پیچیدگی هماهنگی به ماهیت روابط متقابل میان عناصر مختلف فرایندهای کاری کارکنان SCM اشاره می‌کند. شکل و قدرت روابط میان فعالیت‌ها، اطلاعات و نیازمندی‌های منابع و همچنین ترتیب‌بندی این عناصر، همه جنبه‌هایی از پیچیدگی هماهنگی می‌باشند.
۱-۱۰-۱-۷-۳-پیچیدگی پویا:
پیچیدگی پویا، پیش‌بینی‌ناپذیری و ابهام مرتبط با اجزاء مختلف فرایندهای کاری کارکنان را ثبت می‌کند. فرایندهای کاری کارکنان SCM در صورتی از لحاظ دینامیکی پیچیده است که رابطه میان عناصرمختلف این فرایندها غیرثابت باشد و کارکنان پیش‌بینی عناصری که برای اجرای موثر این فرایندها نیاز دارند را دشوار می‌یابند. (هیلول، ۲۰۱۳)

۱-۱۰-۱-۸-درک ثبات فرایند زنجیره تأمین:
ثبات فرایند ادراک شده به عنوان میزان باور کارمند از این امر تعریف می‌شود که عناصر فرایندهای کاری خود را نمی‌توان به سادگی در طول دوره اجرای فرایندهای کاری، تغییر داد.(هیلول، ۲۰۱۳)
۱-۱۰-۱-۹-درک تغییرات ریشه ای:
درک تغییرات ریشه ای ، به عنوان حدی که کارمند احساس می کند که فرایندهای کاری جدید پس از اجرای یک سیستم SCM متفاوت از فرآیندهای کار قدیمی خود می باشد تعریف شده است.(ونکاتش و بالا ۲۰۱۳) تغییرات رادیکالیسم به درجه ای از تازگی، فقدان تجربه، و یا خروج از دانش و شیوه های موجود اشاره دارد(آیمن اسمیت و گرین ۲۰۰۲)
۱-۱۰-۲-تعاریف عملیاتی
۱-۱۰-۲-۱-عملکرد شغلی:
انجام دادن وظایفی که برای شغل مورد نظر اختصاص یافته است.
تأمین نیازهای عملکرد رسمی کار
به عهده گرفتن مسئولیتهای مورد نیاز کار
انجام دادن وظایف ضروری کار به طور موفقیت آمیز.
۱-۱۰-۲-۲-رضایت شغلی:
احساس دستیابی به تجربیات مثبت با داشتن شغل مورد نظر
احساس داشتن ارزش در جامعه با داشتن شغل مورد نظر
احساس داشتن پایان موفقیت آمیز در زندگی
ملاحظه بودن همه چیز در شغل، راضی بودن از شغل.
با داشتن شغل مورد نظر فرد احساس کند که می تواند با دیگران ارتباط برقرار کند.
با داشتن شغل مورد نظر فرد احساس می کند که می تواند به دیگران کمک کند.
۱-۱۰-۲-۳-اضطراب شغلی:
کار کردن تحت شرایطی با فشار و اضطراب زیاد.
احساس داشتن بیقراری و ناآرامی نسبت به شغل.
ترس از ایجاد تغییر و نوآوری در شغل
وجود اثرات منفی و روحی و فیزیکی هنگام استفاده از کامپیوتر در شغل
فرد احساس کند که شغلش منبع ایجاد ناامیدی و دلسردی برایش است.
۱-۱۰-۲-۴-امنیت شغلی:
اطمینان داشتن از اینکه فرد تا زمانی که بخواهد می تواند برای شرکت کار کند.
اظهار نظر در مورد مسائل کاری در حضور مافوق بدون ترس.
برنامه ریزی کردن برای سال های آینده با داشتن شغل مورد نظر.
۱-۱۰-۲-۵-عملکرد فرایند:
انجام دادن وظایف فرایند کار با حداقل هزینه
انجام دادن وظایف فرایند کار با کمترین زمان
انجام دادن وظایف فرایند کار با کمترین خطا
انجام دادن وظایف فرایند کار به طور شایسته و با کفایت
تأمین نیازهای وظایف فرایند کار که برای فرد تعیین شده است.
۱-۱۰-۲-۶-کیفیت ارتباط:
رضایت از همکاری با کارکنان شرکت در مورد هماهنگی فعالیت های فرایند کار.
رضایت از شرکت در ارتباط با مدیریت فعالیت های فرایند کار.
داشتن تعهد نسبت به همکاری با کارکنان شرکت.
داشتن اعتماد نسبت به همکاران.
۱-۱۰-۲-۷-درک پیچیدگی فرایند زنجیره تأمین:
پیچیدگی فرایند زنجیره تأمین دربرگیرنده سه نوع پیچیدگی است که عبارتند از: پیچیدگی جزء، پیچیدگی هماهنگ، پیچیدگی پویا. که در ادامه هر کدام را جداگانه تعریف می کنیم.
۱-۱۰-۲-۷-۱-پیچیدگی جزء:
نبودن ترتیب قابل فهم از مراحل کار که فرد بتواند از آنها پیروی کند.

نیترات بسیار متحرک بوده و غلظت زیاد آن در آب اثرات منفی بر سلامت انسان ، حیوان و به طور کلی محیط زیست دارد. غلظت بالای نیترات در آب آشامیدنی خطر ابتلا به انواع سرطانها، خصوصا سرطانهای دستگاه گوارش از جمله سرطان معده، روده، زبان و سرطانهای دهانی را افزایش می دهد. رابطه بین غلظت نیترات در آب آشامیدنی و بیماری متهموگلوبینا^[۲۳] و سیانوسیس^[۲۴] در کودکان کاملا شناخته شده است. نیترات موجود در آب آشامیدنی پس از مصرف به وسیله کودکان توسط باکتری های کاهنده نیترات به نیتریت احیا می شود. نیتریت از جمله ترکیباتی است که هموگلوبین( ناقل اکسیژن در خون) را به شکل غیر فعال مت هموگلوبین تبدیل مینماید. این تغییر شکل برگشتپذیر میباشد. هنگامی که این تبدیل از ۱۰ درصد تجاوز نماید نشانه های بالینی مانند خاکستری یا آبیرنگ شدن پوست، ظاهر میشود و اینحالت مت هموگلوبینمیا نامیده میشود.
دامها نیز ممکن است از علایم چندین عارضه و بیماری ناشی از وجود مقادیر زیاد نیترات در آب آشامیدنی نظیر متهموگلوبینمیا، اختلالات تولید مثلی، سقط جنین وکاهش تولید شیر رنج ببرند(فیوترل^[۲۵] ، ۲۰۰۴). جنبه دیگر نگرانی از افزایش غلظت نیترات در آب، ترس از غنی شدن^[۲۶] آبهای سطحی میباشد که موجبات رشد زیانآور گیاهانآبزی و پلانکتونها را فراهم می آورد. به دنبال فرایند غنی شدن مشکلاتی مثل ایجاد مانع در قایقرانی و کشتیرانی به واسطه رشد پر تراکم علف های هرز، مسدود شدن کانالهای آبیاری به وسیله جلبک ها و علف های هرز زیان آور حاصل از رشدجلبک ها، تولید توکسین به وسیله جلبک های مشخص و کاهش اکسیژن در آب به وجود خواهد آمد.
سازمان سلامت جهانی و جامعه اروپایی حد مجاز نیترات در آب آشامیدنی را به ۵۰ میلی گرم در لیتر اعلام نموده است. در سه دهه اخیر نیترات در آب های زیرزمینی افزایش یافته و در بعضی مناطق به ۵۰ میلی گرم در لیتر رسیده است. همدان در غرب ایران واقع شده است و بخش عمده آب آشامیدنی آن از آب های زیرزمینی تأمین می شود. تحقیقات نشان داده که غلظت نیترات در چاه های کشاورزی در این منطقه بین ۲ تا ۲۵۲ میلی گرم در لیتر بوده و متوسط غلظت نیترات در ۳۲۱ چاه نمونه برداری شده ۴۹ میلی گرم در لیتر بوده است.(کاویانی و همکاران، ۱۳۸۹)

۱-۸- عوامل موثر بر آبشویی نیتروژن

۱-۸-۱- مدیریت کودهای نیتروژنی

عواملی مانند میزان و زمان مصرف کود، نوع کود نیتروژنه بکار رفته و چگونگی کاربرد آن فرایند آبشویی نیترات را تحت تأثیر قرار می دهد. اصولا زمانی که مقدار کود مصرفی با مقدار برداشت گیاه متناسب باشدمیزان آبشویی نیترات به کم ترین مقدار می رسد. چنانچه تمام کود بهیکباره (روشی که در مناطق خشک و نیمه خشک مرسوم است) بکار رود تلفات نیترات افزایش و بازده کود کاهش خواهد بافت.
جی نس^[۲۷] و همکاران (۲۰۰۱) آبشویی نیترات در یک تناوب ذرت لوبیا تحت سه تیمار کود نیتروژن شامل: کم(۶۷ کیلوگرم در هکتار)، متوسط(۱۳۵ کیلوگرم در هکتار) و زیاد (۲۰۲ کیلوگرم در هتکار)، در ایالات متحده را بررسی کرده و غلظت نیترات را در زهکش زیر سطحی اندازه گیری نمودند. نتایج نشان داد غلظت نیترات در آب زهکش در سطوح کودی متوسط و زیاد بیشتر از حد مجاز بود و بیشترین تلفات نیتروژن در سط کودی زیاد(۲۰۲ کیلوگرم در هکتار) اتفاق افتاد.

