۳-۴-۲) حجم نمونه
نمونه گیری ، فرایند انتخاب کردن تعداد کافی از میان جامعه آماری است به طوری که با مطالعه گروه نمونه و فهمیدن خصوصیات یا ویژگی های آزمودنی های گروه نمونه بتوان این خصوصیات را به اعضای جامعه آماری تعمیم داد( سکاران،۱۳۸۵،ص۳۴).
۳-۴-۲-۱) تعداد حجم نمونه مشتریان
باتوجه به اینکه متغیرها از نوع کمی و حجم جامعه نامحدود است از فرمول زیر جهت برآورد حجم نمونه استفاده شده است.
=حجم نمونه
=اندازه متغیر مورد بررسی مطابق توزیع نرمال استاندارد با سطح عدم اطمینان (
= میزان خطای برآورد نمونه که دراین تحقیق ۰۵/۰ می باشد.
=واریانس نمونه
۳-۴-۲-۲) حجم نمونه کارکنان
با توجه به این که متغیر مطالعه کمی است و حجم جامعه محدود است، از فرمول زیر جهت مشخص کردن تعداد نمونه استفاده شده است.
=اندازه متغیر مورد بررسی مطابق توزیع نرمال استاندارد با سطح عدم اطمینان (
= میزان خطای برآورد نمونه که دراین تحقیق ۰۵/۰ می باشد.
= واریانس جامعه (براساس متغیر مورد بررسی) این مقدار با توزیع ۲۵ پرسشنامه به مقدار۱۶۴/۰محاسبه شد.
= حجم جامعه که در این تحقیق ۳۵۰ می باشد.
α= سطح عدم اطمینان معادل ۵ درصد.
تعداد۳۵۰ دفتر بیمه جهت پخش پرسشنامه بین کارکنان و مشتریان انتخاب شد و در کل ۱۴۷پرسشنامه از کارکنان و ۳۸۵ پرسشنامه از مشتریان جمع آوری­ گردید
۳-۵) ابزار گردآوری داده ها
یکی از ابزارهای رایج تحقیقات برای جمع­آوری داده ها، پرسشنامه می باشد. پرسشنامه مجموعه ای از سوال هاست که در آن از پاسخ دهنده خواسته می شود نظر خود را نسبت به آن ها ارائه نماید. در تحقیق حاضر به منظور استفاده ازدیدگاههای کارکنان و مشتریان شرکت های بیمه شهرستان رشت از پرسشنامه استفاده شد و طیف پاسخی مورد استفاده در آن طیف لیکرت ۵ تایی از کاملا مخالفم تا کاملا موافقم به شرح جدول (۳-۱) بوده است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جدول ۳-۱) صفات طیف پاسخی پرسشنامه محیطی

طیف کلی

کاملا مخالفم

مخالفم

متوسط

موافقم

کاملا موافقم

ارزش عددی

۱

۲

۳

۴

۵

این پرسشنامه حاصل مطالعات کتابخانه­ای و کمک و راهنمایی متخصصان می­باشد.در ضمن این پرسشنامه شامل ۲۷ سوال بسته است که متغیرهای عملیاتی تعریف شده را مورد سوال قرار می دهد. سهم هریک از مولفه ها و زیر سازه های آن به شرح جدول( ۳-۲)است. پرسشنامه در پیوست ۱ آورده شده است. در این تحقیق از پرسشنامه استاندارد استفاده خواهد شد.
جدول ۳-۲)ترکیب سوالات پرسشنامه

ردیف
متغیرهای مورد بررسی
شماره سؤالات در پرسشنامه

بیش از هر چیز ایزد یکتا را سپاسگزارم که دگر بار، این کامیابی را به من ارزانی داشت تا با بهره‌گیری از مهربانی­های بی­پایانش، اندوخته­ای نو را فرا گیرم و پژوهش کنونی را به پایان رسانم، بر خویش بایسته می‌دانم که به آیین آزرم، رده­های سپاس خویش را به کسانی ارزانی بدارم که مرا در به پایان رساندن این پژوهش، یاری کردند. اگر این کوشش، ره به جایی برد، به خجستگی پشتیبانی‌های بدون چشم­داشت و بی کران، استادان و دوستان بزرگوارم بود. از این رو همواره سپاسگزار و قدردان استاد راهنمای ارجمندم آقای دکتر محمد جواد ضمیری می‌باشم. اگر بخشش ایشان در خلال دوره فراگیری دانش، مرا همراه نبود، این کار به سرانجام نمی‌رسید. بر خویش بایسته می­دانم به سبب مهربانی­های همیشگی استاد نیک اندیشم آقای دکتر غلامرضا کاووسی، از ایشان قدردانی ویژه­ای داشته باشم. از استادان ارجمندم آقای دکتر محمدرضا رضوانی و دکتر امیر اخلاقی که مشاوره این پایان‌نامه را عهده‌دار بودند قدردانی می­کنم. پروردگار را سپاس که در خلال دوران کارشناسی ارشد، سرورانی مرا همراهی کردند که همیشه از آشنایی با این بزرگواران به­خود می‎بالم؛ آرزوی تندرستی دارم برای سرکار خانم ربابه لطف­اللهی که مادرانه مرا یاری کرد، خواهر خوبم سرکار خانم سارا سهامی و دیگر دوستان خوبم آقایان فرزاد محمدرضازاده، احسان اسفندیاری، احد بخشی و محسن دهشیری. از کارکنان پژوهشکده­ی زیست فناوری به ویژه سرکار خانم مهندس آرام و آقای محمد زارع به پاس هم­کاری­هایشان سپاسگزارم. همیشه قدردان تلاش­ های کارکنان مهربان و دوست داشتنی ایستگاه دامپروری، آقایان بازیار، کاظمی، اورنگ و سلیمانی خواهم بود و از ایزد یکتا برای این بزرگواران آرزوی سلامتی دارم. بدون شک در نبود دوستانی همچون آقایان کریم هوشیار، سعید صالحی، و خواهران خوبم خانم­ها الهام عزیزآبادی و سارا مرادی این پژوهش به پایان نمی­رسید، به سبب همه بزرگواری­هایشان، برای ایشان آرزوی شادکامی دارم. سپاس فراوان دارم از دوست خوبم آقای دکتر حسین رجایی، به پاس همکاری­های فراوان و ارزنده­اش. از هم­اتاقی­های خوبم، آقایان دادفر، دریاباری، بیژنی، شهبازی، نومی، محمدی­پورفرد، قربانی، بی‎آبادی و دوستان خوبم آقایان احمدی، رئیسی، شاهرخی، ضیائی، ریاحی، صفری و دیگر دوستان و همکلاسی‌هایم که مرا مهربانانه همراهی کردند، سپاسگزارم. کامروایی­های دوره کارشناسی و کارشناسی ارشدم را وام­دار سرورم سرکار خانم مهندس سمیرا بهرام‎پور هستم، از پروردگار مهربان آرزوی سلامتی برای ایشان را دارم.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

