جابرانصاری، محمدرضا؛ طاهری روز بهانی، محمد؛ میرزایی فر، مهتاب (۱۳۹۱). مطالعه ی رابطه بین عدالت سازمانی و آمادگی کارکنان رسمی برای تغییر سازمانی. ماهنامه ی اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، شماره ی ۱۵۳، صص ۲۰-۱۱٫

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جاخرلوی، فرزام؛ طاجوئی، وحید (۱۳۹۰). شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر بر بهره وری منابع انسانی با بهره گرفتن از روش TOPSIS. مجله ی فروغ تدبیر، سال هشتم. شماره ی ۱۸، صص ۲۴-۱۸٫
جواهری کامل، مهدی. (۱۳۸۸). تأثیر عدالت سازمانی، رابطه رهبر – عضو، اعتماد و توانمندسازی روانشناختی بر رفتارهای شهروندی سازمانی. دو ماهنامه ی توسعه ی انسانی پلیس، سال ششم، شماره ی ۲۴، مرداد و شهریور ۱۳۸۸، ص ۲۴-۸٫
حاج کریمی، عباسعلی؛ پیرایش، رضا (۱۳۸۵). تبیین عوامل مؤثر بر بهره وری منابع انسانی در سازمان های دولتی با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل مسیر. فصلنامه ی فرهنگ مدیریت، ۴ (۱۴): ۸۶-۵۷٫
حافظ نیا، محمدرضا (۱۳۸۱). مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. چاپ هفتم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
حریری، محمدحسین؛ سجادی، حانیه السادات (۱۳۸۸). بررسی چالش ها و راهکارهای ارتقای بهره وری در بیمارستان ها و مراکز درمانی. مجله ی انجمن بهره وری ایران، دوره ی ۱۹٫
حریری، محمدحسین؛ مهدیان، سمیه و حسن زاده (۱۳۸۸). “بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و بهره وری کارکنان ستادی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در سال ۱۳۸۸”. طرح تحقیقاتی پایان یافته ی معاونت پژوهشی دانشکده مدیریت و اطّلاع رسانی پزشکی.
حسن زاده، حسن (۱۳۸۳). شناسایی عوامل مؤثر بر اعتماد سازی بین کارکنان و مدیران و بررسی وضعیّت موجود سازمان های اجرایی کشور. پایان نامه ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، پردیس قم.
حسین زاده، علی؛ شعبانی کلاته، علی (۱۳۹۰). اعتماد سازمانی مفاهیم، دیدگاه ها و پیامدها. مجله ی تدبیر، شماره ی ۲۲۸، صص ۵۱-۴۶٫
حسین زاده، علی؛ ناصری، محسن (۱۳۸۶). عدالت سازمانی. مجله ی تدبیر، شماره ی ۱۹۰، ص۲۳-۱۸٫
حسینی، سید یعقوب؛ کریمی، سمیرا (۱۳۹۱). عدالت سازمانی: ارائه ی مدلی برای اندازه گیری عدالت برون سازمانی. فصلنامه ی علمی-پژوهشی مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، دوره ی ۲۲، شماره ی ۶۸، صص ۸۳-۶۷٫
خاکی، غلامرضا (۱۳۸۸). مدیریت بهره‌وری (تجزیه و تحلیل آن در سازمان). چاپ دوم، تهران، خانه ی کتاب.
خاکی، غلامرضا (۱۳۸۹). روش تحقیق با رویکردی به پایان نامه نویسی. انتشارات بازتاب.
خنیفر، حسین؛ امیری، علی نقی؛ جندقی، غلامرضا؛ احمدی آزرم، هادی؛ حسینی فرد، سید مجتبی. (۱۳۸۹). درگیرشدن در کار و رابطه آن با عدالت سازمانی در چهارچوب نظریه ی مبادله ی اجتماعی و فرهنگی. مجله ی مدیریت فرهنگ سازمانی، سال هشتم، شماره ی بیست و یکم، ص ۲۰۰-۱۷۷٫
خنیفر، حسین؛ زروندی، نفیسه (۱۳۸۹). بازکاوی مفهوم اعتماد در سازمان. چاپ اول، تهران: انتشارات بعثت.
خنیفر، حسین؛ مقیمی، سید محمد؛ جندقی، غلامرضا؛ زروندی، نفیسه (۱۳۸۸). بررسی رابطه بین مؤلفه های اعتماد و تعهد سازمانی کارکنان (در سازمان های جهاد کشاورزی و آموزش و پرورش استان قم). نشریه ی مدیریت دولتی، دوره ی ۱ شماره ی ۲، صص ۱۸-۳٫
دلاور، علی (۱۳۷۴). مبنای نظری و علمی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران، انتشارات رشد.
دلاور، علی (۱۳۸۸). مبانی نظری و علمی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران، انتشارات رشد.
دلاور، علی (۱۳۸۹). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. تهران، نشر ویرایش.
دهقان، نبی اله؛ عمرانی فر، عباس؛ حسینی، محمدرضا؛ فتحی، صمد (۱۳۹۱). بررسی رابطه بین رعایت عدالت سازمانی و رضایت شغلی کارکنان (مورد مطالعه یک سازمان نظامی). فصلنامه ی علمی- پژوهشی مدیریت نظامی، سال دوازدهم، شماره ی ۴۶، ص ص ۱۰۲-۶۵٫
دیویس، کیت؛ نیو استورم، جان (۱۹۹۴). رفتار انسانی در کار (رفتار سازمانی). ترجمه ی محمد علی طوسی، ۱۳۷۰، چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
رابینز، استیفن پی (۱۳۸۸). مدیریت رفتار سازمانی. ترجمه ی علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص ۸۶٫
رامین مهر، حمید؛ هادی زاده مقدم، اکرم؛ احمدی، ایمان (۱۳۸۸). بررسی رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی مورد مطالعه: شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ستاد تهران. پژوهش نامه ی مدیریت تحول، دوره ی اول، شماره ی ۲٫
رحمتی، داریوش (۱۳۸۹). ارتباط عوامل فردی ایجاد فشار روانی با بهره وری نیروی انسانی مطالعه موردی: کارکنان کلانتری های فرماندهی انتظامی شهرستان کرمانشاه. فصلنامه ی علمی- پژوهشی انتظام اجتماعی، سال دوم، شماره ی اول، بهار و تابستان ۱۳۸۹، ص ۱۲۴-۹۹٫
رحیم نیا، فریبرز؛ هوشیار، وجیهه (۱۳۸۹). تأثیر عدالت سازمانی بر تمایل به ترک شغل از طریق رضایت شغلی. نشریه ی علمی پژوهشی مدیریت فردا، سال نهم، شماره ی ۲۴، پاییز.
رزقی شیرسوار، هادی؛ موسوی، میرمحمد (۱۳۹۰). رابطه بین رضایت شغلی و بهره وری کارکنان شاغل در واحد پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران. مجله ی مدیریت بهداشت و درمان، سال سوم، شماره ۳، صص ۲۷-۱۹٫
رسولی، رضا. (۱۳۹۲). بررسی رابطه حساسیت کارکنان به رعایت عدالت سازمانی و مرتبه ی سرمایه ی اجتماعی آنان در سازمان (مطالعه ی موردی بیمارستان طالقانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی- تهران). دو فصلنامه ی علمی- پژوهشی شناخت اجتماعی، سال دوم، شماره ی ۲، پیاپی ۴، پاییز و زمستان ۱۳۹۲، صص ۱۲۴-۱۱۱٫
رضائیان، علی (۱۳۸۹). انتظار عدالت در سازمان (مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، تهران.
رضائیان، علی (۱۳۹۰). انتظار عدالت و عدالت در سازمان. چاپ چهارم، ناشر سمت.
رضائی کلیدبری، حمیدرضا؛ سلیمی، سعیدباقر؛ صالحی کردآبادی، سجاد. (۱۳۹۰). بررسی مسائل مدیریت دولتی. چاپ اول، تهران، انتشارات کیومرث.
رهنورد، فرج اله؛ خدابخش، مجید (۱۳۹۰). مدل ساختاری بهبود بهره وری کارکنان تولیدی. فصلنامه ی مدیریت دولتی، دوره ی۳، شماره ی ۷، پائیز ۱۳۹۰، صص ۸۱ تا ۹۴٫
زارعی متین، حسن؛ حسن زاده، حسن (۱۳۸۳). اعتماد درون سازمانی و بررسی وضعیت موجود سازمان های اجرائی کشور. فصلنامه ی فرهنگ مدیریت، سال دوم، شماره ی هفتم، زمستان ۱۳۸۳، صفحه ۱۲۶-۷۹٫
زارعی متین، حسن؛ طهماسبی، رضا؛ موسوی، سید محمد مهدی (۱۳۸۸). نقش مؤلفه های فرهنگ سازمانی در اعتماد سازی: بررسی روابط بین ابعاد فرهنگی گلوب (GLOBE) و اعتماد. فصلنامه ی علوم مدیریت ایران، سال چهارم، شماره ی ۱۵٫ پاییز
زاهدی، شمس السادات؛ نجاری، رضا (۱۳۸۷). بهره وری منابع انسانی و مدیریت دانش. مجله ی پیک نور، ۶ (۱): ۱۳-۲٫
سالاریان زاده، محمدحسین؛ صدر، فرهاد (۱۳۸۳). تأثیر روند اصلاحات بخش سلامت بر بهره وری و انگیزش نیروی انسانی، چهارمین کنفرانس بین المللی مدیریت کیفیت، تهران.
سبک رو، مهدی؛ وفایی یگانه، محمد؛ کاشانی، صالح (۱۳۸۹). بهره وری کارکنان شرکت های بیمه در پرتو هوش عاطفی و کیفیت زندگی کاری. فصلنامه ی صنعت بیمه، سال بیست و پنجم، شماره ی ۱ (پیاپی ۹۷)، صص ۲۰۲-۱۷۹٫
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه (۱۳۸۶). روش های تحقیق در علوم رفتاری. چاپ چهاردهم، تهران، مؤسسه ی انتشارات آگاه.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ حجازی، الهه (۱۳۸۷). روش تحقیق در علوم رفتاری. چاپ شانزدهم، تهران، مؤسسه ی انتشارات آگاه.
سلیمی، معصومه (۱۳۹۲). نقش مدیریت توسعه ی انسانی در بهره وری نیروی انسانی. ماهنامه ی اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، شماره ی ۱۵۵، صص ۵۵-۴۷٫
سیدجوادین، سیدرضا؛ عابدی، احسان؛ یزدانی، حمیدرضا؛ پورولی، بهروز (۱۳۹۲). بررسی نقش میانجی اعتماد و تعهد سازمانی در رابطه بین عدالت سازمانی و رفتارهای شهروندی سازمانی در بیمارستان ها. فصلنامه ی مدیریت بازرگانی، دوره ی ۵، شماره ی ۱، بهار ۱۳۹۲، صص ۱۱۸-۱۰۵٫
سیدجوادین، سیدرضا؛ عطاردی، محمدرضا (۱۳۸۴). عوامل مؤثر بر افزایش بهره وری کارکنان دانش مدار در صنعت خودرو ایران. همایش ملی بهره وری و توسعه، تبریز.
سیدین، سیدحسام؛ احدی نژاد، بهمن؛ تورانی، سوگند (۱۳۹۰). رابطه عدالت سازمانی ادراک شده و بهره وری در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران. اولین همایش سراسری دانشجویی حاکمیت بالینی و ارتقای مستمر کیفیت.
شریف زاده، فتاح؛ محمدی مقدم، یوسف (۱۳۸۸). ارتباط توانمند سازی کارکنان با بهره وری نیروی انسانی کارکنان فرماندهی انتظامی استان لرستان. فصلنامه ی مطالعات مدیریت انتظامی، ۴ (۱): ۱۸-۵٫
شریفی اصل، زهره؛ چابک، علی؛ نیکتا، حاتمی زاده؛ رضا سلطانی، پوریا (۱۳۹۱). رابطه تعهد سازمانی با بهره وری اعضای گروه توانبخشی: مرکز آموزشی – درمانی روانپزشکی رازی (۱۳۹۰). مراقبت های نوین، فصلنامه ی علمی دانشکده ی پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، دوره ی ۹، شماره ی ۲، صص۱۳۶-۱۲۹٫
شفیع پور مطلق، فرهاد؛ جعفری، پریوش؛ یارمحمدیان، محمد حسین؛ دلاور، علی (۱۳۹۰). ارزیابی مدل عدالت سازمانی با تکیه بر اعتماد سازمانی برای آموزش و پرورش. فصلنامه ی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال دوم، شماره ی ۴، پیاپی ۸، صص ۲۰-۱٫
شفیع پور مطلق، فرهاد؛ جعفری، پریوش؛ یارمحمدیان، محمدحسین؛ دلاور، علی (۱۳۹۰). تعیین رابطه بین سبک تصمیم گیری، سبک رهبری و اعتماد سازمانی با عدالت سازمانی به منظور ارائه ی یک مدل مناسب برای آموزش و پرورش شهر اصفهان. مجله ی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره ی ششم، سال ۱۸-۲، شماره ی ۲، ص ص : ۲۵۴-۲۳۹٫