۱-۸-۲- عملیات آبیاری

عملیات آبیاری در مناطقی مورد استفاده قرار میگردد که بارشهای موثر کمتر از نیاز تبخیر و تعرق گیاه باشد. در مناطق خشک و نیمهخشک آبیاری منبع اصلی تأمین آب مورد نیاز گیاه میباشد و بنابراین سیستمهای کشاورزی در مناطق خشک و نیمهخشک شدیداً وابسته به آبیاری و کوددهی میباشند.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل آبشویی املاح و برای جلوگیری از تجمع آنها در نیمرخ خاک عمق آبیاری مقداری بیشتر از تبخیر و تعرق گیاه در نظر گرفته میشود که این پدیده می تواند سبب آبشویی نیترات شود.
ماک^[۲۸] و همکاران(۲۰۰۵) تأثیر سه تیمار آبیاری( آبیاری بارانی در چهار مرحله، آبیاری بارانی در هشت مرحله، آبیاری مرسوم در منطقه: یک مرحله به صورت بارانی و سه مرحله به صورت جویچه ای) و سه مقدار کود نیتروژن بر موازنه آب خاک، آبشویی نیترات و عملکرد دانه را در تناوب ذرت – گندم مورد بررسی قرار دادند. برای تعیین آبشویی نیترات نمونه گیریهای غیر فعال حاوی رزین مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در آبیاری بارانی به دلیل کاربرد بیشتر آب اتلاف از طریق تبخیر بالاتر بود اما میزان آبشویی نیترات در مقایسه با تیمار آبیاری جویچهای پایینتر بود. همچنین با افزایش میزان کود و آب، آبشویی نیتروژن افزایش یافت و بیشترین آبشویی در تیمار آبیاری مرسوم و سطح کودی ۶۰۰ کیلوگرم در هکتار اتفاق افتاد.

۱-۸-۳- عملیات خاکورزی

روش های شخم به صورت مستقیم و غیرمستقیم کیفیت آبهای زیرزمینی را تحت تأثیر قرار می دهند. در خاکهایی که زهکشی خوبی دارند عملیات خاک ورزی میتواند موجبات انتقال سریع مواد شیمیایی کشاورزی از خاک سطحی به آبهای زیرزمینی را فراهم آورده و سبب آلودگی آبهای زیرزمینی شود.
اثرات شخم بر انتقال مواد شیمیایی بستگی به نوع خاک، شرایط اقلیمی و نوع مواد شیمیایی استفاده شده دارد. شخم ممکن است با تغییر در معدنی شدن بر آبشویی نیترات تأثیرگذار باشد(کانور^[۲۹] و همکاران۱۹۸۵).
آنها گزارش نمودند مقدار نیترات شسته شده به زیر عمق ۵/۱ متری در روش خاکورزی حفاظتی بیش از روش بیخاکورزی بوده است.

۱-۸-۴- گونه های گیاهی و چگونگی کشت آنها

گونه های گیاهی و روش کشت آنها آبشویی نیترات را تحت تأثیر قرار میدهند. یک سیستم ریشهای عمیق و گسترده، گیاهان را قادر میسازد تا نیتروژن را با کارایی بیشتری مصرف نماید. گیاهان زراعی مانند گندم و کلزا دارای سیستم های ریشه ای عمیق و گسترده بوده که به طور کارآمد خاک را از نیتروژن محلول تخلیه می نمایند. بررسی آبشویی نیترات در محصولات مختلف نشان داده، بالاترین میزان آبشویی نیترات در مزارع تحت کشت ذرت، سطوح متوسط آبشویی در محصولات یکساله مانند لوبیا و گندم و پایینترین سطح آبشویی در مورد محصولات دائمی مانند یونجه و چمن صورت گرفته است.

۱-۹- روش های کود دهی

روش کاربرد کود میتواند تأثیر مهمی بر رشد گیاه، راندمان مصرف کود و اثرات زیست محیطی آن داشته باشد. روش های کاربرد کود تحت تأثیر شکل منبع کودی، خصوصیات خاک و شرایط اقلیمی میباشد.

۱-۱۰- کود اوره

کود اوره معمول ترین کود مورد استفاده در کشاورزی است. اوره CO(NH2)2 دارای ۴۶ درصد ازت می باشد و بیشترین غلظت نیتروژن را در میان کودهای ازته به خود اختصاص داده است. بیش از ۹۰ درصد ازتی که در مزارع ایران استفاده می شود، به صورت اوره است. (بهمنی، ۱۳۸۸)
در خاک اوره بر سرعت به NH4+ هیدرولیز می شود. آنزیم اوره آز که به وفور در اغلب خاک های کشاورزی یافت می شود به عنوان یک کاتالیزور برای انجام هیدرولیز اوره محسوب می شود. سرعت واکنش هیدورلیز اوره عموما مرتبط با فعالیت آنزیم اوره آز است که به میزان زیادی به مواد آلی و بافت خاک بستگی دارد.
(NH₄) 2NH₃ +CO₂+H₂O آنزیم اوره آزCO(NH₂)₂ + ۲H₂O +
اوره تا سه روز پس از ورود به خاک بسته به دمای آن با آب ترکیب و به کربنات آمونیوم که نمکی پایدار است تبدیل می گردد. از ترکی کربنات آمونیوم و آب نیز، آمونیاک و گاز کربنیک ایجاد می شود.

۱-۱۱- نیشکر

نیشکر یکی از گیاهان تیره گندم است. نیشکر از گیاهان مهم قندی است که کشت و کار آن سابقه طولانی دارد. سابقه کشت این گیاه حدود ۶۰۰ سال قبل از میلاد در گینه و اندونزی و هند گزارش شده است. کشت نیشکر به دو صورت کشت سال اول(پلنت) و جوانه زنی(کشت راتون) صورت می گیرد. کشت راتون تحت عنوان رشد محصول بعد از برداشت ساقه بدون نیاز به بذر تعریف می شود. در راستای توسعه کشاورزی در استان خوزستان ۷ واحد کشت و صنعت نیشکری هر کدام به وسعت ۱۲۰۰۰ هکتار در شمال و جنوب اهواز تکمیل شده و یا در حال احداث است. در این اراضی شبکه های آبیاری احداث شده و به دلیل بالا بودن سطح ایستابی ، شور و سدیمی بودن اراضی و عدم وجود زهکشی طبیعی در آن ها، شبکه های زهکشی مصنوعی نیز احداث شده است. نیشکر در مقایسه یا سایر گیاهان احتیاج به نیترات بیشتری جهت رشد و نمو دارد. میزان مصرف کود اوره در مزارع کشت و صنعت امیر کبیر، ۳۵۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است. مطالعه ای که در سال ۱۳۸۳ توسط مرکز تحقیقات نیشکر در مورد میزان آبشویی نیترات در مزارع ARC2 کشت و سنعت امیر کبیر به عمل آمده نشان داد که میزان نیترات اضافه شده در ۵ ماه ابتدای سال ۸۳ حدود ۳۳۶ کیلوگرم در هکتار و مقدار نیتراتی که طی این مدت از طریق زهکشی از هر هکتار خارج شده ۱/۴۵ کیلوگرم بوده است که بیانگر شستشوی بیش از ۱۳ درصدی نیترات در این زمین ها می باشد. (بهمنی، ۱۳۸۸).

۱-۱۲- اهمیت مدل ها

مدل به مجموعه ای از دستورات ، معادلات یا برنامه های کامپیوتری گفته می شود که برای کمی کردن عملکرد یک سیستم با توجه به تابع هدف بکار می رود. با بهره گرفتن از مدل می توان شرایط بهینه ای را انتخاب کرد که در آن بتوان با حداقل هزینه ها به بهترین نتایج از نظر مدیریت آب و خاک دست یافت. مدل های شبیه ساز، به طور عموم اجزاء و پارامترهای زیادی در نظر می گیرند و تغییرات پی در پی و مداوم عوامل را که در نتیجه اثرات متقابل آنها پیش می آید، به طور روزانه و یا ساعت به ساعت شبیه سازی می کنند(اسکگز، ۱۹۹۹) مدل های زهکشی امروزی، در حقیقت مدل های شبیه ساز هستند و مدل های پیشرفته، به طور عموم ، هم به مسئله مدیریت سطح ایستابی می پردازند و هم به مسائل کیفیت نظیر وضعیت نمک، انتقال کود، رسوبات و سایر آلاینده ها توجه می کنند و در عین حال کاهش عملکرد در اثر تنش آبی و وضعیت شوری را نیز شبیه سازی می کنند(پذیرا، ۱۳۸۱)

فصل دوم: مواد و روش ها

۲-۱- مدلNLEAP:

نسخه قدیمی این نرم افزار که تحت DOS بود با عنوان Nitrate leaching and economic analysis توسط شفر و همکارانش در سال ۱۹۹۱ در دانشگاه کلرادو ارائه شد و در سال ۱۹۹۸ توسط دگادو و همکارانش مورد تجدید نظر قرار گرفت و بعد از آن شفر و همکارانش و دلگادو و همکارانش در سال ۲۰۱۰ این نسخه را اصلاح کرده و به nitrogen loos and environmental assessment package تغییر نام دادند. این نسخه از امکانات سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) نیز می تواند استفاده کند و در نهایت نسخه NLEAP GIS 4.2 نام گرفت.(راهنمای مدل NLEAP GIS4.2 ، ۲۰۱۰)