زبانم کوتاه است برای سپاسگزاری از بهترین‌های زندگی­ام؛ پدر و مادر پرتلاش و دلسوزم و خواهران و خاله­ی­ مهربانم که همه داشته­هایم، تنها و تنها نتیجه­ زحمت‌ها و پشتیبانی آن‌هاست. در پایان از همه خوبانی که هر یک با قدمی یا قلمی یا سخنی در گذر از این راه مرا همراهی کردند، سپاسگزارم و برای ایشان آرزوی کامرانی روزافزون دارم.
چکیده
رابطه بین فعالیت آنزیم­ های زنجیره تنفسی و بازدهی خوراک در بره ­های نر قزل متولد شده در نتیجه آمیزش تصادفی
به وسیله­
رضا مهرابی
در این پژوهش، رابطه بین بازدهی خوراک و فعالیت‌ آنزیمی زنجیره تنفسی در بره‌های نر قزل متولد شده در نتیجه آمیزش تصادفی بررسی شد. بره‌ها برای ۷۰ روز با خوراکی دارای ۷۰ درصد کنسانتره تجاری، ۳۰ درصد یونجه خشک تغذیه شدند و در خلال دوره، خوراک مصرفی و افزایش وزن روزانه برای برآورد پس‌مانده خوراک مصرفی (RFI)، نسبت تبدیل خوراک (FCR) و نسبت تبدیل خوراک تصحیح شده (aFCR) اندازه‌گیری شد. برپایه این برآوردها، بره‌ها به دو گروه RFI، FCR و aFCR بالا و پایین دسته‌بندی شدند. در پایان دوره از ماهیچه دوسر ران پای چپ هر بره یک نمونه ۱۰ گرمی گرفته شد؛ پس از ۲۴ ساعت بره‌ها کشتار شدند و یک نمونه ۳۰ گرمی از ماهیچه دوسر ران پای راست همان بره گرفته شد؛ این نمونه‌ها برای تعیین غلظت پروتین میتوکندریایی و فعالیت زنجیره تنفسی، به کار گرفته شدند. آنالیزهای آماری نشان داد که بره‌ها در دو گروه متفاوت بازدهی خوراک بالا و پایین (RFI، FCR و aFCR) قرار گرفتند (P<0.01). پس‌مانده خوراک مصرفی با وزن متابولیکی و میانگین افزایش وزن روزانه، همبستگی نداشت، ولی همبستگی متوسطی (۵۶/۰= r) با میانگین مصرف خوراک داشت (P<0.01)، همچنان­ که بره‌های دارای RFIپایین، روزانه ۲۰۰ گرم کمتر از بره‌های دارای RFI بالا، خوراک خوردند. FCR و aFCR همبستگی پایینی (به ترتیب، ۳۹/۰ r=و ۳۶/۰r=) با میانگین مصرف خوراک و همبستگی متوسطی (به ترتیب، ۷۳/۰-r= و ۷۶/۰-r=) با میانگین افزایش وزن روزانه داشتند. همبستگی منفی و بالایی بین فعالیت آنزیمی مجموعه­های زنجیره تنفسی و RFI در نمونه­های به دست آمده پیش (۹۱/۰- تا ۹۷/۰-) و پس (۹۲/۰- تا ۹۷/۰-) از کشتار دیده شد. اگرچه فعالیت آنزیمی باFCR و aFCR همبسته نبود. مقایسه فعالیت آنزیم‌های زنجیره تنفسی (I-V) در نمونه‌های گوشت پیش و پس از کشتار نشان داد که فعالیت آنزیم‌های زنجیره تنفسی مجموعه­های I، III، و V بین دو نمونه از نظر آماری با هم تفاوت معنی‎داری نداشتند، در حالی که فعالیت آنزیم‌های زنجیره تنفسی مجموعه­های II و IV بین دو نمونه تفاوت معنی‌داری با هم داشتند (P<0.01). این یافته‌ها پیشنهاد می‌کنند که ممکن است، اندازه‌گیری فعالیت آنزیمی زنجیره تنفسی مجموعه I، III و V، در ماهیچه­ای که با روش بیوپسی گرفته شود، روش مناسبی برای گزینش بره‌های دارای RFI پایین‌تر باشد.
واژگان کلیدی: پس‌مانده خوراک مصرفی، بره، آنزیم­ های میتوکندریایی، بازدهی خوراک
فهرست مطالب
عنوان صفحه

