نشود.
۳- ناشران اینترنتی
ناتوانی سایتهای ایرانی در جذب تبلیغات را می‌توان از موانع عمده رشد و گسترش تبلیغات اینترنتی دانست. کیفیت پائین محتوای سایتهای ایرانی جذابیت لازم را برای تبلیغ‌کنندگان و مخاطبین فراهم نساخته است. وجود دیدگاه غیر تجاری در سایتهای ایرانی موجب شده است درآمدزایی جزء اهداف اصلی سایتها قرار نگیرد. از این رو در گردانندگان سایتها کمتر با متخصصین بازاریابی مواجه می‌شویم حتی در سایتهایی که به ظاهر به جذب تبلیغات مشغول هستند کمتر فعالیتهای بازاریابی را به صورت حرفه‌ای شاهد هستیم. در نتیجه فقدان مکانیزم های تبلیغاتی مناسب، موجب شده است تا سایتهای ایرانی در جذب تبلیغات موفقیت لازم را نداشته باشند.
۴- دولت
رشد و گسترش اینترنت مانند سایر رسانه‌ها مستلزم حمایت‌ سازمانها و دستگاهای دولتی ذیربط می‌باشد. ضعف زیرساختهای مخابراتی و ارتباطی از جمله تنگناهای تبلیغات اینترنتی به شمار می‌آید. ترمیم و بهبود این زیرساختها جز وظایف دولت محسوب می‌شود. سامان دادن به زنجیره تجارت الکترونیک نیز تنها با خواست و حمایت دولت امکان‌پذیر خواهد بود. ایجاد مکانیزمهای پرداخت الکترونیک مانند بانکداری الکترونیک و پول الکترونیک از اقدامات اساسی و مهمی هستند که دولت می‌بایست در دستور کار خود قرار دهد. همچنین تدوین قوانین و مقرارات مناسب برای نقل و انتقالات الکترونیک، شناسایی هویت واقعی معامله‌کنندگان، ایجاد امنیت در دریافتها و پرداختها و … از جمله اقدامات اساسی است که پیش‌نیاز رشد تجارت الکترونیک می‌باشد. بدیهی است که بدون سامان یافتن زنجیره تجارت الکترونیک نمی‌توان در تبلیغات اینترنتی رشد قابل توجهی انتظار داشت.
۵- مخاطبین تبلیغات اینترنتی
به دلیل گسترش فراوان حجم تبلیغات در سالهای اخیر و استفاده از شیوه‌های نامناسب و غیرحرفه‌ای در ایران، نوعی دلزدگی نسبت به تبلیغات به وجود آمده است. حجم گسترده تبلیغات ناخواسته در اینترنت نیز بر این مشکل افزوده است. وجود نرم‌افزارهای متعددی که صرفاً برای در امان ماندن از تبلیغات ناخواسته طراحی شده‌اند گواه این مدعا می‌باشد. در چنین فضایی جلب توجه مخاطبین کار بسیار دشواری خواهد بود و مستلزم استفاده از روش های نوین و حرفه‌ای است. ضمن اینکه بدلیل فراهم نبودن امکانات تجارت الکترونیک‌، مخاطبین نیز کمتر به تبلیغات در اینترنت توجه می‌نمایند.(همان منبع .ص ۴)
۲-۱۳-۵-۲-۲ جایگاه تبلیغات اینترنتی در بازاریابی:
ارتباطات بازاریابی یک بخش مهمی از بازاریابی است که هدف آن برقراری با بازار هدف سازمان های مختلف است. در ارتباطات بازاریابی، اطلاعات برای آگاهی، ترغیب، برانگیختن، و جلب نظر مشتریان بالقوه به محصولات و خدمات سازمان منتشر می شود و عناصر ذیل جزء لاینکف بازاریابی است و بوسیله کارکنان پشتیبای سازمان در درون ، وحمایت و هم فکری متخصصین خارج از سازمان اداره می شود.نمودار شماره ۲-۳.
نمودار شماره(۲-۳): تبلیغات اینترنتی و ارتباطات بازاریابی
(حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷) منبع:
۲-۱۳ وب، کانال جدید تبلیغات:
هنگامی که اینترنت و بخصوص وب از دیدگاه ارتباطات بازاریابی مورد مطالعه قرار می گیرد، مشخص می گردد که به کانال های بازاریابی کانال جدید دیگر برای محصول و رساندن پیام بازاریابی به نام وب اضافه شده است. از کانال هایی که تا به حال مسئول رساندن پیام و معرفی محصول به مشتریان بودند می توان از تلویزیون، رادیو، و رسانه های چاپی نام برد که هریک دارای سهم مشخصی از بارار هدف بودند. تصویر ذیل یک نگاشت تصویری از کانال های رسانه ی است که در این تصویر جایگاه وب و زیر کارکردهای آن که برای معرفی محصولات و خدمات از آنها استفاده می شود، بخوبی دیده می شود. مدل نشان می دهد که اینترنت یکی از کانال های بازاریابی است، اینترنت و وب یکی از زیر مجموعه های آن در سطح بعدی بخوبی نمایان است. همانطور که در شکل دیده می شود خدمات دیگر اینترنت همچون ایمیل، اینترنت مسنجر^[۳۱](نرم افزاری که بوسیله آن در اینترنت به گفتگوی آنی می پردازند)، وی ای پی( پرتکلی که اتصال بی سیمی را برای کاربران ممکن می سازد) و گروه های خبری^[۳۲] هر یک به تنهایی بعنوان یک پیام رسان و کانال ارتباطی جدید برای معرفی محصولات و خدمات تبلیغ کنندگان می باشد. سایت های بوجود آمده بر روی وب با توجه به نوع عملکرد و مدل کسب و کار یشان به دسته های متفاوت تقسیم شده اند.نمودار شماره ۲-۴.
نمودار شماره(۲-۴):وب کانال تبلیغات
منبع:(حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)
۲-۱۴-۱ علل استفاده از تبلیغات اینترنتی:
بزرگترین مزیت تیلیغات اینترنتی تعاملی بودن آنها است. این قابلیت به کاربران این امکان را می دهد که در صورت اینکه در آنها میل و انگیزه خرید محصول ایجاد شود با کلیک نمودن روی تبلیغ وب سایت تبلیغ کننده وارد شده و با تبلیغ کننده جهت خرید محصول به مذاکره بپردازند.
۲-۱۴-۲ مزایای دیگر تبلیغات اینترنتی:
طبق مطالعه ی صورت گرفته در سال ۲۰۰۷ بوسیله مؤسسه تبلیغات تعاملی ایالات متحده بروی مزایای تبلیغات اینترنتی، در این خصوص شانزده مزیت شناسایی شده اند. در این بخش به معرفی این مزایا پرداخته شده است. و در ذیل هر مورد روش های ارزیابی آن مزیت نیز آورده شده است.
۱) افزایش آگاهی از نام تجاری :
افزایش آگاهی از نشان تجاری بوسیله ردیابی^[۳۳] آگاهی های مشتریان پیش از مشاهده تبلیغات و بعد از مشاهده تبلیغ اندازگیری شود.
۲) ایجاد کوشش^[۳۴]:
تبلیغات آنی با اطلاعاتی که در اختیار کاربران قرار می دهد، به نوعی آنها را برای پی گیری و تکمیل نمودن یک سفارش خرید تهییج و آماده می نماید.
۱-۲) افزایش افراد مورد هدف تبلیغات^[۳۵]
۲-۲) ردیابی خریداران اولیه^[۳۶]
۳-۲) افزایش استفاده از نام تجاری:
۳-۲) ردیابی فراوانی خرید
۴-۲) مطالعه استفاده از اینترنت^[۳۷]
۳) مشتریان با میزان خرید بالا^[۳۸]، استفاده از هدایای محصولات^[۳۹]:
۱-۳) ردیابی رفتار خرید در طی زمان، چه چیزهایی مشتری خریداری کرده است.
۴) ترغیب مشتری برای خرید بیشتر در هر وهله از خرید:
۱-۴) بوسیله ردیابی و پیگری هر بار خرید.
۵) بهبود طرز تلقی مشتری از نشان تجاری:
۱-۵) پی گیری ادراکات یا طرز تلقی های مشتریان درباره نشان تجاری در طی زمان، شما ملاحضات و اهداف خرید.
۶) فروش متقابل^[۴۰] نشان های تجاری دیگر همان شرکت:
۱-۶) پی گیری رفتار خرید مشتری نشان تجاری های خاص
۲-۶) اندازه گیری اثرات تبلیغات بازاریابی مشترک^[۴۱]
۷) بازار مشترک با نشان تجاری شرکت های دیگر:
۱-۷) پیگیری رفتار خرید مشتری نشان تجاری های خاص
۲-۷) اندازه گیری اثرات تبلیغات بازاریابی مشترک.
۳-۷) افزایش مداوم خرید:
۴-۷) پیگیری تعداد خرید های تکراری صورت گرفته بوسیله مشتری.
۹) ترغیب مشتری به وفاداری نسبت به نشان تجاری یا افزایش درگیری مشتری با نشان تجاری:

