بررسی‏های سفرینو و همکاران^[۴۷] (۲۰۰۶) نشان داد که فعالیت سمی و دورکنندگی اسانس Eucalyptus cinerea F. Muell. Ex Benth.، Eucalyptus viminalis Logo و E. saligna در برابر شپش سر انسان که به پرمترین‏ها مقاوم است، به ترتیب دارای LT₅₀ (زمان کشنده‏ی ۵۰ درصد از جمعیت در غلظت معین) ۱۲، ۱۴/۹ و ۱۷/۴ دقیقه است. بر اساس این تحقیق نتیجه گرفتند که اسانس‏ها می‏توانند برای توسعه‏ی تولیدات جدید به منظور کنترل شپش سر انسان به کار روند (سفرینو و همکاران، ۲۰۰۶).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اسانس E. camaldulensis به عنوان دفع‏کننده‏ی افراد ماده‏ی بالغ Culex pipiens L. معرفی شده است (ارلر و همکاران^[۴۸]، ۲۰۰۶). در این پژوهش نشان داده شد که با افزایش زمان و همین‏طور افزایش غلظت، درصد دورکنندگی نیز افزایش می‏یابد. میزان دورکنندگی در غلظت ۵ میکرولیتر در زمان‏های مختلف بین ۵/۵۱ و ۱۰۰ درصد و در غلظت ۱۰ میکرولیتر بین ۷/۸۸ و ۱۰۰ درصد متغیر بود.
نگهبان و محرمی‏پور^[۴۹] (۲۰۰۷) اثر تدخینی اسانس سه گونه اکالیپتوس Eucalyptus intertexta R.T. Baker.، Eucalyptus sargentii Maiden. و E. camaldulensis را در بازه‏ی زمانی ۱ تا ۷ روزه روی سه آفت انباری C. maculatus، S. oryzae و T. castaneum مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان داد که درصد مرگ‏ومیر حشرات کامل ۱ تا ۷ روزه، با افزایش غلظت (از ۳۷ تا ۹۲۶ میکرولیتر بر لیتر هوا) و مدت زمانی که در معرض اسانس قرار گرفته‏اند (۳ تا ۲۴ ساعت) افزایش پیدا کرد. LC₅₀ محاسبه شده این سه اسانس بین ۵۵/۲ تا ۹۷/۳ میکرولیتر بر لیتر هوا برای C. maculatus، بین ۹۳/۶ تا ۹۱/۱۲ میکرولیتر بر لیتر هوا برای S. oryzae و بین ۵۹/۱۱ تا ۵۰/۳۳ میکرولیتر بر لیتر هوا برای T. castaneum بود (نگهبان و محرمی‏پور، ۲۰۰۷).
بررسی اثر دورکنندگی اسانس E. citriodora روی حشرات بالغT. castaneum نشان داد که درصد دورکنندگی با افزایش غلظت افزایش پیدا می‏کند ولی درصد دورکنندگی از ۲ساعت به ۴ساعت کاهش می‏یابد. میزان دورکنندگی این اسانس در غلظت‏های ^۵-۱۰×۱۹۴/۱، ^۴-۱۰×۱۹۴/۱، ^۳-۱۰×۱۹۴/۱، ^۲-۱۰×۱۹۴/۱ و ^۱-۱۰×۱۹۴/۱ بعد از ۲ ساعت به ترتیب ۱۸، ۲۸، ۷۶، ۸۰ و ۹۰ درصد و بعد از ۴ ساعت به ترتیب ۸، ۱۸، ۷۲، ۷۶ و ۸۴ درصد گزارش گردید (وربل و همکاران^[۵۰]، ۲۰۱۰).
بررسی ترکیب شیمیایی عصاره‏ی E. globulus و فعالیت حشره‏کشی آن روی لارو و شفیره مگس خانگی^[۵۱] نشان داد که این ترکیب که شامل اجزای اصلی ۱و۸ سینئول (۶/۳۳%)، آلفا- پینن ( ۲/۱۴%) و دی- لیمونن (۱/۱۰%) است که به عنوان عامل کنترل مگس خانگی از نظر زیست‏محیطی و اکولوژیکی مناسب می‏باشد (کومار و همکاران، a,b2012).
۲-۶-۲ نارنج
۲-۶-۲-۱ رده‏بندی
گیاه نارنج^[۵۲] با نام علمی Citrus aurantium L. از خانواده‏ی Rutaceae، زیررده‏ی دولپه‏ای‏ها و رده‏ی گیاهان‏گل‏دار می‏باشد.
نارنج درختی بی‏کرک، به ارتفاع متوسط ۹-۶ متر، با خاری بلند، و لیکن نه خیلی تیز، برگ‏ها با اندازه متوسط، تخم‏مرغی-مستطیلی، به طول ۱۰-۷ سانتی‏متر، نوک‏دار کند یا کوتاه، سینوسی یا کنگره‏ای، دمبرگ با بال پهن، گل‏ها به اندازه متوسط، منفرد یا چندتایی محوری، سفید، بسیار معطر، پرچم‏ها ۲۰ تایی یا بیشتر، تخمدان کروی، میوه کروی، با دو انتهای کمی تخت‏شده، به قطر حدود ۸ سانتی‏متر، با سطح ناهموار، با گوشت ترش و پوست تلخ، مغز میوه به هنگام رسیدن توخالی می‏شود. قطعات داخلی میوه۱۰ تا ۱۲ تایی، این گونه به خاطر استفاده از گل آن برای تهیه مربای بهار نارنج و آب میوه آن به عنوان چاشنی و استفاده از پایه آن برای پرتقال کاشته می‏شود (مظفریان، ۱۳۳۲).
شکل ۲-۵ برگ درخت Citrus aurantium (نگارنده)
۲-۶-۲-۲ پراکنش جهانی نارنج
مرکبات تقریبا در ۵۰ کشور دنیا به عمل می‏آیند و به خاطر طعم و کیفیت خوب میوه شناخته شده‏اند (میرزا و باهرتیک، ۱۳۸۵). این درخت در آسیا وجود داشته و از جنوب اروپا و آمریکا نیز معرفی شده است (مظفریان، ۱۳۳۲).
۲-۶-۲-۳ انتشار نارنج در ایران
این گیاه در اغلب نقاط استان‏های گرگان، گیلان، مازندران، فارس، کرمان و خوزستان وجود دارد (مظفریان، ۱۳۳۲).
۲-۶-۲-۴ خواص ظاهری اسانس نارنج
اسانس برگ نارنج مایعی سیال، فرار، بی‏رنگ یا به رنگ زرد روشن است (سارو و همکاران^[۵۳]، ۲۰۱۳).
۲-۶-۲-۵ طبیعت و ترکیب اسانس نارنج
اسانس مرکبات شامل مخلوطی از هیدروکربن‏ها، ترپن‏ها و اکسیژنات‏ها می‏باشند. ترپن‏ها ۵۰ تا ۹۰ درصد اسانس را تشکیل داده و عامل عطر و طعم اسانس می‏باشد (میرزا و باهرتیک، ۱۳۸۵). عمده‏ترین شکل ترپن‏ها در اسانس مرکبات هیدروکربن لیمونن است. این ترکیب با فرمول بسته C₁₀H₁₆ یک مونوترپن تک حلقه‏ای است. بیش از ۵۰ سال است که این ماده به عنوان فرآورده‏های جانبی مرکبات شناخته شده است (مرتضوی و ضیاءالحق، ۱۳۸۳).
بر‏اساس نتایج به دست آمده از مصدق و همکاران (۱۳۸۳)، روغن فرار برگ درخت نارنج حاوی ۱۹ ماده‏ی شیمیایی است که عمده‏
ترین ترکیبات موجود در اسانس این گیاه شامل لینالول^[۵۴]، لینالیل استات^[۵۵]، آلفا‏ترپینئول^[۵۶] و ژرانیل‏استات^[۵۷] است. ۱۷ جزء از اسانس برگ نارنج ترکیبات مونوترپنی^[۵۸] است که شامل ۸ مونوترپن اکسیژن‏دار و ۹ مونوترپن هیدروکربنی می‏باشد. ۲ ترکیب دیگر سزکویی‏ترپن^[۵۹] هستند (مصدق و همکاران، ۱۳۸۳).
۲-۶-۲-۶ فعالیت حشره‏کشی اسانس نارنج
گونه‏های مرکبات به عنوان یک منبع گیاهی دارای خاصیت حشره‏کشی گزارش شده‏اند. عصاره‏ی پوست و بذر واریته‏های این گیاهان حاوی متابولیت‏های ثانویه هستند که اثر حشره‏کشی روی راسته‏های مختلف حشرات دارند (سالواتور و همکاران^[۶۰]، ۲۰۰۴). لیمونوئیدها علاوه بر اثر کشندگی بازدارنده بسیاری از فعالیت‏ها نظیر تغذیه، رشد، تخم‏گذاری و غیره می‏باشند (روی و صراف، ۲۰۰۶).
در یک بررسی اثر تدخینی اسانس‏های استخراج شده از نهنج و گلبرگ درخت نارنج روی حشرات کامل شپشه‏ی برنج S. oryzae در سه زمان ۲۴، ۴۸ و ۷۲ساعت مورد ارزیابی قرار گرفت. بنا بر نتایج این بررسی، شپشه‏ی برنج نسبت به اسانس گلبرگ در مقایسه با نهنج (میوه‏ی نارس) نارنج حساس‏تر بود. نتایج تحقیق ذکر شده نشان داد که اختلاف معنی‏داری بین مرگ‏و‏میر ناشی از غلظت‏های مختلف اسانس و زمان‏های مختلف کاربرد اسانس در مورد هر یک از اسانس‏های استخراج شده وجود دارد (عسگری کوچی و همکاران، ۱۳۹۰).
فعالیت حشره‏کشی اسانس نارنج C. aurantium که از بخش‏های مختلف نارنج (میوه، برگ، شاخه) تهیه شده بود روی مگس زیتون Bacterocera olea Rossi مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسی اثر اسانس به دست آمده از پوست و گوشت میوه و کل میوه روی حشرات نشان داد که فقط اسانس پوست اثر حشره‏کشی داشت. این اثر هم‏چنین به طور معنی‏داری از فعالیت اسانس کل میوه بیشتر بود. بیشترین فعالیت حشره‏کشی به دست آمده از پوست میوه، گوشت میوه و کل میوه به ترتیب سبب ۱۰۰، ۴ و ۷۰ درصد مرگ‏و‏میر در مگس زیتون شدند (سیسکاس و همکاران^[۶۱]، ۲۰۰۷).
در یک بررسی اثر تدخینی اسانس‏های پوست میوه‏ی نارنج C. aurantium و پرتقال L. Citrus sinensis روی حشرات کامل سوسک چهارنقطه‏ای حبوبات Callosobruchus maculatus fabr. مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان‏دهنده‏ی سمیت بالای این اسانس‏ها بود. مرگ‏و‏میر حشرات کامل با افزایش غلظت و مدت زمان در معرض قرار گرفتن (از ۳ تا ۲۴ ساعت) افزایش یافت. مقدار LC₅₀ برای اسانس‏های پوست میوه نارنج و پرتقال به ترتیب برابر با ۱۴۵ و ۲۶۹ میکرولیتر بر لیتر هوا بود (مروج و ابر، ۲۰۰۸).
در تحقیق دیگری فعالیت حشره‏کشی تنفسی اسانس پوست میوه‏ی پرتقال C. sinensis و نارنج C. aurantium روی مگس سفید Bemisia tabaci Gennadius مورد ارزیابی قرار گرفت و با ترکیب تجاری Eugenol مقایسه شد. اسانس پرتقال با غلظت ۵/۸ و نارنج با غلظت ۵/۹ میکرولیتر بر لیتر هوا به ترتیب سبب ۹۷ و ۹۹ درصد مرگ و میر شدند. مقدار LC₅₀ اسانس پرتقال، نارنج و Eugenol به ترتیب ۸/۳، ۸/۵ و ۲/۰ میکرولیتر بر لیتر هوا بود. در بررسی تاثیر اسانس‏ها روی کاهش تعداد تخم‏ها مشخص شد که غلظت ۵/۳ میکرولیتر بر لیتر هوا از اسانس پرتقال و ۷ میکرولیتر بر لیتر هوا از اسانس نارنج سبب کاهش معنی‏داری در تخم‏گذاری شد (ریبیرو و همکاران^[۶۲]، ۲۰۱۰).
۲-۷ عوامل تعیین کننده سمیت اسانس‏ها
فعالیت زیستی اسانس هر گیاه بستگی به ترکیبات شیمیایی موجود در آن گیاه دارد. این ترکیبات حتی در بین گونه‏های یکسان ممکن است متفاوت باشد. این تفاوت مربوط به بخشی از گیاه که اسانس‏گیری می‏شود، مرحله‏ی رشدی گیاه و زمان نمونه‏برداری از نظر فنولوژی گیاه و هم‏چنین میزان حساسیت آفات هدف در برابر اسانس‏های گیاهی می‏باشد (سینق و مائوریا^[۶۳]، ۲۰۰۵ و شایا و رافائل^[۶۴]، ۲۰۰۷).