فصل اول………………………………………………………………………………………………………………………………………………………۱

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….۱

۱-۱- اهمیت پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………۲

۱-۲- بهنژادی………………………………………………………………………………………………………………………………….۳

۱-۲-۱- آمیزش خویشاوندی…………………………………………………………………………………………………….۳

۱-۲-۲- آمیزش ناخویشاوندی………………………………………………………………………………………………….۳

۱-۲-۳- آمیزش تصادفی…………………………………………………………………………………………………………..۳

۱-۳- روش­های اندازه ­گیری بازدهی خوراک…………………………………………………………………………………..۴

۱-۴- نشانگرهای فیزیولوژیکی…………………………………………………………………………………………………………۶

۱-۴-۱- نشانگرهای مولکولی…………………………………………………………………………………………………….۶

۱-۴-۲- نشانگرهای خونی………………………………………………………………………………………………………..۷

۱-۴-۳- نشانگرهای دیگر………………………………………………………………………………………………………….۷

۱-۵- میتوکندری…………………………………………………………………………………………………………………………….۷

چشمه­دیمه

۲۲

۸۲

۱:۳^*

خرسونک

۳۱

۵۰

۱:۲^*

چمگردان

۱۳

۵۰

۱:۳^*

پل صفائیه

۴۱

۳۴

۱:۱

^{* انحراف معنی دار نسبت جنسی مشاهده شده در مقایسه با نسبت جنسی مورد انتظار با آزمون کای مربع (۰۵/۰p<).}
در رابطه با نقش ویژگی­های زیستی گونه در انحراف نسبت جنسی، مثال رایج ماهیان دوجنس (همزمان یا متوالی) هستند. در این ماهیان تغییر جنسیت زمانی صورت می­گیرد که توانایی تولیدمثل افراد با تغییر سن، اندازه و یا رابطه با جنس دیگر دستخوش تغییر شود. در این رابطه، انتخاب طبیعی به نفع جنسیت اولیه عمل می­ کند. در واقع در ماهیان دوجنس متوالی، نسبت جنسی بیش­تر به سمت جنسیت اولیه متمایل است. مطالعات نشان داده است که این حالت در ماهیان پروتوجینوس (که ابتدا ماده و سپس نر می­شوند) شدیدتر است [۲۷]. این حالت در بسیاری از ماهیان صخره­های مرجانی از جمله طوطی­ماهیان (Scaridae) مشاهده شده است [۶]. اما از آنجایی که گزارشی مبنی بر وجود حالت دوجنسی در کپورماهیان وجود ندارد، انحراف نسبت جنسی در ایستگاه­های مورد مطالعه اخیر به دلیل این عامل بعید به نظر می­رسد.
ترکیبات مخرب سیستم درون­ریز با فعالیت شبه استروژنی از طریق تاثیر بر توسعه جنسی می­توانند منجر به تغییر جنسیت شوند [۶۵]. به عنوان مثال انحراف شدید نسبت جنسی به نفع جنس ماده در پایین­دست رودخانه­های ایالت کلورادو آمریکا به وجود ترکیبات شبه­استروژنی موجود در پساب­های شهری نسبت داده شده است [۱۰۸]. در مطالعه­ دیگری که در این رابطه بر روی ماهی­ریزقنات R. cataractae انجام گرفت در برخی از ایستگاه­های آلوده ناشی از ورود پساب­های شهری، کشاورزی و دام­پروری نسبت جنسی تا ۹۰% به نفع جنس ماده تغییر کرد [۵۴]. از آنجایی­که بخش اعظم آب رودخانه در ایستگاه چمگردان خصوصاً در مواقع کم‌آبی وارد ساختاری حوضچه مانند می‌شود که نمونه‌برداری ما نیز از درون همین حوضچه صورت گرفت. این احتمال وجود دارد که به دلیل ماندگاری بیش­تر آب در حوضچه در مقایسه با مسیر عادی رودخانه و حضور طولانی مدت ماهیان در معرض آلاینده‌ها در مقایسه با بستر جاری رود، عامل انحراف نسبت جنسی به سمت جنس ماده در این ایستگاه باشد. به­ علاوه وجود شواهدی از جمله پایین بودن میزان GSI در جنس نر ماهیان این ایستگاه، می ­تواند با حضور ترکیبات شبه استروژنی مرتبط باشد. با این وجود اظهار نظر قطعی در این زمینه نیازمند بررسی بیشتر است.
شاید بتوان متعادل شدن نسبت جنسی در آخرین ایستگاه را به حضور ترکیبات شبه­آندروژنی نسبت داد. ترکیبات شبه­آندروژنی می توانند بر سیستم درون­ریز اثرگذار باشند. ترکیبات شیمیایی شبه آندروژنی، از طریق اتصال به گیرنده­های آندروژنی از آندروژن­های طبیعی تقلید می کنند و مسیرهای سیگنال دهنده سلولی را تحت تاثیر قرار می­ دهند. ترکیبات آندروژنی موجود در فاضلاب­هایی که به محیط­های آبی رها می­شوند، اغلب شامل استروئیدهای آندروژنی طبیعی وابسته به تستوسترون هستند. از جمله ترکیبات شبه آندروژنی که اثر نرسازی آن­ها مشاهده شده است، بتا-سیتوسترول است. این ماده در پساب کارخانه­های تولید خمیر چوب یافت می شود. استرول­های رها شده از خمیر حرارت دیده چوب، توسط باکتری­ های موجود در آب و رسوبات رودخانه به هورمون­های مردانه آندروژنی تبدیل می­شوند. اثرات این ترکیبات از طریق تأثیر بر محور هیپوفیز-گناد، فعالیت مربوط به گیرنده­های استروژنی و تغییر قابلیت دسترسی به کلسترول اعمال می­ شود و منجر به ماده­سازی جمعیت و در نتیجه کاهش افراد ماده در آن می­گردد. به عنوان مثال پیفرر^[۱۳۲] (۱۹۹۳) نشان داد که حضور ماهیان تازه تفریخ شده­ آزادماهی چینوک که از نظر ژنوتیپی ماده بودند به مدت دو ساعت در معرض تستوسترون، ۱۷آلفا-متیل­تستوسترون، ۱۱-کتوتستوسترون و ۱۷آلفا-متیل-دی­هیدروتستوسترون موجب تغییر جنسیت وابسته به دوز می­شوند [۷۹]. با در نظر گرفتن این­که فاضلاب زرین­شهر در ایستگاه پل صفائیه به رودخانه زاینده­رود وارد می­ شود و این نوع پساب­ها حاوی ترکیبات آندروژنی طبیعی هستند، این احتمال وجود دارد که علت متعادل شدن نسبت جنسی و کاهش تعداد افراد ماده، به دلیل وجود این نوع از آلاینده­ها در این ناحیه از رودخانه باشد.
از سوی دیگر خطای نمونه­برداری را می­توان در نسبت جنسی نامتعادل مشاهده شده دخیل دانست. در این مطالعه از هر ایستگاه تنها یک بار نمونه­برداری صورت گرفت و در برخی از ایستگاه­ها از جمله چشمه­دیمه، با تلاش صیادی اندک، تعداد زیادی ماهی صید شد. با توجه به این­که عوامل متعددی از قبیل رفتارهای مختلف در جنس­ نر و ماده و سهولت صید برخی از جنس­ها در نسبت جنسی ماهیان صید شده موثر است، نتیجه ­گیری قطعی در این رابطه دشوار و نیازمند مطالعات بیش­تر و اختصاصی­تر است.
۴-۵- مطالعات مولکولی
۴-۵-۱- تعیین کمیت و کیفیت RNA
نتایج حاصل از استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر جهت تعیین کمیت RNA و کیفیت آن از طریق شاخص میزان جذب نوری در طول موج ۲۶۰ نانومتر/ ۲۸۰نانومتر و ۲۶۰/ ۲۳۰ نانومتر و شاخص RIN توسط دستگاه بیوآنالیزور در جدول ۴-۸ آمده است. تنها نمونه­های دارای RIN بالاتر از ۷ برای اندازه ­گیری کمی بیان ژن مورد استفاده قرار گرفت. شکل ۴-۵ نمودار ترسیم شده توسط دستگاه بیوآنالیزور را برای نمونه شماره ۵ با جنسیت ماده از ایستگاه چشمه­دیمه را نشان می­دهد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

جدول ۴-۸) کمیت و کیفیت نمونه­های RNA.

RIN

جذب نوری در ۲۳۰/۲۶۰

جذب نوری در ۲۸۰/۲۶۰

غلظت RNA (نانوگرم/میکرولیتر)

جنسیت

شماره نمونه

تقریباً تا ۵۰۰۰ سال قبل هیچ گونه سیستمی برای کتابت وجود نداشت. با وجود اینکه فرهنگ انسانی در روندی شتابان روبه پیشرفت داشت، هنوز هیچ گونه وسیله ارتباطی که بر زمان و مکان غلبه کند. اختراع نشده بود به استثنای وسایلی مانند پرچم ها، دود و یاطبل‌ها. همه جوامع قبل از اخترا ع خط، تقریباً وابسته به قدرت صدای انسان بودند تا بر فاصله غلبه کنند و تنها وسیله ضبط هم حافظه بشری برای نگهداری محفوظات در طول زمان به حساب می آمد. در جوامعی که به ارتباطات شفاهی محدود شده بود. قصه گویان، اسطوره ها و حماسه ها و قصه ها را سینه به سینه به نسل های جدید یاد می دادند تا بدین وسیله تاریخ جمعیت آنها حفظ شود از آنجائیکه همه افکار بدین وسیله برای همیشه ضبط نمی شد، جوامع مختلف با این مشکل روبرو بودند که چگونه فناوری های پیچیده و یا فرهنگ غنی خود را حفظ کنند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