آرانی (۱۳۸۵)؛ تفکر استراتژیک قائل هستند الف گستردگی حوزه مورد توجه فرد به هنگام تفکر در خصوص مسائل سازمانی ب افق زمانی در تصمیمات پ افراد کلیدی که در سازمان از قابلیت تفکر استراتژیک به بهرهمند هستند و همچنین میزان استفاده آنها از سیستم های رسمی برنامه ریزی.
دیوید( ۱۳۸۵ )؛ معتقد است که عناصر تفکر در سمت راست مغز از جمله خلاقیت جستجو گری و کار آفرینی اجزا طراحی استراتژی و یا به عبارتی تفکر استراتژیک هستند.
ابراهام (۲۰۰۵)؛ تفکر استراتژیک را با بهره گرفتن از عناصری چون آگاهی نسبت به صنعت و رقابت یا نقد خود آگاهی نسبت به مشکلات اصلی شرکت و یادگیری از تجربیات گذشته تعریف می کنند.
پیوزی( ۱۳۷۹)؛ مشخصه های تفکر استراتژیک عبارتند از دیدگاه سیستمی تمرکز برقصد و نیت استراتژیک فرصت طلبی هوشمندانه تفکر در طول زمان و تفکر فرضیه اشاره می کند. اگر چه تفکر استراتژیک ازافراد آغاز می شود اما افراد به این منظور نیازمند بهره مندی از بستر سازمانی حامی تفکر و گفتمان استراتژیک در فضای سازمان هستند او همچنین معتقد است درک مفهوم تفکر استراتژیک نیازمند رویکردی دو گانه است که از یک سوئ ویژگی های فرد دارای قابلیت تفکر استراتژیک را شناسایی کرده و از سوی دیگر فرایند ها و بسترهای سازمان حاکم برفرد را مورد بررسی قرار دهد، در تحقیقات بعدی خود سطح سومی را نیز با هدف بررسی تعاملات گروهی موثر برتفکر استراتژیک در نظر می گیرد.
۵-۲- تعیین و تدوین استراتژی ها
هدایتی (۱۳۸۱)؛ مدیران پس از تجزیه و تحلیل محیط، تعیین جهت گیری سازمانی و تعریف مأموریت، ارزشها، چشم انداز و اهداف سازمانی آماده‌ تعیین استراتژی های سازمانی می باشند. تعیین استراتژی عبارتست از فرایند تعیین زمینه های عملکرد مناسب جهت دستیابی به اهداف سازمانی در راستای مأموریت و فلسفه‌ وجودی سازمان. به عبارت دیگر استراتژی‌ها می‌بایست تحلیل‌های محیطی را منعکس کرده و منتج به رسیدن به مأموریت و اهداف سازمانی شوند. روشها و مدلهای تعییین استراتژی به تبع مدیریت استراتژیک، ازیک تکنیک و دستورالعمل خاص پیروی نکرده، هریک حاوی یک مفهوم و یک بینش هستند. در این راستا مدل‌های برنامه ریزی استراتژیک بسیاری موجود می باشند که انتخاب آنها با توجه به ماهیت شرکت، وضعیت صنعت مربوطه و شرایط محیطی صورت می پذیرد. بنابراین می‌توان ادعا کرد که در هر شرکتی که مدیریت استراتژیک پیاده شده است، یک مدل برنامه‌ریزی استراتژیک منحصر به فرد به کار رفته است که در آن عملاً از یک یا چند مدل برنامه ریزی استراتژیک کلاسیک استفاده شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۱-۵-۲- عوامل موثر در مرحله تدوین استراتژی
عوامل فوق عبارتند از:
۱- فقدان فرصت
۲- تشخیص صحیح گلوگاه
۳- راهکار برتر
۴- محدودیت منابع
۵- تغییر سریع شرایط
۶- فلج سازمانی
امیری کبیری(۱۳۷۷ )؛ توانایی مدیریت تعیین و تغییر استراتژیک یکی از مهارتهای اصلی مدیران تحول آفرین محسوب می شود منظوراز مدیریت استراتژیک اعمال تغییرات مداوم باهدف انطباق سازمان با محیط پیرامون خود است بنابراین مدیران تحول آفرین همواره در پی اداره
برنامه های تغییر و تحول در جهت اجرای استراتژی ها تصمیم گیرهای کلیدی سازان هستند در مدیریت تغییرات استراتژیک دو نکته کلیدی زیر حائز اهمیت است.
شریف زاده(۱۳۷۲)؛ تغییر تحول آفرین اغلب دارای افق زمانی بلند مدت است و اجرای آن از سطح بالای سازمان به سطوح پایین آن صورت می گیرد.
ساعدی (۱۳۶۹)؛ رویکرد مدیریت ارشد بیشتر برتدوین استراتژی متمرکز است و توجه کمتری به نحوه پیاده سازی طرح تدوین شده دارد. در رویکرد تغییر سازمانی وقتی استراتژی ایجادمی شود که مدیر اجرایی آن را از طریق سازگار کردن ساختار سیستم، تغییر سیستم پاداش و سازگار ساختن بخش مدیریت منابع انسانی به اجرا می گذارد.
علاقه مند(۱۳۷۵)؛ رویکرد روبه رشد در این رویکرد مدیر ارشد برنامه ریزی و اجرای استراتژی یطور همزمان پیش می برد ولی علاقه ای به برنامه ریزی و رهبری دیگران در طول یک فرایند طولانی ندارد بنابراین طریق توضیحات و اقدامات مدیران خود را به عنوان قهرمان اجرای استراتژیهای مناسب مطرح می کند.
۲-۵-۲- الگوی مدیریت تغییرات استراتژیک
کرینتر( ۱۹۹۸ )؛ درالگوی سه مرحله ای مدیریت تغییرات استراتژیک، استراتژیست ها موقعیت کنونی سازمان را تحلیل می کنند و نشان می دهند سازمان جدید باید چگونه باشد پس از آن از عامل تغییر می خواهند فرایند تغییری را توصیه کند که به مدد آن بتوان سازمان را از موقعیت موجود به موقعیت مطلوب منتقل کرد.
۳-۵-۲- الگوی مدیریت تحول کاریزماتیک
اوانز(۱۳۸۰)؛ استراتژی تحول کاریزماتیک استفاده از این رویکرد بخصوص در شرایطی توصیه می شود که توان رقابتی سازمان تناسب ناچیزی با محیط پیرامون خود دارد و فرصت کافی برای بهره گیری از مشارکت گسترده نیز وجود ندارد در عین حال جو غالب سازمان از اجرای تغییرات اساسی پشتیبانی می کند.
۴-۵-۲- الگوی مدیریت تحول آرانه
هدایتی (۱۳۸۱)؛ استراتژی تحول آرانه، استفاده از این رویکرد هنگامی مناسب است که توان رقابتی سازمان به هیچ عنوان با محیط پیرامون خود تناسب نداشته باشد به عبارت دیگر فاصله سازمان با محیط عمیق باشد جو غالب سازمان از ایجاد تغییرات اساسی حمایت نکند و اجرای این تغییرات نیز کاملا برای سازمان حیاتی باشد.
۵-۵-۲- الگوی رهبری تغییرات استراتژیک
هرسی و بلانچارد (۱۳۷۰)؛ در جهان متغیر و پویای امروز، تغییر و تحول در سازمانها امری اجتناب ناپذیر و ضروری است به عبارت دیگر شاید بتوان گفت به هر میزان عدم اطمینان محیطی افزایش یابد برپویایی و پیچیدگی محیطی نیز افزوده می شود رهبری تحول آفرین فعلی و کارکردهای سازمانی به عنوان یک کل تعریف می شود.
۶-۵-۲- استراتژی های مدیریت تغییر تحول آفرین
امیری کبیری(۱۳۷۷)؛ با توجه به میزان آمادگی سازمان برای تغییر و تحول و با توجه به میزان اقدامات الهام بخش و ساختاری مورد نیاز برای رهبر می توانیم از چهار نوع استراتژی استفاده نمائیم .
۱-استراتژی رادیکالی، این استراتژی به معنی تخریب وضعیت موجود و اجرای استراتژی جدید است در این حالت از اقدامات ساختاری در سطح بیشتر و از اقدامات الهام بخش در سطح کمتری استفاده می شود.
۲- استراتژی توانمندساز، این استراتژی در پی ترسیم چشم انداز آینده و توسعه نقشها و فعالیتهای مورد نیاز است در این حالت از اقدامات ساختاری در سطح وسیعتر واز اقدامات الهام بخش نیز در سطح بالایی استفاده می شود.
۳- استراتژی حمایتی، حالت از اقدامات ساختاری در سطح محدودتر واز اقدامات الهام بخش نیز در سطح بالایی استفاده می شود.
۴- استراتژی تاییدی، در این استراتژی رهبر به عنوان عامل تحول و کنترل کننده پیشرفت مطرح است همچنین در این وضعیت از اقدامات ساختاری و اقدامات الهام بخش در سطح پایینی استفاده می شود.
۶-۲- سیاست گذاری استراتژیک
۱-۶-۲- انحصار چند جانبه و سیاست استراتژیک
براندر و باربارا (۱۹۸۰)؛ از بنیانگذاران سیاست استراتژیک تجاری هستند که آن را از اوایل دهه ۱۹۸۰ مطرح نمودند سیاست استراتژیک طی دو مرحله به اجرا درمی آید.
الف – انتخاب سیاست استراتژیک ب- هدف گیری صنایع برگزیده از طریق ابزارهای سیاست استراتژیک تجاری و صنعتی
هدایتی (۱۳۸۱)؛ سرمایه گذاری مستقیم خارجی با بیکاری و تعرفه و مالیات درو نزا به بررسی نقش تعرفه بالا در جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی پرداختند دراین تحلیل سطح تعرفه به عنوان یکی از عوامل موثر در مکان استقرار و سطح سرایه گذاری مستقیم خارجی شرکت های چند ملیتی در نظر گرفته شد با وجود بیکاری در کشورمیزبان تعرفه بهینه نجربه سرمایه گذاری مستقیم خارجی می شود اگر کشوری دارای تعرفه وارداتی باشد آنگاه بنگاه های خارجی بجای صادرات به آن کشور ترجیح می دهند در آن کشور سرمایه گذاری نموده و تولید محلی را افزایش دهند علاوه برمقالات فوق که این دو محقق در آن به بررسی اثر تعرفه استراتژیک برای کنترل واردات پرداخته اند در مقالات دیگری نیز اثر یارانه استراتژیک را مورد توجه قرار داده اند.
کروگمن (۱۳۸۷ )؛ روایت دیگری از سیاست استراتژیک تجاری را مطرح نموده است که در آن بجای انتقال رانت که در تمام مقاله های براندر و اسپنسر انگیزه اجرای سیاست استراتژیک فعالیت تجاری است دستیابی به صرفه های مقیاس ایستا و پویا یادگیری در عمل را انگیزه اجرای سیاست استراتژیک تجاری می داند.
براندر و باربارا (۱۹۸۱)؛ در باره سیاست های استراتژیک تجاری توسط اینان منتشر گردید در آن مبانی نظری سیاست استراتژیک تجاری را مطرح نموده و مقالاتی که این دو محقق در این زمینه کار کرده اند به دو دسته کلی تقسیم می شود الف در بعضی ازاین مقالات آن ها تعرفه استراتژیک را مورد توجه قرار داداه اند و در بعضی دیگر توجه به یارانه استراتژیک داشته اند.
برمن و مارشال( ۱۳۷۹)؛ رهیافت های جدید در نظریه و سیاست های تجارت بین الملل او مطرح می کند که آیا سیاست های استراتژیک تجاری در کشورهای صنعتی و کشورهای در حال تو.سعه نیز با بازارهای انحصار چند جانبه در تجارت خارجی مواجهند با این تفاوت که کالای مورد رقابت فرق می کند از این رو ماهیت مساله در مورد کشورهای در حال توسعه تغییر نکرده است از سوی دیگران توان رقابتی شرکت های صادراتی کشورهای در حال توسعه برای درگیر شدن در بازی استراتژیک بسیار محدود است مداخله دولت می تواند توان رقابتی شرکت های صادراتی داخلی را افزایش دهد لذا منطق انتقال سود حتی تناسب بیشتری با کشورهای در حال توسعه دارد.
براندر و اسپنسر( ۱۹۸۶)؛ عقلانیت برای تجارت استراتژیک و سیاست های صنعتی در سال به دنبال نشان دادن این طلب بودند که اعطای یارانه به صادرات یکی از پیامدهای منطقی شرایط رقابت ناقص در تجارت بین الملل است و رفتار غیر همکاری انگیزه ای برای چنین سیاستی ایجاد می کند.
کروگمن( ۱۳۷۸ )؛ و با عنوان نظریه سیاست های استراتژیک تجاری به بررسی کاربرد این سیاست در کشورهای در حال توسعه می پردازد ایشان ذکر می کنند گفته می شود در سیاست استراتژیک تجاری اغلب بحث در مورد کشورهای پیشرفته صنعتی و صنایع بزرگ و ابداع کنندگان تکنولوژی های جدید است لیکن زمینه اصلی این سیاست ها وجود شکست بازار است و بسیاری براین عقیده اند که شکست بازار در کشورهای در حال توسعه به مراتب بیش از کشورهای توسعه یافته است البته اتخاذ سیاست استراتژیک تجاری در کشورهای در حال توسعه مشکلات خاص خود راد ارد انتخاب صحیح صنایع عاملی است که می تواند ضعف الی دولت در این زمینه را جبران نماید همچنین باید بین ساخت محصولاتی دارای تکنولوژی پیچیده از یکسو و استفاده از تکنولوژی های مدرن در ساخت محصولات سنتی انتخاب به عمل آورد از آنجا که کشور های در حال توسعه اغلب کوچک هستند حایت دولت می تواند نقشی اساسی در ایجاد این قبیل صنایع با فرایند های تولید ایفا نماید.
براندر و اسپنسر( ۱۹۸۳)؛ رقابت برای تحقیق و توسعه بین المللی و استراتژی صنعتی در سال به ای نکته اشاره می کنند که دولت دراین بازی چند مرحله ای بازیگر اول است و با اقدام معتبر خود در اعطای یارانه به تحقیق و توسعه می تواند برنتیجه بازی تاثیر بگذارد در مرحله دوم بنگاه های داخلی در باره مزان یارانه تحقیق و توسعه به عنوان یک متغیر استراتژیک تصمیم گیری نموده و میزان محصول رادر مرحله بعد تعیین می کند تعادل مرحله دوم تعادل ناش در محصولات است سود هر بنگاه تابعی از سطح یارانه تحقیق و توسعه است تا اینجا سیاست استراتژیک تجاری برحسب ابزارهای مورد استفاده تعرفه و یارانه برای انتقال سود معرفی شد اما این ابزارهای حمایتی می تواند در الگوی بازار متقابل و بازار ثالث نیز مطرح شود.
براندر( ۱۹۹۵)؛ سیاست تجاری استراتژیک در سال الگوی بازار ثالث را الگویی می داند که در آن یک یا چند بنگاه از کشور خودی و یک یاچند بنگاه از کشور خارجی با یدیگر در بازار سومی رقابت می کنند در الگوی بازار ثالث تعرفه یا سهمیه وارداتی استفاده نمی شود و ابراز سیساست استراتژیک تجاری یارانه صادراتی است که اثر آن کمک به بنگاه داخلی در مقابل رقیب خارجی است الگوی بازار تقابل انتقال سود از طریق تعرفه صورت می گیرد.
۷-۲- بسترسازی و اجرای استراتژی ها
هدایتی (۱۳۸۱)؛ بسترسازی و اجرای استراتژی ها پنجمین مرحله از فرایند مدیریت استراتژیک است که استراتژی های تدوین شده را به مرحله‌ اجرا می گذارد. اما بسترهای کارآمدی که مدیران بنا نهاده اند، بدون یک اجرای منظم و برنامه ریزی‌شده عملاً بی‌فایده است. جهت اجرای موفقیت آمیز استراتژی ها به چهار مهارت بنیادین نیاز است:
۱-۷-۲- مهارت تعامل^۱