اگر مورد کارشناسی خارج از حوزهی قضایی دادگاه رسیدگی کننده باشد، دادگاه رسیدگی کننده میتواند به دادگاه محل مورد کارشناسی برای اجرای کارشناسی نیابت دهد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مجوّز نیابت قضایی:

۱ـ یکی از مجوّزهای نیابت قضایی، کلیّت مادهی ۲۹۰ آیین دادرسی مدنی است که مقرر داشته است: «در هر موردی که رسیدگی به دلایلی از قبیل تحقیقات از مطلعین و گواهان یا معاینهی محلی و یا هر اقدام دیگری (از جمله اجرای قرار کارشناسی) که میبایست خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده به دعوی انجام گیرد و مباشرت دادگاه شرط نباشد، مرجع مذکور به دادگاه صلاحیتدار محل نیابت میدهد تا حسب مورد اقدام لازم معمول و نتیجه را طی صورتمجلس به دادگاه نیابتدهنده ارسال نماید. اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد که مورد وثوق دادگاه باشد».
۲ـ مادهی ۲۶۹ آیین دادرسی نیز به نیابت قضایی و نحوهی انتخاب کارشناس اشاره داشته است: «اگر لازم باشد که تحقیقات کارشناسی در خارج از مقر دادگاه رسیدگیکننده اجرا شود و طرفین کارشناسی را با تراضی تعیین نکرده باشند، دادگاه میتواند انتخاب کارشناس را به طریق قرعه به دادگاهی که تحقیقات در مقر آن دادگاه، اجرا میشود واگذار نماید».
برخی از عبارت «دادگاه میتواند» استنباط کردهاند که «(این عبارت) بیانگر آن است که دادگاه تکلیفی برای اعطای نیابت ندارد»،^[۲۵۶] اما این استنباط با صدر مادهی ۲۶۹ که مقرر داشته «اگر لازم باشد که تحقیقات کارشناسی در خارج از مقر دادگاه رسیدگی کننده اجرا شود…» و نص صریح مادهی ۲۹۰ آیین دادرسی کیفری (که قبلاً گذشت) در تعارض است؛ زیرا در صورت لزوم اجرای تحقیقات در حوزهی خارج از مقر دادگاه، دادگاه مکلف به اعطای نیابت قضایی خواهد بود .
«(البته) مرجع معطی نیابت میتواند اختیار تعیین کارشناس و میزان حقالزّحمهی کارشناس و تحقیقاتی را که ممکن است لازم باشد به مرجع مجری نیابت قضایی تفویض و یا شخصاً هر یک از موارد مذکور را به نحو روشن و صریح معین و اجرای آن را از قاضی مرجوعالیه تقاضا نماید».^[۲۵۷]
به نظر میرسد مقصود قانونگذار در مادهی ۲۶۹روشن نیست، که آیا عبارت «دادگاه میتواند …» ناظر به اختیار دادگاه در اعطای نیابت است و یا اختیار دادگاه در انتخاب کارشناس؟ وعبارت، مفهوم روشنی ندارد.

۵-جلوگیری از اجرای قرار:

چنانچه یکی از اصحاب دعوی (خوانده) مانع از اجرای قرار توسط کارشناس شود، در صورتی که اجرای قرار کارشناسی ضروری تشخیص داده شود، باید به طریق مقتضی از جمله با بهره گرفتن از مأمورین انتظامی وسیلهی اجرای قرار فراهم گردد؛^[۲۵۸] بنابراین ورود به ملکی که مالک مانع از انجام کارشناسی می شود، فاقد اشکال قانونی و حتی شرعی است؛
«زیرا اولاً: انجام کار کارشناس متوقف به ملاحظهی محل است و بدون رؤیت محل اظهار نظر ممکن نیست و به عبارت دیگر اذن در شیء اذن در لوازم آن نیز هست. ثانیاً: با توجه به قاعدهی «الحاکم ولی الممتنع» و نیز قیاس اولویت، وقتی دادگاه از جانب مالک ممتنع حق فروش ملک را دارد، به طریق اولی حق اجازهی ورود را نیز خواهد داشت. ثالثاً: این اذن بر خلاف موازین شرعی و قانونی نبوده و بلکه در حدود قانون است».^[۲۵۹]
جلوگیری از اجرای قرار فاقد وصف جزائی بوده و جرم تلقی نمیشود، اما اگر با اهانت به کارشناس همراه شود، تنها مشمول جرم توهین خواهد بود که قابل تعقیب است.

۶- غیرقابل شکایت بودن قرار ارجاع به کارشناس:

«قرار ارجاع به کارشناس» همانطور که قبلاً بیان شد از جمله قرارهای اعدادی است که در جهت کشف موضوع توسط دادگاه صادر میشود. و از آنجا که قرارهای اعدادی مستقلاً قابل شکایت نمیباشند، قرار ارجاع به کارشناس قابل شکایت نیست.
همچنین در مادهی ۳۳۲ که قرارهای قابل تجدید نظر احصاء گردیده ، نامی از این قرار برده نشده است. درحکم شماره ۳۵۸/۸ مورخ ۸۲۹/۲۰ شعبهی ۳ دیوان عالی کشور نیز آمده است: «چون قرار ارجاع به کارشناس از آرای نهایی نیست، فرجام خواستن از آن مورد ندارد».^[۲۶۰]
«(البته) طرح شکایت توسط اصحاب دعوی نسبت به قرارهای اعدادی تنها ضمن شکایت از رأی اصلی امکان پذیر است که در واقع به صورت یکی از جهات شکایت از رأی اصلی مطرح میشود. برای مثـال، چنانچـه محکومعلیه رأیی که بر اساس نظر کارشنـاس محکوم شده، ادعا داشته باشـد که موضوع ارجاع شده به کارشناس ،جنبهی فنی و تخصصی نداشته و بنابراین لازم بوده که توسط خود دادگاه مورد بررسی و تشخیص قرار گیرد و علت محکومیت خود را (از جمله) همین امر بداند، میتواند جهت مزبور را (نیز) به عنوان جهت درخواست فسخ یا نقض رأی اصلی در شکایت از رأی مطرح نماید و در این صورت، شکایت خود نسبت به قرار کارشناسی را به این شیوه عنوان میکند».^[۲۶۱]

۷-عدول از قرار کارشناسی:

عدول از قرار کارشناسی ممکن است در دو فرض صورت بگیرد:
فرض اول اینکه دادگاه قرار کارشناسی را صادر کرده، اما بدون توجه به این امر به رسیدگی ادامه داده و رأی صادر نماید.
در فرض دوم، پس از وصول نظر کارشناس به دادگاه، دادگاه بدون توجه به نظر کارشناس و بدون دلیل مبادرت به صدور رأی نماید.
هر دو فرض، عدول از قرار تلقی میشود و باید گفت در امور فنی که دادگاه موضوع را به کارشناس ارجاع میدهد، نمیتواند از قرار ارجاع به کارشناس عدول کند، حتی اگر طرفین دعوی از قرار صادره عدول نمایند.^[۲۶۲]
عدول از قرار (چه به لحاظ عدم احاطهی لازم به موضوع و یا غفلت از آن بوده باشد) «درهر صورت تخلف شمرده میشود، اما … فینفسه موجب فسخ یا نقض رأی نمیباشد».^[۲۶۳]
هر چند که فسخ قرار رجوع به خبره جایز نیست، اما «مسلم است هرگاه موضوعی که برای تشخیص آن قرار اعدادی… (کارشناسی) صادر شده، پیش از وصول نظر کارشناس به طریق دیگری بعد از صدور قرار ارائه شده (یا حادث گردیده)، احراز شود و یا به طور کلی منتفی شود، عدول از قرار مجاز میباشد»،^[۲۶۴] «(به طور مثال)در موردی که طرف اقرار کرده باشد، دیگراحتیاج به اهل خبره نبوده و محکمه میتواند از قرار سابق خود عدول کند». ^[۲۶۵]
به عبارت دیگر«چنانچه موجبات رجوع به کارشناس از بین برود، دادگاه مانند سایر قرارهای اعدادی از اجرای آن عدول مینماید؛ زیرا اجرای قرارهای اعدادی جنبهی طریقیت دارند، نه جنبهی موضوعیت».^[۲۶۶]