کتابت همه این معیار ها را تغییر داد. نوشته در واقع دومین انقلاب بزرگ ارتباطی بود که بعد از اختراع کلام و زبان در حدود ۴۰ و اندی هزار سال قبل ظاهر شد. البته تا زمان اختراع یک سیستم نوشتاری مؤثر زمان زیادی طی شد. اولین محملی که مردم برای نوشتن از آن استفاده کردند سنگ بود که بسیار دست و پا گیر بود و به راحتی قابل جابجایی نبود.
در طول چند قرن محملهای نوشتاری قابل حمل تری بوجود آمد مثل طومار ها و الواح . برای اولین بار امکان حفظ و ارسال مدارک به فواصل دور دست با به کار گیری همین الواح و طومار ها امکان پذیر شد و حکومت بر سر زمینهای فتح شده آسانتر شد.
قرنها بعد وقتی کتاب به صورتی عرضه شد که ته صفحات به صورت شیرازه بسته شده بود. قابلیت حمل آن به مراتب افزایش یافت. ولی تهیه یک نسخه از روی کتاب کار طاقت فرسایی بود. به کار بردن شاه پر پرندگان به جای قلم و همراه دوات توسط یک نسخه بردار ماهر کاری سخت محسوب می شد و یکسال و یا بیشتر وقت می برد در نتیجه کتاب در نسخه های فوق العاده محدودی عرضه می شد.
یکی از نقاط عطف در تاریخ ارتباطات بشری زمانی شکل گرفت که یوهانس گوتنبرگ دستگاه چاپ متحرک خود را با حروف فلزی قابل تغییر و دارای قابلیت جابجایی عرضه کرد. عصر چاپ از سال ۱۴۵۵ میلادی آغاز شد. در آن سال گوتنبرگ ۲۰۰ نسخه از کتاب مقدس معروف خود را به چاپ رساند. او سالهای متمادی کار کرد تا اختراعش را تکمیل کند.
صنعت چاپ ارتباطات را با انقلاب مواجه ساخت و سومین انقلاب ارتباطی را بعد از تکلم و کتابت بوجود آورد بعد از زبان و کلام، هیچ تحول دیگری به اندازه کتاب، چنین نقش عظیمی در توسعه انسانی بازی نکرده است.
ظرف چند سال بعد از صنعت چاپ، میلیونها نسخه کتاب از چاپخانه های اروپایی بیرون آمد. تاریخ غنی و پر بار کتاب، از الواح وطومارها تا صنعت معاصر چاپ کتاب، مرحله ای مهم و حیاتی از تکامل فرهنگ انسان به حساب می آید.
اختراع چاپ توسط گوتنبرگ موجب شد، انسان علاوه بر ارتباط مستقیم، به ارتباط نوشتاری دست یابد و با آغاز این مرحله، بشر به عصر کتابت یا عصر گوتنبرگ وارد شد. مک لوهان معتقد است، «دنیای آدم مقیم کهکشان گوتنبرگ را دنیای خطوط مستقیم و پشت سر هم، دنیای اعتقادات به فرضیه های ثابت و معلوم، دنیای طبقه بندی ها، دنیایی که در آن هر چیز باید در طبقه مخصوص خود قرار گیرد و هر معلولی فقط از علت تعیین شد خود ریشه گیرد، تشکیل می شود.
انسان در حدود ۳۸۰ سال در این کهکشان باقی ماند. در این عصر، بیشتر از حس بینایی استفاده می‌شد و علاوه بر محتوا، به رسانه یا وسیله انتقال پیام توجه گردید.
در نیمه دوم قرن پانزدهم صنعت چاپ، به سرعت پیشرفت کرد، نوشته های خبری افزایش یافت و امکان انتشار آن فراهم شد، البته این انتشار، به صورت ادواری نبوده است. مطبوعات ادواری یک قرن و نیم بعد از اختراع صنعت چاپ پدید آمدند. از آغاز قرن شانزدهم، اخبار به شکل کالای حقیقی درآمد و مطبوعات چاپی به عنوان نخستین وسیله ارتباطی نوین به حساب آمدند.
تکمیل شیوه چاپ با حروف متحرک سربی، در اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم میلادی، در انتشار اندیشه های نو و پیشرفت علوم و فنون، تاثیر بسیار داشت. با اختراع، پیشرفت و تکمیل صنعت و ایجاد شرایط فنی، مکانی، زمانی و مالی مساعد در زمینه تهیه و تکثیر نوشته ها و پیام های مکتوب، تحول بزرگی در ارتباطات غیر مستقیم آغاز شد و برای اشاعه معلومات و اطلاعات و افکار انسانی و پیشرفت فرهنگ و تمدن بشری امکانات وسیعی پدید آمد.
بدین ترتیب، مطبوعات یکی از محصولات مهم و رایج جامعه صنعتی شد که از آغاز قرن هفدهم، پیشرفت سریع خود را آغاز کرد و در نیمه دوم قرن نوزدهم و نیمه اول قرن بیستم، ویژگی های یک صنعت بزرگ را به خود گرفت.(رسالت،۶۵۶۵ ،۸۷)
مطبوعات از اوایل قرن هفدهم، سه دوره را پشت سر گذاشته اند:
نخستین دوره، از اوایل قرن هفدهم و با تأسیس نخستین نشریات دوره ای همراه بوده است. این دوره تا جنگ های استقلال امریکا و استقلال فرانسه در قرن هجدهم ادامه یافت. روزنامه های این دوره با سانسور متولد شدند.
با «انقلاب های دموکراتیک» غربی، اولین مرحله فعالیت مطبوعات رو به پایان گذاشت و دوره دوم آغاز شد. در این دوره مطبوعات عقیدتی و سیاسی رواج یافتند و روزنامه های جدیدی، به وسیله هواداران آزادی و حکومت های مردمی به چاپ رسیدند.
سومین دوره، از اواخر نیمه اول قرن نوزدهم آغاز شد که مطبوعات به وسیله سرمایه های بزرگ و همراه با آگهی های تجارتی انتشار یافتند.
با افزایش جمعیت و پراکندگی آنان در سطح کره خاکی نیاز به اطلاعات و تبادل آن بیشتر گردید. انسان که برای ارسال پیام های خود، زمانی از دوندگان مقاوم، اسب های تندرو و کبوتران نامه‌بر استفاده می کرد و زمانی دیگر، از مطبوعات و روزنامه ها، اما نتوانست نیاز اصلی اش را که تبادل سریع اطلاعات بود، بر طرف سازد؛ او به وسیله ای نیاز داشت تا پیام های خود را سریع تر منتقل کند. اختراع برق و سپس پیدایش تلگراف درسال ۱۸۳۲ توسط ساموئل مورس انگلیسی موجب شد، انسان بتواند برای نخستین بار اطلاعات را با سرعت بالا و از طریق رمزهای ساده به مسافت های طولانی انتقال دهد.
اما اختراع تلفن در سال ۱۸۷۶ توسط الکساندر گراهام بل و توماس واتسون آمریکایی، تحول بزرگی بود، زیرا علاوه بر غلبه بر زمان و مکان، این امکان فراهم آورده بود که صدای انسان دیگری را که کیلومترها از آنان فاصله داشت بشنود. اختراع تلفن انسان را قادر ساخت که از طریق سیم با افرادی فرسنگ ها دورتر از خود گفت و گو کند؛ هر چند تلفن در بالا رفتن سرعت ارتباطات تاثیر به سزایی داشت اما به دلیل استفاده از سیم، محدودیت در ارتباط همچنان وجود داشت و وسیله ای مورد نیاز بود، تا بدون سیم و با سرعت نور، اطلاعات را در فضا انتقال دهد و از موانع بگذرد، و آن چیزی نبود جز رادیو.