برای تحقق ماموریت، سازمان چگونه باید یاد بگیرد و بهبود یابد

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

وجه قابلیت سازها

شکل (۲-۶): مدل ارائه شده در تحقیق)وجه مالی و ماموریت در یک لایه قرار دارند( ( ابویی،۱۳۹۱)

۲-۴-جمع بندی

در ابتدای این فصل، مبانی نظری در خصوص اقتصاد مقاومتی مطرح شد. از دیگر دستاورد های این فصل استخراج مبانی نظری در خصوص برنامه ریزی استراتژیک می باشد. مهمترین مسئله مورد بررسی در برنامه‌ریزی استراتژیک اجرایی نمودن آن در دنیای فعالیت و دستیابی به اهداف است. مسئله جدید اینکه ترسیم نقشه استراتژی به عنوان حلال مشکلات اجرایی برنامه‌ریزی استراتژیک اقدامی ساده نیست. لذا در ادامه به مطالعات کویزد و همکارانش (۲۰۰۹)، شاه حسینی(۱۳۹۰)، مردانی(۱۳۹۰) و ابویی(۱۳۹۱) اشاره شد که با بررسی مشکلات موجود در روش‌های معرفی شده به استخراج بهترین روش جهت ترسیم نقشه استراتژی پرداخته شده است.
در ادامه سعی گردیده است با تدوین مبانی مربوط به روش‌تحقیق، مراحل اجرای طرح کنونی به تصویر کشیده شود.

۲-۵- مدل مفهومی تحقیق

مالی
برای دستیابی به موفقیت مالی چه تلاشهایی باید صورت گیرد
فرایندهای داخلی
سازمان باید بر کدام یک از فرایندهایش تمرکز بیشتری کند تا بتواند نظر مشتریان را تامین کند
مشتریان
جهت دستیابی به چشم انداز چگونه در نظر مشتریان نمایان شویم
چشم انداز و استراتژی
رشد و یادگیری
چطور می توانیم توانایی هایمان را برای تغییر و توسعه حفظ کنیم تا چشم اندازمان محقق شود.
نمودار(۲-۸): مدل مفهومی تحقیق

فصل سوم: روش تحقیق

۳-۱-مقدمه

در روش تحقیق منظور از روش، مجموعه فعالیت‌هایی است که برای رسیدن به هدف خاصی صورت می‌گیرد و پژوهش‌ها در واقع ابزارهایی برای رسیدن به واقعیت به شمار می‌روند. در هر پژوهشی محقق تلاش می‌کند تا مناسب‌ترین روش را انتخاب نماید. استفاده از روش تحقیق و دقت در پیگیری مراحل تحقیق علمی موجبات بهره برداری درست از امکانات و داده ها را فراهم و دستیابی به نتیجه مطلوب را عملی می سازد.
انتخاب روش تحقیق بستگی به هدف‌ها و ماهیت موضوع پژوهش و امکانات اجرایی آن دارد (دلاور، ۱۳۹۱، ۱۹۲: به نقل از میدانچی، ۱۳۹۲). بنابراین هنگامی می‌توان در مورد روش بررسی و انجام یک تحقیق تصمیم گرفت که ماهیت موضوع پژوهش، هدف‌ها و نیز وسعت دامنه آنها مشخص باشد.
در این فصل روش شناسی تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد. بدین منظور ابتدا به شرح دقیق روش تحقیق (متدولوژی تحقیق) و چگونگی تجزیه و تحلیل آن پرداخته می‌شود. سپس جامعه تحقیق تشریح می‌گردد. در پایان ابزار گرد آوری اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل آن مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۳-۲-روش تحقیق

نتایج تحقیق حاضر از نظر قلمرو زمانی طولی- آینده‌نگر (محدود به سال‌های ۱۳۹۳ الی ۱۳۹۷ شمسی)، از نظر نوع نتایج کاربردی و توسعه‌ای، از نظر هدف توصیفی (مطالعه موردی) و از نظر فرایند اجرای تحقیق ترکیبی یا آمیخته است.
تحقیق حاضر در نظر دارد به منظور دستیابی به اطلاعات نظری (مطالعات موجود و شناخت معیارها و مفاهیم مورد کاربرد) از مطالعه به شیوه کتابخانه‌ای و جهت استخراج اطلاعات لازم جهت تجزیه و تحلیل شیوه میدانی (مصاحبه با گروه‌های خبره) را بکار گیرد. از مهمترین ابزار مورد کاربرد در این تحقیق می‌توان به پرسشنامه‌های نیمه‌ساختاریافته مصاحبه با گروه‌های خبره و کانونی، جداول و نمودارها اشاره کرد.
روش میدانی به منظور شناخت جهاد دانشگاهی استان سمنان و نیز شناسایی نقاط ضعف و قوت، فرصت و تهدید سازمان و تشکیل ماتریس SWOT و تدوین استراتژیها و در نهایت ترسیم نقشه استراتژی بکارگرفته شده است. روش کتابخانه ای، بررسی تحقیقات گذشته وحرکت در ادامه مسیر آنها را تضمین میکند. روش میدانی با واقع گرایی بالا، دقت را برای نتایج تحقیق به ارمغان خواهد آورد .
با توجه به ماهیت طرح و نیاز به گردآوری اطلاعات کیفی و کمی جهت تدوین بیانیه ماموریت سازمان، شناسایی عوامل داخلی و خارجی ، نیاز به استفاده از روش های متفاوتی(روش تحقیق ترکیبی( در گردآوری اطلاعات میباشد. در مراحل مختلف طرح روش های متفاوتی به شرح زیر برای گردآوری اطلاعات در مراحل مختلف طرح استفاده خواهد شد.
مراحل مختلف تدوین استراتژی بدین شرح می باشد:
۱: مطالعه و بررسی ماموریت و چشم انداز سازمان های مشابه
۲: تهیه صورت جلسه های نیمه ساختار یافته برای مدیران و مسئولین تصمیم گیر تدوین نقشه استراتژی جهاد دانشگاهی استان سمنان جهت تعیین ماموریت ها و برنامه های تابع شامل استراتژی ها، راهکارها و اهداف و…
۳: مطالعه و بررسی جهاد دانشگاهی و شرایط محیطی بیرونی و درونی و شناسایی و ترسیم ماتریس SWOT جهاد دانشگاهی استان سمنان.
۴: در مرحله آخر ترسیم نقشه استراتژی بر اساس چهار منظر کارت امتیازی متوازن :
نقشه استراتژی در یک صفحه به ما نشان می دهد که چگونه اهداف چهاروجه برای توصیف استراتژی ترکیب می شود .
معرفی گروه خبره
در این تحقیق جهت تکمیل صورت جلسه های نیمه ساختار یافنه، از یک گروه خبره در سازمان کمک گرفته شد که این گروه با توجه به سابقه خدمت، مدرک تحصیلی و پست سازمانی انتخاب ش
ده تا محقق را جهت تدوین پایان نامه یاری نمایند. این گروه عبارتند از معاونان و مدیران ارشد جهاد دانشگاهی استان سمنان و چند تن از اساتید دانشگاه که در زمینه تدوین نقشه استراتژی فعالیت داشته و یا به نوعی با این سازمان همکاری دارند.
ابزارهای جمع آوری اطلاعات
این تحقیق در راستای تدوین نقشه استراتژی در جهاد دانشگاهی استان سمنان می باشد و سعی شده است تا با ارائه چارچوبی در قالب ترسیم نقشه استراتژی، اهداف استراتژیک سازمان را بیان نماید. براین اساس در ابتدا شناسایی و واضح ساختن مأموریت و چشم انداز سازمان انجام میگیرد و پس از آن با بهره گرفتن از مدل تجزیه و تحلیل SWOT نقاط ضعف و قوت مشخص شده و سپس نقشه استراتژی بر اساس اهداف سازمان در هر یک از چهار دیدگاه پیشنهادی کارت امتیازی متوازن (مالی، مشتری، فرآیندهای داخلی و رشدو یادگیری) ترسیم میشود.
جهت استخراج اطلاعات به منظور تجزیه و تحلیل برای پژوهش حاضر، صورت جلسه های نیمه ساختار یافته ای بر اساس هدف تحقیق با رویکرد اقتصاد مقاومتی تهیه و در اختیار گروه خبره سازمانی قرار گرفت. در این راستا در صورتجلسه نیمه ساختار یافته اول، پس از مطالعه چشم انداز و ماموریت اصلی جهاد دانشگاهی و بررسی وضعیت موجود، یک سری نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید، تهیه گردید و در اختیار گروه خبره قرار گرفت و از آنها درخواست گردید تا پس از مطالعه ، موافقت یا مخالفت خود را با موارد تهیه شده اعلام نموده و در صورت مخالف، چنانچه تمایل داشتند دلیل مخالفت خود را اعلام نمایند. در صورت جلسه نیمه ساختار یافته دوم، مواردی که بنا به نظر گروه خبره اضافه، حذف یا اصلاح شده بود مجدد مورد نظر سنجی قرار گرفت نا گروه خبره نظر موافق و مخالف خود را نسبت به تغییرات حاصل شده اعلام نمایند.در مرحله سوم، در خصوص مواردی که تنها یک نظر مخالف داشت، برای فرد مخالف صورت جلسه نیمه ساختار یافته تهیه گردید و در آن ضمن بیان این مطلب، خواسته شد تا نظر نهایی خود را اعلام نمایند. سپس کلیه نقاط قوت، ضعف، فرصت وتهدید که حتی یک نظر مخالف هم داشت، حذف شده و موارد باقی مانده جهت ارائه استراتژی بر اساس جدولswot در اختیار گروه خبره قرار گرفت. در مرحله بعد، کلیه استراتژی های تعیین شده در اختیار گروه خبره قرار گرفت تا نظر موافق و یا مخالف خود را در خصوص آن اعلام نمایند. پس از جمع آوری نظرات گروه خبره، در این مرحله بر عکس مراحل قبل برای تعیین شدت پس از تکمیل جدول طراحی شده برای صورت جلسه نیمه ساختار یافته آخر، گروه خبره به شدت سنجی روابط میان عوامل پرداختند که پس از جمع آوری اطلاعات با استخراج میانگین شدت روابط به محاسبات دیماتل فازی پرداخته شد.
متغیرهای تحقیق، تاثیرگذاری و تاثیرپذیری اجزاء ‌نقشه استراتژی می‌باشد که در قالب دیاگراف‌های علت و معلولی به تصویر کشیده می‌شود. لذا مهمترین متغیرهای تحقیق را می‌توان اجزاء نقشه استراتژی در دو دسته نرخ تاثیرگذاری و نرخ تاثیرپذیری دسته‌بندی کرد.