فصل دوم :

انتخاب کارشناس وشرایط آن

از آنجا که کارشناس در دادرسی و غیردادرسی و حتی صدور فتوی نقش مؤثّری دارد، درانتخاب کارشناس و شرایط آن باید توجه و دقت لازم به عمل آید. لذا مبحث اول در این فصل به انتخاب کارشناس در دادرسی و غیردادرسی اختصاص یافته است. و در دادرسی؛ اولویت انتخاب کارشناس، نحوهی انتخاب کارشناس (انتخاب کارشناس (رسمی یا غیررسمی) توسط دادگاه و انتخاب کارشناس با تراضی طرفین)، انتخاب کارشناس جدید و تعدد کارشناسان مورد بررسی قرار میگیرد.
و در مبحث دوم شرایط کارشناسان در حقوق و فقه و مرجع تشخیص صلاحیت و گزینش کارشناسان بیان خواهد شد.

مبحث اول : انتخاب کارشناس

گفتاراول : انتخاب کارشناس در دادرسی

۱ـ اولویت انتخاب کارشناس:

داشتن تجربه و سابقه یکی از با اهمیتترین ویژگیهایی است که کارشناس در اجرای کارشناسی میتواند از آن بهره ببرد. دادگاه باید در انتخاب کارشناس، موضوع پرونده و پیچیدگی و دشواری آن را مورد توجه قرار داده و از کارشناسان باتجربه و باسابقه استفاده کند. حتی ممکن است خبرهی محلی و کارشناس غیررسمی تجربه و تخصص بیشتری نسبت به کارشناس رسمی داشته باشد که به نظر میرسد در این صورت اولویت با چنین کارشناسانی است .

۲- نحوهی انتخاب کارشناس در دادرسی:

انتخاب کارشناس به دو صورت انجام میگیرد:

۲-۱ انتخاب کارشناس توسط دادگاه:

مادهی ۲۵۸ دربارهی انتخاب کارشناس اعلام داشته است: «دادگاه باید کارشناس مورد وثوق خود را از بین کسانی که دارای صلاحیت در رشته مربوط به موضوع است، انتخاب نماید و در صورت تعدد آنها، به قید قرعه انتخاب میشود. در صورت لزوم تعداد کارشناسان، عدهی منتخبین باید فرد باشد تا در صورت اختلاف نظر، نظر اکثریت ملاک عمل قرار گیرد».
دربارهی انتخاب کارشناس توسط دادگاه نکاتی دارای اهمیت است:
۱.انتخاب کارشناس توسط دادگاه صورت میگیرد نه مدیر دفتر دادگاه. ^[۲۶۷] دادگاه عالی انتظامی قضات انتخاب و دعوت از کارشناس توسط دفتر را تخلّف دانسته است.^[۲۶۸] علت این امر، اهمیت توجه و دقت در انتخاب کارشناس است، زیرا گاه نظر کارشناس مبنای حکم دادگاه قرار میگیرد، پس خود دادگاه باید اقدام به انتخاب کارشناس نماید.
۲.انتخاب کارشناس غالباً از میان کارشناسان رسمی صورت میگیرد، اما آیا دراینباره الزامی وجود دارد؟ در چه مواردی انتخاب کارشناس رسمی الزامی است و در چه مواردی میتوان کارشناس غیررسمی انتخاب کرد؟ برای پاسخ به پرسشهای فوق موارد انتخاب کارشناس رسمی و غیررسمی به طور جداگانه مورد بررسی قرارگرفته است:

۲-۱-۱ انتخاب کارشناس رسمی:

دادگاهها معمولاً (به ویژه هنگامی که خود رأساً مبادرت به صدور قرار مینمایند) کارشناس را از میان کارشناسان رسمی انتخاب میکنند.
ممکن است از صدر مادهی ۲۵۸ آیین دادرسی مدنی که مقررّ میدارد: «دادگاه باید کارشناس مورد وثوق را از بین کسانی که دارای صلاحیت در رشته مربوط به موضوع است، انتخاب نماید»، چنین استنباط شود که عبارت «دارای صلاحیت» به معنای «واجد شرایط قانونی» است که در مادهی ۱۵ قانون کارشناسان رسمی دادگستری آمده است.
اما ادارهی حقوقی قوهی قضاییه در نظریهی مشورتی شماره ۲۹۶۱/۷ مورخ ۲/۷/۱۳۸۱ خود بیان داشته است که «منظور از داشتن صلاحیت در رشته مربوط به موضوع مذکور در مادهی ۲۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی داشتن شایستگی، اطلاعات و دانش تخصصی در همان رشته خاص است که در موقع انتخاب کارشناس یا خبرهی محلی باید رعایت شود».^[۲۶۹]
بنابراین مطابق مادهی مذکور مورد وثوق بودن کارشناس ملاک است، نه رسمی بودن. وبه طور مثال داشتن پروانهی کارشناسی رسمی یکی از دلایل صلاحیت است؛ اما معنی آن این نیست که کسانی که پروانهی رسمی کارشناسی ندارند، صاحب صلاحیت نیستند. بنابراین دادگاه میتواند با وجود کارشناس رسمی از کارشناس خبرهی مورد وثوق استفاد کند.^[۲۷۰]
کمیسیون تخصصی معاونت آموزش قوهی قضاییه نیز به صراحت بیان کرده که «… مستفـاد از مادهی ۲۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی این است که کارشناس در این قانون اعم است از خبره و رسمی…».^[۲۷۱] «(بنابراین مادهی مذکور) برای دادگاه تکلیف نکرده است که کارشناس یا کارشناسان را از میان کارشناسان رسمی دادگستری انتخاب کند».^[۲۷۲] به عبارت دیگر با توجه به آنچه گفته شـد از مادهی ۲۵۸ نمیتوان لزوم استفاده از کارشناس رسمی را استنباط کرد.
«(هر چند در مادهی ۲۵۸) از ضرورت انتخاب کارشناس رسمی سخنی گفته نشده است. ولی از مفهوم بخش اخیر مادهی ۲۶۸ ^[۲۷۳]در مورد انتخاب به تراضی و ملاک مادهی ۲۲۶ ^[۲۷۴]در مورد کارشناس تمییز خط و تکلیف به پذیرش کارشناسی… چنین برمیآید که جز به هنگام ضرورت،^[۲۷۵] باید کارشناس به قید قرعه از میان کارشناسان رسمی انتخاب شود».^[۲۷۶]
هم چنین مطابق با مادهی ۱۸ قانون کارشناسان رسمی دستگاه های دولتی مکلف به استفاده از کارشناسان رسمی شدهاند. ^[۲۷۷]
«اما در امور کیفری چنین نیست؛ زیرا در مواد مبحث معاینه و تحقیق محلی قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری، از کلمهی خبره استفاده شده و اسمی از کارشناس رسمی دادگستری برده نشده است. البته عدم ذکر کارشناس رسمی دادگستری، نافی استفاده از این صنف در امور کیفری نیست. قاضی کیفری هر طور تشخیص دهد عمل میکند. قانونگذار او را مکلف به استفاده از کارشناس رسمی و یا خبره نکرده است. همچنانکه کلیه پزشکان قانونی که در امور جزایی اظهار نظر مینمایند، خبره محسوب میشوند نه کارشناس رسمی…».^[۲۷۸]

۲-۱-۲ انتخاب کارشناس غیررسمی:

۳-۲-عصاره گیری
۳-۲-۱-تهیه عصاره متانولی
مقدار یک گرم برگ آسیاب شده وزن و به درون ارلن فویل پیچ شده ریخته شد. سپس با اضافه کردن متانول ۱۰۰ درصد حجم محلول به ۳۰ میلی لیتر رسانده شد. درب ارلن بوسیله ی فویل بسته شد و به مدت ۲۴ ساعت در دمای اتاق بر روی shaker قرار داده شد. پس از آن عصاره توسط کاغذ صافی واتمن شماره ی ۱ صاف شد. برای بررسی پتانسیل آنتی اکسیدانی، غلظتهای مختلفی از این استوک (stock) اصلی تهیه گردید.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳-۲-۲-تهیه عصاره آبی
مقدار یک گرم برگ آسیاب شده وزن و به درون ارلن فویل پیچ شده ریخته شد. سپس با اضافه کردن آب مقطر حجم محلول به ۳۰ میلی لیتر رسانده شد. درب ارلن بوسیله ی فویل بسته شد و به مدت ۲۴ ساعت در دمای اتاق بر روی shaker قرار داده شد. بعد از گذشت ۲۴ ساعت محلول هموژنه بدست آمده با سرعت ۴۰۰۰ دور در دقیقه سانتریفوژ گردید. مایع فوقانی به عنوان استوک (stock) اصلی جدا شد که با افزودن آب مقطر غلظت های مختلفی از آن تهیه گردید.
۳-۳-تعیین پتانسیل آنتی اکسیدانی با بهره گرفتن از روش DPPH
در این روش، آنتی اکسیدان ها با رادیکال آزاد DPPH واکنش داده و آن را کم رنگ یا بی رنگ می کنند که مقدار کاهش رنگ با پتانسیل آنتی اکسیدانی نمونه رابطه مستقیمی دارد. تعیین پتانسیل آنتی اکسیدنی با بهره گرفتن از رادیکال آزاد DPPH بر طبق روش توصیف شده توسط Shimada و همکاران (۱۹۹۲) انجام گرفت.
۳-۳-۱-مواد و محلول های مورد نیاز
در این آزمایش از عصاره متانولی برگ گیاه مورد نظر، متانول ۱۰۰ درصد، محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول و محلول استاندارد Trolox استفاده گردید.
۳-۳-۲-روش آزمایش
به منظور اندازه گیری پتانسیل آنتی اکسیدنی عصاره های متانولی برگ گیاهان از محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول استفاده گردید. ابتدا محلول استوک (stock solution) DPPH در متانول بدین صورت تهیه گردید که ۲۴ میلی گرم از پودر رادیکال DPPH توزین و در یک ارلن فویل پیچ شده ریخته شد. سپس ۱۰۰ میلی لیتر متانول ۱۰۰ درصد به آن اضافه گردید. محلول حاصل تا زمان استفاده در دمای °C20- نگاهداری شد. برای تهیه محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول، ۱۰ میلی لیتر از محلول استوک را در یک ارلن فویل پیچ شده ریخته و ۴۵ میلی لیتر متانول ۱۰۰ درصد به آن اضافه گردید. محدوده جذب این محلول در طول موجnm 515 می بایست ۰۲/۰ ± ۱/۱ باشد. در آزمایش-های انجام شده، ۲۸۵۰ میکرولیتر از محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول به درون هر شیشه ریخته شد. سپس ۱۵۰ میکرولیتر از غلظت های مختلف عصاره متانولی برگ گیاه مورد نظر به آن اضافه گردید و به مدت یک ساعت در تاریکی قرار داده شدند. غلظت های مختلف عصاره متانولی با اضافه کردن حجم های مختلف متانول ۱۰۰ درصد به عصاره متانولی اصلی که در قسمت ( ۳-۲-۱ ) توضیح داده شد، تهیه شدند. محلول شاهد (کنترل) فاقد عصاره بود و فقط محتوی ۱۵۰ میکرولیتر متانول ۱۰۰ درصد و ۲۸۵۰ میکرولیتر محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول بود. دستگاه اسپکتروفتومتر توسط متانول۱۰۰ درصد در طول موجnm 515 صفر گردید و پس از آن جذب محلول های شاهد و نمونه ها در طول موج مذکور قرائت شد. در این آزمایش از غلظت های صفر، ۴/۰، ۸/۰، ۲/۱، ۶/۱، ۲، ۴/۲، ۸/۲ و ۲/۳ میلی گرم در میلی لیتر عصاره ی گیاهی استفاده شد. برای هر کدام از غلظت های ذکر شده ۳ تکرار در نظر گرفته شد و میانگین مقادیر جذب خوانده شده در هر غلظت برای رسم منحنی استفاده شد.
۳-۳-۳-تهیه محلول استاندارد
برای تعین پتانسیل آنتی اکسیدانی لازم است منحنی استاندارد رسم گردد. برای این منظور از ترولکس (Trolox) که یک آنتی اکسیدان سنتزی و دارای ساختمانی شبیه به ویتامین E میباشد استفاده گردید. ابتدا محلول استاک (stock solution) 1000 میکرومولار ترولکس در متانول بدین صورت تهیه گردید که ۰۰۱/۰گرم پودر ترولکس در ۴ میلی لیتر متانول ۱۰۰ درصد حل گردید. با اضافه کردن حجم های مختلف متانول۱۰۰ درصد به این محلول غلظت های صفر، ۲۵، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰، ۴۰۰، ۵۰۰، ۶۰۰، ۷۰۰، ۸۰۰ و ۹۰۰میکرومولار ترولکس در متانول تهیه گردید. آنگاه ۱۵۰ میکرولیتر از غلظت های تهیه شده به ۲۸۵۰ میکرولیتر محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول اضافه گردید. ظرف های شیشه ای حاوی محلول هایی با غلظت های مختلف ترولکس در ۰۰۴/۰ درصدDPPH ، به مدت یک ساعت در تاریکی قرار گرفتند. محلول شاهد (کنترل) فاقد ترولکس بود و فقط محتوی ۱۵۰ میکرولیتر متانول ۱۰۰ درصد و ۲۸۵۰ میکرولیتر محلول ۰۰۴/۰درصد DPPH در متانول بود. پس از صفر کردن دستگاه اسپکتروفتومتر توسط متانول ۱۰۰ درصد در طول موجnm 515، جذب محلول های استاندارد در این طول موج قرائت شد. برای هر کدام از غلظت های ذکر شده ۳ تکرار در نظر گرفته شد و میانگین مقادیر جذب خوانده شده در هر غلظت برای رسم منحنی استاندارد استفاده شد.
با بهره گرفتن از منحنی استاندارد پتانسیل آنتی اکسیدانی برگ گیاه مورد نظر معادل ترولکس برحسب میکرومول ترولکس بازاء گرم وزن خشک تعیین گردید.
به منظور تعیین غلظتی از عصاره متانولی برگ گیاه مورد نظر که ۵۰ درصد رادیکال های DPPH را مهار می کند(IC₅₀)، از نمودارهای مربوط به جذب محلول DPPH در غلظت های مختلف عصاره متانولی هر نمونه گیاهی استفاده گردید.
همچنین درصد مهار رادیکال های DPPH توسط نمونه های گیاهی با بهره گرفتن از فرمول زیر تعیین گردید:
% Inhibition = ( A_blank – A_sample ) / A_blank × ۱۰۰
A_blank =میزان جذب کنترل
A_sample =میزان جذب نمونه
۳-۴-اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی کل (Total Phenolics) با بهره گرفتن از معرف Folin-Ciocalteu
بررسی میزان ترکیبات فنلی کل با بهره گرفتن از Folin-Ciocalteu طبق روش Kim و همکاران (۲۰۰۵) از طریق کاربرد عصاره متانولی برگ گیاهان به صورت زیر انجام گرفت:
۳-۴-۱-مواد و محلول های مورد نیاز
در این آزمایش از عصاره های متانولی برگ گیاه مورد نظر، متانول ۱۰۰ درصد، متانول ۵۰ درصد، معرف Folin-Ciocalteu، محلول بی کربنات سدیم ۶ درصد و محلول استاندارد گالیک اسید استفاده گردید.
۳-۴-۲-روش آزمایش
به منظور اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی کل در عصاره های متانولی برگ گیاهان، از معرف رقیق شده Folin-Ciocalteu استفاده گردید. بدین صورت که درون یک ظرف فویل پیچ شده ۵ میلی لیتر معرف Folin-Ciocalteu ریخته و ۴۵ میلی لیتر آب مقطر به آن اضافه گردید. در نتیجه معرف Folin-Ciocalteu 10 بار رقیق تر شد. این محلول تا زمان استفاده در یخچال نگاهداری شد. به درون هر شیشه ۱۵۰۰ میکرولیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu ریخته شد. سپس ۲۰۰ میکرولیتر از غلظت های مختلف عصاره متانولی برگ گیاه مورد نظر به آن اضافه گردید و به مدت ۵ دقیقه در دمای محیط قرار گرفتند. غلظت های مختلف عصاره متانولی با اضافه کردن حجم های مختلف متانول ۱۰۰ درصد به عصاره متانولی اصلی که در قسمت ( ۳-۲-۱ ) توضیح داده شد، تهیه شدند. سپس ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول ۶ درصد (W:V) بی کربنات سدیم، که از طریق حل نمودن ۶ گرم بی کربنات سدیم در ۱۰۰ میلی لیتر آب مقطر تهیه شده بود، به لوله های آزمایش اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۹۰ دقیقه در دمای اتاق قرار داده شدند. محلول شاهد (کنترل) فاقد عصاره بود و فقط محتوی ۲۰۰ میکرولیتر متانول ۱۰۰ درصد، ۱۵۰۰ میکرولیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu و ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول ۶ درصد بی کربنات سدیم بود. جذب دستگاه اسپکتروفتومتر توسط محلول شاهد (کنترل) در طول موجnm 750 صفر گردید و پس از آن جذب محلول های تیمار تهیه شده در طول موج مذکور قرائت شد. در این آزمایش از غلظت های صفر، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ و ۱۰ میلی گرم در میلی لیتر عصاره-ی گیاهی استفاده شد. برای هر کدام از غلظت های ذکر شده ۳ تکرار در نظر گرفته شد و میانگین مقادیر جذب خوانده شده در هر غلظت برای رسم منحنی استفاده شد.