با اختراع رادیو در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، انسان وارد عصر الکترونی شد که بر ارتباطات راه دور تکیه داشت و حس غالب حس شنوایی بود. با اختراع دستگاه ارتباط بی سیم و رادیویی، توسط گوگلیلموما رکنی ایتالیایی در سال ۱۸۹۵ اخبار و اطلاعات با سرعت شگفت آوری تا نقاط دور دست منتشر شدند.
در مرحله بعد، سینما متولد شد. این وسیله ارتباطی که هدفش سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت بود، کمتر جنبه خبری داشت و حتی از نظر انتشار نیز با دیگر وسایل ارتباطی تفاوت اساسی داشت، از جمله پیشرفت های چشمگیر علمی پس از جنگ جهانی دوم بود، زیرا در سال های آخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، با کوشش های که برای تکمیل فن عکاسی و فیلمبرداری صورت گرفت، وسایل نوینی چون سینما وتلویزیون در اختیار انسان گذاشته شد.
ظهور تلویزیون موجب گردید که رویدادها آن چنان که اتفاق افتاده اند، به جهان نشان داده شوند. گسترش تلویزیون پس از جنگ جهانی دوم و فراگیر شدنش، آن را به یک رسانه همگانی تبدیل کرد. این وسیله جدید که می توانست، پیام مشابهی را برای میلیون ها نفر به طور همزمان پخش کند، موجب همگون سازی مخاطبان و ایجاد مخاطبان یکسان شد و اغلب توسط دولت ها اداره می شد. رواج تلویزیون درسه دهه پس از جنگ جهانی دوم، به قول مک لوهان دنیای جدیدی از ارتباطات را موجب شد (کاستلز به نقل از مک لوهان، ۱۳۸۰، ۱۰۲). البته گسترش این رسانه جدید، به معنای از میان رفتن دیگر رسانه‌ها نبود.
هر چند که با رونق روز افزون تلویزیون، رادیو مرکزیت خود را از دست داد، ولی گستردگی و انعطاف پذیری آن بیشتر گردید. در حال حاضر، برنامه های رادیو و تلویزیون به صورت شبانه روزی شده است و اخبار را پیوسته پخش می کنند. از طرفی وجود روزنامه ها در اینترنت، دسترسی به اطلاعات را سریع تر می کند. در دوره جدید، یا در عصر اطلاعات، دیگر پیام واحد مورد استفاده نیست، زیرا در این دوره، به علت ناهمگن بودن افراد، به پیام های متنوع تر نیاز است.
در سال ۱۹۵۷ روس ها با بهره گرفتن از اندیشه پوپوف در بیرون از کره زمین، ارتباط را میسر ساختند و نخستین قمر مصنوعی با ماهواره، با نام اسپوتنیک به مدار زمین فرستاده شد.
حال انسان برای حفظ اطلاعات، باید وسیله ای را در اختیار داشته باشد تا اطلاعات به دست آمده را انباشته کند. در ابتدا انسان برای نگهداری اطلاعات، از مغز خوداستفاده می کرد، کندن تصویر بر روی سنگ را نیز می توان از وسایل اولیه انباشت اطلاعات در گذشته های دور دانست، اختراع حروف الفبا و استفاده از چرم به جای لوح های گلی و پیدایش کاغذ و اختراع چاپ و در سال ها بعد، پیدایش عکس، فیلم، ضبط صوت و نوار کاست و ظهور کامپیوترهای که می تواند، اطلاعات فراوانی را در حافظه خود نگه دارد، از دیگر وسایل انباشت اطلاعات است. با ورود کامپیوتر به زندگی بشر و ایجاد شبکه اینترنت، تحولی عظیم در زندگی بشر رخ داد و انقلابی عظیم با نام انقلاب اطلاعات رخ داد.
گسترش سیل آسای کامپیوتر در دهه های اخیر، مهم ترین تغییر را در نظام دانایی، از اختراع چاپ در قرن پانزدهم یا حتی از اختراع خط به این سو، پدید آورده است. همراه با این تغییر خارق العاده، گسترش شبکه ها و رسانه‌ها که کارشان جا به جا کردن دانایی و عناصر تشکیل دهنده آن، یعنی داده و اطلاعات است، به همان اندازه شگفت انگیز است اگر هیچ چیز دیگر تغییر نمی کرد، باز پیشرفت این دو بر انقلاب دانایی گواهی می داد؛ اما تحولات به هم پیوسته، این نظام دانایی یا «سپهر اطلاعاتی» را در جهان دارای تکنولوژی پیشرفته، به تدریج دگرگون می سازد. (تافلر، ۱۳۷۴، ۶۴۹)
البته، پیشرفت در ابزارهای مبادله اطلاعات با ابزارهایی که برای انباشتن اطلاعات در نظر گرفته شده، همراه بوده است. در حقیقت این دو فراگرد، جدا از یکدیگر نیست، چرا که انباشت اطلاعات، تراکم تجربه و دانش و آن چیزی است که افراد، نسل ها و ملت ها در سراسر تاریخ، برای آیندگانشان به میراث گذاشته اند. با ثبت و ضبط کردن، یا به یاد سپردن اطلاعات، به هر ترتیبی که هست، اطلاعات را برای آینده نزدیک و دور نگه می داریم (آذرنگ، ۱۳۷۱، ۳۴) از طرفی هنگامی که تجهیزات ارتباطی و ابزارهای انباشت اطلاعاتی است، چنان که از ترکیب سه تکنولوژی متفاوت، یعنی «صنایع کامپیوتر، نرم افزار و برنامه نویسی، صنایع فیلم سازی، سینما و تلویزیون، و صنایع مخابرات (تله کامیونیکیشن و الکترونیک)» ابرشاهراه اطلاعاتی ایجاد شده است که اطلاعات گوناگون صوت و تصویری را از طریق کابل های از جنس فیبر نوری، به مصرف کننده منتقل می سازد.
فیبرهای نوری بالاترین حجم اطلاعات را در کوتاه ترین زمان، در فواصل مختلف مبادله می کنند.(دادگران،۱۳،۱۳۷۴)
پس می توان گفت در دهه ۱۹۸۰، تکنولوژی های جدید، دنیای رسانه‌ها را با تغییر و تحول رو به رو کردند و با این دگرگونی، رسانه‌ها این توانایی را یافتند که اطلاعات را در سطح گسترده ای منتشر کنند و انفجاری در رابطه با کمیت اطلاعات ایجاد کنند؛ اما به علت از بین رفتن توده مردم، شمار مخاطبان رسانه‌ها در این دوره در حال محدود شدن است و انبوه مخاطبان به گروه های کوچک تر تبدیل شده اند.
دراینجا لازم است به بررسی این رسانه‌ها بپردازیم.
الف) مطبوعات چاپی و الکترونیک:
اختراع صنعت چاپ در زمینه وسایل ارتباط انسانی، انقلابی عظیم را با خود به همراه داشت. با تکثیر کتاب ها، علوم رونق یافت و با پیدایش و گسترش روزنامه ها، ارتباطات اجتماعی توسعه یافت، (معتمدنژاد،۵۷،۱۳۷۹ ) اواخر قرن شانزدهم و اوایل قرن هفدهم که صنعت چاپ توسعه واقعی یافت، مطبوعات رفته رفته خصوصیات امروزی را به دست آوردند و انتشار کتاب را تحت الشعاع قرار دادند.( همان،۶۷)
امروزه مکتوبات الکترونیک، حوزه گسترده ای را در بر می گیرد و فرایند کامپیوتریزه شدن به تدریج تمامی مراحل تولید را شامل می شود.