۳-۳-جامعه تحقیق

در یک تحقیق، جامعه ی آماری به عناصر و افرادی اطلاق میشود که در یک یا چند صفت مشترک اند. این صفت می تواند بین همه ی عناصر جامعه ی آماری مشترک و متمایزکننده ی جامعه از سایر جوامع باشد )آذر و مؤمنی، ۱۳۸۰). با توجه به اهداف این پژوهش، جامعه ی آماری این پژوهش، معاونان و مدیران ارشد جهاد دانشگاهی استان سمنان و چند تن از اساتید دانشگاه که در زمینه تدوین نقشه استراتژی فعالیت داشته و یا به نوعی با این سازمان همکاری دارند، میباشند که مشخصات آنها در جدول(۳-۱) نشان داده شده است.
جدول(۳-۱): مشخصات گروه خبره

خود ستمگر سرستیز دارد ، واقع گرا و مردم گراست که مفاهیم آن از واقعیت های ملموس جامعه و زندگی مردم زمان شاعر مایه می گیرد و از حقیقت سخن می گوید و بر گوش کسانی که زبان شاعر متوجه آن هاست تلخ می نماید و نیشدار است ، اما همیشه برای مردم زمان پیام بیداری و هشیاری داشته است و نهایتا” می توان آن را شعری نامید که پرده از چهره های ظالم برمی دارد و جامعه ای را از بی عدالتی ها و ظلم ها و ستم ها آگاه می نماید و روحیه مقاومت و ایستادگی را در مردم تشویق می کند ، از حرکت ها و قیام های مردمی حمایت می کند و فقر و محرومیت حاصل از نابرابری ها را به تصویر می کشد و کانون توجه شاعر در عدالت خواهی و رفع تبعیض های اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی است .