۲-۸ محل تاثیر اسانس‏های گیاهی
معمولا اسانس‏ها ترکیبی از مخلوط چند مونوترپن هستند. فعالیت سریع علیه برخی از آفات نشانه محل تاثیر عصبی آن‏ها می‏باشد و شواهدی برای تاثیر آن‏ها روی اکتوپامین (یک پیام‏رسان عصبی) توسط برخی اسانس‏ها و برخی دیگر روی کانال‏های کلراید وابسته به گابا^[۶۵] (گاما آمینو بوتریک ‏اسید)، وجود دارد (ایسمان، ۲۰۰۶). مطالعه روی محل تاثیر مونوترپنوئیدها، فعالیت بازدارندگی آنزیم استیل‏کولین‏استراز را به عنوان محل اصلی تاثیر آن‏ها نشان داده است (راجندران و سیرانجینی، ۲۰۰۸). برخی اسانس‏ها مانند اسانس نعنا، چای و کارواکرول روی نفوذپذیری غشای آکسون تاثیر گذاشته و موجب اختلال توازن پتاسیم و فسفر می‏گردد (لامبرت و همکاران^[۶۶]، ۲۰۰۱). برخی اسانس‏های گیاهی روی گیرنده‏های اکتوپامین تاثیر می‏گذارند که حرکت حشره، ضربان قلب،
رفتار، متابولیسم و شفیره شدن حشره را کنترل می‏کند (اکبر و همکاران^[۶۷]، ۲۰۰۵). لینالول ترکیبی است که از گیاهان زیادی استخراج شده است و محل تاثیر آن در سیستم عصبی، انتقال یون‏ها و رهاسازی آنزیم استیل‏کولین‏استراز است (ترمبل^[۶۸]، ۲۰۰۲). ۱و۸ سینئول و آلفاپینن^[۶۹] نیز بازدارنده آنزیم استیل‏کولین‏استراز بود و سینرژیست یکدیگرند (هوگتن و هاویز^[۷۰]، ۲۰۰۵). گزارش‏های متعددی نشان می‏دهد که مونوترپنوئیدها از طریق بازدارندگی آنزیم استیل‏کولین‏استراز باعث مرگ حشره می‏شوند.
۲-۹ بررسی‏های انجام شده روی حشرات مورد آزمایش
طی آزمایشی، دورکنندگی اسانس درمنه Artemisia sieberi Besser روی سه گونه آفت انباری بررسی شد و مشاهده گردید که اثر دورکنندگی اسانس روی شپشه‏آرد که معادل ۹۰/۶۵% بود به طور معنی‏داری نسبت به شپشه برنج با ۷۰/۵۹% دورکنندگی و سوسک چهارنقطه‏ای حبوبات با ۸۰/۵۵% دورکنندگی بیشتر بود. با افزایش غلظت اسانس درصد دورکنندگی نیز در همه‏ی حشرات در سطح ۱ درصد به طور معنی‏داری افزایش یافت. بیشترین درصد دورکنندگی (۰۷/۷۷ درصد) در غلظت ۴ میکرولیتر در یک میلی‏لیتر استون و روی شپشه‏آرد مشاهده شد (نگهبان و محرمی‏پور، ۱۳۸۵).
در آزمایشی اثر تماسی، تدخینی و دورکنندگی اسانس E. globulus روی حشرات کامل T. castaneum مورد آزمون قرار گرفت. در این آزمون LC₅₀ به دست آمده برای سمیت تماسی از طریق قطره‏گذاری ۲۲/۰ میکرولیتر برای هر حشره بود. نتایج آزمایشات تدخینی نشان داد که LC₅₀ این اسانس ۴/۱۱۲ میکرولیتر بر لیتر هوا است. دورکنندگی چهار غلظت ۹۳/۰، ۶۲/۰، ۳۱/۰ و ۱/۰ میکرولیتر بر سانتی‏مترمربع به ترتیب ۲/۵۴، ۸/۸۸، ۴/۹۴ و ۴/۹۴ درصد بود. در این تحقیق میانگین دورکنندگی روی حشره ۸۳ درصد محاسبه شد که از میزان غلظت‏ها تبعیت نمی‏کرد (باقری و همکاران، ۱۳۹۰).
بررسی سمیت تنفسی اسانس برگ گیاهان اکالیپتوسE. camaldulensis و بطری‏شور Callistemon viminalis Gaertn. روی حشرات کامل ۱ تا ۳ روزه شپشه‏ی آرد T. confusum و روی لاروهای ۵ و ۲۰ روزه آن نشان داد که با افزایش غلظت اسانس و زمان اسانس‏دهی مرگ‏و‏میر افزایش می‏یابد. لارو‏های ۵ روزه نسبت به حشرات کامل و حشرات کامل از لاروهای ۲۰ روزه حساسیت بیشتری به اسانس‏های به کار رفته نشان دادند (حمزه‏وی و همکاران، ۱۳۹۰).
در پژوهشی سمیت تنفسی ۲۸ اسانس گیاهی مختلف و ترکیبات اصلی آن‏ها علیه ۴ آفت مهم انباری R. dominica، O. surinamensis، T. castaneum و S. oryzae بررسی شد. در غلظت ۵-۱۵ میکرولیتر بر لیتر هوا ۱۱ اسانس و ۵ جزء از ترکیبات اصلی سمیت بالای تنفسی داشتند. مواد فعال به سه گروه تقسیم شدند. گروه (۱): ترکیبات ترپینن ۴- ال^[۷۱]، ۱و۸ سینئول و اسانس‏های مریم‏گلی، برگ‏بو، رزماری و اسطوخودوس که اثر زیادی روی R. dominica دارند. (۲): ترکیبات لینالول، آلفا-ترپینئول^[۷۲]، کارواکرول^[۷۳] و اسانس پونه‏کوهی، ریحان، مرزنجوش‏سوری و آویشن که بیشتر روی O. surinamensis تاثیر دارد. گروه (۳): ترکیبات ۱و۸ سینئول و اسانس رازیانه و قرص نعنا که تنها مواد فعال به عنوان ماده‏ی تدخینی روی T. castaneum در تمام آزمون‏ها بود (شایا و همکاران، ۱۹۹۱).
فعالیت تدخینی و تماسی ۱و۸ سینئول و لیمونن روی R. dominica و T. castaneum بررسی شد. براساس نتایج، R. dominica نسبت به T. castaneum به سینئول حساس‏تر است و در واقع سینئول اثر بیشتری نسبت به لیمونن روی R. dominica دارد. لیمونن نیز اثر مشابهی در تلفات حشرات ایجاد کرد با این تفاوت که لیمونن اثر بیشتری روی T. castaneum نسبت به سینئول دارد. در آزمایشات تماسی LC₅₀ برآورد شده‏ی ۱و۸ سینئول روی R. dominica ۶۴/۱ میلی‏گرم بر سانتی‏مترمربع و برای T. castaneum ۳۸/۱ میلی‏گرم بر سانتی‏مترمربع است. LC₅₀ لیمونن برای T. castaneum، ۲۵/۱ میلی‏گرم بر سانتی‏متر مربع بود. LC₅₀ لیمونن روی R. dominica ارزیابی نگردید زیرا منحنی مرگ‏ومیر به حد بالایی نرسید. این نشان می‏دهد که لیمونن LC₅₀ بالایی برایR. dominica نسبت به ۱و۸ سینئول دارد و به طور کلی ۱و۸ سینئول پتانسیل بالاتری نسبت به لیمونن در کنترل هر دو حشره دارد (پراتس و همکاران^[۷۴]، ۱۹۹۸).
اسانس استخراج شده از برگ‏های زردچوبه Curcuma longa L. از نظر سمیت تماسی، تنفسی و همین‏طور تاثیر روی تولید نسل روی سه سوسک انباری R. domonica، S. oryzae و T. castaneum بررسی شد. افراد بالغ R. dominica در آزمایشات تماسی حساسیت بالایی به اسانس برگ C. longa با LD₅₀ ۷۱/۳۶ میکروگرم بر میلی‏گرم وزن بدن حشره نشان دادند، در حالی‏که در آزمایشات تنفسی حساس‏ترین حشره S. oryzae با LC₅₀ ۳۶/۱۱ میلی‏گرم بر لیتر هوا بود و LC₅₀ برآورد شده برای سوسک کشیش و شپشه ‏آرد به ترتیب ۶۵/۱۳ و ۶۲/۱۹ میلی‏گرم بر لیتر هوا بود (تریپاتی و ه
مکاران^[۷۵]، ۲۰۰۲).
فعالیت حشره‏کشی اسانس ۷ گونه گیاهی شامل کافور Cinnamomum camphora L.، گونه‏ای از علف لیمو با نام Cymbopogon winterianus Jowitt، بابونه‏ی آلمانی Matricaria chamomilla L.، Morelia viridis Forum.، بادام Prunus amygdalus Dulcis.، رزماری Rosemarinus afficinalis L. و لیموترش Schizandra chinensis Turcz. روی O.surinamensis و T. castaneum در ۵ غلظت و سه زمان (۳ روز، ۱ هفته و ۲ هفته) بررسی شد. نتایج نشان داد که در غلظت ۱۲۵/۰ درصد وزنی/وزنی C. winterianus سمیت بیشتری داشت و بعد از آن M. chamomallia، M. viridis و P. amygdalus بیشترین اثر را از خود نشان دادند که تلفات ناشی از آن‏ها به ترتیب ۹۰، ۵/۸۸، ۳/۸۸ و ۳/۸۳ درصد بود. در بالاترین غلظت هم S. chinensis با ۳/۹۸ درصد بیشترین مرگ‏ومیر را داشته و بعد از آن M. viridis، C. camphora و C. winterianus با ۷/۹۶، ۳/۹۳ و ۹۰ درصد تلفات در رده‏های بعدی قرار می‏گیرند. نتایج نشان داد که M. viridis اثر قابل توجهی نسبت به سایر اسانس‏ها روی شپشه‏دندانه‏دار داشته و این حشره نسبت به شپشه‏آرد در برابر اسانس‏های آزمایش شده حساس‏تر است. نتایج حاکی از رابطه‏ی مستقیم تلفات با زمان بود (الجابر^[۷۶]، ۲۰۰۶).
در آزمایش سمیت تنفسی زنیان Carum copticum C. B. Clarke. روی حشرات کامل دو آفت انباری S. oryzae و T. castaneum، حساسیت S. oryzae نسبت به T. castaneum به طور معنی‏داری بیشتر بود، به گونه‏ای که LC₅₀ به دست آمده برای S. oryzae برابر ۹۱/۰ میکرولیتر بر لیتر و برای T. castaneum برابر ۱۴/۳۳ میکرولیتر بر لیتر می‏باشد. میزان تلفات این آفات در غلظت‏های بالاتر از ۲/۱۸۵ میکرولیتر بر لیتر و با ۱۲ ساعت قرارگیری در معرض اسانس به ۱۰۰درصد رسید (صحاف و همکاران^[۷۷]، ۲۰۰۷).
کوکو و چاندرپایتا^[۷۸] (۲۰۰۹) دورکنندگی، سمیت تدخینی و تماسی اسانس میوه‏ی Litsea cubeba Lour. را روی S. zeamais و T. castaneum بررسی کردند. در تمام غلظت‏های به کار رفته در آزمایشات دورکنندگی (۱، ۲، ۳، ۴ و ۵ میکروگرم بر سانتی‏مترمربع) T. castaneum عکس‏العمل بیشتری نشان داد. دورکنندگی اسانس با غلظت رابطه‏ی مستقیم داشت. LC₅₀ برآورد شده‏ در آزمایشات تنفسی به ترتیب ۴۶/۹۲ و ۵۷/۵۴۹ میکرولیتر بر لیتر هوا بعد از ۲۴ ساعت بود که نشان داد S. zeamais در مقابل اسانس حساسیت بیشتری نسبت به T. castaneum داشت. در آزمایشات تماسی وقتی اسانس در سطح پشتی بدن حشرات قرار گرفت، بالغین S. zeamais نسبت به T. castaneum تلفات بیشتری نشان دادند. نتایج این آزمایشات نشان داد هگزان و متانول عصاره برگ این گیاه سمیت تغذیه ای، تماسی و تدخینی برای این دو گونه حشره دارد (کوکو و چاندرپایتا، ۲۰۰۹).