۲-۱-۱- تشریح مدل NLEAP GIS 4.2 :

این نسخه جدید تأثیر مدیریت کاربرد نیتروژن را در محیط مزرعه و سیستم گیاهی مختلف ترکیب کرده و ارائه می کند. این نرم افزار حرکت نیترات و نشر N2O را دراعماق مختلف رشد ریشه گیاهان در تکرارهای زیاد و آنالیزهای بلند مدت شبیه سازی می کند(شفر و همکاران ۲۰۱۰) و علاوه بر آن می تواند به یک نرم افزار گرافیکی متصل گردد و به سرعت شیوه های مختلف ارزیابی را در دوره های بلند مدت به خدمت می گیرد.
NLEAP GIS 4.2 با مولفه های مختلفی در زبانهای کامپیوتری برنامه ریزی شده است. کنسول اصلی برنامه در فورترن و C/C++ توسعه یافته است (شفر و همکاران ۲۰۱۰)
کسنول NLEAP GIS 4.2 با الگوریتم های توصیفی اش جهت تعیین نیتروژن موجود در خاک و از دست رفتن نیتروژن از محیط رشد ریشه گیاهان ارائه گردیده و در محیط MICROSOFT EXCELL اجرا می شود که برنامه با ویژوال بیسیک نوشته شده است. (دلگادو و همکاران ۲۰۱۰)
فایل پایگاه داده NLEAP GIS 4.2 از اینترنت قابل دریافت است که پس از تبدیل به فرمت قابل استفاده در NLEAP GIS 4.2 با نرم افزار GIS قابل اجرا شدن می باشد.

۲-۱-۲- نحوه انتقال داده در NLEAP

NLEAP GIS 4.2 یک رابط اکسل می باشد که تحت برنامه نویسی ویژوال بیسیک بوده و با یک کنسول برنامه ریزی شده در زبانهای برنامه نویسی فورترن و C/C++ با پایگاه داده نرم افزار GIS و محیط اکسل ارتباط دارد.
NLEAP GIS 4.2 دارای سه جدول اصلی است که در یک فایل اکسس(Access) قرار می گیرند و پایگاه داده NLEAP GIS 4.2 می باشند (NLEAP DB) که این جداول عبارتند از :

• • جدول مدیریت سناریو: مجموعه از سناریوها است که هر کدام از این سناریوها مجموعه ای از رویداده های مربوط به عملیات کشاورزی مانند کاشت – کوددهی – شخم زدن –

• • برداشت – آبیاری و … می باشند. که در صفحات اکسل با نام رویدادها (EVENTS) قرار می گیرند.

• • جدول خاک: شامل انواع خاکها می باشد که اطلاعات مربوط به پروفیل خاک را در بر می گیرد.

[که درآن خاک و اطلاعات مربوط به پروفیل خاک مثل عمق لایه خاک و نحوه لایه بندی و بافتخاک و درصد مواد آلی و وزن مخصوص ظاهری و PH و رطوبت خاک و نقطه ظرفیت زراعی و نقطه پژمردگی و … در آن گنجانده شده است]
این جدول در صفحات اکسل با نام لایه خاک (SOIL LAYER) قرار گرفته است.

• • جدول هواشناسی: مجموعه ای از شرایط آب و هوایی روزانه در یک موقعیت مشخص می باشد(معمولا در یک ایستگاه هواشناسی) این جدول نوعا در برگیرنده ی سالهای مربوط به اقلیم روزانه [مانند درجه حرارت ماکسیمم و درجه حرارت مینیمم و میزان بارندگی و تبخیر و تعرق و …] بوده و در صفحات اکسل تحت عنوان CLIM LONG قرار دارد.

که هر کدام از این جداول باید به منظور ایجاد NLEAP DB وارد شوند.

۲-۳-۹- مذاکره بر سر هویت
تینگ تومی توانش ارتباطاتی بین‌فرهنگی را یک فرایند مذاکره موثر بر سر هویت می‌داند. او چندین فرض را در این خصوص طرح می‌کند:

1. 1. تفاوت‌های فرهنگی بر احساسی که فرد از خود دارد موثر است.

1. 1. خود همانندسازی دربردارنده‌ی طیف امنیت و آسیب‌پذیری است.

1. 1. 1. تنظیم مرز هویت برای رفتار ایجاد انگیزه می‌کند.

      ( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

1. 1. تنظیم مرز هویت متضمن ایجاد تنش بین شمول و تفاوت گذاری است.

1. 1. دیالکتیک شمول- تفاوت گذاری بر احساس منسجمی که فرد از خود دارد موثر است.

1. 1. داشتن احساسی منسجم از خود، برغنای ارتباطات افراد تاثیر می‌گذارد.

تینگ تومی این‌گونه ادعا می‌کند که هرچه خود-همانندسازی به‌صورت امن‌تری انجام پذیرد آنان بیشتر پذیرای تعامل با اعضای دیگر فرهنگ‌ها خواهند بود.
کاردانی افراد در مذاکره برای هویت‌ها تحت تاثیر مدیریت موثر دیالکتیک امنیت – آسیب‌پذیری و شمول – تفاوت‌گذاری است.^[۳۱۹]
۲-۴- اندیشه‌های معطوف به عمل در ارتباطات میان‌فرهنگی ‌ِغرب
در زیر رویکردهای مختلف به ارتباطات میان‌فرهنگی را در منابع اصلی آن توضیح خواهیم داد تا توصیه‌های عملی هر یک را در چارچوب آنها فهم کنیم. تمام این رویکردها در ارتباطات میان‌فرهنگی در پارادایم عملگرایانه است اما تفاوتهای عمده‌ای نیز با یکدیگر دارند.
۲-۴-۱- لری سماور: اهمیت فرهنگ در ارتباطات
سماور حوزه‌های ارتباطات میان‌فرهنگی را به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار داده است. او دسته‌بندی مناسبی برای فهم ارتباطات میان‌فرهنگی و کاربرد آن ارائه کرده است. نقشِ خصوصیات فرهنگ، عناصر فرهنگی، حوزه‌های متاثر از فرهنگ و مسائل آن در ارتباطات بخش عمده‌ی کار او را تشکیل داده است. از نظر او ویژگی‌های فرهنگ که بر ارتباطات تاثیر مستقیم دارند را می‌توان در شش مورد خلاصه نمود: اکتسابی، مشترک، میراث نسل‌های گذشته، نمادین، پویا و فرآیندی.^[۳۲۰]
ساختار فرهنگ شامل عناصری همچون خانواده، تاریخ، دین، زبان و عناصر غیرکلامی است که حاملان مهم‌ترین اعتقادات فرهنگی هستند. خانواده نقش‌های جنسیتی، جمع‌گرایی و فردگرایی، مهارت‌های اجتماعی و ادرکات اولیه را به اعضای خود آموزش می‌دهد. از نظر سماور فرهنگ و تاریخ کاملا در هم تنیده شده‌اند و مطالعه ارتباطات میان‌فرهنگی و تاریخ با یک‌دیگر عجین هستند. تاریخ عنصری کلیدی است که هویت، ارزش‌ها، اهداف و انتظارات در فرهنگ را توسعه و تغییر می‌دهد.^[۳۲۱] جهان‌بینی بخشی از فرهنگ است که مباحث فلسفی هم‌چون خدا، انسان، طبیعت، جهان، زندگی، مرگ، ناراحتی و به‌طور کلی مسائل مرتبط با هستی را دربر می‌گیرد. از نظر سماور دین مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده جهان‌بینی در فرهنگ است.^[۳۲۲] هویت عنصر دیگری از فرهنگ است که نقطه کانونی ارتباطات میان‌فرهنگی به‌شمار می‌رود و با جهانی‌شدن و گسترش تنوع داخلی اهمیت بیشتری یافته است.
زبان ویژگی متمایز انسان است. زبان برای فعالیت‌های انسانی ابزار مهمی برای تماس با دیگران است؛ زیرا امکان تفکر، تعاملات اجتماعی، کنترل واقعیت، حفظ تاریخ و بیان منوط به ان است. بدین‌ترتیب حفظ و انتقال فرهنگ کاملا به زبان وابسته است. توجه به استفاده از زبان شیوه مهمی برای فهم تفاوت‌های فرهنگی است. سماور بر این نکته تاکید می‌کند که کلمات در کنار هم معانی متفاوتی با کلمات به‌صورت جداگانه دارند از این‌رو توصیه می‌کند که بهتر است از اصطلاحات و کلمات مبهم و فرهنگی پرهیز شود.^[۳۲۳] سماور بیان می‌دارد که تصمیمات و قضاوت‌های مهم ما مبتنی بر رفتارهای غیرکلامی دیگران است. پیام‌های غیرکلامی ممکن است آگاهانه یا ناآگاهانه باشند. مطالعه این نوع از ارتباط ما را از قوم‌مداری مصون می‌دارد. بدن ما مهم‌ترین منبع پیام‌های غیرکلامی است؛ حرکات بدن، صحبت‌ها، تماس چشمی، لمس‌کردن و کنش‌های فرازبانی.^[۳۲۴]
تجارت، آموزش و بهداشت سه حوزه‌ی متاثر از مناسبات فرهنگی هستند. سماور این حوزه‌ها را زمینه‌های ارتباطی می‌نامد. زمینه ارتباطی اشاره به محیط‌های فرهنگی دارد که ارتباطات در آن رخ می‌دهد. قواعد مرتبط با رسمیت، عدم رسمیت، جدیت و جسارت، سازگاری میان‌فردی و زمینه‌ی اجتماعی در هر وضعیت ارتباطی اهمیت دارد. در حوزه‌ی تجارت، فرهنگ بر موافقت‌ها، مدیریت، مذاکرات، تصمیم‌گیری و مدیریت تعارضات تاثیر می‌گذارد.^[۳۲۵]
نگاه مسئله‌محور سماور نیز تحت‌عنوان رشد شایستگی‌های میان‌فرهنگی رخ نموده است. مهم‌ترین چالش‌های ارتباطات میان‌فرهنگی از نظر سماور جستجو برای یافتن شباهت‌ها، کاهش نگرانی و اضطراب، تفکرات قالبی، پیش‌داوری، قوم‌گرایی، سوء استفاده از قدرت و شوک فرهنگی است. سماور برای رشد ارتباطات میان‌فرهنگی به‌موارد همچون: شناخت فرهنگمان، شناخت نگرش‌هایمان، شناخت شیوه‌های ارتباطی‌مان، توجه به‌خودمان، ، همدلی، آگاهی از تفاوتهای فرهنگی، توسعه انعطاف‌پذیری در ارتباط، و یادگیری شیوه‌ی سازگاری فرهنگی اشاره می‌کند.
شوک فرهنگی از نظر سماور هنگامی رخ می‌دهد که شما از یک محیط آشنا به محیطی ناآشنا بروید و متوجه شوید که روش‌های معلول ارتباط در شما تاثیرگذار نیست. این شوک چهار مرحله دارد: هیجان، رفع توهمات، شفاف‌شدن، عمل‌کرد موثر. سماور معتقد است با گسترش مهاجرت‌ها در سطح جهان تنوع در حال افزایش است و باید شیوه‌های تعامل با یک‌دیگر را آموخت. فرهنگ‌پذیری^[۳۲۶] با مسائلی همچون زبان، عدم تعادل و آرامش و قوم‌مداری مواجه است. عدم تعادل و آرامش با چهار مکانیسم رفع می‌شود: شبیه شدن، جدا شدن، یکپارچه شدن و انزوا. سازگاری^[۳۲۷] استراتژی برخورد فردی با فرهنگ میزبان، شناخت نسبت به ان و مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی آن‌هاست.
مبحث مهم دیگری که سماور آن را مطرح می‌کند اخلاق در ارتباطات میان‌فرهنگی است. به‌طور کلی دو رویکرد اساسی در اخلاق وجود دارد: بنیادگرایی و نسبی‌گرایی. او احترام در هنگام برقراری ارتباط را ضروری می‌داند. جستجوی اشتراکات فرهنگ‌ها در تدوین اخلاق فرهنگی کمک بسیاری خواهد کرد. سومین توصیه سماور در خصوص اخلاق فرهنگی، پذیرفتن مسئولیت عواقب کنش‌هایمان برای ما و دیگران است.^[۳۲۸]
۲-۴-۲- نپ: مسائل و شاخص‌ها
نپ معتقد است که تمام مسائل به ارتباط میان‌فرهنگی مربوط نمی‌شود. برای نمونه هنگامی که مهاجران قادر به ارتباط با دیگران نیستند شاید مشکل از آموزش زبان باشد نه مشکلات فرهنگی. نپ مجموعه‌ای از مسائل ارتباطات میان‌فرهنگی را در کتابش بدین‌شکل آورده است:

1. 1. سوء تفاهم و تاثیر عوامل فرهنگی بر ساخت معنا

1. 1. تعارض و تاثیر عوامل فرهنگی بر مدیریت و توسعه‌ی رابطه

1. 1. دروازه‌بانی و تبعیض

1. 1. تاثیر روابط ناعادلانه قدرت بر ارتباطات

1. 1. موفقیت‌های مدیریت و بازرگانی در حوزه ارتباطات میان‌فرهنگی

1. 1. تاثیر رسانه‌ها در جهانِ جهانی شده

1. 1. ادراک هویت و ارتباطات

1. 1. استعداد و تشخیص میان‌فرهنگی

1. 1. آموزش و ارزیابی میان‌فرهنگی

نپ مبانی نظری و روش‌شناختی ارتباطات میان‌فرهنگی را مبتنی بر روان‌شناسی، زبان‌شناسی، مطالعات ارتباطات، زبان‌شناسی، انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی می‌داند.^[۳۲۹]
او شش شایستگی میان‌فرهنگی را بر اساس چارچوب INCA^[330] چنین بر می‌شمارد: تحمل ابهام، انعطاف رفتاری، آگاهی ارتباطی، کسب دانش، احترام و همدلی با دیگری.^[۳۳۱] در این چارچوب هر یک از این معیارها با سه عنصر انگیزه، مهارت و رفتار توضیح داده می‌شود. این سه عنصر همان عناصری است که وارد^[۳۳۲] در مدل خود با عنوانABC^[333] توضیح داده است. بنت این سه عنصر را سه مرحله می‌داند که با انگیزه آغاز می‌شود و با کسب مهارت و دانش به سطح رفتاری می‌رسد.
۲-۴-۳- ناوینگر: موانع ارتباط
ناوینگر در کتابش دیدگاه‌های نظری ارتباطات میان‌فرهنگی را استخراج کرده است و آن را در یک نمونه عملی تشریح کرده است. از نظر او دو‌سوم یا سه‌چهارم ارتباطات ما غیرکلامی است؛ حتی هنگامی که صحبت می کنیم بیشتر با ارتباطات غیرکلامی استفاده می‌کنیم. او چنین توضیح می‌دهد که «ما نمی‌توانیم ارتباط برقرار نکنیم. تمام رفتارهای ما ارتباطات است و ما نمی‌توانیم هیچ رفتاری از خود بروز ندهیم.»^[۳۳۴] رفتار ما نیز متاثر از فرهنگ است زیرا در آن تربیت شده‌ایم.
او برای توضیح تاثیر فرهنگ از دو مفهوم «زمینه بالا» و «زمینه پایین»^[۳۳۵] استفاده می‌کند. در پیامهایی که زمینه بالایی دارند اطلاعات بیشتر از زمینه فیزیکی یا درونی شده مخاطب گرفته می‌شود و کمتر در پیام رمزگذاری می‌شود.^[۳۳۶]
هال معتقد است ارتباطات همان فرهنگ است و فرهنگ همان ارتباطات. عده‌ای از متخصصان ارتباطات نیز معتقدند تمام انواع ارتباطات، میان‌فرهنگی است. فرهنگ از یک خانواده به خانواده دیگر حتی از یک فرد به فرد دیگر^[۳۳۷] متفاوت است. اما از نظر ناوینگر این تعریف از ارتباطات میان‌فرهنگی سودمند نیست او گرایش دارد که ارتباطات میان‌فرهنگی را بیشتر مبتنی بر ملیت توضیح دهد.
ریچارد پل^[۳۳۸] مسئله ارتباطات میان‌فرهنگی را هویت می‌داند. گسترش تکنولوژی و ارتباطات جمعی این ترس از دیگری^[۳۳۹] را گسترش داده است. منتقدان جهان‌گرایی معتقدند که تکثرگرایی فرهنگی باید تقویت شود.
ناوینگر معتقد است اختلاف‌های فرهنگی بیش از آن‌که ناشی از سوء تفاهم باشد ناشی از مبانی ادراکی آن‌هاست و به‌سادگی نمی‌توان این تفاوت‌های عمیق را پاک کرد. نباید تاریخ را فراموش کرد؛ اما در عین‌حال نباید تاریخ مبنای قضاوت باشد؛ بلکه می‌بایست دیگری را بر اساس رفتارهای شخصی او بدون درنظرگرفتن فرهنگ و ملیت مخاطب قرار داد. تحقیقات در حوزه ارتباطات میان‌فرهنگی نشان می‌دهد مردم تمایلی به قضاوت در خصوص دیگران بر اساس رفتارهای یک شخص ندارند؛ بلکه کسانی که با آن‌ها تفاوت دارند را به‌عنوان دیگری طبقه‌بندی می‌کنند و نسبت به ان استرس دارند.^[۳۴۰]
ناوینگر در مطالعه‌ای میدانی سعی کرده است موانع میان‌فرهنگی در مناسبات تجاری و اجتماعی را که مهم‌تر، معمول و تکرار بیشتری دارد شناسایی کند:^[۳۴۱]

1. 1. اولین‌گام از نظر او خودآگاهی نسبت به قواعدی است که در ما درونی شده است.

1. 1. داشتن نگرش مثبت: حسن نیت در ارتباطات میان‌فرهنگی نکته‌ای اساسی است.

1. 1. داشتن انگیزه برای ارتباط: تلاش برای برقراری ارتباط نیاز به انگیزه‌ای دارد که ما را برای غلبه بر موانع ارتباط تحریک کند. برای نمونه سعی می‌کنیم ناخودآگاهی که رفتار دیگران را منفی تفسیر می‌کند کنار بگذاریم.