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

اعتراض ( protest ) : ستیزه عمومی یا فردی و ابراز مخالفت گفتاری ، نوشتاری یا عملی یا اقدامی یا رویدادی یا وضعیتی اجتماعی یا سیاسی است که توسط حزب ها ، اتحادیه ها و یا گروه های اجتماعی مختلف انجام می شود . اشکال اعتراض عبارت است از تظاهرات، اعتصاب ، توزیع تراکت ، فرستادن نامه های اعتراضیه به مقامات و جمع آوری امضا در حقوق بین المللی «اعتراض عبارت است از ابلاغ رسمی یک دولت به دولت دیگر که به موجب آن اعتراض خود را نسبت به عملی که دولت معترض علیه انجام داده یا قصد انجامش را دارد ابراز نموده و عدم تمکین و تسلیم خود را در برابر آن و آمادگی خود را برای مقابله با نتایج آن اعلام می کند ، هرگاه یک دولت از هر نوع تصرف یا عملی که آن را غیر قانونی و زیان آور به حقوق خود می داند آگاه شود و اعتراض نکند این سکوت تعبیر به رضا می شود و مفهومش این است که عمل طرف را تنفیذ و به حقانیت او اعتراف کرده است » ( آقا بخشی ، ۲۹،۳۰:۱۳۸۰ ) .
اعتراض و انتقاد کردن معمولا” « حرکتی است اصلاح گرایانه و آرمان گرایانه با قصد پالایش و زنگار زدایی و نجات حقیقت چیزی از نفوذ باطل در حریم آن و برگرداندن طبیعت شخص یا امری از آمیختگی به ناخالصی » ( زرین کوب ، ۲۲:۱۳۷۶ ) که در سرشت آدمی نهفته است و معمولا” در شخص یا نویسنده یا شاعر به صورت خودآگاه بروز کرده و متجلی می شود .
۱-۴-روح انتقادی مدرنیته
در حالی که هنوز بسیاری از اندیشمندان و تاریخ نگاران در مورد آن دوران تاریخی که روزگار مدرن خوانده می شود ، هم رأی نیستند، ناچاریم از کلی ترین معنای تاریخی مدرنیسم آغاز کنیم.
بسیاری از تاریخ نگاران هنگامی که از «روزگار مدرن» یاد می کنند فاصله ی میان رنسانس و انقلاب فرانسه را در نظر دارند، امّا کسانی هم هستند که آغاز صنعتی شدن جوامع اروپایی، پیدایش وجه تولید سرمایه داری و تعمیم تولید کالایی را آغاز گاه مدرنیته می دانند. از سوی دیگرنویسندگانی نیز، حد نهایی مدرنیته را میانه ی سده بیستم و حتی «امروز» می شناسند، دشواری چندانی بر سر «دوره بندی تاریخی» نیست، بلکه نکته ی مرکزی شناخت مشخصه های اصلی مدرنیته است.
بسیاری باور دارند که مدرنیته یعنی روزگار پیروزی خرد انسانی بر باورهای سنتی (اسطوره ای، دینی، اخلاقی، فلسفی و….)، رشد اندیشه های علمی و خودباوری؛ افزون شدن اعتبار دیدگاه فلسفه ی نقادانه، که همه همراهند با سازمانیابی تازه ی تولید و تجارت، شکل گیری قوانین مبادله ی کالاها و به تدریج سلطه ی جامعه ی مدنی بر دولت، به این اعتبار مدرنیته مجموعه ای است فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فلسفی که از حدود سده ی پانزدهم – و یا بهتر بگویم، از زمان پیدایش نجوم جدید، اختراع چاپ و کشف آمریکا – تا به امروز یا چند دهه پیش ادامه یافته است.
در واقع، مدرنیته را با تمدن نو که انسان محور و انسان مرکز است یکی می پندارند و آن را الگو و نمونه ای می دانند، تمدنی که در دل زندگی اجتماعی اروپایی شکل گرفت و فرهنگی پدید آورد که ادای جهان شمولی دارد وفرا راه جامعه های عقب مانده قرار می گیرد، پس به یک معنا، در اینجا مدرنیته ، چون یک ایدئولوژی مطرح می شود و منادیان و پیشاهنگان آن از ضرورت خردباوری و درک اعتبار قوانین زندگی زمین یاد می کردند و به سنت ها، نهادها و نیروهای کهنه انتقاد داشتند. صریح ترین و کامل ترین شکل این ایدئولوژی را می توان در آموزه های میراث بران رنسانس یعنی روشنگران سده ی هجدهم یافت.
جاذبهی سحرآمیز الگوی مدرنیته و مدرنیسم برای متفکران عصر مشروطیت ما، از نیروی عظیم فکری روشنگران ریشه می گرفت و با دستاوردهای مادی و فرهنگی «تمدن غرب» توجیه می شد. امروز آنچه از این «ایده ی کلاسیک مدرنیته» باقی مانده، نه دیدگاه و گرایش اثباتی اش (طرح ضرورت زندگی در جامعه ای که خردمندانه سامان یافته باشد» بلکه گرایش سالبه ی آن است، یعنی باور به کارکرد همه جانبه و ضرورت اندیشه ی انتقادی، و ویران سازی رادیکال آنچه در گوهر خود وابسته است به سنت های کهنه. مدرنیته به این معنا انتقادی مداوم است از سنت و از خودش، نوخواهی و امروزگی است، مدام تازه شدن و خود را نفی کردن و به قلمرو تازگی ها گام نهادن است، به همین سبب بیشتر اندیشمندان امروز وقتی از مدرنیته یاد می کنند همین معنا را در نظر دارند: مجموعه ای پیچیده و فرهنگی که امکان نفی را فراهم می آورد و راه گشای سلطنت عقل و برقراری آزادی است، مدرنیته پلی است در تکامل روح به سوی آزادی و روزگار مدرن دوران دگرگونی و تبدیل است، دشوار نیست که دریابیم روزگار ما، زمانه ی زایش و انتقال به دورانی جدید است روح از آنچه تاکنون دنیایش بوده و در آن جای داشت و به تصورش می آورد جدا می شود و می خواهد این دنیا را به گذشته بسپارد، او درگیر دگرسانی خویش است، خودِ آگاهی روح مهمترین منش دوران جدید است و اندیشه های انتقادی بنیان این خوداگاهی است. برای این ادعا گفته هگل که بنیان مدرنیته را «عنصر ذهنی» می شناخت به عنوان مثال ذکر می کنیم.وی می نوشت که «آگاهی از خویشتن نیازمند آزادی، تعمّق، فردیت، استقلال کنش و مهمتر از همه انتقاد است».
۱-۵-مؤلفه ها و مبانی اندیشگی ادب اعتراض
از میان انواع مضمون های شعر و ادب در زبان می توان گفت که ادب اعتراض، بیشتر وام دار موضوعات آموزه های دینی، تصوف، اخلاق، حماسه، هجا و هزل بوده است.
دین
دین مبین اسلام و دستورهای اجتماعی و اخلاقی آن در متن قرآن کریم از سرچشمه های اصلی تولا و تبرا یا به عبارتی جاذبه و دافعه در رفتار و گفتار هر مسلمان است. هر مسلمان عامل به دستورهای قرآن و مجری عملی سیره نبوی (ص) به تربیت و اخلاقی هدایت می شود که ظاهراً و باطناً از آنچه خدا در قرآن حمایت کرده پیروی می کند و از آنچه حق نهی فرموده دوری می جوید، اگر مسلمانی در نماز آیه «ایاک نعبد» بر زبان جاری می کند، در عمل هم باید از هر چه غیر اوست طمع کمک ببرد و فقط از او استمداد بکند.
اصل ایمان به یگانگی خداوند (توحید) اصلی قرآنی است که مبنای اخلاق و ادب هر مسلمان است و سنگ بنای اخلاق اسلامی در همه امور و در همه احوال و در همه جا اجمالاً می توان نتیجه گرفت که اصول و مبانی اخلاقی و تربیتی نشأت یافته از قرآن پایه و مایه ای برای تولّد مضامینی در اشعار شاعران و ادیبان مسلمان شده که از زاویه ای می توان به آن «ادب اعتراض» گفت: اعتراض به آنچه غیرخداست (ولا الضّالیّن) و حمایت و نکوداشت (انعَمتَ علّیهِم).
تصوف
ادب و آداب صوفیانه از همان زمان نشو و نما در ایران، از کوفه و بصره تا بلخ و بخارا آموزه هایی انسانی و اسلامی در میان اهل تصوف و به تبع آنها در میان مردم رواج داد ک استغنای روحی و خوار شمردن دنیا و زخارف آن برجسته ترین این روحیّات بود، نگاه عمیّق به دنیا و مافیها و باور داشتن این که هر ظاهری را باطنی است، توکّل در امور زندگی، صبر پیشه کردن و … همه عناصری است که به هر حال از زهد اسلامی سرچشمه گرفته و در میان متصوفه از مبانی تربیت به شمار می رفت.
اخلاق
مبانی اخلاقی خواه مبتنی بر فضائل چهارگانه (حکمت، شجاعت، عفت و عدالت) برگرفته از آثار ارسطو باشد، خواه مبانی اخلاقی برگرفته از دستورهای اخلاقی قرآن و سیره نبوی (ص) باشد در هر حال تأثیر آموزه های اخلاقی حکما و عالمان دینی و مفسران و مبلّغان و دین داران و نشر آثار و تألیفات ایشان در ذهن و زبان مردم این مرز و بوم آثار غیرقابل انکار برجای گذاشته است.
حماسه
نوع ادبی حماسه با موضوع شرح پهلوانی ها و شکست و پیروزی های یک قوم، به طور مشخص برای ما ایرانیان در اثری سترگ و ماندگار چون شاهنامه فردوسی ظهور و بروز یافته است.
شاهنامه و شخصیت فردوسی همواره برای ما ایرانیان نماد استقامت، پایداری، افتخار و استقلال در ذهن و عین بوده است، عنصر حماسه در زبان فردوسی یعنی روح آزادگی و عزّت نفس مبارزه با ظلم و فساد، حمایت از مظلوم، فتوّت، عیاری، قلندری و … همه این مضامین در شاهنامه فردوسی در خور توجه و تأمل است.
هجا و هزل
از میان انوع مضمون های، ادب، این مضمون شاید عرصه گسترده تری برای ارضای روح انتقادی و طنزآمیز ایرانی در هزار سال گذشته بوده است «روشن است که شوخ طبعان و مسخرگان نه احمق بوده اند و نه طبعاً تندخویی و دشنام گوی بلکه بر عکس، غالباً آنها مردمانی حساس و لطیف ذوق و نکته سنج و فرهیخته بود هاند که با دیدن پریشانی و ناهنجاری اجتماع و ضعف اخلاقی مهتران، خشم و غضب خود را در آثار خویش منعکس می ساخته اند (حلبی، ۱۱: ۱۳۶۰)
رفتار هجا و هزل که صورت مبالغه آمیز طنز است اولاً از روحی مستغنی و متکی به خود سرچشمه می گیرد، یعنی آن که حرکت و رفتار دیگری را با آهنگی طنزآمیز یا هجو آمیز و بعضاً هزل گونه پاسخ می گوید، فردی است با اعتماد به نفس و مطمئن از خود و دلگرم به استواری مرام و مسلک خویش و ثانیاً حرکت طنز و هزل و هجا از روحیه ای شاد سرچشمه می گیرد، اگر مبالغه نباشد قوم ایرانی، قومی شاد و طنّاز است و در طول تاریخ حتی در مواردی که مبتلا به بلایای انسانی و طبیعی بوده از خود روحیه ای شاد و با اعتماد به نفس نشان داده است داشتن دو ویژگی اعتماد به نفس و شادمانگی که خود هر دو محصول آگاهی و دانایی است، به شخص یا به قوم این شهامت را می دهد تا نسبت به ناراستی و نادرستی در امری یا سخنی از کسی یا کسانی، زبان به انتقاد بگشاید و در پاسخ به آن حرکت و سخن نابه جا به طور مستقیم یا غیرمستقیم نادرستی و انحراف عامل را به او گوشزد نماید، روح انتقادی و طنزآمیز قوم ایرانی، در خلق این نوع از ادب تأثیر به سزایی داشته است.
۱-۶-عوامل پیدایش و ظهور شعر اعتراض
در بررسی عوامل مهّم و موثّر در پیدایش شعر اعتراض آن هم در قرن های نخستین تولّد شعر فارسی و هم چنین با توجه به نظراتی که ارائه شده است می توان به طور خلاصه این عوامل را در دو دسته عامل فردی و اجتماعی یا به عبارتی دیگر عوامل درونی و عوامل بیرونی مورد بررسی قرار داد . منظور از عامل فردی یا درونی خصوصیت روحی و روانی خود شاعر و میزان حساسیت و تاثیر پذیری او از محیط پیرامون است و عامل اجتماعی یا بیرونی اوضاع حاکم بر جامعه ی عصر شاعر است .
« زین العابدین مؤتمن » در این باره می نویسد :
« یکی از خصوصیات اخلاقی و ذاتی بشر این است که سعادت و خوشبختی را از لوازم ضروریه ی حیات می پندارد و وجود آن را موجب ادای تشکّر و امتنان و تذّکر نمی داند و هنگامی که غرق در شادخواری و شادکامی است ، متوجه وضع و حالت خود نیست … مادام که عافیتی دارد و قدر آن نمی داند و چون به مصیبتی گرفتار شد نظر به این که آن را از امور عارضی و غیرضروری می داند بانگ و فریادش بلند می شود و زبان به شکوه و شکایت می گشاید در این میان طبقه شعرا که طبعا مردمی زود رنج و کم حوصله و صاحب توقّع هستند زودتر از دیگران صدایشان بیرون می آید و بیش از دیگران اظهار تالم و تحسّر می کنند » ( مؤتمن ، ۲۸۸،۲۸۹:۱۳۷۱ ) .
به طور کلی عوامل پیدایش شعر اعتراض را فهرست وار در دو دسته زیر تقسیم بندی کردیم :
الف ) عوامل درونی : که شامل موارد زیر است:
خداپرستی و ایمان به یگانگی خداوند ( توحید )
تعلیمات دینی و آموزه های مذهبی که روح و روان این شاعران و گویندگان با آن خو کرده بودند و آنان را وا می داشت تا التزام عملی به عقاید و باورهای خود داشته باشند و در زمره آن دسته از کسانی نباشند که « می گویند اما انجام نمی دهند » .
خردگرایی ووجدان بیدار انسانی
روح عدالت طلبی و آرمان گرایی به خصوص در میان اندیشمندان مسلمان ، از عوامل مهم ظهور این نوع از ادب در شعر است .
ب ) عوامل بیرونی موثر در پیدایش این آثار :
اوضاع و احوال اجتماع و شرایط سیاسی حاکم .
احساس تکلیف برای اصلاح ناراستی های اجتماعی با کمک گرفتن از شمشیر سخن و شعر .
ریاکاری عالمان دروغین که می گفتند و عمل نمی کردند ، اعتراض به ریاکاری های آنان .
رواج و رونق مجالس لهو و لعب و گرمی مجالس گناه که شاعران مقید را به مقابله وا می داشت .
رواج بی عدالتی در جامعه و پایمال کردن حقوق انسانی .
اعتراض به اختناق سیاستمداران و دشمنان آزادی به ویژه آزادی بیان و اندیشه ( به طور عمده در میان نوپردازان ) .
چاپلوسی و فرومایگی و پستی عده ای از شاعران شعر فروش که منجر به جهت گیری های شاعران آزاده و بلند همت در برابر آنان می شد .
اندکی هم اعتراض به تبعیضات اقتصادی و مسائل رفاهی .
تمامی این عوامل هر کدام به نحوی باعث می شد که شاعر خیرخواه و آرمان گرا ، تاب تحمل این ناراستی ها را نیاورد و فریاد اعتراض برآورد .
۱-۷-قالب های شعر اعتراض:
تنوع این اشعار ، به شکلی است که در همه سبک ها و قالب های شعری ، با حجم های متفاوت و موضوعات گوناگون شعر اعتراض سروده شده است .
اعتراض در قالب های قصیده ، غزل ، مثنوی ، قطعه ، رباعی ، دوبیتی ، ترجیع بند ، ترکیب بند و مسمط سروده شده اند و قالبی به خصوص ندارند « اما در سبک های گوناگون قالب های مسلّط شکوائیه ها با هم فرق دارند ، چنان که هر چه از سبک خراسانی دور شویم ، کاربرد قصیده در شکوائیه سرایی کاهش می یابد و در مقابل قالب های طبیعی تری چون غزل و مثنوی شایع تر می شود » ( سرامی ، ۲۴۴:۱۳۷۵ ) .
حجم آن ها نیز متفاوت است . گاه شاعر از ایجاز بهره برده است و در یکی دو بیت اعتراضات خود را مطرح کرده و گاه راه اطناب در پیش گرفته و یک قصیده طولانی را به این موضوع اختصاص داده است ، زبان این نوع شعر اغلب ساده و بی پیرایه است و شاعر با الفاظ ساده و بدون هیچ تکلّفی به اعتراض پرداخته است ، اعتراض ها از نظر محتوایی نیز متنوع هستند و در موضوعات شخصی ، اجتماعی ، سیاسی،مذهبی و … سروده شده اند عواملی چون ، شرایط زندگی ، وضعیت روحی افراد ، اعتقادات و اوضاع حاکم بر جامعه و … در این تنوع موضوعی دخیل هستند .
نحوه بیان اشعار اعتراضی نیز ، هم به این طریق است که گاه شاعر به طور مستقیم و بدون هیچ ملاحضه یا ترس ، گله ، شکایت و … اعتراض خود را ابراز می نماید و گاه نیز جانب احتیاط را رعایت کرده و غیر مستقیم اعتراض یا شکایت خویش را نسبت به افراد یا اوضاع جامعه بیان می دارد .
۱-۸-سیری اجمالی بر شعر اعتراض در ادبیات فارسی در قرن دوم وسوم:

در واقع، امنیت در دولت طیف (نفی خطرات ) و(دریافت منافع) معنا شده است به طوری که در صورت وجود دو شرط کلی میتوان تحقق امنیت را ادعا نمود. اول آن که خطر و تهدیدی وجود نداشته باشد و در حالت بعدی زمانی که امکان کسب منافع ودستیابی به اهداف فراهم باشد. بر این اساس، به حسب آن که (مفعول )امنیت چه باشد، فردی، گروهی، محلی، ملی، منطقه ای و یا جهانی، وقتی خطری متوجه امنیت نباشد یا شرایط دریافت منافع آن مهیا باشد میتوان از امنیت فردی، گروهی، امنیت محلی، ملی، امنیت منطقه ای یا جهانی صحبت نمود. بنابراین برای درک مفهوم امنیت اجتماعی لازم است به (مفعول)آن یعنی (اجتماع)نظر کنیم(مک کین لاین /لیتل،۲۹:۱۳۸۰).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

دورکیم در تعریف جامعه می گوید: جامعه عبارت از افرادی که گرد هم جمع آمده اند و مناسبات و روابطی در میان آنها به وجود آمده این روابط به وسیله مقررات ، مؤسسات یا نهادهای اجتماعی مستحکم شده برای این مناسبات و حفظ روابط ضمانت اجرایی وجود دارد(الیاسی ،۲۵:۱۳۷۹).
بر این اساس، وقتی همبستگی اجتماعی از خطرات وتهدیدات در امان بماند وشرایط دریافت و امتیازات بر این مهیا باشد، امنیت اجتماعی وجود دارد. مارکس جامعه را مرکب از حاصل جمع روابط متقابلی می داند که افراد در درون آنها قرار دارند، از نظر او روابط معینی جنبه بنیادی دارند و همینها مبنای تمیزگذاری شکلهای متفاوت جامعه را فراهم می سازد. اساسی ترین روابط اجتماعی روابط تولیدی اند. همان روابط اجتماعی که در درون خود تولید زندگی مادی ایجاد می کردند. برمبنای نظرمارکس وقتی نیروهای تولیدی ازخطرات وآسیب ها مصون بمانند،امنیت اجتماعی تحقق یافته است(الیاسی ،۲۵:۱۳۷۹). بنابراین، وقتی خرده سیستم ها به ایفای نقش های خویش پرداخته و آسیبی متوجه آنها نباشد یا همچنین امکان کسب فرصتها برای انسجام خرده سیستم ها فراهم باشد ،امنیت اجتماعی برقرار شده است( نویدنیا، ۳۸:۱۳۸۴ ).
حفظ ثبات و امنیت جامعه یکی از مهمترین سیاستگذاری های کشور به شمار می رودو نیروهای انتظامی بیشترین بودجه های خود را صرف مقابله با جرایم و حفظ امنیت شهر می نمایند. همچنین ایجاد احساس امنیت وباورهای عمومی به وجود امنیت یک مرحله بالا تر از خود امنیت است. در این راستا پژوهش ها نشان داده اند مردمی که معتقدند پلیس محل زندگی آن ها خوب کار می کند و به آن اعتماد دارند کمتر احساس نا امنی می کنند( اگ^[۹]، ۱۹۹۹ به نقل از گروسی، میرزایی و شاهرخی، ۱۳۸۶) .از آن جایی که احساس امنیت یک پدیده ذهنی است که ممکن است ریشه در رویکرد خوش بینانه به زندگی، تعامل مطلوب با دیگران داشته باشد از همین رو، افرادی که برخوردار از رویکرد مثبت و خوش بینانه به زندگی هستند، اغلب شان و احترام بیش تری برای نهادهای متوالی برقراری نظم و آرامش اجتماعی و سلامت روانی خویش قائل هستند ونیز این که ارزیابی مطلوب عملکرد یک سازمان در اجرای یک طرح موجب پدید آیی نگرش مساعد به آن سازمان وکارکنان آن می شود. همین نگرش مساعد نیز به نوبه خود موجب افزایش نزدیکی و اعتماد افراد جامعه به اعضای سازمان و کارکنان آن می شود. از آنجایی که نیروی انتظامی یکی از مهمترین سازمان ها و تشکیلاتی است که برقراری امنیت را به عهده دارد، عملکرد این نهاد می تواند زمینه ساز ایجاد حس امنیت یا بر عکس حس ناامنی باشد .بنابراین عملکرد مثبت آن علاوه بر اینکه در ایجاد امنیت در اذهان موثر است، همچنین بر نحوه تفکر و قضاوت مردم نسبت به پلیس بی تأثیر نخواهد بود واین قضاوت می تواند در صورت مثبت بودن منجر به تعامل مطلوب مردم با پلیس در انجام وظایفی که بر عهده دارد شود. پلیس برای دستیابی به این اعتماد می تواند طیف متنوعی از برنامه ها را انجام دهد. وا کنش سریع نسبت به درخواست کمک شهروندان و یا نسبت به وقوع جرایم از جمله شناخته شده ترین آن هاست. اما بررسی هایی که سازمان پلیس بعضی از کشورها انجام داده اند، متوجه شده اند که امکان برقراری تماس نزدیک تر و سهل تر بین پلیس و احاد جامعه می تواند تأثیرات به مراتب بیشتری در ایجاد احساس امنیت داشته باشد (حسینی، ۱۳۸۶). نتایج پژوهش ها حاکی است برنامه هایی که برای تقویت کمی و کیفی ارتباط پلیس با مردم طراحی شده، تأثیر موفقیت آمیزی در کاهش احساس ناامنی داشته است( برنرت^[۱۰]، ۱۹۹۹) و نتایج پژوهش ها نشان داده هر چقدر سطح تماس و دسترسی بیشتر باشد، احساس امنیت بیشترخواهد شد( ای بید^[۱۱] ، ۱۹۹۷به نقل از حسینی، ۱۳۸۶).
۳-۶-قومیت
از جمله اصطلاحات گنگ و مبهم در تحقیقات اجتماعی که با پیچیدگی‌های مفهومی بسیار زیادی همراه است، واژه‌های مترادف قوم و قومیت می‌باشد. یک گروه قومی اجتماع کوچکی از انسان‌ها در درون جامعه‌ای بزرگتر است که به طور واقعی یا احساسی و ادراکی دارای اصل و نسب مشترک، خاطرات مشترک و گذشته تاریخی ـ فرهنگی مشترک هستند. همچنین دارای یک یا چند نمونه سمبلیک نظیر خویشاوندی، مذهب، زبان، سرزمین و خصوصیات ظاهری فیزیکی مشترک می‌باشد که هویت گروهی، آنان را از گروه‌های دیگر متمایز می‌سازد و اعضای آن به تعلقات گروهی قومی خویش آگاهی دارند (نشریه منشور، ۱۳۸۳: ۱۱).
«قوم عبارت است از یک جمعیت انسانی مشخص که با یک افسانه اجدادی مشترک، خاطرات مشترک، عناصر فرهنگ پیوند با یک سرزمین تاریخی یا وطن و میزانی از حس منافع و مسئولیت.» این تعریف مبتنی بر چند عنصر محوری هویت، اقتصاد، آگاهی و فرهنگ مشترک است که به آن اعتبار و وزانت علمی نیز می‌بخشد (افتخاری، ۱۳۷۸: ۲۹).
آنچه که اهمیت دارد مسأله سیاسی شدن موضوع قومیت‌ها است، که عبارتند از سیاسی شدن نشانه‌ها یا سمبل‌های قومی (زبان، مذهب، نژاد، فرهنگ) که موجب شکاف‌های قومی و یا تشدید آن است.
قومیت و مسائل قومی به طور عمده به این جهت اهمیت سیاسی پیدا می‌کنند که می‌توانند تبدیل به منبع مهمی برای بسیج سیاسی مردم و منشأیی برای منازعات داخلی و بین‌المللی گردند و این موضوع غیر از کشورهای جهان سوم، در دموکراسی‌های فراصنعتی پیشرفته اروپای غربی، شمال امریکا و اروپای شرقی نیز مطرح است.
در شرایط کنونی هیچ نظام و حکومتی نمی‌تواند با بذل همه توجه خود به مرکز، از آنچه در پیرامون می‌گذرد بی‌تفاوت باشد و مشروعیت خود را فقط از قوم و گروه خاصی کسب کند. حکومت در روزگار ما ناگزیر از مشروعیت بخشیدن و احترام به حقوق همه اقوام، مذاهب و بخش‌های مختلف جامعه و پاسخگویی به مطالبات و انتظارات مشروع آنان و در نهایت استفاده از ظرفیت و توان آنها در جهت رسیدن به هدف‌های ملی است و لاجرم باید آستانه تحمل خود را در برابر افزایش آگاهی و مطالبات اقوام به گونه‌ای افزایش دهد که بیان هر مطالبه و انتظاری به مثابه تهدید تلقی نگردد.
امروزه تعاریف متعددی از قوم و قومیت وجود دارد که هر یک از آنها بر عناصر خاصی از این پدیدۀ اجتماعی تأکید دارند. به نظر می‌رسد در این خصوص رساترین تعریف مربوط به ویکتور کوزلوف (قوم‌شناس معروف) باشد که معتقد است «قوم یک سازمان اجتماعی تشکیل یافته‌ای است که بر پهنه سرزمین معینی قرار دارد و شامل مردمی است که در طول تاریخ با هم پیوندهای اقتصادی، فرهنگی، خویشاوندی و… برقرار کرده‌اند، دارای زبان، ویژگی‌های فرهنگی، ارزش‌های اجتماعی و سنت‌های مشترک می‌باشند. در گذشته مشخصات خونی و نژادی نیز جزو پیوندهای قومی محسوب می‌شدند اما امروز به دنبال درهم‌آمیختگی ملت‌ها دیگر به حساب نمی‌آیند (ابوطالبی، ۱۳۷۸: ۱۳۱).