در پژوهشی فعالیت دورکنندگی چند اسانس گیاهی (دارچین، فلفل قرمز و فلفل سیاه) روی سه گونه آفت انباری مورد بررسی قرار گرفت. گونه‏های پودر شده با غلظت‏های ۰، ۲۵/۰، ۷۵/۰، ۵/۱ و ۵/۲ درصد بر پایه‏ی وزنی/وزنی^[۷۹] در ۲۰۰ گرم گندم از طریق یک قیف بلند ریخته شد. نتایج حاکی از آن بود که تمام پودرهای گیاهی آزمایش شده فعالیت دورکنندگی علیه سه آفت انباری تحت بررسی T. castaneum، R. dominica و Sithophilus granarius L. داشتند و در بین این سه حشره اثر دورکنندگی اسانس‏ها روی S. granarius بیشتر از دو حشره‏ی دیگر بود. در بالاترین غلظت و بیشترین زمان دانه‏های گندم تیمار شده با پودر دارچین بیشترین دورکنندگی را برای S. granarius (۵/۹۵ درصد بعد از ۱ ساعت)، دانه‏های تیمار شده با فلفل قرمز بیشترین دورکنندگی را برای T. castaneum (۵/۷۲ درصد بعد از ۶ ساعت) و فلفل سیاه بیشترین دورکنندگی را برای R. dominica (۷۵/۵۸ درصد بعد از ۲۴ ساعت) نشان داد. نتایج این آزمایش نشان داد که افزایش دز مصرفی مانند افزایش دوره‏های زمانی باعث افزایش دورکنندگی در تمام موارد می‏شود (شایسته و عاشوری^[۸۰]، ۲۰۱۰).
اثر تدخینی اسانس ترب‏کوهی^[۸۱] روی S. zeamais و R. dominica در ۵ غلظت ۵/۱، ۳، ۶، ۱۲ و ۲۴ ppm به دو صورت بخوردهی روی ذرت، گندم و برنج و همین‏طور به شکل بدون وجود دانه انجام شد. در آزمایشاتی که بدون دانه انجام شد، بیشترین کشندگی در غلظت‏های پایین روی هر دو حشره بعد از ۱۲ ساعت مشاهده شد. LC₅₀ محاسبه شده برای S. zeamais و R. dominica به ترتیب ۶۴/۰ و ۶۹/۰ میکروگرم بر میلی‏لیتر محاسبه گردید (زی و همکاران^[۸۲]، ۲۰۱۰).
ترکیب شیمیایی و اثرات سمیت تنفسی اسانس Agastache foeniculum Pursh. روی حشرات کامل شپشه‏دندانه‏دار O.surinamensis و سوسک توتون Lasioderma serricorne F. مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بررسی نشان داد که متیل کاویکل^[۸۳] بیشترین ترکیب این اسانس بود. اثر غلظت‏های مختلف اسانس روی تلفات حشرات معنی‏دار بود. آنالیز پروبیت داده‏ها نشان داد که ایجاد ۵۰ درصد مرگ‏ومیر (LC₅₀) در جمعیت بالغین این
آفات در غلظت‏های ۷۸/۱۸ و ۵۶/۲۱ میکرولیتر بر لیتر هوا به ترتیب برای O. surinamensis و L. serricorne بعد از ۲۴ ساعت بود که نشان‏دهنده‏ی حساسیت بیشتر O. surinamensis می‏باشد. هم‏چنین نتایج حاکی از افزایش تلفات با افزایش زمان و غلظت بود (عبدالهی و همکاران^[۸۴]، ۲۰۱۰).
دورکنندگی، سمیت تدخینی و تماسی اسانس استخراج شده از درمنه‏کوهی Artemisia argyi Levl. Et Vant روی O. surinamensis توسط جیان‏هوآ و همکاران^[۸۵] در سال ۲۰۱۱ ارزیابی شد. براساس نتایج، اسانس این گیاه روی شپشه‏دندانه‏دار دارای خاصیت شدید دورکنندگی بود. هم‏چنین اثر تدخینی و سمیت تماسی آن نیز با افزایش غلظت افزایش پیدا کرد. مقدار دورکنندگی نیز به‏طور معنی‏داری با افزایش غلظت افزایش پیدا کرد (۰۵/۰>P، ۳=df). درصد دورکنندگی A. agryi در برابر افراد بالغ O. surinamensis بعد از دوره‏ی ۴۸ ساعته و در غلظت ۴۰/۰ میکرولیتر بر سانتی‏مترمربع به درجه ۴ (بین ۶۰ تا ۸۰% دورکنندگی)، درصد مرگ‏ومیر سمیت تنفسی در دز ۱۶۰ میکرولیتر بر لیتر هوا به بیش از ۹۷% ، و درصد مهار جمعیت فعلی و جمعیت F1 در دز ۸۰ میکروگرم بر گرم به ترتیب به ۳۸/۷۷ و ۰۶/۹۶ درصد رسید (جیان‏هوآ و همکاران، ۲۰۱۱).
سمیت تنفسی اسانس نارنگی Citrus reticulata Blanco روی آفات انباری S. oryzae و T. castaneum مورد ارزیابی قرار گرفت. مقدار LC₅₀ برای لارو T. castaneum پس از ۴۸ ساعت برابر با ۷۳۳/۱۸ و برای حشرات کامل دو گونه‏ برابر ۶۳۸/۲۱ و ۳۳۶/۱۹ میکرولیتر بر لیتر هوا برآورد شد (میشرا و همکاران^[۸۶]، ۲۰۱۱).
نتایج به دست آمده از شکری‏حبشی و همکاران^[۸۷] (۲۰۱۱) نشان داد که O. surinamensis با LC₅₀ ۶۹/۱ میکرولیتر بر لیتر هوا حساسیت معناداری نسبت به R. dominica با LC₅₀ ۰۱/۱۹ میکرولیتر بر لیتر و T. castaneum با LC₅₀ ۷۰/۵۸ میکرولیتر بر لیتر هوا در طول ۲۴ ساعت در برابر اسانس زنیان C. copticum دارد. در همه‏ی موارد تفاوت‏ معناداری در میزان تلفات حشرات در غلظت‏ها و زمان‏های مختلف دیده شد و همان‎‏طور که انتظار می‏رفت با افزایش غلظت و زمان اثر سمیت تنفسی اسانس نیز بیشتر می‏شد.
کابالرو-گالاردو و همکاران^[۸۸] (۲۰۱۲) اثر تماسی و دورکنندگی اسانس‏های گونه‏هایی از علف لیمو مانند Cymbopogon martinii Roxb. و Cymbopogon flexuosus Nees ex Steud. و به‏لیمو Lippia origanoides H.B.K. را روی T. castaneum بررسی کرده و نشان دادند که در غلظت‏های به کار رفته برای آزمایشات دورکنندگی (۰۰۰۰۲/۰، ۰۰۰۲/۰، ۰۰۲/۰، ۰۲/۰ و ۲/۰ میکرولیتر بر سانتی‏متر مربع) با افزایش غلظت، دورکنندگی افزایش یافته و شپشه‏ی آرد بیشترین دورکنندگی را در غلظت ۲/۰ میکرولیتر بر سانتی‏مترمربع داشته است و به C. martini حساسیت بیشتری نشان داد. در آزمایشات تماسی انجام شده روی کاغذ صافی نیز بیشترین مرگ‏ومیر (۵%) پس از ۲۴ ساعت در بیشترین غلظت (۲/۱ میکرولیتر بر سانتی‏مترمربع) و توسط اسانس C. flexuosus ایجاد شد. در هیچ کدام از اسانس‏ها در بالاترین غلظت و بعد از گذشت ۷۲ ساعت تلفات به بیش از ۲۰% نرسید.
در تحقیقی فعالیت حشره‏کشی تماسی اسانس پوست مرکبات استخراج شده از گریپ‏فوروت Citrus paradisi Macfad و نارنگی C. reticulata روی دو استرین R. domonica نشان داده شد. بین دو اسانس آزمایش شده در غلظت‏های ۳، ۶ و ۱۲ درصد بیشترین میانگین کشندگی مربوط به C. paradisi با ۴۹% در غلظت ۱۲% بود در حالی‏که در این غلظت، کشندگی اسانس C. reticulata ۳۷% بوده است. نتایج نشان داد که مرگ‏ومیر با افزایش غلظت افزایش یافت (عباس و همکاران^[۸۹]،۲۰۱۲).
آزمایشات تدخینی و دورکنندگی اسانس برگ‏بو Laurus nobilis L. به دست آمده از سه کشور مختلف روی R. dominica و T. castaneum نشان داد از نظر تدخینی R. dominica نسبت به T. castaneum حساس‏تر است. LC₅₀ محاسبه شده اسانس L. nobilis به دست آمده از سه کشور تونس، الجزایر و مراکش روی R. dominica به ترتیب ۴۲/۱۱۳، ۹۵/۹۸ و ۹/۶۷ میکرولیتر بر لیتر هوا و روی T. castaneum به ترتیب ۱۰/۲۱۷، ۹۵/۱۹۳ و ۳۷/۱۷۲ میکرولیتر بر لیتر هوا بود. نتایج دورکنندگی این اسانس‏ها نیز حاکی از آن است که اسانس L. nobilis به طور قابل توجهی دافع هر دو آفت بوده است. فعالیت دورکنندگی وابستگی زیادی به غلظت و مدت زمان قرارگیری در معرض اسانس داشت. در بین سه اسانس مذکور اسانس مراکشی در غلظت ۰۴/۰ میکرولیتر بر سانتی‏متر مربع بیشترین اثر دفع‏کنندگی را روی بالغین R. dominica بعد از یک ساعت قرار گیری در معرض اسانس داشت. بیشترین دورکنندگی درمورد T. castaneum در غلظت ۱۲/۰ مربوط به اسانس مراکشی با ۵/۷۲% بود. در مورد T. castaneum نیز با افزایش مدت زمان و همین‏طور غلظت میزان دورکنندگی افزایش یافت و دورکنندگی این اسانس برای R. dominica به مراتب بیشتر از T. castaneum بود (بن‏جما و همکاران، ۲۰۱۲).
فعالیت حشره‏کشی اسانس گیاه نوروزک با نام علمی Salvi
a leriifolia Benth. از طریق آزمایشات تنفسی روی R. dominica و S. granarius در سه زمان ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت مورد بررسی قرار گرفت. فعالیت حشره‏کشی با افزایش غلظت و زمان در معرض قرارگیری افزایش یافت و در تمام زمان‏ها R. dominica نسبت به S. granarius حساس‏تر بود. LC₅₀ به دست آمده در مدت زمان ۲۴ ساعت ۱۷/۷۹ میکرولیتر بر لیتر برای S. granarius و ۸۷/۲۵ میکرولیتر بر لیتر برای R. dominica بود (حسینی و همکاران^[۹۰]، ۲۰۱۳).
نتایج حشره‏کشی نشان داد که تلفات حشرات بالغ R. dominica با افزایش غلظت اسانس پوست میوه نارنگی C. reticulata و زمان در معرض قرارگیری افزایش یافت. مقدار LC₅₀ محاسبه شده۳۰/۱۸ و ۵۲/۱۵ میکرولیتر بر لیتر هوا در ۲۴ ساعت و ۴۸ ساعت بود (فروزان و همکاران^[۹۱]، ۲۰۱۳).
فعالیت آفت‏کشی و دورکنندگی اسانس اشورک یا گیش‏برگ Rhazya stricta Decne.، شاهپسند درختی Lantana camara L.، Vernonia cinerea Less، بوزیدان یا بودمار Withania somnifera Dunal و Argemone ochroleuca Sweet. روی O. surinamensis بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت اسانس و زمان، مرگ‏ومیر نیز افزایش پیدا کرد. آزمایشات دورکنندگی در مورد تمام اسانس‏ها، در ۴ غلظت انجام شد و روند دورکنندگی به طور صعودی‏پیوسته و متناسب با افزایش غلظت بود. بیشترین خاصیت دورکنندگی را L. camara داشت و پس از آن R. stricta، V. cinerea، W. somnifera و W. ochroleuca قرار گرفتند (مدکور و همکاران^[۹۲]، ۲۰۱۳).
فصل سوم