۳-۴-۳-تهیه محلول استاندارد
برای اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی کل لازم است منحنی استاندارد رسم گردد. برای این منظور از گالیک اسید استفاده شد. محلول استوک (stock solution) 200 میکروگرم در میلی لیتر گالیک اسید بدین ترتیب تهیه شد که ۲ میلی گرم گالیک اسید در ۱۰ میلی لیتر متانول ۵۰ درصد حل گردید. با اضافه کردن حجم های مختلف متانول۱۰۰ درصد به این محلول غلظت-های صفر، ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰، ۱۰۰، ۱۲۰، ۱۴۰، ۱۶۰ و ۱۸۰میکروگرم در میلی لیتر گالیک اسید تهیه گردید. آنگاه ۲۰۰ میکرولیتر از غلظت های تهیه شده به لوله های آزمایش محتوی ۱۵۰۰ میکرولیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۵ دقیقه در دمای محیط قرار گرفتند و پس از آن ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول ۶ درصد بی کربنات سدیم به هر لوله آزمایش اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۹۰ دقیقه در دمای اتاق قرار داده شدند.
محلول شاهد (کنترل) فاقد گالیک اسید بود و فقط محتوی ۲۰۰ میکرولیتر متانول ۵۰ درصد، ۱۵۰۰ میکرو لیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu و ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول ۶ درصد بی-کربنات سدیم بود که توسط آن جذب دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موجnm 750 صفر گردید. پس از صفر کردن دستگاه اسپکتروفتومتر جذب محلول های استاندارد در طول موج مذکور قرائت شد. برای هر کدام از غلظت های ذکر شده ۳ تکرار در نظر گرفته شد و میانگین مقادیر جذب خوانده شده در هر غلظت برای رسم منحنی استاندارد استفاده شد.
سپس با بهره گرفتن از منحنی استاندارد میزان ترکیبات فنلی کل موجود در برگ گیاه مورد نظر بر حسب میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک محاسبه گردید.
۳-۵-بررسی ترکیبات اسانس برگ گیاه برگ بو
۳-۵-۱-اسانس گیری
به منظور تهیه اسانس مقدار ۱۰۰ گرم برگ خرد شده توزین و در فلاسک دستگاه تقطیر (کلونجر) قرار داده شد. سپس به آن ۱۰۰۰ میلی لیتر آب مقطر اضافه گردید. فلاسک اسانس گیری پس از آماده شدن بر روی گرم کن برقی قرار داده شد. برای جلوگیری از مخلوط شدن آب و اسانس یک میلی لیتر حلال پنتان در مجرای ذخیره اسانس ریخته شد. با گرم شدن دستگاه، اسانس موجود در برگ همراه آب تبخیر شده به مبرد رسیده و در اثر سرد شدن، بخار آب و اسانس هر دو به حالت مایع در آمده که اسانس در حلال پنتان حل شده ولی آب به علت داشتن چگالی بیشتر از پنتان عبور کرده وارد فلاسک می گردد تا چرخه دوباره تکرار شود. مدت زمان اسانس گیری دو ساعت در نظر گرفته شد. اسانس استخراج شده به شیشه های کوچک درب دار منتقل و اطراف هر شیشه با کاغذ آلومینیومی پوشانده شد و تا زمان انجام آزمایش ها در یخچال نگاهداری شد. در این مرحله بازده تولید اسانس، با تقسیم وزن اسانس بر وزن پودر برگ استفاده شده در اسانس گیری تعیین گردید.
۳-۵-۲-آزمایش های مربوط به تعیین ترکیبات موجود در اسانس برگ گیاه برگ بو
از روش کروماتوگرافی گازی- طیف سنج جرمی (GC/MS) جهت شناسایی ترکیبات موجود در اسانس برگ گیاه برگ بو استفاده گردید.
۳-۵-۲-۱-معرفی دستگاه کروماتوگراف گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS)
از دستگاه گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی Agilent Technologies مدل C5975 استفاده شد که ستون آن HP-5MS به طول ۳۰ متر و قطر داخلی ۲۵/ ۰میلی متر و ضخامت لایه فاز ساکن در آن ۲۵/۰میکرومتر بود. از گاز هلیوم با فشار ورودی یک میلی لیتر در دقیقه به عنوان گاز حامل استفاده شد. درجه حرارت ستون بین ۶۰ تا °C 210 برنامه ریزی شد و به تدریج در هر دقیقه °C3 به حرارت افزوده شد. سپس افزایش دما تا°C 240 با سرعت°C 20 در دقیقه انجام گرفت و به مدت ۵/۸ دقیقه در دمای نهایی نگه داشته شد. درجه حرارت آشکارساز °C280 و دمای محفظه تزریق نیز °C 280 بود. انرژی یونیزاسیون برابر۷۰ الکترون ولت بوده است. محدوده جرمی از ۵۰ تا ۴۸۰ بوده است.
پس از تزریق اسانسها به دستگاه گاز کروماتوگراف متصل شده با طیف سنج جرمی (GC/MS) نهایت طیفهای جرمی و کروماتوگرام های مربوطه ترسیم شدند. سپس با بهره گرفتن از زمان بازداری، شاخص بازداری، مقایسه طیف های جرمی با ترکیب های استاندارد و استفاده از اطلاعات موجود، ترکیب های تشکیل دهنده اسانس ها مورد شناسایی کمی و کیفی قرار گرفت.
۳-۶-بررسی پتانسیل آللوپاتی عصاره آبی گیاه برگ بو
۳-۶-۱-اثر عصاره آبی برگ گیاه برگ بو بر میزان کلروفیل و کاروتنوئید برگ گیاهچه های گندم و شاهی
۳-۶-۱-۱-مواد و محلول های مورد نیاز
در این آزمایش از برگ گیاهچه های ۲۰ روزه، عصاره آبی برگ شاخه غنچه دار گیاه برگ بو، آب مقطر، محلول هیپوکلرید سدیم ۲۰% و استون ۸۰ درصد استفاده گردید.
۳-۶-۱-۲-آماده سازی گیاهان
جهت جلوگیری از رشد قارچ ها ابتدا بذرها در محلول هیپوکلرید سدیم ۲۰% به مدت ۱۵ دقیقه قرار داده شدند. سپس چند بار با آب معمولی و سرانجام با آب مقطر شسته شدند.
از ظروف کشت به ابعاد ۵ × ۱۴× ۱۸ این آزمایش استفاده شد. ابتدا کف ظروف با مقداری پرلیت پر شد. سپس بذرها بطور کاملا یکنواخت روی پرلیت ها پخش شدند و بار دیگر لایه نازکی از پرلیت روی بذرها ریخته شد. آبیاری با آب مقطر بصورت روزانه و در حد نیاز انجام گرفته شد.
غلظت های ۱۰%، ۲۵% و ۵۰% عصاره آبی برگ شاخه غنچه دار گیاه برگ بو با اضافه کردن حجم های مختلف آب مقطر به عصاره آبی اصلی که طرز تهیه آن در قسمت ( ۳-۲-۲ ) توضیح داده شد، تهیه شدند. پس از جوانه زدن بذرها و بزرگ شدن گیاهچه ها، از روز دهم ۵۰ میلی لیتر عصاره با غلظت های تعیین شده برای هر ظرف، به صورت روزانه به پای ریشه گیاهچه ها تزریق شد و در روز بیستم جهت اندازه گیری مقدار کلروفیل و کاروتنوئید جمع آوری شدند. برای ظرف شاهد نیز فقط از آب مقطر استفاده شد. برای هر غلظت ۳ تکرار در نظر گرفته شد و جمع آوری گیاهچه ها جهت اندازه گیری مقدار کلروفیل و کاروتنوئید به صورت طرح کاملا تصادفی صورت پذیرفت.
۳-۶-۱-۳-روش آزمایش
۲۰۰ میلی گرم از بافت تر برگ توزین و در هاون چینی قرار داده شد. پس از افزودن مقداری استون ۸۰ درصد، قطعات برگ کاملا ساییده شدند. محلول حاصل به درون فالکون ریخته شد و حجم آن با استون ۸۰ درصد به ۲۵ میلی لیتر رسانده شد. محلول حاصل با سرعت ۴۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۲۰ دقیقه سانتریفوژ شد. از محلول فوقانی برای اندازه گیری کلروفیل و کاروتنوئید استفاده گردید. بدین ترتیب که جذب محلول تهیه شده، توسط دستگاه اسپکتروفتومتر شیمادزو مدل UV-160A که با استون ۸۰ درصد تنظیم شده بود، در طول موج هایnm ۶۴۵ وnm ۶۶۳ برای کلروفیل[Arnon, 1967] و در طول موج هایnm ۴۱۲، nm431،nm 460 وnm 480 برای کاروتنوئید خوانده شد. میانگین مقادیر جذب بدست آمده طبق طول موج های مربوطه در فرمول های زیر به ترتیب برای محاسبه میزان کلروفیل و کاروتنوئید قرار داده شد:
= ۲۰.۲ (A₆₄₅) + 8.02 (A₆₆₃) × v / f.w. × ۱۰۰۰ (mg/g .f.w) chl.
v =حجم نهایی محلول بر حسب میلی لیتر
f.w. =وزن تر بافت بر حسب میلی گرم
= A جذب اندازه گیری شده در طول موج های نوشته شده
Carotenoids (mg/ml) =