1. 1. کنارگذاشتن قوم‌مداری: باید غفلت و جهالت را با دانش جایگزین کنیم. این دانش مانع از رفتارهای منفی ناخودآگاه ما می‌شود.

1. 1. شناخت فرهنگ هدف

1. مشخص کردن جایگاه ارتباطات میان‌فرهنگی در طبقه‌بندی «زمینه بالا» و «زمینه پایین»

نتایج حاصله نشان داد که کیفیت خدمت رسانی در بعد همدلی معنادار نمی باشد.
یافته های حاصل از این پژوهش نشان داد که کیفیت خدمت رسانی از طریق بکارگیری مدل سروکوال با خصوصیات دموگرافیک مراجعین به بیمارستان آموزشی درمانی کوثر ارتباط معناداری ندارد.فقط ارتباط معناداری بین محل سکونت افراد و این مدل یافت شد که نشان میدهد افرادی که ساکن شهر هستند در همه ابعاد رضایت کمتری داشتند. در بعد ملموسات نیز ارتباط معناداری بین تحصیلات مراجعین و این مدل وجود دارد. بدین معنا که افرادی که تحصیلات بالاتری داشتند رضایت کمتری از کیفیت ارائه خدمات داشتند.
در ایران تحقیقات زیادی در سازمانهای خدماتی مختلفی با بکارگیری این روش انجام شده است. اما در زمینه تعیین کیفیت خدمات با روش سروکوال درزمینه بیمارستان پژوهشهای زیادی در دسترس نمی باشد . همانطور که میدانیم رضایت بیماران و عقاید آنها در مورد کیفیت خدمت رسانی در بیمارستان یک شاخص معتبر برای اندازه گیری کیفیت خدمات در بیمارستانها می باشد و نیز عدم رضایت آنها فرصتهایی را برای بهبود کیفیت خدمت رسانی در بیمارستان فراهم میکند، با توجه به این مهم محققین را بر آن داشت تا پژوهشیهایی را در زمینه تعیین رضایت بیماران در بیمارستانها با بهره گرفتن از مدل شکاف کیفیت خدمت رسانی (servqual ) انجام دهند .

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

بر این اساس در یک بیمارستان دانشگاهی در ترکیه با ۴۲۲ فرد بزرگسال مرخص شده مصاحبه ای صورت گرفت و نتایج بیانگر منفی بودن شکاف بین مشاهدات و انتظارات بیماران در ۵ بعد servqual بود. بنابر این در این بیمارستان نیاز به بهبود خدمات احساس مشود و پرستاران برای بهبود خدمت رسانی و در نهایت جلب رضایت بیماران از مراقبتهای پرستاری باید به صورت مرحله ای و گام به گام عمل کنند .(اوزون )
همچنین مطالعه ای توصیفی – مقطعی با بهره گرفتن از پرسشنامه استاندارد servqual در یک بیمارستان دانشگاهی محلی در جنوب اسپانیا صورت گرفت ،نتایج نشان داد، تنها فاکتورهایی که به طور قابل توجه کمترین رضایت بیماران را از مراقبتهای پرستاری باعث شدند عبارت بودند از : سطوح تحصیلات بالا – جنس مونث و ندانستن نام بیمارستان .(گنزالز-والنتین)
از پژوهشهای دیگری که در این زمینه انجام شده است میتوان به ارزیابی کیفیت خدمات در شرکت بیمه ایران اشاره کرد که یک مطالعه موردی بوده است،هدف این پژوهش استفاده از مدل شکاف کیفیت خدمات سروکوال و شناسایی میزان شکاف کیفیت خدمات در ارتباط با ۵ بعد کیفیت خدمات که در پژوهش حاضر نیز بکار گرفته شده است و تعیین بیشترین شکاف در ارتباط با ابعاد کیفیت خدمات بوده است. نتایج این تحقیق نشان داد که کیفیت خدمات شرکت سهامی بیمه ایران براورده کننده انتظارات بیمه گزاران نبوده و بیشترین شکاف مربوط به دو مولفه همدلی و پاسخگویی بوده است و کمترین شکاف مربوط به ابعاد ملموس این شرکتها بود. در نتیجه توجه مدیران بایستی بر بهبود ویژگیهای خدماتی متمرکز شود که مستقیما بر دو مولفه همدلی و پاسخگویی اثر گذار است.
– مطالعه ای با هدف تعیین شکاف کیفیت در خدمات آموزشی به وسیله ابزار اصلاح شده servqual در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان در سال۲۰۰۷ صورت گرفت . در این مطالعه مقطعی از ۳۰۰ دانشجو که به طور تصادفی انتخاب شده بودند خواسته شد که به سوالات پرسشنامه servqual پاسخ دهند .
نتایج بیانگر آن بود که در هر ۵ بعد servqual شکاف منفی وجود داشت و بیشترین شکاف در بعد پاسخگویی به میزان ۱.۱۴- و کمترین شکاف مربوط به بعد اعتبار و روایی به میزان ۰.۷۱- می شد .
همچنین تفاوت فاحشی بین مشاهدات و انتظارات دانشجویان در همه ۵ بعد servqual وجود داشت .
P< 0.001.(اقا ملایی)
شکاف منفی در این پزوهش همانند سایر پژوهشها نشان می دهد که انتظارات فراتر از مشاهدات بوده است .بنابراین بهبود در همه این ۵ بعد، نیاز می باشد .
نتیجه کلی که میتوان گرفت این است که در حوزه ادراک،اختلاف معناداربیشتری بین میانگین نظرات نمونه های مورد پژوهش نسبت به ابعاد مختلف کیفیت ومیزان اهمیت هر یک از آنان وجود دارد.این اختلاف در حوزه انتظار کمتر ودر برخی از ابعاد نامحسوس بوده است واز نظر آماری معنادار نمیباشد.دلیل این امر میتواند این باشد که معمولا ادراک هر فرد از کیفیت یک خدمت با ادراک فرد دیگر از کیفیت همان خدمت متفاوت است اما معمولا اکثر افراد انتظارات مشابهی از کیفیت یک خدمت دارند وبیشتر آنان خواهان خدمتی با درجات کیفیت بالا میباشند
۵-۳-نتیجه گیری:
نتیجه کلی که میتوان از بحث حاضر گرفت این است که همواره انتظار افراد از ادراک آنها بالاتر است وکیفیت بهتر انتظارات مشتریان را نیز بالاتر میبرد.
با توجه به پژوهش انجام شده شکاف کیفیت رابطه معناداری با سن، وضعیت بیمه،تعداد دفعات مراجعه وبخش بستری نداشت.
البته ممکن است در پژوهشی دیگر وبا دامنه گسترده تر رابطه معناداری میانserv qual وهر یک از مباحث مطرح گردیده آشکار شود.
بطور کلی در میان ابعاد کیفیت ،،بعدتضمین و امنیت بیشترین امتیاز را دارد واین بدان معنی است که از دیدگاه نمونه های مورد پژوهش در بیمارستان کوثر کیفیت خدمت رسانی در بعد تضمین و امنیت بهتر از سایر ابعاد کیفیت خدمت میباشد وبعد ملموسات در پایین ترین وضعیت قرار دارد.
با توجه به اهمیت نقش کیفیت در بیمارستانهای امروزی مدیریت بیمارستان کوثر بایستی با بهره گرفتن از رویکردی استراتژیک و پویا به مدیریت کیفیت خدمات خود پرداخته وکیفیت را به عنوان منبعی برای تقویت و تفکیک سازی خدمات خود از دیگر رقبا مورد توجه قرار دهد ودر فواصل زمانی مشخصی میزان رضایت مراجعین خود را از خدمات دریافتی مورد ارزیابی قرار دهد.چرا که این امر آنها را قادر به شناسایی نقایص ونقاط قوت خود کرده و به مرور زمان منجر به بهبود کیفیت خدمات آنها می گردد.
بیمارستان کوثر لازم است بطور پیوسته مورد ارزیابی قرار گیرد تا بتواند از مشکلات احتمالی آگاهی یافته

بعد از جنگ جهانی دوم به مدت تقریباً۴۰ سال ژئوپلتیک به عنوان یک مفهوم و یا روش تحلیل، به علت ارتباط آن با جنگ‎های نیمه اول قرن بیستم منسوخ گردید، هر چند ژئوپلیتیک در این دوره از دستور کار دولت ها در مفهوم قبلی خود خارج شد، اما همچنان در دانشگاهها تدریس می­شد. برای تبدیل شدن نقش فعال جغرافیا در تعریف ژئوپلیتیک به نقش انفعالی سه دلیل عمده قابل ذکر است:

اول اینکه جغرافیدانان بعد از شکست آلمان در جنگ، ژئوپلیتیک خاص آلمان را مقصر اصلی عنوان کردند و سیاست‎های آلمان نازی را متأثر از این مکتب می‎دیدند. خود را از مطالعات در مقیاس جهانی کنار کشیده، توجه خود را به دولت ها و درون مرزهای سیاسی بین المللی معطوف داشتند و واژه ژئوپلیتیک بر چسب غیر علمی‎به خود گرفت و از محافل علمی‎و دانشگاهی طرد شد.دلیل دیگری که موجب افول نقش جغرافیا در جنگ سرد شد ظهور استراتژی باز دارندگی هسته ای بود. توانایی پرتاب سلاح‎های هسته ای بوسیله هواپیما و موشک به فاصله‎های دور،باعث شد که دیگر نه فاصله و نه عوامل جغرافیایی مثل ناهمواری ها و اقلیم چندان مهم تلقی نمی‎شدند. دلیل سوم، ظهور ایدئولوژی به عنوان عامل تعیین کننده ی جهت گیری سیاست ها بود. ژئوپلیتیک جنگ سرد و ژئوپلیتیک عصر هسته ای از مشخصات دوره افول ژئوپلتیک هستند (زین العابدین، ۱۳۸۹ : 13).
۲-۱-۳- دوره احیا
بعد از پایان جنگ جهانی دوم جغرافیدانان شرمنده شدند و از آن پس تلاش نمودند جغرافیدانانی که ژئوپلیتیک را در اختیار آلمان نازی (هیتلر) گذاشته اند،کنار گذارند، و نتیجه اینکه حدود ۴۰ سال ژئوپلیتیک طرد شد. تا اینکه در دهه 1980 در جنگ ویتنام^[2] و کامبوج^[3] بر سر تصاحب منطقه ی مکنگ^[4]، گر چه هر دو کشور از بلوک شرق بودند، ایدئولوژی نتوانست جنگ را از بین ببرد. بنابراین، در گزارش این مناقشه و روابط دو کشور، مجدداً از مفهوم ژئوپلتیک استفاده شد و سپس کسینجر^[5] بصورت تفننی از واژه ی ژئوپلیتیک در مسائل جهان استفاده نمود. علاوه بر آن در جنگ ایران و عراق (1988-1980) و اشغال کویت توسط عراق (1991-1990 ) و به ویژه سقوط پرده آهنین در اروپا از سال 1989 موجب پر رنگ تر شدن این مفهوم شد و به خصوص فروپاشی شوروی (سابق) و برجسته شدن ملیت ها این مفهوم را به صورت یک مفهوم کلیدی در عرصه بین المللی قرار داد (زین العابدین،۱۳۸۹ :۲۸).
در حالیکه نامداران جغرافیای سیاسی چون ریچارد هارتشورن و استیفن جونز سخت در تلاش شکوفا ساختن جغرافیای سیاسی در جهان دوران میانه ی قرن بیستم شدند و سیاستمدارانی چون هنری کیسینجر واژه ژئوپلیتیک را دوباره به زبان روزمره سیاسی نیمه دوم قرن بیستم باز گرداند، جهانی اندیشانی چون ژان گاتمن و سوئل کوهن پیروزمندانه جهانی اندیشی جغرافیایی(ژئوپلتیک) را به بستر اصلی مباحث دانشگاهی باز گرداندند.در این زمینه ژان گاتمن^[6] با طرح تئوری «آیکنوگرافی^[7]– سیروکولاسیون^[8]» «حرکت» را در مباحث ژئوپلیتیک در معرض توجه ویژه قرار داد و عوامل روحانی یا عامل «معنوی» را در جهانی اندیشی «اصل» یا «مرکز» دانست و «ماده» یا «فیزیک» را تأثیر گیرنده قلمداد کرد (مجتهد زاده،۱۳۸۶:۹۶).
سائول بی کوهن می‎گوید: موضوعات ژئوپلیتیکی مهمتر از آن بودند که جغرافیدانان آنها را کنار بگذارند و اکنون خیلی از جغرافیدانان با یک تأخیر به او ملحق شده اند و از باز گشت و تجدید حیات ژئوپلتیک به اندازه او استقبال کرده اند.
2-2-رویکردهای جدید ژئوپلیتیک
همه نظریه‎های ژئوپلیتیکی جنبه ژئواستراتژیکی داشته و برای کسب قدرت بر فضای جغرافیایی تأکید داشتند. اما پس از پایان جنگ سرد و با مطرح شدن نظام نوین جهانی بسیاری از دیدگاه های ژئوپلیتیکی جنبه ی کمی‎پیدا کرد و حتی بعضی از این دیدگاه ها در عالم سایبر اسپیس مطرح شدند. در نظام نوین جهانی عده ای در تحلیل ژئوپلیتیکی خود، رویکرد انرژی را مد نظر قرار دادند،عده ای به مسائل زیست محیطی معتقد بودند، بعضی فرهنگ را عامل اصلی ژئوپلیتیک دانستند و بالاخره، عده ای مسائل ژئواکونومی‎را در تحلیل ژئوپلیتیکی خود مورد توجه قرار دادند. می‎توان گفت که معیار‎های قدرت که نظامی‎گری بود، به طور کلی جای خود را با معیار‎های مذکور تغییر داد. یعنی، قبل از پایان جنگ سرد، معیار اصلی قدرت نظامی‎گری بوده و تمام عوامل اقتصادی، اجتماعی به صورت ابزار مورد توجه بوده است.به علاوه مشخصه ی اصلی ژئوپلیتیک دوره جنگ سرد جهان دو قطبی، جهان سوم و کشورهای عدم تعهد بودند، اما در نظریه ی جدید ژئوپلیتیکی، جهان چهارم مطرح است (زین العابدین، ۱۷۱:۱۳۸۹).
۲-2-۱-رویکرد نظم نوین جهانی
اولین بارجورج بوش پدر^[9] رئیس جمهور اسبق آمریکا در جریان جنگ خلیج فارس در1990م نظام نوین جهانی^[10] را مطرح نمود. و در سال 1991 پس از مذاکرات خود در هلسینکی^[11] با گورباچف^[12] و مارگارت تاچر^[13]، رهبران اروپا، سازمان ملل متحد،کشورهای عربی به ویژه خلیج فارس و سایر هم پیمانان خود، نظریه نظام نوین جهانی خود را اعلام نمود (حافظ نیا،۵۳:۱۳۸۵).
این نظام دیدگاه‎های جدید آمریکا را بیان می‎کند. با فروپاشی نظام سیاسی اتحاد جماهیر شوروی و بلوک شرق و از بین رفتن رقابت قدرت ها، جهان از این پس صاحب نظام نوینی شود که بر قدرت همه جانبه آمریکا استوار است. قدرت و سلطه آمریکا بر جهان بدون تسلط بر خلیج فارس ممکن نبود. نظام نوین جهانی طرحی جدید برای سلطه بر مناطق مهم جهان توسط آمریکا بود. این نظام به رغم عنوان گول زننده آن، شکل جدیدی از استعمار نو است که جهان را به سوی مخاصمه و تلاطم سوق می‎دهد. جورج بوش پدر نظم نوین جهانی را این چنین تعریف می‎کند: «نظم نوین جهانی می‎گوید که بسیاری از کشورها با سوابق متجانس و همراه با اختلافات، می‎توانند دور هم جمع شوند تا از اصل مشترکی پشتیبانی کنند و آن اصل این است که شما با زور کشور دیگری را اشغال نکنید…» اما آمریکائیها از زمان پی ریزی چنین نظریاتی، کمترین توجهی به آنچه خود معتقدند نداشته اند و تعبیر «نوام چامسکی» نظم نوین جهانی تعبیر تازه ای از توسل به زور و انقیاد مضاعف ملت ها است.تمام ابعاد نظم نوین جهانی بر پایه منافع و توسعه طلبی آمریکا استوار است در عصر نظم نوین جهانی، ثبات و امنیت تقریباً به طور کامل برای هیچ کشوری- حتی آمریکا- وجود ندارد.
2-2-2-رویکرد ژئواکونومی
پایه و اساس ژئواکونومی‎استدلالی است که از طرف ادوارد لوتویک^[14] ارائه شده است. او خبر از آمدن نظم جدیدبین المللی در دهه نود می‎داد که در آن ابزار اقتصادی جایگزین اهداف نظامی‎می‎شوند. به عنوان وسیله اصلی که دولت ها برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی به آن تأکید می‎کنند و این ماهیت ژئواکونومی‎است (عزتی،۱۰۷:۱۳۸۸)
ژئواکونومی‎عبارت ازتحلیل استراتژی­ های اقتصادی بدون درنظر گرفتن سودتجاری،که ازسوی دولتها اعمال می­ شود،به منظورحفظ اقتصادملی یا بخشهای حیاتی آن وبه دست آوردن کلیدهای کنترل آن ازطریق ساختارسیاسی وخط مشیهای مربوط به آن پرداخت. (عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت و فضا را مدّ نظر دارد و هدف اصلی آن کنترل سرزمین و دستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای اقتصادی فناوری و بازرگانی است بدین ترتیب به نظر می‎رسد مفاهیم ژئواکونومی‎در رویارویی با مسائل قرن 21 از کارآیی مناسبی در مقیاس جهانی برخوردار خواهد بود (واعظی،1388 :32)
ژئواکونومی‎رابطه بین قدرت وفضا را بررسی می‎کند. فضای بالقوه ودرحال سیلان همواره حدود ومرزهایش درحال تغییروتحول است،ازاین رو آزادازمرزهای سرزمین وویژگیهای فیزیکی ژئوپلیتیک است.درنتیجه تفکر ژئواکونومی‎شامل ابزارآلات لازم وضروری است که دولت می‎تواندازطریق آنها به کلیه اهدافش برسد.(عزتی،1387: 110)