۴ – ۲ – ۲ – ۴ : راه های تطابق با مراجع قدرت
توضیح این قسمت به تفکیک راه های تطابق با قدرت در تعاملات برون گروهی ، میان دو گروه از مددجویان با اقامت طولانی مدت و مددجویان با اقامت کوتاه مدت و نیز در تعاملات درون گروهی مددجویان با اقامت کوتاه مدت قابل بررسی است . مددجویان با اقامت طولانی مدت در مقابل مددجویان با اقامت کوتاه مدت مرجع قدرت محسوب می گردند . طبق گفته های مصاحبه شوندگان ، تمکین و تمکین ظاهری عمده ترین راه های تطابق با این مراجع قدرت است و پس از آن پناه بردن به سایر مراجع قدرت قرار می گیرد و در آخر رویارویی مستقیم با مراجع قدرت از راه هایی است که مددجویان گروه { د / الف / ک } در رویارویی با مراجع قدرت ( مددجویان گروه {د/ الف / ط } ) به کار می برند که معمولا کمتر اتفاق می افتد . و اما در تعاملات درون گروهی مددجویان گروه { د/ الف / ک }، راه های تطابق با قدرت در مددجویان جدید ورود ، در بدو ورود و نخستین روزهای اقامت در کانون ، بیشتر به شکل تمکین و سپس پس از مدتی اقامت ، به شکل رویارویی مستقیم و پناه بردن به سایر مراجع قدرت ( ابتدا مددجویان مسوول گروه { د / الف / ط } و سپس مراقبین ) تغییر می کند .
۴ – ۲ – ۳ مقایسه دو گروه { د / ط / الف } و { د / ک / الف } از نظر نوع تعاملات مددجویان با یکدیگر
شباهت ها :
۱ : در هر دو گروه ، مدت اقامت ، اصلی ترین عامل شکل دهنده رابطه قدرت است .
۲: در هر دو گروه استفاده از ارتباط غیر کلامی به عنوان یکی از روش های تقویت قدرت است .
۳: در مورد کاربرد قدرت باید گفت در هر دو گروه استفاده از امکانات عمومی کانون به نفع خود ، به عنوان یکی از رفتارهای ضد اجتماعی خود پسندانه است .
تفاوت ها :
۱: در گروه مددجویان با اقامت کوتاه مدت در زیر طبقه انواع قدرت ، فاکتور های بیشتری به نسبت مددجویان با اقامت بلند مدت وجود دارد . مسئولیت فقط به افراد با اقامت طولانی مدت تعلق می گیرد .
۲: قوت و شدت رابطه قدرت در گروه { د/ ط / الف } در مقایسه با گروه { د/ ک / الف } بیشتر است . بنابراین همان طور که یافته ها نیز گویای آن است، اعضای این گروه نیاز کمتری به استفاده از روش های تقویت قدرت دارند و از این روش ها بیشتر در تعاملات برون گروهی خود در برخورد با مددجویان با اقامت کوتاه مدت استفاده می کنند . و اما چون قدرت مددجویان گروه { د/ الف / ک }متزلزل است همان طور که در قسمت مربوطه توضیح داده شد ، در تعاملات درون گروهی خود از روش های گوناگونی برای تقویت قدرت استفاده می کنند . همچنین شایان ذکر است که در گروه { د / ط / الف } رابطه قدرت به هیچ وجه کمرنگ نمی شود . اما در گروه { د / ک / الف } رابطه قدرت مددجویان قدیمی پس از مدتی ( با دوست یابی مددجوی جدیدالورود و گسترش شبکه ی ارتباطاتش ) کمرنگ می شود .