ارسال مطالب خبری یا مقالات، انتقال مطالب از طریق شبکه، ترکیب و ادغام مطالب، وارد کردن عکس و نمودار، صفحه بندی و در نهایت چاپ، نشر و توزیع و… این فرایند موجب از بین رفتن بسیاری مشاغل شده است و در عین حال، کیفیت مادی تولیدات را ارتقا بخشیده است( محسنی،۱۲۴،۱۳۸۰ )
امروزه، تهیه روزنامه در یک مکان و چاپ آن در مکان دیگر، امری عادی به حساب می آید و ما شاهد روزنامه های الکترونیک هستیم.
در۱۷ ماه مه ۱۹۹۱ یک مؤسسه پژوهشی در ژنو، معیارها یا استانداردهای شبکه جهانی تار نماها را منتشر کرد. در ماه مه ۱۹۹۲، روزنامه «شیگاگو تریبیون»، در ایالات متحده امریکا، نخستین نسخه روزنامه الکترونی را با نام «شیکاگو آن لاین»، بر روی مانیتور کامپیوترها فرستاد. بر اساس نشریه الکترونیکی ناشر و سردبیران ادیتور پابلیشر تا ماه آوریل ۲۰۰۱، بیش از ۱۲ هزار رسانه خبری در ایالات متحده امریکا موجود بوده است در دهه اول روزنامه های الکترونی، نه تنها هزاران رسانه خبری تار نماهای خود را راه اندازی کردند، بلکه میلیون ها نفر کاربر و گروه های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظایر آن نیز تار نماهای خود را وارد شبکه جهانی تار نماها کردند.(بدیعی،۲۷،۱۳۸۲ )
نشریات الکترونی را از نظر امکاناتی که برای کاربران فراهم می کنند، به سه دسته اصلی تقسیم می‌کنند:
نسخه فشرده الکترونی روزنامه چاپی به صورت تصویری
روزنامه های الکترونی قابل جست و جو
ترکیب دو مورد بالا( همان،۸-۲۷ )
در این روزنامه ها دروازبانان، خودمخاطبان یا کاربران هستند که مطلب را از این روزنامه ها گزینش می کنند، در نتیجه هدایت افکار عمومی نیز تغییر می یابد. این روزنامه ها اطلاعات را به سرعت در اختیار ما می گذارند و مخاطبان قابل توجهی دارند. استفاده از آن بی هزینه یا بسیار کم هزینه است و منبع درآمد این روزنامه ها از طریق تبلیغات است.
البته عده ای معتقدند که دوره روزنامه نگاری نوشتاری به پایان رسیده است؛ ولی آنچه می بینیم، این است که فروش این روزنامه ها همچنان ادامه داشته و امتیازاتی نیز دارد؛ اما مسئله ای که وجود دارد، در اختیار قرار دادن اطلاعات دستکاری شده به مخاطبان، از طریق اینترنت است؛ در حالی که مطبوعات سنتی بر صحت و سقم اطلاعات و اخبار اهمیت داده و در صورت اشتباه آن را تصحیح می کنند.
ب) رادیو و تلویزیون:
از زمان بهره برداری عمومی از رادیو در سال ۱۹۲۰ و پس از آن، استفاده از تلویزیون در سال های پس از جنگ جهانی دوم، سال ها می گذرد و هر یک در زمان ظهورشان مخاطبان کثیری یافتند و هنوز هم شاهد وجود مخاطبان این رسانه‌ها هستیم. رادیو وتلویزیون که با بهره گرفتن از تکنولوژی های ما‌قبل خود به وجود آمده بودند، از جمله رسانه‌های نوین به حساب می آیند. این دو رسانه الکترونیکی، هر چند با یکدیگر تفاوت هایی دارند، اما دارای مشابهت هایی نیز هستند که از مهم‌ترین آن می توان به قدرت آنان در پخش مستقیم وقایع و رویدادها اشاره کرد.
نکته مهمی که در مورد این رسانه‌های الکترونیک اهمیت دارد، تنظیم و کنترل کار این دو رسانه توسط نهادهای دولتی است و به دلیل نزدیکی به مراکز قدرت، به ندرت توانستند، مانند رسانه‌های چاپی درچارچوب آزادی، حقوق و استقلال سیاسی، در بیان دیدگاه های خود به کار گرفته شوند.(آقاجانی،۱۳۸۱)
مسئله مهم در مورد تلویزیون در عصر حاضر، تجاری شدن آن است که به نحو فزآینده ای در سراسر جهان، به انحصار روی آورده است. اگرفرمول های معنایی را که زیر بنای برنامه های مردم پسند است، بررسی کنیم، در می یابیم که محتوای آنها با یک دیگر تفاوت چندانی ندارد. با این همه، این واقعیت که همه مردم همزمان برنامه های یکسان نگاه نمی کنند و فرهنگ و گروه اجتماعی، با سیستم رسانه‌ها ارتباط ویژه ای دارد، عامل تفاوت های عمده ای با سیستم قدیمی رسانه‌های گروهی استاندارد شده است. علاوه بر این، شیوه رایج «تماشای همزمان چند برنامه» موجب شده است که بینندگان، ترکیب تصاویر مخصوص خود را ایجاد کنند. با اینکه رسانه‌ها در سطح جهانی با یکدیگر مرتبط شده اند و برنامه ها و پیام ها در شبکه جهانی در گردش هستند، ما در دهکده ای جهانی زندگی نمی کنیم، بلکه در کلبه هایی فراخور حال هر منطقه زندگی می کنیم که در سطح جهانی تولید و در محدوده محلی توزیع شده اند.( کاستلز،۳۹۷،۱۳۸۰)
ج) رسانه‌های جدید الکترونیکی- تکنولوژی های ارتباطی و اطلاعاتی جدید:
منظور از تکنولوژی های جدید، تکنولوژی هایی هستند که پس از دهه ۷۰ میلادی ایجاد شده اند.
تکنولوژی اطلاعاتی شامل شبکه های اطلاعاتی کامپیوتری کمیت و کیفیت اطلاعات قابل دسترس را به شیوه ای انقلابی و بی سابقه دگرگون ساخته است. همچنین تکنولوژی ماهواره، موجب ظهور رسانه‌های الکترونیکی درسطح جهان شده است. تاثیرات انقلابی فیبر نوری و فن آوری ماهواره ای برتحرک انواع اطلاعات و تصاویر، نیل به ابر شاهراه های اطلاعاتی چند رسانه ای جهانگیر را امکان‌پذیر می سازد. افزایش قدرت رایانه، نرم افزارهای رایانه ای، تحولات در فن آوری ارتباطی به گونه های مختلف، به فشرده شدن جهان کمک کرده اند (آکسفورد،۱۴۴،۱۳۷۸ ).
به هرحال، این تکنولوژی های جدید ارتباطی در تمام زمینه ها تاثیر گذارند؛ برای نمونه در عرصه سیاست از طریق اینترنت، شهروندان می توانند، با دولتمردان خود مسائل و مشکلاتشان را حل کنند، یا نامزدهای انتخاباتی می توانند، از طریق اینترنت به فعالیت بپردازند؛ به این ترتیب تکنولوژی و دانش فنی بر ماهیت قدرت تأثیر گذاشته است.
در اقتصاد هم تکنولوژی اطلاعاتی، موجب تحولاتی شده است؛ برای نمونه تسریع مراودات بازرگانی، بین المللی شده و جریان های پول، کالا و اشخاص، به واسطه پیشرفت های فناورانه متعدد شتاب بیشتری یافته اند.(سیف زاده،۱۷۴،۱۳۷۸)
از جمله این تکنولوژی های ارتباطی و اطلاعاتی جدید عبارت است از:
۱- ماهواره ها:
ماهواره ها یکی از وسایل مهم ارتباطی درقرن حاضر هستند که همچنان در حال رشد و گسترش است.