ژئواکونومی‎و ژئوپلیتیک دارای تفاوتهای اساسی با هم می‎باشند،اول اینکه ژئواکونومی‎محصول دولت ها وشرکتهای بزرگ تجاری با استراتژیهای جهانی است درحالی که این خصیصه در ژئوپلیتیک نیست. نه دولت ونه شرکتهای تجاری هیچ نقشی درژئوپلیتیک ندارندبلکه یکپارچگی اتحادیه ها،منافع گروهی وغیره برپایه نمونه‎ های تاریخی با عملکردی نامرئی دراستراتژیهای ژئوپلیتیکی پایه واساسی برای همه صحنه‎های ژئوپلیتیکی هستند.
دوم اینکه هدف اصلی ژئواکونومی‎کنترل سرزمین ودستیابی به قدرت فیزیکی نیست بلکه دست یافتن به استیلای تکنولوژی وبازرگانی است. ازلحاظ کاربردی بایدگفت که مفهوم وعلم ژئوپلیتیک می‎تواند درنشان دادن راه وروش‎هایی برای پایان دادن به نزاعها ودرگیری ها ودرمجموع اختلافات نقش اساسی داشته باشددرحالی که ژئواکونومی‎ازچنین ویژگی برخوردارنیست(عزتی،1387: 112)
2-2-3- رویکرد ژئوکالچر
ژئوکالچر یا ژئوپلیتیک فرهنگی فرایند پیچیده ای از تعاملات قدرت،فرهنگ، و محیط جغرافیایی است که طی آن فرهنگها همچون سایر پدیده‎های نظام اجتماعی همواره در حال شکل­ گیری، تکامل،آمیزش، جابجایی در جریان زمان و در بستر محیط جغرا فیایی کره زمین اند.به عبارت دیگر ژئوکالچر ترکیبی از فرایند ‎های مکانی – فضایی قدرت فرهنگی میان بازیگران متنوع و بی شماری است که در لایه‎های مختلف اجتماعی و درعرصه محیط یکپارچه سیاره زمین به نقش آفرینی پرداخته و در تعامل دائمی‎با یکدیگر بسر می­برندو بر اثر همین تعامل مداوم است که در هر زمان چشم انداز فرهنگی ویژه خلق می‎شود.از این رو ساختار ژئو کالچر جهانی بیانگر موزاییکی از نواحی فرهنگی کوچک و بزرگی است که محصول تعامل‎های مکانی – قضایی قدرت فرهنگی اند که در طول و موازات یکدیگر حرکت می‎کنند (دیلمی‎معزی،2:1387).
ژئوکالچر پدیده ای است که بر شالوده نظام اطلاع رسانی نوین و یا صنایعی استوار است که به تولید محصولات فرهنگی مبادرت می‎ورزد وظیفه این صنایع تولید انبوه محصولات فرهنگی است. نظام سلطه فرهنگی در جهان کنونی در کنار نظام سلطه اقتصادی یا سیاسی از عناصر اصلی نظام ژئوپلیتیک جهانی می‎باشند. امروزه منطق حاکم بر فرایند‎های ژئوکالچر جهانی بر اشکال پیچیده و تکامل یافته تر شیوه‎های رقابتی مبتنی است. این فرایند در عین نافذ بودن، مدام در تکامل می‎باشد
پدیده‎های فرهنگی به دلیل خصیصه‎های مکانی شان همواره میل به ثبات و پایداری در مقابل نوآوری ها دارند که می‎توان به تلاش جوامع سنتی و حفظ میراث فرهنگی و آداب و سنن و نمادهای تاریخی و … اشاره کرد. از طرفی الگوهای تمدنی به واسطه ماهیت فضائیشان در جهت سرعت بخشیدن به تغییرات فرهنگی و زدودن مرزهای قراردادی هستند(حیدری،۱۳۸1 :۱۶۸).
۲-2-4- رویکرد ژئوپلیتیک زیست محیطی
مسایل ژئوپلیتیک زیست محیطی از اواخر قرن بیستم به موضوع اصلی فعالیت­ها و نگرانی­ها بین گروه‎های انسانی و بازیگران ملی و فراملی در سطوح منطقه ای و جهانی تبدیل شده است. محیط زیست بشری در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و جهانی دستخوش مخاطرات گردیده است. این مخاطرات در سه بعد: کاهش و کمبود منابع، تخریب منابع و آلودگی محیط زیست تجلی یافته است. از دید ژئوپلیتیک، کمبود منابع زیست محیطی یا محروم کردن انسانها از زیستن در مکان مورد علاقه آنها رقابت و کنش متقابل بین گروه‎های انسانی و بازیگران سیاسی در سطوح مختلف را در پی دارد.(www.civilica.com).
طی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت، گسترش دامنه مداخلات بشر در طبیعت برای تأمین نیازهای فزاینده از منابع کمیاب طبیعی، گسترش رویکرد سودانگاری در غالب طرح‎های توسعه ای، بی پروایی نسبت به جستار پایداری محیط زیست در ساخت سازه ها و زیر ساخت ها و مانند آن،پیامدهای ناگواری همانند گرمایش کروی، ویرانی لایه ازن، پدیده ال نینو، طوفانهای سهمگین، بالا آمدن سطح آب دریاها، گسترش گازهای گلخانه ای، خشکسالی، سیل، فرو نشست زمین، کاهش آب شیرین، بیابان زایی، کاهش خاک مرغوب، آلودگی هوا، باران‎های اسیدی، جنگل زدایی و نابودیت تنوع زیستی، نشانه‎هایی از جهانی شدن پیامدهای فروسایی محیط زیست در سطح فروملی و فراملی و جهانی بودن بوده اند. تداوم وضعیت موجود،آینده زیست و تمدن فراروی بشر را مبهم و نامطمئن کرده است.نگرانی از این وضعیت به همراه شرایط نا مطلوب کنونی، در طرح رویکردهایی همانند امنیت زیست محیطی، ژئوپلیتیک انتقادی، ژئوپلیتیک زیست محیطی، توسعه پایدار بسیار اثر گذاشت. با توجه به این که مفهوم «جهان» از مقیاس‎های مطالعاتی دانش یاد شده است، مرزهای محلی و ملی را در نوردیده اند، محیط زیست سویه ای ژئوپلیتیک یافته است (کاویانی،۱۳۹۰: ۸۵).
2-2-5-رویکرد ژئوپلیتیک انتقادی
در مورد ماهیت و چیستی ژئوپلیتیک انتقادی نظریه‎های مختلفی ارائه شده است. عده ای از نظریه پردازان، ژئوپلیتیک انتقادی را در مقایسه با ژئوپلیتیک سنتی، که به دلیل سوء استفاده از شواهد جغرافیایی به نفع مقاصد امپریالیستی لکه دار گردیده، از لحاظ علمی‎مستقل و بی طرفانه می‎دانند که می‎تواند با دیدگاهی متعالی به امور جهانی نگریسته و تحقیق عینی بپردازد(مویر،220:1379). عده ای را باور بر این است که ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست­های پنهان دانش ژئوپلیتیک است (میرحیدر،42:1386)
از اوایل1970، شاهد ظهوررویکردی نوین به نام «ژئوپلیتیک انتقادی^[15]»هستیم.دانشمندان ژئوپلیتیک چون اتوتایل^[16] ومیشل فوکو را می‎توان ازپیشگامان این حرکت نوین دانست. این دانشمندان به طور همزمان، هم از ژئوپلیتیک انتقاد کردند و هم خود از اندیشمندان این عرصه بودند. این افراد، سیاست اندیشمندانه خود را بر «ضد ژئوپلیتیک» تعریف کرده و با وجود این، در چارچوب زیر بنایی مفاهیم ژئوپلیتیک کار می‎کردند (مویر،۳۷۸:۱۳۷۹).
محققین ژئوپلیتیک انتقادی تمایل دارند بجای تمرکز بر شناسایی عوامل جغرافیایی مؤثر بر شکل گیری قدرت دولتها و سیاست خارجی ایشان، از یک سو دریابند که سیاستمداران چگونه «تصاویر ذهنی» خود را از جهان ترسیم نموده اند و این بینش ها چگونه بر تفاسیر آن ها از مکان‎های مختلف تأثیر می‎گذارند؟ ژئوپلیتیک انتقادی به عنوان نظریه ای نسبتاً جدید که توانسته است خود را بر اساس مؤلفه‎های حاکم میان بازیگران روابط بین الملل، نظام مند سازد، چارچوبی مناسب برای فهم ژئوپلیتیکی جدید، به دور از عناصر سختی هم چون مرز و مکان ایجاد کرده است. بر اساس فهم برخی از موضوعات، بدون توجه به بعضی مسائلی که طبق نظریات سنتی غیرمرتبط می‎نمودند، امری ناقص خواهد بود. از منظر ژئوپلیتیک انتقادی، استراتژی قدرت همیشه نیازمندبه کارگیری فضا وهمین سبب گفتمان می­باشد. (www.javanemrooz.com)