۳: در زیر طبقه کاربرد قدرت ، مددجویان گروه { د/ الف / ط } در تعاملات درون گروهی و برون گروهی خود از رفتارهای جامعه پسندانه بیش از رفتارهای ضد اجتماعی خود پسندانه استفاده می کنند و نسبت به گروه مقابل کمتر قصد غلبه و سواستفاده شخصی از مددجویان را دارند . اما کاربرد قدرت در تعاملات درون گروهی مددجویان { د/ الف / ک } بیشتر محدود به زیر طبقه ی رفتارهای ضد اجتماعی خود پسندانه است ، گروه کوتاه مدت صرفا برای غلبه و تحت سلطه در آوردن یکدیگر از قدرت استفاده می کنند و در یافته های بدست آمده ، مواردی مبنی بر رفتارهای جامعه پسندانه در استفاده از قدرت به چشم نمی خورد .
۴: در مورد زیر طبقه ی راه های تطابق با مراجع قدرت یافته ها نشان می دهد که روش ها در گروه مددجویان با اقامت کوتاه مدت و بلند مدت با یکدیگر متفاوت است و مددجویان گروه { د/ الف / ط } در مقابل مددجویان گروه { د / الف / ک } مرجع قدرت محسوب می شوند .
۵ : دعوا و درگیری در گروه { د / الف / ک } در مقایسه با گروه { د / الف / ط } کمتر رخ می دهد و روابط دوستانه آنها از استحکام بیشتری به نسبت گروه کوتاه مدت برخوردار است .
جدول ۴ – ۴