شاخص‌های عمدۀ قومی عبارتند از: خودآگاهی قومی، زبان مادری و سرزمین نیاکان. در مورد برخی اقوام ویژگی‌های روانی (حالت‌های روحی)، شیوه زیستن یا گونه معینی از سازمان اجتماعی ـ سرزمینی (دولت) یا خواست‌ها و تمایلات آشکار افراد یک قوم برای برپایی یک سازمان دولتی نیز می‌توانند جزو شاخص‌ها باشند (شیخاوندی، ۱۳۶۹: ۲۷۶).
رویکرد دیگری که دربارۀ علل بروز تنش یا ناآرامی در میان قومیت‌ها مطرح می‌شود، رویکردی سیاسی و جامعه‌شناختی است. این دیدگاه نخبگان قومی و سازمان‌ها سیاسی قومیت‌گرا را عامل اصلی رشد گرایش‌های قومی به شمار می‌آورد( جویرمان^[۱۲] ، ۲۰۰۳:۳۵). به لحاظ نظری این گونه رویکردها ریشه در رویکرد ابزارگرا دارند، اگر چه الزاماً به همۀ اقتضائات این رویکرد وفادار نیستند. ابزارگرایان قومیت و استفاده از احساسات قومی را وسیله‌ای برای پیشبرد اهداف گروهی، یا به طور خاص اهداف نخبگان گروه‌های قومی می‌دانند. آنها معتقدند که هویت قومی در برخی مواقع و تحت شرایط خاص، برجستگی و نمود بیشتری می‌یابد و در مواقع دیگر، ممکن است اصولاً اهمیت زیادی برای اعضای گروه قومی نداشته باشد. اهداف گروهی یا اهداف رهبران گروه‌های قومی در بره‌ها و موقعیت‌های خاص، تعیین‌کنندۀ تأکیدی است که بر هویت‌های قومی می‌شود. یک گروه قومی قابل تشبیه به طبقۀ اجتماعی است. هر دو، نوعی سازمان اجتماعی‌اند که در طول زمان ممکن است تغییر کند. گروه‌های قومی مانند طبقات اجتماعی می‌توانند برای پیشبرد منافع گروهی خود متشکل شوند و بر وجوه تمایز خود و مطالبات گوناگون تأکید ورزند. همان‌گونه که طبقات اجتماعی تحت شرایط خاصی برای پیگیری اهداف گروهی به نوعی خودآگاهی گروهی می‌رسند و بر پایۀ منافع جمعی وارد عرصۀ عمل می‌شوند (سید امامی، ۱۳۸۵: ۱۵۱).
۳-۷- اشتراک الگویی در قومیت‌های ایران
در این میان تنوع و تکثر اقوام تشکیل‌دهندۀ جامعه تداوم تنوع قومی و فرهنگی به معنای وجود هویت‌های ترکیبی و انواع مرزهای هویتی بوده است و تا زمانی که تنوع و تفاوت‌های قومی به مرزهای ستیزه یا شکاف‌های فعا تبدیل نشده باشد، نباید آن را تهدیدی علیه امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور به شمار آورد. اما وجود تمایزهای قومی هموراه به طور بالقوه می‌تواند منشأ بروز تنش‌های زودگذر یا شکل‌گیری تنش‌های واگرا با پیامدهای درازمدت برای امنیت ملی باشد(عزیزی و اذرکمند، ۱۳۹۰: ۱۱۱-۹۵).
در میان گروه‌های قومی ایران (ترک‌ها، ترکمن‌ها، بلوچ‌ها، کردها، عرب‌ها)، کردها و لرها تبار خود را ایرانی و گاه خود را تنها ایرانیان واقعی معرفی می‌کنند. لرها در هر دو محور عمده، گرایش‌های ارزشی‌شان در پیوند مستقیم و محکم با حکومت ملی است. تنها خاطرۀ جمعی صیانت قومی آنها می‌تواند در برهه‌هایی ازآشفتگی اجتماعی ـ سیاسی بدان‌ها چهرۀ ضد ملی ببخشد؛ چیزی که تا کنون تاریخ ایران به خاطر ندارد. در میان گروه‌های قومی ایران، گروه‌هایی که خود را از تبار ایرانی می‌دانند، تنها قزاق‌ها و ترکمن‌ها و از جنبه‌ای عرب‌های خوزستان هستند، اما در عین حال این اقوام در حال حاضر برای خود هویتی ایرانی قائل‌اند. در واقع آیین‌های مشترک و الگوهای فرهنگی نمادین، بسیاری از اقوام ایران را بر سر یک سفره
می‌نشاند. یکی از مهم‌ترین این آیین‌ها، مراسم عزاداری حسینی است. اعمالی که از باور و ایمان به ارزش‌های محرم سرچشمه می‌گیرند و در زندگی روزمره نیز جاری می‌باشند، مثل نذر کردن، سوگواری و پرهیز از شادی و اعتقاد به شفابخشی این آیین، از جمله مشترکات الگویی مربوط به این مراسم در میان گروه‌های قومی ایران است (فکوهی، ۱۳۷۸: ۳۹۱).
دوم، آیین نوروز است که شاید در چند دهۀ اخیر به واسطه گسترش رسانه‌ها در میان گروه‌هایی چون بلوچ‌ها، ترکمن‌ها، و قزاق‌ها نیز جای خود را باز کرده است. اما گسترش و همه گیر شدن آن جای تأمل دارد. ناصر فکوهی، پیروی و پایبندی به آیین نوروز را نشانه‌ای از نماد تعهد و وفاداری به ایرانی بودن وحاکمیت مرکزی ایرانی می‌داند و در این خصوص می‌نویسد: «جشن نوروز، که تداومی چند هزار ساله داشته و سرتاسر حیات پرمخاطره ایران را طی کرده است، به باور ما، درواقع تبلوری است از ایدۀ سیاسی ایرانی؛ همان ایده‌ای که توانسته است درطول سه هزار ساله با قدرتی شگفت‌انگیز یک پیوستگی فرهنگی را درحوزه تمدن ایرانی حفظ کند، همان ایده‌ای که فرهنگ‌های بی‌شماری را درون خود جذب کرده و تألیف‌هایی تحسین‌برانگیز در زمینه‌های دینی، سیاسی و اجتماعی ارائه داده است (حسین‌زاده، ۱۳۸۰: ۶۲).
از این زاویه گسترش و تقید روزافزون گروه‌های قومی به پیروی از این آیین، نشانه‌ای از تأکید آنها بر این امر است که همواره جزئی از ملت ایران بوده و خواهد بود. مهم‌ترین عامل پیوند گروه‌های قومی با فارسی‌زبانان در ایران؛ زبان، ادبیات و موسیقی ایرانی است. در تمامی گروه‌های قومی ایرانی، ادبیات فارسی در طول قرن‌ها عامل اصلی ارتزاق اندیشۀ این مردم بوده است. در سال‌هایی که امکان حیات و فعالیت‌های ادبی و هنری وجودداشته است، سه کانون جغرافیایی ماوراءالنهر، آذربایجان، و فارس، کانون تجمع ادیبان و پارسی گویانی بوده است که به اندیشه‌ها، نوشته‌ها و سرودهای خود را به اقصی نقاط ایران می‌رساندند. به هنگام آشوب‌های سیاسی و تهاجم اقوام بیگانه، مراکز کشمیر و آسیای صغیر فعال می‌شدند. به این ترتیب اقوام ساکن ایران همواره میان اضلاع یک چهار ضلعی جغرافیایی آسیای صغیر، ماوراءالنهر، فارس و کشمیر قرار داشته است و در معرض انتشار آثار زبان فارسی بوده‌اند. آثار این انتشار تا آن جا بوده است که حاکمان ایران در طول قرن‌ها برای انجام و مکاتبات اداری و رسمی دربار ناگزیر به استفاده از بان فارسی بوده‌اند. به همین لحاظ تکلم و تسلط به این زبان، نشانه‌ای از ارتقای فرهنگی و نیل به درجات رفیع فرهنگ و ادب به شمار می‌آمده است (سیدامامی، ۱۳۸۵: ۱۴۴).
در مجموع گروه‌های قومی ایران و فارسی‌زبانان و گروه‌های محلی، حول سه محور و نماد زبان، دین و تبار تاریخی اشتراک الگویی دارند. دو نماد زبان و تبار تاریخی اگر چه در میان گروه‌های قومی به عنوان الگوهای فرهنگی درجۀ دوم محسوب می‌شوند، اما قدمت و تداوم تداوم تاریخی و کهن آنها، بستر پیوند ملی این گروه‌ها را فراهم کرده است.
۳-۸- رابطه قومیت و امنیت
امنیتی دیدن حقوق قومیت‌ها یعنی این که حقوق قومیت‌ها به عنوان تهدیدی وجودی در نظر گرفته می‌شود بنابراین حوزه کارآمدی و مسئولیت‌پذیری دولت در برابر آن کاهش یافته و قومیت‌ها قابلیت مذاکره و انعطاف‌پذیری خود را از دست داده، انکار یا سرکوب می‌شوند (تریف، ۱۳۸۳: ۲۴).
امنیتی دیدن مسأله قومیت‌ها که به سیاست‌های همانندسازی دولتی منجر می‌گردد سبب پذیرش ارزش‌ها، الگوها و سبک زندگی گروه برتر توسط اقوام و جذب و هضم آنها در بطن گروه برتر می‌شود. همانندسازی ممکن است در اشکال فرهنگی، ساختاری، هویتی، مدنی و رفتاری و به دو روش خشونت‌آمیز منعطف نمود یابد. در نوع منعطف آن دولت برای کاهش اختلافات فرهنگی و ایجاد حقوق شهروندی برای گروه‌های قومی تلاش می‌کند.
برخورد سخت‌افزارانه، امنیتی و سیاسی با گروه‌هایقومی سبب افزایش احساس محرومیت سیاسی و اقتصادی در آنها می‌شود. این مسئله احساس رضایت، حساسیت، اعتماد و مشارکت سیاسی قومیت‌ها، توان سیاست‌سازی دولت در زمینه حفظ یکپارچگی، انسجام و هویت ملی را کاهش داده، زمینه بهره‌برداری فرصت‌طلبانه کشورهای بیگانه را فراهم می‌آورد.