رویکرد انتقادی، کوشش منتقدانه برای کشف ساختارهای جامعه معاصر است که ضمن نقد زیربنایی رویکردهای رایج در شناخت جامعه به تبیین کاستی ها ی روش شناسی آنها می‎پردازند و شیوه‎های اثبات گرایی (پوزیتیوسیتی) را در مطالعه جامعه نقد می‎کند و بر این انگاره استوار است که صرف تجربه و روش‎های تجربی کافی نیست و نباید مطالعه جامعه را همسان با مطالعه طبیعت انگاشت. هدف نظریه پردازان مکتب انتقادی، ایجاد دگرگونی‎های فرهنگی و روشنگرانه برای کاهش نابرابری‎های جهانی، برقراری عدالت بین المللی، احترام به تفاوت ها و گرایش به ارزش‎های فرهنگی جدیدی است که بر فرایند تعامل موجود در صحنه‎های اجتماعی و تمدنی حاکم شود و تعامل و عمل را در چارچوب ارزشهای موجود رهبری کند (مشیر زاده،۱۳۸۴ :۲۲۱).
هر چند ژئوپلیتیک به مطالعه روابط متقابل جغرافیا، قدرت سیاست و کنش‎های ناشی از ترکیب آنها با یکدیگر می‎پردازد (حافظ نیا،۳۶:۱۳۸۵). اما امروزه گفتمان آن تابعی از چالش‎های برخاسته از «جهانی شدن‎های اقتصادی»، «انقلاب اطلاع رسانی» و«خطرات امنیتی جامعه جهانی» است (مجتهد زاده،۱۲۸:۱۳۸۱)و بالاخره ژئوپلیتیک انتقادی در جستجوی آشکار کردن سیاست‎های پنهان دانش ژئوپلیتیک است.مباحث ژئوپلیتیک مقاومت و آنتی ژئوپلیتیک از جمله مباحث مهم در پژوهش ها و نوشته‎های مربوط به ژئو پلیتیک انتقادی می‎باشد.این رویکرد توجهش را صرفاً به رویه سلطه ژئوپلیتیک معطوف نداشته بلکه به رویه دیگر ژئوپلیتیک که مقاومت می‎باشد بیشتر توجه می‎کند. و عاشورا به عنوان عالیترین و متعالی ترین صحنه ژئوپلیتیک مقاومت از چنان ماندگاری و جاودانگی برخوردار بوده و هست که امروزه و در قرن بیست و یکم وهزاره سوم نیز توان تحریک و به غلیان در آوردن جنبش‎های مقاومت را دارد. بسیاری از نهضت ها و مقاومت ها در دنیای اسلام و حتی غیر اسلام الگوی مقاومت خود را از عاشورا الهام گرفته اند. (باباخانی،38:1392)
2-3-اندیشه ملی گرایی
ملی گرایی مفهومی‎کاملا سیاسی دارد. این مفهوم به عنوان یک اندیشه و فلسفه سیاسی تلقی می­ شود. اندیشه‎ای که در هر ملتی ریشه در هویت ملی و میهن دوستی آن ملت دارد. در حالی که مفهوم میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند، ناسیونالیسم پدیده ای فلسفی و نوین محسوب می‎شود که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شده است. در این راستا هنگامی‎که جنگ جهانی اول و جنگ‎های بزرگ قبل از آن بیشتر با انگیزه میهن دوستی شروع شده بود، جنگ جهانی دوم حاصل برخورد اندیشه‎های ناسیونالیستی بود.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
ناسیونالیسم به وابستگی مردم یک منطقه که براساس یک احساس مشترک به وجود آمده گفته می­ شود این احساس مشترک ممکن است علل تاریخی، فرهنگی، نژادی، جغرافیایی و غیره داشته باشد. ناسیونالیسم در حقیقت ملاتی است که گروه‎های مختلف را به هم پیوند داده و واحدی به نام ملت را به وجود می‎آورد. (روشن و فرهادیان،242:1385)
میهن دوستی و دلبستگی به هویت میهنی مفاهیم غریزی و کهن هستند. ناسیونالیسم یا ملی گرایی مفهومی‎کاملاً سیاسی است که از سوی اروپای بعد از انقلاب صنعتی به جهان بشری معرفی شد. از نظر واژه شناسی ناسیونالیسم از ریشه ناسی(Nasci)آمده است این واژه لاتین متولد شدن معنی می‎دهد و نظریه تکاملی ایده ناسیونالیسم را تأیید می‎کند.(حافظ نیا و همکاران،210:1389)
اگر ناسیونالیسم بر مبنای برگشت به ارزشهای جاهلی و اساطیری باشد، ارتجاعی محسوب می‎شود و اگر بر مبنای یک احساس انسانی و فرهنگ خلاق باشد، مترقیانه خواهد بود. مفهوم ناسیونالیسم در قرن نوزدهم و بیستم به طور گسترده ای از اروپا به سایر نقاط و از جمله خاورمیانه انتشار یافت. افکار ناسیونالیستی به دلایلی چند در نیمه دوم قرن نوزدهم در خاورمیانه، گسترش یافت.
اول: افتتاح مدارس جدید درمصر، لبنان وسوریه
دوم: اختراع چاپ که به دنبال خود آگاهی از امور سیاسی را افزایش داده و مشوق احیای فرهنگی- ادبی شد.
سوم: تجزیه امپراطوری‎های قدیم که به دنبال خود، خود مختاری گروه‎های ملی را به دنبال داشت.(درایسدل و بلیک،77:1386)
با شروع قرن بیستم ناسیونالیسم به یک قدرت عمده سیاسی در خاورمیانه تبدیل شد و تأثیرات آن زمانی به اوج خود رسید که ناسیونالیسم ترک، عرب، ایرانی و یهود به طور همزمان در این منطقه ظهور کردند، از عوامل اصلی که سبب بروز شکاف و اختلاف در میان شیعیان منطقه خاورمیانه شده، اندیشه‎های ناسیونالیستی پیروان این مذهب در کشورهای مختلف می‎باشد. تنوع نژادی و قومی‎شیعیان ساکن در منطقه خاورمیانه الهام بخش اندیشه‎های ناسیونالیستی در میان آنان گردیده و این امر واگرایی و فقدان وحدت مذهبی در بین آنان را به دنبال دارد. ویژگی عمومی‎ناسیونالیسم تأکید بر برتری هویت ملی بر دعاوی مبتنی بر طبقه، دین و مذهب است و بر این اساس عوامل زبانی، فرهنگی وتاریخی مشترک به همراه تأکید بر سرزمین خاص، هویت بخش گروهی از مردم می‎شود.
بدین ترتیب ایدئولوژی ناسیونالیسم با تأکید بر نژاد و زبان در جهان اسلام که مرکب از انواع زبانها و نژادها ی گوناگون است، یکی از عوامل اصلی واگرایی تلقی می‎گردد. تجارب تاریخی گویای این واقعیت است که حتی پان عربیسم از ادعای نهضت وحدت سراسری اعراب نتوانست در جوامع و کشورهای عربی ایجاد وحدت نماید و طی جنگهای اعراب اسرائیل و با شکست اعراب اعتبار خود را از دست داد. به طوری که در جریان جنگ 1991 آمریکا و متحدین با عراق برخی کشورهای عرب برای آزادی کویت به یک کشور دیگر عرب(عراق)، حمله ور شدند(صفوی،202:1387).
2-4-میهن خواهی
میهن خواهی یا وطن دوستی فلسفه سیاسی ویژه ای نیست، بلکه غریزه ای است که از حس اولیه ی تعلق داشتن به مکان و هویت ویژه ای آن و حس دفاع از منافع اولیه ی فردی در آن مکان ویژه ناشی می‎شود. گونه ی اولیه ی خودنمایی این غریزه کم و بیش در همه ی حیوانات قابل مشاهده است. بیشتر حیوانات محدوده‎های مشخصی را برای جولان دادن و منافع اختصاصی، فردی یا گروهی خود در نظر گرفته و به آن دلبستگی و تعلق می‎یابند و دخالت و تجاوز دیگران را در آن با سرسختی دفع می‎کنند. (مجتهدزاده،70:1381). مفهوم میهن از انگیزه‎های سیاسی دور است و از حد غریزه ی طبیعی خارج نمی‎شود. میهن خواهی یا میهن دوستی تا آن اندازه طبیعی و غریزی است که با تعلقات معنوی انسان درآمیخته و جنبه ی الهی به خود می‎گیرد و به گونه ی مفهوم مقدس خودنمایی می‎کند.
2-5- مفهوم ملت
جمع افرادی که از پیوندهای مادی و معنوی ویژه و مشخصی برخوردار باشند و با مکان جغرافیایی ویژه ای، «سرزمین سیاسی یکپارچه و جداگانه» همخوانی داشته باشند و حاکمیت حکومتی مستقل را واقعیت بخشند، ملت آن سرزمین یا کشور شناخته می‎شوند. بدین ترتیب ملت و ملیت پدیده‎های سیاسی هستند که در رابطه مستقیم با سرزمین واقعیت پیدا می‎کنند و این اصطلاحات در حالی که مباحث سیاسی هستند، جنبه ای کاملاً جغرافیایی به خود می‎گیرند. (مجتهدزاده،65:1381).
در زبان‎های اروپایی واژه ملت از کلمه(natio) مشتق شده و بر مردمانی دلالت دارد که از راه ولادت با یکدیگر نسبت دارند و از یک قوم و قبیله هستند. ملت به مجموعه ای از افراد ساکن در فضای جغرافیایی مشخص و محدود از حیث سیاسی اطلاق می‎شود که بر اساس عوامل و خصیصه‎هایی نظیر تبار، تاریخ، فرهنگ، دین، مذهب، سرزمین، قومیت، زبان و …نسبت به یکدیگر احساس همبستگی می‎کنند و خود را متعلق به یک ما می‎دانند.(حافظ نیا و همکاران،108:1389)