طبقه (Category) : نوع تعاملات مددجویان با یکدیگر گروه { پ / الف / ط & ک^[۹۸] }

کد
Code

زیر طبقه_۳
Subcategory₃

زیر طبقه_۲
Subcategory₂

زیر طبقه_۱
Subcategory₁

مدت اقامت بیشتر

نقش حقیقی

انواع قدرت

رابطه قدرت

سن بالاتر

نقش حقیقی

انواع قدرت

رابطه قدرت

ملیت

نقش حقیقی

انواع قدرت

رابطه قدرت

معنی: باران نم­نم ببار که زمین ما ترک­ترک شد
tarakNam nam bezan ke oške zemi mo tarak
آدِه اَکنگ پَنگِ فَسیلُم خَرک خَرک
معنی: و دوباره به خوشه­های درخت نخل خرما بده.
Ade akangepang efasilom xarak xarak
چو مَحرِضا^[۱۸] و اُژزَت اَزَخم دِلُم نمک
معنی: مانند محمدرضا به زخم دلم نمک زده.
Čomahreza-o- ojjzat a za xme dalom namak
جَنکوک^[۱۹] روشنای دِلِ شو تارنی
معنی: جنکوک دیگر روشنی بخش شب­های تاریک نیست.
janjookerošanayedelešowetarni.
چیرشت مَزدِل اُند اَبَرا اِنکه لارنی
معنی: فریاد از ته دلم بالا آمد که این جا لار نیست.
Čirešt maz del ond a bara enke larni.
نَم نَم اَلو کَفَ تو بریُزش بهار اَبو
معنی: نم نم بر روی دشت بباری بهار می­ شود
Nam nam aloo kafa tave berizoš bahar aboo.
اُرما دووارهَ تاجِ سِرَش و اکُفار اَبو
معنی: خرما دوباره به خوشه ­ها زینت می­بخشد.
Orma dovara taje seraš vakofar aboo.
کوگ و دُمیل مَحرَمِ چِنگِ کُنار اَبو
معنی: کبک و دُمیل دوباره محرم شاخه کنار می­ شود.
Kowg-o- domil mahram-e- čenge konar aboo .
بویِ خَشِ نَمِ تو وُ عطر دُوار اَبو
بوی خوش نم تو و عطر دیوار می ­آید.
Booye xaše name to-o- atre dovar aboo.
وارو^[۲۰] بِدا که واَقَدمُتْ لار، لار اَبو
بلند شو بیا که با قدم­هایت لار دوباره لار می­ شود.
Varo beda ke va qadamot larT lar aboo
فصل چهارم
عناصر ادبیات عامّه در منطقه هرمود لارستان
پیش در آمد
دوبیتی (ترانه) به دلیل مردمی بودن، دارای زبانی ساده، نرم، لطیف و نزدیک به زبان محاوره و گاه آمیخته با زبان کهن و سنتّی است. درون مایه دوبیتی عاشقانه و عارفانه است. باباطاهر همدانی و فایز دشتستانی در این قالب شهره­اند. در این فصل دو بیتی­ها را که در زبان محلّی به آن«شَلْوا» می­گویند را به چند گروه: عاشقانه، غریبانه و شکوائیه، پیری و جوانی، پدر و مادر و مرثیه و دو بیتی­های دینی و مذهبی تقسیم کرده­ایم و دو بیتی­های «محیا» شاعر لارستانی زبانزد اهالی است. اشعاری که تقریباً همه گروه سنّی در این منطقه بر زبانشان جاری است، مخصوصاً بزرگترها که بسیار عالی این دو بیتی­ها را می­خوانند. در این میان به جوانی به نام «حسن لقمان­زاده» برخورد کردم که بسیار زیبا با نواختن نی، شلوا می­خواند که تأثیر آن در عمق جان و روح انسان را نمی­شد درست کم گرفت.
لالایی­ها متأسفانه کم­کم می­رود که به دست فراموشی سپرده شود، زیرا دیگر کمتر مادری برای کودکش لالایی می­خواند و حتی کمتر به یاد دارند. فقط در این میان عده­ای مادر بزرگ­ها هستند که هنوز هم با زمزمه شیرین لالایی، نوه­های خود را با آرامش به دست خواب می­سپارند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

نفرین­ها و دعاها، اصطلاحات عامیانه، معّما و چیستان،‌ کنایه، مَثَل­ها و زبانزد نیز در این فصل گنجایش شده است. مَثَل­ها و زبانزدها در بین مردم بسیار رایج است و در موقعیت­های مختلف از آن استفاده می­ شود و نقش پررنگی در ادبیات عامۀ این منطقه و گویش شیرین محلّی آن­ها دارند. ‌تعداد تقریباً زیادی ضرب المثل و کنایه توسط نگارنده، جمع­آوری شده که حائز اهمیت است.
داستان­ها و افسانه­ها که در منطقه صحرای باغ و روستا­های اطراف و حتی در نقاط مختلف کشور پهناورمان نقل می­ شود، مربوط به نسل­های گذشته و نسلی است که شب­های دراز زمستان و گرم تابستان دور هم جمع می­شدند و خسته از فعالیّت­های روزانه به قصه­های قصه­گویان و دو بیتی­هایی که در جنوب به آن شلوا گفته می­ شود، گوش می­دادند و در بسیاری از موارد شلوا­های خواننده را یک نفر نی­زن ماهر با نواهای دل­انگیز خود، همراهی می­کرد. قصه­ها معمولاً توسط مادر بزرگ­ها برای بچه­ها و نوه­ها نقل می­شد؛ امّا بزرگترها نیز با علاقۀ فراوان به آن گوش می­کردند. قصه در هرمود و روستاهای اطراف به «گَپِ شو» یعنی «حرف­های شبانه» معروف است. امروزه متأسفانه به سبب اشتغال زیاد دیگر کمتر مردم می­توانند دور هم جمع شوند و قصه را از قصه­گو بشنوند یا به شلواهای شلواگو و صدای دل انگیز و روح بخش نی گوش دهند. هر چند انسان نمی­خواهد مزایای تمدّن جدید را منکر شود ولی واقعیت این است که صفا و صمیمّیت قصه­گوی قدیم، چیز دیگری بود. قصه هایش تا مغز استخوان نفوذ می­کرد و بر جان و دل می­نشست و آرامش عجیبی به انسان می­داد. افسوس که می­روند تا به ورطه­گاه نسیان و فراموشی سپرده شوند.
افسوس که دیگر عطر نوای روح بخش «نی» و صدای دل­انگیز مادر بزرگ قصه­گو و موسیقی دل انگیز لالایی­ها کمتر بر جویبار دل­هایمان جاری می­ شود. افسوس…
به همین دلیل قصه­ها و افسانه­هایی که نگارنده در این فصل آورده است، بسیار کم است.
۴-۱ لالایی­ها
«لالایی­ها در حقیقت ادبیات شفاهی هر سرزمینی هستند، چرا که هیچ مادری آن­ها را از روی نوشته نمی­خواند و همه مادران بی­آنکه بدانند از کجا و چگونه آن-ها را می­خوانند. انگار داشتن لالایی و لحن ویژه آن – از روز نخست – برای روان زن تدارک دیده شده است. شاید بتوان گفت: لالایی طیف­های رنگارنگی از آرزوها، گلایه­ها و نیایش­های معصومانه مادرانه هستند که سینه به سینه و دهان به دهان از نسل­های پیشین گذشته تا به امروز رسیده و هنوز هم تا حدودی طراوت و تازگی خود را حفظ کرده ­اند، به گونه ­ای که تاکنون هیچ ترانۀ دیگری نتوانسته جایشان را بگیرد.
باری انسان در لالایی­ها آرزوهای سرکوب شده و برآورد نشدۀ خود را می­جوید و سرنوشت نیاکان خود را جستجو می­ کند. لالایی­ها مالامال از مقاومت خشم، آرزو، اعتقادات مذهبی، دینی و قومی و سرشار از تلاشی گسترده و مداوم جهت برپاکردن زندگی شرافتمندانه هستند. نخستین پیمان آهنگین و شاعرانه­ای که میان مادر و کودک بسته می­ شود. رشته­ای نامرئی که از لب­های مادر تا گوش­های کودک می­پوید و تأثیر جادویی آن خواب ژرف و آرامی است که کودک را فرا می­گیرد. رشته­ای که حامل آرمان و آرزوهای صادقانه و بی­وسواس مادر است و تکان­های دمادم گاهواره بر آن رنگی از توازن و تکرار می­زند و این آرزوها چنان بی­تشویش و ساده بیان می­شوند که ذهن شنونده در این که آن­ها آرزوها هستند یا واقعیت، بی­تصمیم و سرگردان می­ماند. انگار که مادر با تمامی قلبش می­خواهد که بشود و می­ شود.
در حقیقت «لالایی­ها- این دیرپاترین ترانه­های فولکلوریک- آغازگاه ادبیات زنانه در پای گاهواره­ها هستند که قدمتشان دیگر تاریخی نیست بلکه باستان شناختی است.
پَسیــنی مــن بــرم بــونِ بلــندی ببنــدم نَــنِــنِ خیـــلی قشــنگی
بشینم پهلــوی نَنی شعــری بخونم بـــرای خــاطر یَــک سبزه رنگی
لالا لالا لالا لالا لالایی
پسینی کــه گــلم رفته بــه بــالا خــوراک مــن بُدِ یَک بــرگ نعنا
الــهی بــرگ نــعنا خشک بگرده کــه رودُم رفتــه و مَ مونده تَهــنا
لالا لالا لالا لالا لالایی
چــرا هــمراه اَفتــاب کوه نرفتــم چــرا همــرای گــلِ خوشبو نرفتم
همان ساعت که رودم لالایی می­گفت چــرا همــراه لالا پیــش خو نرفتم