در طول تاریخ مدیریت سیاسی جامعه ایران به جای آن که از گروه‌های اقتصادی و یا گروه‌های طبقاتی تشکیل شود، از رهبران گروه‌های قومی تشکیل شده است. طی تاریخ مدیریت سیاسی که متکی بر گروه قومی خاص بوده با بهره‌گیری از موقعیت خاص جامعه ایران و با قدرت و حاکمیت خودکامه و استبدادی خود، تعارضات و تضادهای اجتماعی را به شکل مبارزات ـ قومی قبیله‌ای در آورده است. (سیف‌الهی، ۱۳۸۱ : ۱۱۷).
مسئله قومیت در ایران همانگونه که مورد توجه و نظر برنامه‌ریزان و مدیران کشور است، مورد علاقه و توجه دشمنان داخلی و خارجی نیز بوده و هست چراکه ضعف و تحلیل هر نقطه در واقع ضعف و تهدیدی است که متوجه کشور می‌باشد از این رو از دیرباز به ویژه در دهه‌ های اخیر عوامل خارجی به منظور بهره‌جویی از علایق قومی جهت ایجاد بحران و چالش‌های داخلی در ایران برنامه‌ریزی و اقدامات مذبوحانه‌ای را انجام داده‌اند.
درک احساسات قومی، هویت بخشی و تشخص بخشی اقوام و احترام به حقوق اقلیت‌ها در قانوناساسی کشور، تغییر نگرش بخش مرکزی نسبت به پیرامون، فرصت‌سازی و تعبیه ساز و کارهای مشارکت ملی برای آنها، اجتناب از وحدت مکانیکی اقوام و تمرکز بر وحدت استراتژیک، پرهیز از راهبرد امنیتی نسبت به اقوام و قرار دادن استراتژی مذاکره و گفت و گو با اقوام به جای آن با هدف تأمین امنیت ملی کشور، آزادسازی نیروی بالقوۀ ناحیه گرایی از طریق توزیع قدرت سیاسی اداری ملی در تمامی مناطق جغرافیایی کشور در چهارچوب الگویی متعادل و متوازن و بالاخره برقراری عدالت جغرافیایی و توزیع عادلانۀ نتایج توسعۀ ملی در بین بخش مرکزی و مناطق پیرامونی، تا اندازۀ بسیاری می‌تواند به ایجاد تفاهم ملی، یکپارچگی، اطمینان اجزای ملت نسبت به یکدیگر و گسترش روحیۀ صمیمیت ملی کمک کند و پایه‌های اقتدار و امنیت ملی کشور را محکم سازد که البته تحقق این امر، عزم نخبگان ابزاری (مدیران و مسئولان اجرایی) و فکری (روشنفکران، روزنامه‌نگاران، دانشجویان و…) را در دو سطح ملی و منطقه‌ای محلی می‌طلبد.
۳-۹-عوامل مؤثر در همگرایی اقوام
هویت ملی و وجود یک ملت از حیاتی‌ترین مسائل ی کشور محسوب می‌شود. هر چه یک ملت دارای عوامل همبستگی بیشتری باشد، به همان مراتب وحدت و منشأ قدرت سیاسی و اقتصادی بالا بوده و سهل‌تر می‌تواند هویت ملی را تجلی دهد. در اغلب ممالک دنیا، بین افراد ملت، صرف‌نظر از سرزمینی که همه در آن زندگی می‌کنندو حکومتی که تحت بیرق آن به سر می‌برند، عواملی وجود دارد که آنها را به همدیگر نزدیک کرده و از مردم سرزمین سایر کشورها مجزا می‌سازد، این عوامل که اجرای اصلی هویت ملی را تشکیل می‌‌دهند عبارتند از:
الف) نژاد:
در گذشته، این عامل در بین اقوام بدوی، و همچنین در قرون وسطی و شاید تا همین اواخر به اعتقاد فیلسوفان و نظریه‌پردازان اجتماعی جزء عوامل اصلی همبستگی و هویت ملی به حساب می‌آمد. ولی در حال حاضر با گسترش ارتباطات و اختلاط زیادی که در بین ملل جهان صورت پذیرفته، اندکی اهمیت خود را از دست داده است.
ب) زبان و فرهنگ:
اصولاً زبان هر ملتی از ارکان اصلی فرهنگ و بیان کننده فرهنگ هر ملت محسوب می‌گردد. فرهنگ غالباً با تکیه‌زدن بر زبان، شخصیت و هویت فرهنگی یک ملت را تشکیل می‌دهد. اگر مردم فرانسه «فرانسوی» خوانده می‌شوند، نه تنها به سبب زبان، بلکه به علت فرهنگ که عامل اساسی تشکیل دهنده هویت ملی آنها است فرانسوی خوانده می‌شود.
ج) آداب و رسوم و سنن اجتماعی:
سنن اجتماعی و رسوم هر ملت، علاوه بر انعکاس و فرایند کارکرد هر ملت، عمده‌ترین عنصر تشخیص دهنده هویت می ملت هر سرزمین است(اخوان مفرد، هندیانی و زینال نژاد، ۱۳۸۷: ۴۱۵-۳۹۹).
د) دین و مذهب:
در بسیاری از کشورها، عامل دین و مذهب علاه بر تشخیص هویت فرهنگی و دینی آن کشور، جزء عوامل شناسایی آن کشور در سطح دنیا و گاه به عنوان عامل مهم همبستگی ملی به شمار می‌آید. لیکن به این نکته باید اشاره کرد با توجه به اینکه بسیاری از ادیات مختص مردم یک کشور نبوده، از این رو کارشناسان علوم اجتماعی اکنون دین و مذهب را یک عامل معنوی شمرده و گاه در برابر تنش دینی و مذهبی از عوامل اصلی هویت ملی بهره می‌گیرند که پراهمیت‌ترین عامل همبستگی مردم هر جامعه به حساب می‌آید.
هـ) سرزمین مشترک:
اجتماع افراد در یک سرزمین مشترک عامل اصلی همبستگی یک ملت است. مردمی که در یک سرزمین مشترک زندگی کنند خواه و ناخواه با یکدیگر همبستگی زبانی و فرهنگی پیدا می‌کنند. سخن هانس کوهن، جامعه شناس و سیاستمدار ملی‌گرای آمریکایی در این باره جالب توجه است. ایشان می‌گوید: «سرحدات سیاسی باعث به وجود آمدن ملت‌ها می‌شود.» مثلاً ملت کانادا که از ترکیب دو ملت کاملاً متمایز به وجود آمده است حاصل وحدت سیاسی و جغرافیایی کشور کانادا است(اخوان مفرد، هندیانی و زینال نژاد، ۱۳۸۷: ۴۱۵-۳۹۹).
و) عامل اقتصادی:
از جمله عوامل ایجاد همبستگی ملی، عامل اقتصادی است و نقش این عامل پررنگ‌تر می‌باشد. زیرا در بسیاری از موارد مشاهده شده است که افراد از جهات گوناگون مثل زبان، فرهنگ، نژاد و مذهب از یکدیگر متفاوت بودند ولی از نظر اقتصادی دارای هدفی مشترک و براثر همکاری برای نیل به این هدف به تدریج در همدیگر ممزوج و بانی یک کشور مستقل گردیده‌اند. کشور سویس از جمله این کشورها است (یوردشاهیان، ۱۳۸۲: ۱۶).
۸- اگر چه عوامل تشریح شده از عوامل مهم همبستگی و انسجام اجتماعی و در نهایت هویت ملی به شمار می‌روند اما باید به این مهم توجه داشت که همیشه تمام این عوامل در بین افراد همه ملل وجود نداشته و گذشته از این، یک ملت زمانی می‌تواند صورت سیاسی پیدا می‌کند که حداقل یک عامل مشترک در بین افراد آن وجود داشته و مردم خود را متعلق به آن بدانند و بخواهند که چنین شود. لذا بر استراتژیست‌های قومی واجب است که به این مهم توجه داشته و بسترهای لازم را برای تحقق این مهم بوجود آورند.
ایران امروزی مجموعه ناهمگونی از اقوام مختلف نژادی، زبانی، مذهبی و فرهنگی بوده است که در برخی از دوره‌های تاریخی مشترک خود در ایران، انسجام و همگونی اجتماعی لازم را نداشته‌اند، به همین جهت عمدتاً نطفۀ بحران هویت در درون آنها وجود داشته است که در بره‌های زمانی خاص جنبه بحران سیاسی یافته‌اند (رضایی، ۱۳۸۵: ۲۳).
از میان تحولاتی که دنیای امروز پشت سر نهاده است و آن چه بیش از همه لزوم عدالت را طلب می‌کند، مبحث اقلیت‌ها و قومیت‌هاست که در دولت‌های ملی ساکن هستند. اهمیت این مسئله از آن روست که بحث قومیت‌ها از جمله تهدیدات یک دولت به شمار می‌رود. در اینجا، مرزی ظریف بین امنیت و عدالت ترسیم می‌شود که آن دو را هم دوش و مکمل هم دیگر قرار می‌دهد. امنیت نه تنها امری عینی و ملموس، بلکه بیش از آن، ذهنی است، برای همین، باید در کنار تأمین عوامل مادی و فیزیکی انسان‌ها که خود از بروز ناآرامی‌ها می‌کاهد، به عوامل روانی آنها نیز تچه نشان داد و ارزش‌های هر قومی را شناخت و به آنها احترام گذاشت. توجه به میراث با افتخار اقوام و بی‌احترامی نکردن به آن و آگاهی از محرومیت‌های آنان و تلاش در رفع آنها بسیار با اهمیت است.آگاهی از فرصت‌ها و نقاط قوت آنها نیز منبع مهمی برای تأمین امنیت دولت است(اخوان مفرد، هندیانی و زینال نژاد، ۱۳۸۷: ۴۱۵-۳۹۹).
۳-۱۰-عوامل مؤثر بر واگرایی :
از دیدگاه حافظ نیا (۱۳۸۱: ۱۸۳) نیروهای ثابت و متغیر مؤثر بر واگرایی ملی و واگرایی اقوام عبارتند از:
ترکیب نامتوازن و نامتجانس ملی
ساختار توپوگرافیک ایران
بی‌توازنی در مشارکت ملی اقلیت‌ها
سیستم ارتباطی نامتناسب
بی‌عدالتی جغرافیایی و فضایی
از دیدگاه حافظ نیا (۱۳۸۱: ۱۸۳) نیروها و عوامل هم‌گرایی و تقویت‌کننده همبستگی و اتحاد ملی عبارتند از:
اشتراک در لایه‌های مختلف خصیصه‌های بخش مرکزی