۴-۷-۱- انحلال مبتنی بر رضایت تمامی شرکا
رضایت به انحلال شرکت وقتی مطرح است که شرکت برای مدت نامحدود تشکیل شده و یا مدت شرکت که در شرکتنامه پیش بینی شده است به پایان نرسیده باشد و الا اگر شرکت دارای مدت بوده و مدت نیز به پایان رسیده باشد، شرکت منحل می شود، بدون آنکه نیازی به ابراز اراده شرکا بر انحلال باشد؛ چه در واقع، شرکا با تعیین مدت برای شرکت قبلاً رضایت خود به انحلال را در زمان مقرر ابراز کرده اند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به هر حال، اگر قبل از اتمام حیات شرکت، همگی شرکا به انحلال آن رضایت دهند، شرکت منحل می شود(مواد ۱۳۶، ۱۶۱ و ۱۸۹ ق.ت). انحلال شرکت در قالب تغییر اساسنامه هم میسر است؛ به این نحو که در اساسنامه، مدت شرکت تقلیل داده شود. البته این تقلیل مدت و به طور کلی انحلال شرکت باید به ثبت رسیده، به اطلاع عموم برسد(ماده ۹ نظامنامه ق.ت) والا در مقابل اشخاص ثالث بلااثر خواهد بود.
۴-۷-۲- انحلال مبتنی بر دلایل موجه
این مورد نیز از مواردی است که به خواست یکی از شرکا انجام می شود و در واقع یک نوع حق فسخ است از جانب شریک که آن را بند «ج» ماده ۱۳۶ قانون تجارت در مورد شرکت تضامنی و مواد ۱۶۱ و ۱۸۹، به ترتیب برای شرکتهای مختلط غیرسهامی و نسبی لازم الاجرا دانسته اند، این حق فسخ جنبه قانونی دارد، نه قراردادی و بنابراین، برای اعمال آن باید شرایط قانونی محقق باشد. در نتیجه، این حق فسخ باید توسط دادگاه اعلام شود و موارد آن را نیز دادگاه معین می کند.
۴-۷-۳- شرایط انحلال
به موجب بند «ج» ماده ۱۳۶ قانون تجارت، حکم ورشکستگی شرکت تضامنی در صورتی صادر می‌شود که «یکی از شرکا به دلایلی، انحلال شرکت را از محکمه تقاضا نماید و محکمه آن دلایل را موجه دانسته و حکم به انحلال بدهد». این قاعده حقوق تجارت مبتنی است بر این قاعده کلی که اگر در یک معامله یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند، طرف دیگر می تواند به قرارداد پایان دهد. مبنای قاعده بالا، در مورد شرکت، تکلیف شرکاست به همکاری برای رسیدن به هدف مشخص شده در قرارداد که اگر به دلیلی این نوع همکاری میسر نباشد باید این گونه تلقی کرد که شرکتی وجود ندارد.
دلیلی که موجد حق شریک به تقاضای انحلال است باید موجه باشد؛ اما قانون گذار به رغم تصریح به این نکته، مواردی را که در آنها، دلیل، موجه تلقی می شود ذکر نمی کند و بنابراین، تشخیص موجه بودن با قاضی است.
۴-۷-۴- تشخیص دلایل موجه
اینکه چه دلیلی موجه است و چه دلیلی موجه نیست، امری است که نمی توان پاسخ دقیقی به آن داد. بعضی از این دلایل به طبیعت شرکت مربوط می شوند و اگر نباشند، قرارداد شرکت وجود ندارد و در نتیجه، شرکت قابل انحلال است؛ اما مورد عمده، همان است که قبلاً گفته شد؛ یعنی زمانی که یکی از شرکا به تکلیف خود به عنوان شریک عمل نمی کند. برای مثال، هرگاه آورده یکی از شرکا کار او باشد و او کاری در شرکت انجام ندهد، شرکای دیگر می توانند انحلال شرکت را تقاضا کنند؛ زیرا در این مورد، یکی از شرکا، حصۀ غیر نقدی را که تعهد کرده به طور مرتب به شرکت بیاورد، نمی آورد و چون تشکیل شرکت منوط به آوردن حصه از جانب تمام شرکاست و این شریک حصۀ خود را که کار اوست در اختیار شرکت قرار نمی دهد، شرکت دیگر موضوعیت ندارد و انحلال آن، به تقاضای یکی از شرکا، موجه است.
دلیل موجه ممکن است امری باشد که ادامه شرکت را دشوار و با زیان مداوم همراه کند؛ مثل موردی که قسمت عمده ای از فعالیت شرکت، که هدف اصلی تشکیل شرکت بوده، غیر قانونی اعلام می شود، هرچند که موضوع شرکت به تمامی منتفی نیست. در این مورد چون ادامه کار شرکت با موضوعاتی است که نفعی برای شرکا ندارد، شریکی که ادامه حیات شرکت به ضرر اوست می تواند انحلال شرکت را تقاضا کند. همچنین است زمانی که شرکت ضرر می دهد و به نظر می رسد که زیان شرکت دائمی است.
دلیل موجه ممکن است ناسازگاری شدید میان شرکا باشد. این امر به خصوص زمانی ایجاد اشکال می‌کند که اکثر شرکا، دائم از حق رد خود استفاده کرده، تصمیماتی اتخاذ می کنند که برای شرکای اقلیت متضمن زیان است و یا اینکه دو گروه مخالف که دارای آرای مساوی اند، پیوسته با تصمیمات یکدیگر مخالفت می کنند و تصمیم گیری در مورد امور شرکت را غیر ممکن می سازند. در تمام این موارد، روح برابری و برادی که از لوازم حیات شرکت است، وجود ندارد و دادگاه به درخواست یکی از شرکا باید حکم انحلال شرکت را صادر کند.
حق تقاضای انحلال از حقوقی است که شریک نمی تواند آن را اسقاط کند بنابراین، شرکا نمی توانند در شرکتنامه یا اساسنامه، حق مزبور را از خود سلب کنند. مع ذلک، تقاضای شریکی که انحلال شرکت را طالب است باید مبتنی بر دلیل موجهی باشد که ناشی از عمل خود او نیست، بلکه برخاسته از خطای شرکای دیگر است. دادگاههای فرانسه، به حق چنین نظر داده اند که شریک نمی تواند برای انحلال شرکت به دلیل متوسل شود که خود او بانی آن بوده است. دادگاه رسیدگی کننده صلاحیتی گسترده برای تشخیص دلیل موجه دارد و دیوان کشور، حق ورود به این امر را ندارد که آیا دادگاه در تشخیص خود صائب است یا خیر.حکم دادگاه به انحلال، جنبه انشایی دارد، نه اعلامی و بنابراین، انحلال شرکت در تاریخی محقق می شود که دادگاه رأی قطعی صادر می کند.
۴-۷-۵- اخراج شریک
تبصره ماده ۱۳۶ قانون تجارت مقرر می کند که اگر «دلایل انحلال منحصراً مربوط به شریک یا شرکای معینی باشد، محکمه می تواند به تقاضای سایر شرکا، به جای انحلال، حکم اخراج آن شریک یا شرکای معین را بدهد». در واقع، مورد نظر قانون گذار، رفتار نادرست شریک یا شرکای معین است که دلیلی است موجه برای دیگر شرکا که انحلال شرکت را تقاضا بکنند. قانون گذار مقرر می کند که اگر رفتار نامناسب یکی از شرکا، دلیل تقاضای انحلال توسط یکی از شرکا باشد، دادگاه می تواند به جای صدور حکم انحلال، حکم به اخراج شریک مزبور بدهد.
تقاضای اخراج باید از جانب شرکا مطرح شود و دادگاه رأساً نمی تواند حکم به اخرج بدهد. این قاعده که در حقوق بعضی کشورهای دیگر، مانند فرانسه، آلمان و سویس نیز پیش بینی شده است، به دادگاه امکان می دهد که برخلاف طبیعت قراردادی شرکت، ترکیب آن را تغییر دهد و اموال شرکت را قبل از انحلال، میان شریک اخراجی و شرکای باقی مانده تقسیم کند.
بدیهی است که به رغم اخراج شریک متخلف، بقای شرکت در صورتی میسر است که پس از خروج شریک، حداقل دو شریک باقی بمانند والا اگر با خروج شریک فقط یک شریک باقی بماند، شرکت منحل خواهد شد.
فصل پنجم:
بررسی رابطه انحلال شرکت‌های تجاری(سهامی، تضامنی…) و اخراج شریک
همان‌گونه که ایجاد و تاسیس شرکت های تجاری در حقوق تجارت نیازمند ارکان و اصول قانونی می‌باشد انحلال آنها نیز نیازمند دلیل یا دلایلی می‌باشد که با توجه به نوع شرکت موارد آنها متفاوت خواهد بود .بحث انحلال شرکت ها موضوعی است مهم که واجد آثار حقوقی و قانونی است .بدین جهت در این پژوهش سعی شده است تا مواردی به طور مختصر از انحلال شرکت ها عرضه گردد .
۵-۱- انحلال شرکت سهامی
شرکت سهامی مطابق ماده ۱ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، شرکتی است که سرمایه آن به سهام، (ماده ۲۴ لایحه قانونی ۱۳۴۷). تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام، محدود به مبلغ اسمی سهام آن‌‌‌ها است.