۳- فراگرد ارتباطی میان کنشی است:
اکثر جامعه شناسان و دست اندرکاران علوم اجتماعی به معنی وسیع کلمه، میان کنشی یا کنش متقابل را در مورد ارتباطات، مبادله دو سویه^[۵۰] پیام ها بین دو انسانی که به عمل ارتباطی پرداخته اند می دانند که به دگرگونی و تغییر در یکی از آنها یا هر دوی آنها می انجامد. (فرهنگی، ۱۳۸۰، ۲۳)
میان کنش، زمانی رخ می دهد که یک جریان و رابطه داد و ستدی در بین اجزای آن فراگرد به وجود آید. میان کنش در ارتباطات عموما به تبادل پیام ها اطلاق می شود که میان دو نفر در جریان است که این، خود منتج به تغییر در پیام ها شود. به گونه ای روشن، وقتی دو نفر در یک فراگرد ارتباطی درگیر می شوند، در تمام لحظه های تبادل و میان کنش، هر یک دگرگون می شوند و این دگرگونی خود ناشی از دگرگونی در نگرش ها و تمایلات هر یک از آنها است. پیام ها چه کلامی و چه غیر کلامی، تأثیری در طرف مقابل می گذارند و آن تأثیر منجر به دگرگونی در نگرش ها و رفتارهای فرد مقابل می شود و او را بر آن می دارد که از طریق مکانیزم بازخور عکس العملی نشان دهد که متمایز با آنچه قبلاً از خود نشان داده است، باشد. این خود در فرستنده پیام تأثیر می گذارد و او نیز دگرگون می شود و ممکن است با شدت بیشتر به کار خود ادامه دهد و یا اینکه از تاب و توان گذشته کمی بکاهد. (همان، ۱۳۸۰، ۲۳)
در ارتباطات، آنچه میان دو طرف مبادله می شود پیام است. پیام عموما به آنچه نوشته و یا به آنچه گفته می شود، اطلاق می گردد، اما باید توجه داشت که پیام فقط بر نوشتار و گفتار خاتمه نمی یابد. بخش عظیمی از پیام هایی که میان مردم مبادله می شوند، در کسوت نوشتار و گفتار در نمی آیند، بلکه بیشتر اعمالی هستند که انجام می دهند و حرکاتی که از آنان به منصه ظهور می رسد. به عبارت دیگر رفتارها، طرز لباس پوشیدن آنها، بلندی و کوتاهی موی سر و یا ریش شان، نوع وسیله نقلیه ای که استفاده می کنند، همه و همه پیامی هستند که از فردی به دیگری منتقل می شود و به او تفهیم می کند که طرف مقابل چگونه آدمی است و چگونه می اندیشد و چه احساسی دارد. (همان، ۱۳۸۰، ۲۴)
۴- ارتباطات می تواند ارادی باشد یا غیر ارادی:
در یک فراگرد ارتباطی، از نظر توجه و عدم توجه یا ارادی یا غیر ارادی بودن فراگرد، از نظر فرستنده پیام و یا گیرنده پیام با موارد زیر مواجه خواهیم بود:
الف- فرستنده پیام به گونه ای ارادی پیامی را برای گیرنده ای می فرستد که او نیز به گونه ای ارادی پیام را دریافت می کند.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ب- فرستنده پیام ممکن است به گونه ای غیر ارادی پیامی را به گیرنده پیام ارسال دارد که او به صورت ارادی پیام را دریافت می کند.
ج- در مقابل، ممکن است فردی که پیام را می فرستد کاملاً آگاه بوده و به گونه ای ارادی پیام خود را برای «پیام گیر» ارسال دارد، اما در مقابل گیرنده و یا «پیام گیر» به گونه ای ناخودآگاه و یا غیر ارادی از خود واکنش نشان دهد.
د- در نهایت، ممکن است هر دو سوی فراگرد ارتباطی، یعنی فرستنده پیام و گیرنده آن هر دو، نسبت به فراگرد ارتباطی و پیام ارسالی ناآگاه باشند. اغلب رفتارهای غیر کلامی^[۵۱] ما، همچون لباس و طرز پوشیدن لباس، در این طبقه قرار می گیرد. (همان، ۱۳۸۰، ۲۴-۲۵)
۵- فراگرد ارتباطی می تواند تعاملی یا مراوده ای باشد:
فراگرد ارتباطی در محیط شکل می گیرد و انجام می پذیرد. محیط نه تنها به فراگرد ارتباطی و نوع آن تأثیر می گذارد، بلکه به ادراکات^[۵۲]، آنچه بین خود رد و بدل می کنیم، و حتی در سطحی که ارتباطی می گیریم نیز تأثیر می گذارد. ما در خلاء با یکدیگر ارتباط نمی گیریم. کنش ها و واکنش های ما در مقابل یکدیگر در چارچوب نظام اجتماعی و شرایط فیزیکی حاکم بر ماست. (همان، ۱۳۸۰، ۲۷)
محیط فیزیکی و شرایط اجتماعی که در آن قرار می گیریم، نگرش و رفتار ما را همان گونه که دیدیم تغییر می دهد و در نتیجه ما با دیگران همواره به گونه ای متفاوت ارتباط برقرار می کنیم. به عبارت دیگر ارتباط ما با دیگران موکول به وضعیت و شرایط حاکم بر ماست. ارتباط ما با دیگران همواره متفاوت است و ما خود نیز همواره در حالت متفاوتی نسبت به قبل از خود هستیم. (همان، ۱۳۸۰، ۲۹)
۶- فراگرد ارتباطی، عملکردی یا مبتنی بر وظیفه است:
۱- وظیفه پیوستگی^[۵۳]
۲- وظیفه اطلاعاتی و استدراکی^[۵۴]
۳- وظیفه تأثیرگذاری^[۵۵]
۴- وظیفه تصمیم گیری^[۵۶]
۵- وظیفه تصدیق^[۵۷] (همان، ۱۳۸۰، ۳۶-۳۳)
۲-۱-۵- لذت یا مسرت
تمام فعالیت های ارتباطی هدف خود را انتقال مفهوم و یا اطلاعات نمی دانند. در حقیقت، هدف اساسی «مکتب مراوده ای» یا «تحلیل تعاملی»^[۵۸] در ارتباطات این است که ارتباط برای ایجاد شرایط مناسب تر زیستن با هم و زندگی بهتر است. این ارتباط گاه در «ارتباط اجتماعی»^[۵۹] یا «حافظ روابط انسانی» و برخوردهای مناسب بین افراد است. بسیاری از روابط ساده و کوتاه زندگی ما با دیگران مانند «سلام»، «حال شما چطور است؟»، «روز خوبی داشته باشید»، «روز خوش» و غیره در شمار این ارتباط اند و این هدف را دارند که بتوانیم رابطه بهتری با دیگران داشته باشیم و زندگی خوش تری را با آنها پایه گذاری کنیم. (فرهنگی، ۱۳۸۰، ۴۱)
۲-۱-۶- گسترش روابط
اکثرا چنین باوری وجود دارد که اگر شخصی بتواند کلمات مناسب را انتخاب کند و پیام خود را در زمان مناسب و با حالتی مختصر و مفید ارسال دارد، ارتباط کامل انجام شده است و می توان مطمئن بود که فرستنده پیام به اهداف خود، جامه عمل پوشانده است. ولی اثر بخشی عمومی ارتباطی، نیازمند فضای روانی مثبت و قابل اتکاء و اعتماد می باشد. زمانی که فضای ارتباطی، فضایی نامناسب بوده و بر آسمان روابط انسان ها ابر عدم اعتماد سایه گستر باشد، صدها فرصت مخرب و بنیان برانداز ارتباطی پدید می آیند که هر کدام آنها توانایی آن را دارند که رابطه موجود را به نیستی و نابودی کشانند. هر چند که بهترین پیام با ماهرانه ترین شیوه های ارسال پیام، انتخاب و ارسال شده باشند. (همان، ۱۳۸۰، ۴۳)
۲-۱-۷- اختلالات
اختلالات یا پارازیت ها، به کلیه عوامل و پدیده هایی اطلاق می شوند که موجب تضعیف اثربخشی فراگرد ارتباطی می شوند. همان طور که اشاره شد این اختلالات در تمام زمینه ها و بر روی کلیه اجزای ارتباطی اثرگذارند.
اختلالات به دو دسته تقسیم شده اند: ۱- اختلالات درونی ۲- اختلالات برونی
۱- اختلالات درونی: اختلالات درونی بیشتر به خود اجزای ارتباطی بر می گردد و در مورد فرستنده پیام و گیرنده آن اکثرا آن را مشاهده می کنیم. مثل خستگی، بی توجهی و سازمان نیافتگی و غیره.
۲- اختلالات برونی: اختلالات برونی بیشتر به محیط^[۶۰] ارتباطی توجه دارد و از آن نشأت می گیرد. مثل سر و صدا و گرما و سرمای زیاد.
حوزهای تجربی فرستنده و گیرنده پیام نیز در فراگرد ارتباطی تأثیر شگرفی دارد. هر اندازه این دو حوزه به یکدیگر نزدیک تر باشد، فراگرد ارتباطی تسهیل شده به اثربخشی بیشتری دسترسی می یابیم. (فرهنگی، ۱۳۸۰، ۶۳)
۲-۱-۸- رفتارهای مبتنی بر جنسیت
در سال های اخیر، سوالی که بسیار زیاد مطرح می شود و مورد توجه عده کثیری قرار گرفته این است که آیا رفتارهای کاملا متفاوت ارتباطی از نظر کلامی و غیر کلامی میان دو جنس زن و مرد، ذاتی است یا اکتسابی. به عبارت دیگر مردان و زنان در رفتارهای ارتباطی خود با دیگران به چه میزان بر اساس سائقهای جنسی و یا درونی و غریزی خود رفتار می کنند و چه اندازه بر اساس یادگیری خود رفتارها را شکل می دهند. صرف نظر از برخی تفاوت های بیولوژیکی و جسمی، میان مردان و زنان که اجتناب ناپذیر است، نظریه پردازان یادگیری اجتماعی، با توان اقناعی بالایی چنین بحث می کنند که بسیاری از تفاوت های روانی بین این دو جنس فراگرفتنی است و در سال های اولیه زندگی آنان شکل می گیرد. این شکل گیری بر اساس تقویت و الگوبرداری است. از این رو، آنان بیشتر از رفتارهای ویژه زنانه یا مردانه بحث می کنند و بین آن دو تمایز قایلند. این رفتارها مبتنی بر جنس بوده و بر اساس جنسیت پاداش داده می شوند و یا نمی شوند. (همان، ۱۳۸۰، ۸۰)
۲-۱-۹- نفوذ و اثرگذاری بر دیگران از طریق بازخورد
بازخورد در روابط میان فردی^[۶۱] می تواند به نتایج رابطه یا میان کنش به شیوه های بسیار ظریف و حساس اثر بگذارد. مثلا بی توجهی یک مخاطب به گفته های فرستنده پیام پس از مدت کوتاه او را در ارسال پیام مأیوس می کند. (همان، ۱۳۸۰، ۸۶)
«بارکر»^[۶۲] در مورد بازخورد چنین می نویسد: «ارسال بازخورد یک رفتار فرا گرفتنی است. اگر شما بتوانید به بازخور غلبه کنید و دریابید که بازخور فرستاده شده، نامطلوب و یا غیرقابل انتظار است، به اصلاح رفتار ارتباطی خود خواهید پرداخت و سعی خواهید کرد که بازخور مورد انتظار خود را دریافت کنید. (همان، ۱۳۸۰، ۸۸)
در محدوده ارتباطات زمانی در سال های اخیر به بازخور و اصلاح آن توجه ویژه ای شده است. متخصصان این رشته عقیده دارند که با اصلاح مکانیسم بازخور و استقرار شرایط مناسب برای ارائه درست و به موقع آن در سازمان ها، میلیون ها دلار منفعت نصیب سازمان های ذیربط می شود؛ در یک پژوهش که پژوهشگران بر روی مدیران و سرپرستان یک سازمان صنعتی کاملا اتوماتیک با بیش از ۶۰۰۰ پرسنل انجام داده اند و هدف آنها اصلاح مهارت های ارتباطی مدیران و سرپرستان بوده است به این نتیجه رسیده اند که یکی از بهترین و مطمئن ترین راه های حصول به کارآیی بیشتر در میان کارکنان، دادن بازخورد به موقع و درست از عملکرد آنان است. پس از یک سال و نیم از این تجربه نتیجه ای به دست آمد که کاملا ملموس و محسوس بود و کاهش ۷۰۰۰۰۰۰ دلار از میزان ضایعات را به دنبال داشت. به علت بازخوردهای مکرر و به موقع و در عین حال درستی که کارکنان از سرپرستان و مدیران خود دریافت می کردند اصلاحات لازم را در نحوه کار و روش های تولید خود انجام دادند که به افزایش تولید و کاهش ضایعات منتج شد. باید در نظر داشت که این یک روی سکه بود، روی دیگر آن تحمل بهتر افراد و نزدیکی به یکدیگر و ده ها مزیت دیگر بوده است. (فرهنگی، ۱۳۸۰، ۹۱-۹۲)
۲-۱-۱۰- نیاز به همبستگی^[۶۳]
یکی از عواملی که در رفتار ارتباطی اشخاص اثر انکارناپذیر دارد، نیاز آنها به همبستگی یا نیاز بودن با دیگران است. نیاز به همبستگی در نوشته های علوم رفتاری بدین گونه تشریح شده که عبارت است از آرزوی استقرار روابط دوستانه با دیگران و ماندن در این وضعیت تا آنجا که ممکن است. از بسیاری جهات می توان گفت که نیاز به همبستگی همانند نیاز اجتماعی^[۶۴] «آبراهام مازلو»^[۶۵] است. بیشترین پاداش که بر اساس نیاز به همبستگی پدید می آید، از همراهی و مصاحبت است. از این رو اشخاص سعی می کنند که در ارتباطات میان فردی بیشتر حالت دوستانه و توافق داشته باشند تا حالت عدم توافق و خصمانه.
اشخاص با نیاز بالا، از نظر نیاز همبستگی، دارای ویژگی های زیر می باشند:
۱- آرزو و رغبت زیادی برای پذیرش و تأیید از سوی دیگران دارند.
۲- گرایش به هم سویی و هم نوایی نسبت به خواسته ها و هنجارهای دیگران دارند، زمانی که دوستی و پیوند با آنها برایشان مهم باشد. اگر این دیگران اندک فشاری در جهت اعمال خواسته های خویش وارد آورند، آنان به زودی تسلیم شده و از هنجار خود چشم پوشی می کنند.
نسبت به احساسات دیگران علاقه زیاد و بی شائبه ای نشان می دهند. (فرهنگی، ۱۳۸۰، ۹۴)
۲-۱-۱۱- نیاز به موفقیت
عبارت است از نیاز به نمایش درآوردن شایستگی‎های خود و به دست آوردن نوعی اعتبار و صلاحیت در پرتو آن. پژوهش های وسیعی که توسط «دیوید مک لی لند»^[۶۶] و دیگران صورت گرفته، انگیزه نیاز به موفقیت را به عنوان یک عامل اساسی شکل دهی شخصیت انسان ها مطرح کرده است. «مک لی لند» دریافته است که افراد از نظر نیاز به موفقیت با یکدیگر متفاوتند و این تفاوت به عنوان یکی از مهم ترین عناصر اجزای شخصیت مطرح است و الگوی رفتاری ثابت آنها را در حالات و شرایط گوناگون شکل می دهد. (همان، ۱۳۸۰، ۹۵-۹۶)
از نظر رفتار ارتباطی، ویژگی افراد با نیاز بالای موفقیت بیشتر با تلاش فراوان در جهت شکل دهی اعتماد به نفس بالای خود نمایان می شود و این افراد سعی می کنند تسلط خود را به طرف مقابل به منصه ظهور برسانند. در عین اینکه در همان زمان سعی در جلب توجه دیگران نسبت به خود و رفتارهای خود دارند. (همان، ۱۳۸۰، ۹۷)
۲-۱-۱۲- اثربخشی در ارتباطات میان فردی
ارتباطات میان فردی، همچون اشکال دیگر رفتار انسان‏ها، می‏تواند در دو حد غایی بسیار اثربخش و بسیار غیر اثربخش مطرح شود. به احتمال بسیار فراوان، هیچ رفتار متقابل انسانی نمی‏تواند کاملاً موفقیت آمیز و یا کاملاً شکست خورده و ناکارا باشد. می‏تواند بهتر شود و در مقابل، احتمال بدتر شدن آن نیز می‏رود. به عبارت دیگر مفهوم نسبیت در رفتارهای انسانی و به تبع آن در ارتباطات میان اشخاص کاملا حکم فرماست. در این قسمت بر آنیم که به ویژگی‏های ارتباطات بین فردی اثربخش پرداخته، و به شناسایی هر کنش ارتباطی به عنوان یک کنش کاملاً متفاوت با کنش‏های دیگر ارتباطی اقدام کرده و بدانیم که اصول و قواعد آن می‏باید دقیقا آگاهانه و عاقلانه به کار گرفته شوند.
باید گفت که اثر بخشی ارتباطات میان فردی شامل دو بعد اساسی است، اول، بعد عمل گرایانه که در اینجا اثر بخشی ارتباطات متوجه دستاورد و موفقیت رسیدن به اهداف و خواسته‏های فرستنده پیام است. این بعد از اثر بخشی ممکن است فراتر رفته و به تشریح بیشتر پیام و یا اندازه‏گیری آن بپردازد. برای مثال از نظر زمانی که مورد نیاز است تا به اهداف ارتباطی رسید، شمار خطاهایی که در یک کنش ارتباطی میان فردی به وقوع می‏پیوندند و نیز شمار پیام‏هایی که در کنش ارتباطی به کار گرفته می‏شوند. دوم، بعد خشنودی شخص است که در این مورد، اثربخشی کنش ارتباطی به لذت و شعفی که از آن برای دست اندرکاران ارتباط حاصل می‏شود، مرتبط می‏شود.
اگر دست اندرکاران فراگرد ارتباط میان فردی از ارتباط خود لذت مورد نظر را تحصیل کنند، با معیارهای خشنودی می‏توان گفت که کنش اثربخش می‏باشد. باید در نظر داشت با توجه به این تقسیم بندی، نباید تصور شود که این ابعاد همواره از یکدیگر منفک بوده و هر کدام جداگانه عمل می‏کنند. اغلب خشنودی یک نفر از کنش ارتباطی موکول به این است که چقدر به اهداف خود رسیده و به چه میزان از آن فاصله دارد. از سوی دیگر می‏توان گفت که بسیاری از مواقع رسیدن به اهداف و احساس موفقیت، مبتنی بر سطحی از رضایت است که از کنش متقابل حاصل شده است. گاه ممکن است یک ارتباط میان فردی با معیارهای عمل گرایانه موفق باشد، ولی همان کنش ارتباطی با توجه به شاخص‏های رضایت، اساسا ناموفق بوده، یا بر عکس ناموفق از نظر شاخص های عمل گرایانه و موفق با توجه به معیارهای رضایت باشد.