توجه صرف به مشکلات

برقراری روابط علت و معلولی و ریشه‌یابی مشکلات

نتیجه‌گرا

روندگرا

تاکید صرف بر ارزیابی عملکرد

تاکید بر تفهیم اهداف و استراتژی‌ها قبل از ارزیابی

ارزیابی گسسته

ارزیابی پیوسته

ارزیابی عملکرد به شیوه سنتی با پیامدهای سازمانی چون، تغییرات شغلی و حقوق، تصمیمات مربوط به انتقال و ارتقاء ارتباط دارد و طبیعتاً باعث بهبود عملکرد واحد کاری یا رفتار مدیر نخواهد شد. تصمیمات مربوط به توسعه و مهارت‌آموزی، نتیجه حمایت شده ارزیابی عملکرد سنتی است ولی دستیابی به این هدف، غالباً مشکل است. به دلیل اینکه، ارزیابی عملکرد، مبتنی بر عملکرد گذشته است. از سوی دیگر، بازخورد ۳۶۰ درجه معمولاً در سازمان‌ها، بعنوان ابزار توسعه برای یادگیرندگان استفاده می‌شود. مهمترین تفاوت بین ارزیابی سنتی و بازخورد ۳۶۰ درجه‌این است که رهیافت سنتی تنها یک منبع ارزیابی دارد، در حالیکه رویکرد بازخورد ۳۶۰ درجه را می‌توان در توسعه رهبری، بهبود مدیریت، تعیین نیازهای آموزشی کارکنان، تعیین پاداش کارکنان و افزایش میزان اثربخشی و توسعه مهارت‌های تیم کاری دانست.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱۴- بازخورد ۳۶۰ درجه
مجموعه‌ای از ارزشیابی‌های عملکرد اشخاص از طرف کارفرما، همکار، زیردستان و یا حتی خودشان می‌باشد. نتایج حاصل از ارزشیابی ۳۶۰ درجه بر مبنای «بازتاب عملکردی» قرار دارد که می‌تواند برای شرکت کننده بسیار ارزشمند باشد و نوعی بازخور و آگاهی از نقاط ضعف و قوتش را به او ارائه می‌دهد. برای اینکه نتایج یک ارزشیابی ۳۶۰ درجه مؤثر باشد، نیاز است که به وسیله یک مربی تمرین دهنده حفظ شود و شرکت کننده باید یک استراتژی برنامه‌ریزی شده را برای برطرف کردن نقاط ضعف پیشنهاد دهد. ارزشیابی ۳۶۰ درجه ضعف‌ها و قوت‌های توانایی‌های کلیدی رهبری را در سازمان شناسایی می‌کند و پیشنهاد یک مداخله برنامه‌ریزی شده را برای بهبود آن‌ها ارائه می‌کند. بازخور عبارت است از اطلاعات مربوط به عملکرد شغل که از خود شغل به دست مى‌آید و برای اصلاح به کار می‌رود (اسماعیلی و طالبپور، ۱۳۸۶).
بازخورد ۳۶۰ درجه یک متد و ابزار است که براى هر مستخدم این فرصت را فراهم مى‌آورد تا بازخور عملکرد را از مافوق خود و ۴ تا ۸ نفر از هم رتبه‌ها، نیروهاى تحت سرپرستى همکاران و مشتریان دریافت کند. در بیشتر شیوه‌های بازخورد ۳۶۰ درجه خود فرد به عنوان خود ارزشیابی در فرایند مشارکت می‌کند. بازخورد ۳۶۰ درجه عبارت از جمع‌ آوری نظام‌مند داده‌هاى مرتبط با عملکرد افراد یا گروه، از تعدادى از ذینفعان و ارائه بازخور به آن‌ها میباشد (مک‌لین، ۱۹۹۶). تعداد ارزیاب‌ها میتواند سه یا چهار نفر باشد و گاهى این عدد به ۲۵ مى‌رسد، ولى در بیشتر سازمان‌ها این گونه اطلاعات از ۵ تا ۱۵ نفر در مورد هر کارگر یا کارمند گرفته مى‌شود. در تعریفی دیگر در مورد بازخورد ۳۶۰ درجه آمده است که یک سیستم یا فرآیندی است که در آن کارکنان، بازخوردی محرمانه و بدون نام از افرادی که در اطراف‌شان کار می‌کنند، ارائه می‌دهند. این بازخورد از طرف مدیر، کارکنان، هم‌رده‌ها و گزارش‌های مستقیم است (ووت، ۲۰۰۹).
تصمیمات مربوط به توسعه و مهارت آموزی، نتیجه حمایت شده ارزیابی عملکرد سنتی است ولی دستیابی به این هدف، غالباً مشکل است. به دلیل اینکه، ارزیابی عملکرد، مبتنی بر عملکرد گذشته است. از سوی دیگر، بازخورد ۳۶۰ درجه معمولاً در سازمان‌ها، بعنوان ابزر توسعه برای یادگیرندگان استفاده می‌شود. مهمترین تفاوت بین ارزیابی سنتی و بازخورد ۳۶۰ درجه شامل چندین منبع است، بنابراین جامع‌تر از رهیافت سنتی است. متداول ترین کاربرد بازخورد ۳۶۰ درجه را می‌توان در توسعه رهبری، بهبود مدیریت، تعیین نیازهای آموزشی کارکنان، روشی جهت تعیین پاداش کارکنان و افزایش میزان اثربخشی و توسعه مهارت‌های تیم کاری دانست (مرادی، ۱۳۸۱).
دیگر نام‌های ارزیابی ۳۶۰ درجه عبارتند از:
بازخورد ۳۶۰ درجه
بازخورد از چند منبع
بازخورد از ارزیابی کنندگان متعدد
ارزیابی چرخه کامل
بازخورد رو به بالا
ارزیابی هم رتبه‌ها (جونز و برلی، ۱۳۷۹).
بر طبق نظر هافمن روش بازخورد ۳۶۰ درجه، حداقل دارای مزیت های زیر است:
مهارت‌ها و شایستگی‌های سازمانی را تعریف می‌کند.
تمرکز بر خدمات‌دهی به مشتریان را افزایش می‌دهد.
از ابتکارات گروهی پشتیبانی می‌کند.
نیروی کاری با مشارکت بالا پدید می‌آورد.
سلسله مراتب سازمانی را کاهش داده و جریان امور را روان‌تر می‌کند.
موانع پیشرفت را از بین می‌برد.
نیازهای پیشرفت و توسعه در سازمان را ارزشیابی می‌کند.
از بروز تبعیض و تعصب جلوگیری می‌کند.
خط و خطوط عملکردها را مشخص می‌سازد.
مراحل اجرایی ساده‌ای دارد (جونز و برلی، ۱۳۷۹).
۲-۱۵- سطوح بازخورد ۳۶۰ درجه
منابع بازخورد ۳۶۰ درجه را در سه سطح فردی، تیمی و سازمان می‌توان مورد بررسی قرار داد.
۱-در سطح فرد
ادراک فرد به واقعیت نزدیک‌تر می‌شود و این فرایند به افراد کمک می‌کند تا دریابند ادراک دیگران درباره آن‌ها چیست و نیازهای توسعه و رشد افراد مشخص می‌گردد.
کمک به درک نقاط قوت و ضعف هر فرد
افراد عملکرد و مشاغل خود را بهتر می‌توانند مدیریت کنند.
ارزیابی رفتارها و توانایی‌ها و صلاحیت‌ها
کمک به مهارت‌های گوش دادن، برنامه‌ریزی و تعیین هدف
آگاهی فرد از اینکه دیگران چگونه او را درک می‌کنند.
۲- در سطح گروه