اصطلاح انحلال شرکت، به زمانی اشاره دارد که شرکت تصمیم می‌‌‌گیرد که فعالیت خود را به انجام عملیات تصفیه، یعنی اجرای تعهدات ناتمام و پرداخت بدهی‌‌‌ها و در نهایت تقسیم اموال باقی مانده شرکت بین شرکا، محدود نماید.( ستوده تهرانی، ۱۳۸۶، ص۲۹۶).
۵-۲- علل انحلال شرکت سهامی
بخش نهم لایحه فوق الذکر، موارد انحلال و تصفیه شرکت سهامی را ضمن مواد ۱۹۹ و ۲۰۱ ذکر کرده است. با توجه به این دو ماده معلوم می‌‌‌شود که انحلال این شرکت یا به صورت قهری (اجباری) است یا به تشخیص مجمع عمومی و بر مبنای تصمیم همین مجمع و یا بر مبنای حکم دادگاه صورت می‌‌‌گیرد
۵-۲-۱- انحلال قهری؛
هرگاه شرکت سهامی ورشکسته شود و حکم ورشکستگی‌اش صادر گردد، منحل می‌‌‌شود. (بند ۳ ماده ۱۹۹ لایحه قانونی ۱۳۴۷) این مورد تنها موردی است که در آن برای انحلال شرکت، حکم دادگاه ضرورت ندارد و همین که حکم ورشکستگی شرکت صادر شود، منحل شده و باید طبق مقررات راجع به ورشکستگی، تصفیه شود. (ماده ۲۰۰ لایحه قانونی).
۵-۲-۲- انحلال به تصمیم مجمع عمومی؛
مجمع عمومی فوق العاده یکی از ارکان شرکت سهامی است و صلاحیتش در مورد تغییر مواد اساسنامه، تغییر در سرمایه شرکت و انحلال شرکت قبل از موعد می‌‌‌باشد. برابر بند ۴ لایحه قانونی۱۳۴۷ هر زمان که مجمع عمومی فوق العاده اراده کند می‌‌‌تواند به تشخیص خود و به هر علت قبل از موعد، شرکت را منحل کند. این تصمیم مجمع عمومی نیاز به توجیح ندارد، البته این تصمیم زمانی اعتبار دارد که در جلسه رسمی و با اکثریت دو سوم آرا حاضر در جلسه اتخاذ شود.( حسنی، تهران، ۱۳۸۵، ص۳۱۸)، (ماده۸۵ لایحه قانونی۱۳۴۷).
علاوه بر مورد فوق که مجمع عمومی فوق العاده به صورت اختیاری شرکت را منحل می‌‌‌کند، در یک مورد نیز الزاماً باید شرکت را منحل کند. ماده ۱۴۱ لایحه این مورد را پیش بینی کرده که به طور خلاصه به آن اشاره می‌‌‌شود: اگر بر اثر زیان‌های وارده حداقل نصف سرمایه از بین برود، مجمع عمومی فوق العاده باید تشکیل شود و به کاهش سرمایه شرکت یا انحلال آن رای دهد. در صورتی که هیات مدیره شرکت سهامی، مجمع عمومی فوق العاده را برای تشکیل جلسه فوق دعوت نکند یا مجمع مذکور نتواند طبق قانون منعقد شود. ( اسکینی،پیشین، ص۲۳۰، پاورقی شماره ۲). هر شخصی که نفعی در این مورد دارد می‌‌‌تواند انحلال شرکت را از دادگاه بخواهد. (اسکینی ۱۳۸۶، ص۲۲۹)
۵-۲-۳- انحلال به حکم دادگاه؛
موارد انحلال شرکت سهامی به حکم دادگاه بدین شرح است:
۱_ وقتی شرکت موضوعی را که برای آن تشکیل شده است انجام داده یا انجام آن غیر ممکن شده باشد، باید منحل شود. (بند یک ماده۱۹۹ لایحه) انحلال شرکت سهامی در این مورد باید بوسیله مجمع عمومی فوق العاده اعلام شود هرگاه مجمع عمومی این کار را انجام ندهد هر ذی نفع می‌‌‌تواند انحلال را از دادگاه بخواهد. (بند۴ ماده۲۰۱ لایحه).
۲_ در صورتی که شرکت سهامی برای مدت معین تشکیل شده باشد و این مدت تمام شود، منحل می‌‌‌شود مگر مجمع عمومی فوق العاده، مدت شرکت راقبل از اتمام تمدید کرده باشد. (بند۲ ماده۱۹۹ لایحه)، البته باید گفت که انحلال شرکت به سبب انقضای مدت به ندرت پیش می‌‌‌آید به این دلیل که در اساسنامه‌‌‌ها مدت شرکت به صورت نامحدود قید می‌‌‌شود و این قید نیز در حقوق ما بدون اشکال است. ( کسی که اداره امور مریوط به ورشکسته را بر عهده دارد). (مفهوم ماده۱۷۴لایحه).
۳_ هرگاه انحلال به دلایل موجه لازم باشد شرکت منحل خواهد شد، دلایل موجه انحلال شرکت در لایحه صریحاً مشخص شده است:
اول)_ در صورت وجود شرایط ماده ۱۴۱ لایحه که قبلاً شرح داده شده است.( اسکینی، پیشین، ص۲۳۱).
دوم)_ مطابق ماده ۲۰۱ لایحه در سه مورد شخص ذینفع می‌‌‌تواند انحلال شرکت را از دادگاه بخواهد:
۱_ در صورتی که تا یک سال پس از ثبت شرکت هیچ اقدامی برای انجام موضوع شرکت صورت نگرفته باشد و یا به مدت بیش از یک سال فعالیت های شرکت متوقف باشد.
۲_ در صورتی که مجمع عمومی سالانه برای رسیدگی به حساب های هر سال مالی تا ده ماه از تاریخی که اساسنامه معین کرده تشکیل نشده باشد.
۳_ در صورتی که سمَت تمام یا برخی اعضای هیئت مدیره و هم چنین سمَت مدیر عامل شرکت برای مدتی بیش از شش ماه بدون متصدی مانده باشد.(بند های ۱،۲،۳ ماده ۲۰۱ لایحه).
البته باید دانست که دادگاهی که تقاضای انحلال در آن مطرح است بلافاصله به مراجعی که طبق اساسنامه و لایحه قانونی ۱۳۴۷ صلاحیت اقدام دارند، (رئیس و اعضای هیئت مدیره)، مهلت مناسبی که از شش ماه تجاوز نکند داده می‌‌‌شود تا در رفع موجبات انحلال اقدام نمایند، در غیر این صورت دادگاه پس از پایان مهلت، حکم به انحلال شرکت خواهد داد.(ماده ۲۰۲ لایحه).
سوم)_ برابر ماده ۵ لایحه قانونی ۱۳۴۷ در صورتی که سرمایه شرکت سهامی از حداقل میزان قانونی کمتر شود، (به ناتوانی شخص برای دارا شدن حقوق و تکالیف محجوریت گویند)، و شرکت به نوع دیگری از انواع شرکت‌های مذکور در قانون تجارت تغییر شکل پیدا نکند یا ظرف مدت یک سال نسبت به افزایش سرمایه تا میزان حداقل مقرر درقانون اقدامی به عمل نیاید، هر ذینفع می‌‌‌تواند انحلال شرکت را از دادگاه بخواهد. البته مطابق قسمت آخر این ماده در صورتی که قبل از صدور رای قطعی، (ستوده تهرانی، پیشین، ص۲۹۷)، سرمایه شرکت به حدنصاب قانونی برسد دادگاه حکم به انحلال نخواهد داد.
با ملاحظه موارد انحلال شرکت سهامی مشخص می‌‌‌شود که در هیچ موردی انحلال شرکت مربوط به شخص شرکا نمی‌‌‌باشد. زیرا در این شرکت شخصیت شرکا دخالت ندارد. (کاویانی، ۱۳۸۶، ص ۲۲۳).
۵-۳- نتایج انحلال شرکت سهامی
نتیجه انحلال شرکت سهامی تصفیه و تقسیم اموال آن است. البته طبق ماده ۲۷۴ لایحه زمانی که شرکت به حکم دادگاه باطل می‌‌‌شود نیز تصفیه و تقسیم اموال شرکت صورت می‌‌‌گیرد.
۵-۳-۱- تصفیه
تصفیه عبارت است از، خاتمه دادن به کارهای جاری شرکت، اجرای تعهدات شرکت، وصول مطالبات شرکت، انجام معاملات جدید در صورتی که برای اجرای تعهدات شرکت لازم باشد. (ستوده تهرانی، پیشین، ص۳۲۸).
در لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، فقط تصفیه قانونی، (حسنی، پیشین، ص ۳۳۸). پذیرفته شده است و قانونگذار تصفیه قراردادی را نپذیرفته است. به نظر می‌‌‌رسد قانونگذار نخواسته است تضاد میان مقررات اساسنامه و برخی مواد امره(الزام آور) قانون اشکال عملی ایجاد کند. (اسکینی، پیشین، ص۲۳۲)، به همین دلیل در ماده ۲۰۳ لایحه فقط تصفیه قانونی را لازم الاجرا دانسته: «تصفیه امور شرکت سهامی با رعایت مقررات این قانون انجام می‌گیرد.
۵-۳-۲- وضعیت حقوقی حین تصفیه (پس از انحلال)
شرکت سهامی در طول تصفیه شخصیت حقوقی خود را حفظ می‌‌‌کند. البته باید توجه داشت که طبق ماده ۲۰۸ لایحه بقای شخصیت حقوقی شرکت در راستای انجام اموری است که برای تصفیه شرکت لازم است.
بنابراین ضرورت باقی ماندن شخصیت پس از انحلال با تردیدی روبرو نیست، چرا که انجام اموری مانند پرداخت بدهی ها، اجرای تعهدات باقی مانده و‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. .. نیاز به ادامه شخصیت حقوقی شرکت دارد.
۵-۴- نتایج بقای شخصیت حقوقی شرکت سهامی:
۱_ نام شرکت؛