گام دهم: معیار امتیازدهی
در این گام برای هر یک از فاکتورهای انتخاب شده با توجه به درجه اهمیت شان یکی از پارامترهای زیاد، متوسط و کم انتخاب می شود. نمره ۱۰ برای پارامتر زیاد و نمره صفر برای پارامتر کم در نظر گرفته می شود.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

گام یازدهم: نمره دهی به بخش ها
در این گام نمره هر یک از بخش های بدست آمده از گام یک تا دهم حساب می شود.
مرحله ۵: شناسایی قابلیت‌های رقابت پذیری شرکت در هر یک از بخش ها
گام دوازدهم: رقابت پذیری شرکت در هر بخش
برای اندازه گیری توان رقابت پذیری شرکت در هر بخش مراحل زیر طی می شود.
۱ـ شناسایی رقبا در هر بخش
۲ـ تعریف فاکتورهای موفقیت براساس نظرهای مشتریان. فاکتورهای موفقیت اغلب تحت چهار عناوین زیر طبقه بندی می شوند:
* مقتضیات محصول (خدمت) * مقتضیات ترفیع
*مقتضیات قیمت * مقتضیات مکان
۳ـ وزن دادن به فاکتورها براساس نظر مشتریان (جمع جبری وزن ها ۱ می باشد).
۴ـ امتیازدهی به فاکتورها. ملاک امتیازدهی به صورت زیر می باشد:

• • رقابتی بالا (نمره ۷ تا ۱۰)

• • رقابتی (نمره ۴ تا ۶)

• • غیررقابتی (نمره ۰ تا ۳)

سپس این امتیازها در وزن فاکتورها ضرب می شود تا قدرت رقابت هر یک از رقبا و شرکت در بخش مذکور مشخص شود.

۲-۷- رویکردی دیگر نسبت به فرایند بخش بندی

این رویکرد که توسط کاتلر و آرمسترانگ ارائه شده است دارای ۳ گام اصلی است و از ۶ مرحله تشکیل شده است که شباهت های زیادی به رویکرد قبلی دارد. سه گام اصلی عبارتند از: ۱- بخش بندی ۲- هدف گذاری ۳- موضع یابی
شکل ۲-۷ فرآیندی دیگر برای بخش بندی بازار
منبع: فلیپ کاتلر و گری آرمسترانگ،۱۳۷۹،ص۲۹۴

۲-۸- تقسیم بندی بخش های بازار

از آنجا که هر خریدار خواسته ها و نیازهای منحصر به فردی دارد، از این رو هر خریدار بالقوه به صورت یک بازار جداگانه به حساب می آید. بنابراین کمال مطلوب این است که هر فروشنده برای هر خریدار یک برنامه بازاریابی مشخص و جداگانه طرح ریزی نماید. اگر چه دبرخی از شرکت ها کوشیده اند به یکایک خریداران رسیدگی کنند ولی برخی دیگر با تعداد زیادی از خریدار خرده پا روبه رو هستند و نمی توانند بخش های کاملا مجزا برای آنها در نظر بگیرند. در نتیجه آنها توجه خود را معطوف طبقه های بزرگتری از خریدار نموده اند، یعنی خریدارانی که از نظر نشان دادن واکنش به هنگام خرید و نیز از نظر محصولات مورد نیاز با یکدیگر متفاوتند. بدین گونه می توان بازار را در سطوح مختلف تقسیم بندی کرد. در شکل ۲-۸ سطوح تقسیم بندی بازار نشان داده شده است.در یک طرف طیف شرکت هایی نشان داده شده است که در آنها هیچ نوع تقسیم بندی بازار وجود ندارد ( بازاریابی انبوه) و در طرف دیگر طیف شرکت هایی را نشان می دهد که بازار خود را به صورت کامل تقسیم بندی کرده اند( بازاریابی خرد).
شکل ۲-۸ سطوح تقسیم بندی ( بخش بندی) بازار
منبع: فلیپ کاتلر و گری آرمسترانگ،۱۳۷۹

۲-۸-۱ بازاریابی انبوه^[۲۳]

واقعیت این است که شرکت ها همیشه از روش مبتنی بر تقسیم بازار مورد هدف عمل نکرده اند. در واقع در بیشتر سده بیستم ، شرکت هایی که محصولات عمده مصرفی تولید و عرضه می نمودند از روشی به نام بازاریابی انبوه استفاده کرده اند (تولید انبوه، توزیع انبوه و تبلیغ و ترویج انبوه درباره یک نوع محصول به روشی یکسان برای همه مصرف کنندگان) . شرکت فورد بهترین نمونه از این استراتژی بازاریابی را هنگامی ارائه داد که فورد مدل T برای همه خریداران عرضه کرد. خریداران می توانستند صاحب خودرو شوند و این خودرو می توانست به رنگ دلخواه آنان باشد مشروط بر اینکه آنها غیر از سیاه رنگ دیگری را انتخاب نکنند. به همین شیوه در یک زمان شرکت کوکاکولا تنها یک نوع نوشابه برای کل بازار تولید می کرد به این امید که مورد قبول همگان قرار گیرد.