زبان، گویش، لهجه، گونه؛ یک ـ خصوصیات گویشور دوـ لوازم کار برای گردآوری یک گویش یا لهجه سه ـ مراحل کار با گویشور چهارـ تنظیم مطالب واژه‌نامه پنج‌ـ طرح اصلی تنظیم مطالب.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

ــــــ . “ساخت واژه در گویش کلیمیان اصفهان”. مجله پژوهش علوم انسانی دانشگاه اصفهان. ج۴. ش۱ـ۲. پاییز ۱۳۷۱، ص۱ـ۱۳.
فعل؛ واژه‌های غیرفعلی.
ــــــ . “ساخت واژه در گویش لاری”. فرهنگ (نشریه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وزارت علوم و آموزش عالی). کتاب ۶. بهار ۱۳۶۹، ص۱۸۹ـ۱۹۸.
واژه‌ در این گویش از نظر ساخت اشتقاقی؛ نقش واژه‌ها در این گویش.
ــــــ . “ساختمان آوایی اتباع در زبان فارسی”، در کنگره تحقیقات ایرانی (کرمان، ۲۵ـ۳۰ شهریورماه ۲۵۳۶=۱۳۵۶)، هشتمین کنگره تحقیقات ایرانی. به کوشش محمد روشن. تهران:فرهنگستان ادب و هنر، ۱۳۵۸، ج۲، ص۶۳ـ۷۲.
نقش اتباع در جمله؛ تقسیم‌بندی اتباع از لحاظ جای تابع؛ تقسیم‌بندی تغییرات واکه‌ها در اتباع.
ــــــ . “شناسایی فعل مرکب در فارسی”. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. س۲۷. ش۳ـ۴. پیاپی ۱۱۱ـ۱۱۲. پاییز ـ زمستان ۱۳۶۸، ص۱۴۷ـ۱۵۵.
تعریف فعل مرکب؛ انواع جزء غیرفعلی در فعل مرکب؛ انواع جزء فعلی در فعل مرکب؛ ملاک‌های تشخیص فعل مرکب.
ــــــ . “شناسه سوم شخص مفرد در مصادر فارسی”. فرهنگ (ویژه زبان شناسی) فصلنامه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. س۹. ش۱. پیاپی ۱۷. بهار ۱۳۷۵، ص۲۷ـ۳۷.
مصدر در فارسی میانه؛ مصدر همراه با “ست”، مصدر بدون “ست”؛ انواع مصدر در فارسی امروز؛ پیدایش “ست” و گونه‌های آن در مصادر فارسی.
ــــــ . “فعل در گویش کردی مهاباد”، در کنگره تحقیقات ایرانی (تهران، ۱۱ـ۱۶ شهریورماه ۱۳۵۱)، سومین کنگره تحقیقات ایرانی. به کوشش محمد روشن. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۲، ج۲، ص۲۴۹ـ۲۶۵.
مصدر؛ ستاک‌های فعل؛ وندهای فعلی؛ زمان‌های فعلی؛ افعال مجهول؛ افعال سببی؛ افعال مرکب؛ فرق افعال لازم و متعدی.
ــــــ . “فعل در گویش کلیمیان اصفهان”، در کنگره تحقیقات ایرانی (تبریز، ۲ـ۵ شهریورماه ۱۳۵۴)، مجموعه سخنرانی‌های ششمین کنگره تحقیقات ایرانی. زیرنظر ناصر بقایی، اکبر بهروز. تبریز: دانشگاه آذرابادگان، ۱۳۵۷، ج۳، ص۳۰۴ـ۳۳۸.
ساختمان فعل؛ انواع فعل.

• • ــــــ . “کوتاه کردن نام‌های خاص در زبان فارسی محاوره‌ای”. زبان شناسی. س۲. ش۱. پیاپی ۳. ۱۳۶۴، ص۴۷ـ۵۰.

چگونگی کوتاه کردن.

• • ــــــ . “گذشته نقلی در لهجه‌ها و گویش‌های ایرانی”، در همایش ملی ایران‌شناسی (مکان، زمان؟)، خلاصه مقالات نخستین همایش ایران‌شناسی. تهران: دایره سبز، ۱۳۸۱، ص۲۲۷ـ۲۲۸.*

• • ــــــ . “لهجه تهرانی فارسی گفتاری یا فارسی عامیانه؟” [نقد و معرفی اثر لازار ساموئیلوویچ پی‌سیکوف، مترجم محسن شجاعی]. جهان کتاب. س۷. ش۱۵ـ۱۶. پیاپی ۱۵۹ـ۱۶۰. آذر ۱۳۸۱، ص؟.*

• • ــــــ . “مقایسه‌ای بین دو لهجه از گویش کردی”. فرهنگ (ویژه زبان شناسی). فصلنامه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه). کتاب ۱۳. ش۶۹۵. زمستان ۱۳۷۱، ص۱۶۳ـ۱۷۵.

۱ـ جنس ۲ـ منادا ۳ـ حالت … ۱۳ـ فعل “بودن” ۱۴ـ افعال سببی.

• • ــــــ . “مقایسه بین گویش‌های کردی مهاباد، سنندج، کرمانشاه”. مجله علمی و پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء. س۵. ش۱۳ـ۱۴. بهارـ تابستان ۱۳۷۴، ص۵۹ـ۸۰ .

مصادر؛ گونه‌های حال و گذشته؛ ضمایر شخصی آزاد.

• • ــــــ . “مقایسه نقش وندهای شخصی در فارسی میانه، کردی و فارسی امروز”. فرهنگ. نشریه مؤ سسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. کتاب دوم و سوم. بهارـ پاییز ۱۳۶۷، ص۴۲۷ـ۴۴۰.

وندهای شخصی در سه زبان ذکرشده از نظر صوری؛ بررسی نقش این وندها.

• • ــــــ . “نام خانوادگی در ایران از نظر ساخت دستوری”. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. س۲۹. ش۱ـ۲. پیاپی ۱۱۲ـ۱۱۳. بهارـ تابستان ۱۳۷۵ (تاریخ انتشار: پاییز ۱۳۷۶)، ص۹۳ـ۱۰۰.

۱ـ بسیط ۲ـ مشتق ۳ـ مرکب.

• • ــــــ . “نشانه جمع در لهجه‌ها و گویش‌های ایرانی”. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. س۲۸. ش۲۰. پیاپی ۱۰۵. تابستان ۱۳۷۳، ص۳۲۷ـ۳۳۶.

لهجه‌های مورد بررسی؛ ذکر مثال؛ نتیجه‌گیری.

• • ــــــ . “نقش مجموعه آوایی «ـ ای‍ ـ » [ـiyـ] پیش از پسوندهای «آن» جمع و نسبت و «آنه» نسبت، در چند کلمه فارسی”. زبان شناسی. س۱. ش۱. بهار ـ تابستان ۱۳۶۳، ص۷۲ـ۷۵.

تجزیه واژه‌ها براساس تکواژ‌های تشکیل‌دهنده آن‌ ها در فرهنگ معین؛ نتیجه و پیشنهاد نگارنده در تجزیه این کلمات.

• • ــــــ . “نقش و جای شناسه فعلی و ضمیر پیوسته در گویش‌های ایرانی”. زبان شناسی. س۱۷. ش۱. پیاپی ۳۳. بهارـ تابستان ۱۳۸۱، ص۷۷ـ۱۰۲.

۱ـ مقدمه ۲ـ نقش معمول شناسه فعلی ۳ـ نقش معمول ضمیر پیوسته ۴ـ نقش‌های اضافی شناسه فعلی در گویش‌های ارگتیو ۶ـ جای شناسه فعلی و ضمیرپیوسته در گویش‌های ارگتیو.

• • ــــــ . “نقش‌های «هم» در زبان فارسی”. زبان شناسی. س۷. ش۲. پیاپی ۱۴. پاییز ـ زمستان ۱۳۶۹، ص۵۶ـ۵۸.