۲-۸-۲ بازاریابی مبتنی بر بخش هایی از بازار ^[۲۴]

شرکتی که در یابد خریداران مختلف دارای نیازها ، نگرش ها ، پنداشت ها و رفتارهای خرید متفاوت هستند از روش بازاریابی مبتنی بر بخش هایی از بازار عمل خواهد کرد. شرکت در صدد بر می آید که بخش های بزرگ بازار را از هم تفکیک کند و محصولات خود را به گونه ای عرضه نماید که نیازهای یک یا چند بخش از بازار را تامین نماید. از این رو شرکت خودرو سازی جنرال موتورز برای گروه های سنی مختلف با درآمد های متفاوت مدل های ویژه ای را طرح ریزی کرده است. برای مثال جنرال موتورز نوعی از خودروی مدل بیوک را برای مصرف کنندگان مسن تر و آنان که دارای درآمدی بالا هستند طرح ریزی نمود. بازاریاب های میهمان پذیر ماریوت بازار مصرف خود را به بخش های مختلف تقسیم کردند ، مسافران تجاری ، خانواده ها و دیگران کوشیدند نیازهای گوناگون هر یک از بخش ها را برآورده سازند.
بازاریابی بر مبنای بخش هایی از بازار نسبت به بازاریابی انبوه چندین مزیت دارد . شرکت می تواند محصولات خود را با کارایی بیشتری عرضه کند ، بازارهای مخصوص محصولات یا خدمات خود را مورد هدف قرار دهد و برای مشتریان مورد نظر بهترین کانال ها و شیوه برقرار کردن ارتباطات را شناسایی نماید و بهترین خدمات ارائه کند.

۲-۸-۳ بازاریابی بر مبنای بخش های ویژه ای از بازار^[۲۵]

در بازاریابی مبتنی بر بخش های ویژه فروشنده بر زیر مجموعه های بخش های بازار تاکید می نماید. به بیانی دقیق تر، بخش ویژه یعنی یک گروه خاص که معمولا می توان یک بخش بازار را به زیر مجموعه های همان بخش یا گروه هایی تقسیم کرد که دارای مجموعه هایی از خصوصیات ویژه هستند و در صدد دستیابی به مزایای ویژه یا ترکیبی از مزایای خاص می باشند. برای مثال از میان خریداران خودرو های عمومی عده ای خریدار کامیون های سبک و برخی خریدار کامیون های سنگین هستند. از بین خریداران خودرو های سواری برخی طرفدار خودرو های مسابقه، دو در ، مجلل ، بسیار سریع و با شتاب بالا و یا خودرو های جوان پسند هستند که شرکت های تولید کننده خودرو مانند فورد و شورولت به این بازار ها توجه می نمایند. بازاریابی مبتنی بر بخش های ویژه بر این اساس قرار دارد که بازاریاب ها نیازهای گروه های ویژه را درک می کنند و می توانند محصولاتی با قیمت ویژه به این افراد ارائه نمایند. برای مثال شرکت خودرو سازی فراری برای انواع خاصی از خودرو های خود قیمت های بسیار بالا منظور می کند و خریداران وفادار به این شرکت چنین احساس می کنند که هیچ خودروی دیگری نمی تواند در این زمینه رقابت کند و چنان مزایایی را ارائه نماید بنابراین چنین قیمت هایی را پرداخت می کنند.

۲-۸-۴ بازاریابی خرد^[۲۶]

مقصود از بازاریابی در سطح خرد عرضه محصولات و تدوین برنامه های بازاریابی به گونه ای است که باب سلیقه افراد و ساکنان محل های خاص شود. بازاریابی خرد شامل بازاریابی محلی و بازاریابی فردی می شود.
بازاریابی محلی^[۲۷] مستلزم این است که محصولات با نام ها و نشان های تجاری خاص و نیز تبلیغات و ترویج را با توجه به نیازها و خواسته های گروه های مشتری محلی ( شهرها، همسایگان و حتی فروشگاه های ویژه) ارائه کرد. از این رو فروشگاه های زنجیره ای مانند سیرز و وال مارت همواره فروشگاه های خود را بر حسب سلیقه و خواست مشتریان تنظیم می نمایند و تبلیغات و کالاها را به گونه ای ارائه می نمایند که نیازها و خواسته های مشتریان خاصی تامین شود و نیز سی تی بانک انواع مختلفی از خدمات بانکی در شعبه های خود را ارائه می کند ( و این خدمات به ترکیب جمعیتی بستگی دارد که در نزدیکی این شعبه ها ساکن هستند).
در بازاریابی فردی^[۲۸] شرکت محصولات و برنامه های بازاریابی را به گونه ای ارائه می کند که نیازها و سلایق یکایک مشتریان تامین شود. چندین قرن است که سازمان ها به مشتریان خدمات انفرادی ارائه می کنند، ولی رواج بازاریابی انبوه به گونه ای بوده که این واقعیت را پنهان کرده است. مغازه های دوزندگی لباس را به اندازه هر یک از مشتریان می دوختند ، کفاش ها کفش را بر حسب سفارش به اندازه پای مشتریان می دوختند، تولید کنندگان قفسه و مبلمان ، مبلمان را طبق سفارش مشتری تولید می کردند.
بازاریاب های کالاها و خدمات مصرفی محصولاتی را تولید و عرضه می کنند که مطابق نیاز یکایک مشتریان باشد. برای مثال شرکت ماری لند که تولید کننده لباس شناست با بهره گرفتن از سیستم مجهز به دوربین و رایانه در فروشگاه های لباس شنا متناسب با زنان تولید و عرضه می کند. مشتری بر روی پارچه در کنار دستگاه قرار می گیرد و دوربین مجهز به سیستم دیجیتال عکس او را بر روی صفحه رایانه نشان می دهد. مسئول فروشگاه با بهره گرفتن از این دستگاه لباسی که درست اندازه و مناسب وی باشد تولید می کند. مشتری می تواند از میان بیش از ۱۵۰ الگو و مد هر کدام را که برای بدن خود مناسب تر می داند ( با بهره گرفتن از صفحه رایانه) انتخاب نماید و از میان آنها بهترین را برگزیند. سپس این سیستم اندازه های او را به کارخانه تولیدی می دهد و ظرف چند روز لباس شنای اندازه و مناسب مشتری برای وی فرستاده می شود.

۲-۹ استراتژیهای ورود به بخش های بازار

شرکت پس از ارزیابی بخش های مختلف باید در مورد ورود به بخش های مورد نظر تصمیم بگیرد. این اقدام را انتخاب بازار مورد هدف یا مورد نظر ( بازار هدف) می نامند. بازار مورد نظر از مجموعه ای از خریداران تشکیل می شود که دارای نیازها یا ویژگی های مشترک هستند و شرکت می تواند درباره تامین این نیازها تصمیماتی بگیرد. برای رسیدن به این اهداف از سه استراتژی، بازاریابی یکنواخت، ^[۲۹] بازاریابی متفاوت ^[۳۰] و بازاریابی متمرکز^[۳۱] می توان استفاده نمود.

۲-۹-۱ بازاریابی یکسان

شرکتی که از استراتژی بازاریابی یکسان استفاده می کند احتمالا تصمیم می گیرد بخش های مختلف بازار را نادیده بگیرد و با یک نوع محصول وارد کل بازار شود. شرکت محصولی را عرضه می کند که مورد نیاز عموم است و تنها به بخش خاصی از بازار توجه نمی کند. این شرکت برنامه بازاریابی و محصول خود را به گونه ای طرح ریزی می کند که مورد توجه عده زیادی از خریداران باشد. در تبلیغات و توزیع به صورت انبوه عمل می کند و می کوشد تصویر بهتری از محصول در ذهن مردم ایجاد کند. شرکت هرشی که نوعی شکلات تولید و عرضه می کند نمونه ای از بازاریابی یکسان را به اجرا در می آورد.
در بازاریابی یکسان در هزینه ها صرفه جویی می شود. هر قدر نوع محصول محدودتر باشد شرکت می تواند در هزینه های تولید ، انبار و حمل و نقل صرفه جویی های بیشتری بنماید.

۲-۹-۲ بازاریابی تفکیکی

شرکتی که از استراتژی بازاریابی تفکیکی استفاده می کند بازار را به بخش های مختلف تقسیم نموده و برای هر بخش از بازار محصولی خاص طرح ریزی و برنامه ای جداگانه جهت بازاریابی تدوین می کند. شرکت جنرال موتورز می کوشد خودرو هایی مناسب شخصیت های مختلف با درآمد های متفاوت تولید و عرضه کند. شرکت نایکی برای گروه های مختلف و ورزش های گوناگون کفش های ورزشی تولید و عرضه می کند. این شرکت ها از طریق عرضه محصولات متفاوت و اجرای برنامه های بازاریابی گوناگون امیدوارند در هر بازاری از یک پایگاه محکم برخوردار شوند و فروش بیشتری بنمایند. آنها امیدوارند که در هر بازاری دارای شهرت نیکو شوند ، مشتریان نسبت به محصولات و خدمات آنها وفادار گردند و مجموعه ای از محصولات مورد نظر گروه های مختلف را عرضه نمایند آنها می کوشند در هر بازاری به صورت رقیبی قدرتمند در آیند.

۲-۹-۳ بازاریابی متمرکز

این استراتژی مناسب شرکت هایی است که منابع محدود دارند. یک شرکت به جای این که به دنبال سهم بخش کوچکی از یک بازار بزرگ باشد می کوشد بخش بزرگی از یک یا چند بازار کوچک را به خود تخصیص دهد. مانند شرکت آش کاش که از بزرگترین تولید کنندگان وسایل حمل و نقل فرودگاهی است ، یا شرکت دیگری که توجه خود را معطوف تولید و عرضه انواع کارت تبریک می کند یا شرکتی که تنها نوع خاصی از نوشابه غیر الکلی برای بخش کوچکی از بازار این محصول تولید و عرضه می نماید. در مورد فعالیت های تجاری که تازه شروع می شود شرکت برای تثبیت وضع خود و به دست آوردن جایگاهی در برابر شرکت های رقیب بهتر است که از بازاریابی متمرکز استفاده کند.
۲-۱۰ طبقه بندی متغیرهای بخش بندی
بررسی ادبیات بازاریابی نشان می دهد که نویسندگان به روش های گوناگونی این متغیرها را طبقه بندی کرده اند.