۲-۱-۵-۱- هدف های آموزشی و انتخاب رسانه:
علی آبادی، ۱۳۹۰، رسانه­ای که رسیدن به هدف­های آموزشی را معین کند، وجود ندارد. لیکن نظر این است که برخی رسانه ­ها برای آموزش برخی اهداف مناسب­تر هستند. در زیر طبقه­ای از رسانه ­ها که متناسب با اهداف آموزشی قید شده اند، مشاهده می­کنید:

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

• • رسانه­های دیداری ثابت: برای اطلاعات کلامی، تمیز دادن و مقایسه کردن اجسام، آموزش قواعد، اصول و مفاهیم می­توان از آن­ها استفاده کرد. لیکن برای یادگیری نگرش­ها زیاد کاربرد ندارد. در آموزش مهارت­ های حرکتی می­توان لحظات مهم را در حرکت نشان داد.

• • رسانه­های شنیداری: برای یادگیری اطلاعات کلامی و مهارت­ های ذهنی، برای تمیز دادن انواع محرک­های شنیداری، برای تمیز دادن نحوه­ تلفظ صحیح واژه­ های خارجی، یا آواهایی در یک زبان موجودند، آموزش­های اصول و قواعد، کاربرد آن در تغییر نگرش و ایجاد حالات عاطفی می­توان استفاده کرد. لیکن برای مهارت های حرکتی نقش چندانی ندارد.

• • رسانه­های شنیداری- دیداری شفاف و غیر شفاف ثابت: این رسانه ­ها برای آموزش قواعد و اصول، یادگیری اطلاعات کلامی و تمیز دادن انواع محرک­های دیداری و شنیداری، استفاده در آموزش مهارت­ های حرکتی جهت تمرین و تکرار، کاربرد دارد ولی برای تغییر نگرش ها کاربردشان محدود­تر از رسانه­های شنیداری- دیداری متحرک است.

• • رسانه­های دیداری متحرک و شنیداری- دیداری متحرک (مثل فیلم، تلویزیون): مفید واقع شدن این مواد در آموزش اطلاعات کلامی مثل تاریخ، نام­ها و محل­ها، یاددادن مهارت­ های حرکتی مانند طرز استفاده از ابزار و یاد­دادن مهارت­ های ذهنی مثل انجام اعمال ریاضی جمع، تفریق و توان و… برای تغییر نگرش می­توان از تلویزیون استفاده کرد. تنها ایرادی که به این رسانه وارد شده است، این است که فاقد عنصر دریافت پاسخ و دادن بازخورد است.

• • کامپیوتر: دادن بازخورد به یادگیرندگان و آموزش مهارت­ های ذهنی مفید است.

۲-۱-۵-۲- ویژگی­های دانش آموزان:
یکی از ویژگی­های دانش آموزان در انتخاب رسانه ها، سن آن­هاست.
از دیگر ویژگی­های دانش ­آموزان، قدرت آن­ها در خواندن است. رسانه­های شنیداری خاص یادگیرندگان که از نظر خواندن ضعیف هستند.
عامل دیگر، فاصله­ی یادگیرندگان از هم است. اگر با دانش ­آموزان سرکار دارید که توانایی جمع کردن آن­ها در یک مکان امکان پذیر نیست می توانید از تلویزیون و رادیو استفاده کنید.
۲-۱-۵-۳- فنون آموزشی و انتخاب رسانه ­ها:
از دیگر عواملی که انتخاب رسانه ­ها را محدود می­ کند، فنون آموزشی است. اگر روش تدریس معلم، بحث گروهی است، رسانه­های ضبط صوت و تلویزیون به هیچ عنوان مناسب نیست چون در این رسانه ­ها تبادل اندیشه که مورد نیاز بحث گروهی است وجود ندارد بلکه یادگیری از طریق خود یادگیرندگان و معلم به عنوان منابع انسانی صورت می گیرد. یا در استفاده از روش سخنرانی برای گروه ­های بزرگ استفاده از مواد سه بعدی کوچک بی­فایده است. باید از طلق شفاف و اسلاید استفاده کرد. در گردش علمی در هوای آزاد امکان نشان دادن فیلم نیست بلکه از مشاهده مستقیم استفاده می­ شود. پس هر کدام از فنون آموزشی رسانه­ی خاص خود را می­طلبد.

• • • • • • 1. 1. محرک­های مورد نیاز موضوع درسی:

محرک­های مورد نیاز شامل: رنگ، صدا، حرکت، کلمات چاپ شده و تصاویر.
گرچه رنگ برای جلب توجه، برانگیختن علاقه و زیباشناسی مفید است ولی نتیجه­ تحقیقات نشان داده است که رنگ هیچ اثر مشخصی بر میزان یادگیری ندارد مگر اینکه جزء محرک­های مورد نیاز یادگیری باشد. مثلا اگر آموزش نحوه­ تهیه­ رنگ سبز از دو رنگ اصلی زرد و آبی مورد نظر باشد رنگ جزء محرک مورد نیاز است.
در مورد صدا نیز مثل مورد رنگ است. یعنی اگر صدا جزء محرک­های مورد نیاز است باید از رسانه­هایی که دارای صداست استفاده کرد. مثلا اگر نحوه­ تلفظ لغات خارجی مورد نیاز است بهتر است از رسانه­های شنیداری که دارای صداست استفاده کنید.
رسانه­هایی که قادرند تصور حرکت را ایجاد کنند (فیلم، تلویزیون، نوار ویدئو) رسانه­های گران قیمتی هستند و به همین دلیل استفاده از آنها محدود است. ولی اگر حرکت جزء مواردی است که باید یاد داده شود بهتر است از رسانه­هایی که قادرند تصور حرکت را ایجاد کنند استفاده شود.
اگر محرک مورد نیاز یادگیری کلمات باشند می توان از کتاب، پلی کپی، اسلاید و فیلم استریپ، آموزش برنامه­ای چارت و حتی پوستر استفاده کرد. باید کلمات خوانا نوشته شده باشند. فاصله­ی کلمات از یکدیگر و فاصله سطور از هم به اندازه­ای باشد که چشم را خسته نکند. برای خوانندگانی که در خواندن ضعیف هستند بهتر است کلمات با تصویر همراه باشند.
گاه محرک مورد نیاز یادگیری تصویر است. در اینگونه موارد از کلیه رسانه­هایی که تصویر در آنها ارائه شده می­توان استفاده کرد. پوستر، کاریکاتور، اسلاید، فیلم استریپ، تصاویر بریده شده از مجلات و تصاویر تجاری موجود در بازار نیز کارساز خواهد بود. البته همیشه باید موظف بود که تصویر مورد استفاده به یادگیری مطلب کمک کند.
۲-۱-۵-۵- شرایط عملی:
یکی از شرایط عملی که در انتخاب رسانه ­ها تاثیر می­ گذارد، عبارت است از هزینه­ تولید، نگهداری و به کار اندازی. البته اگر انتخاب یک رسانه منجر به یادگیری سریعتر و بادوام­تر می­ شود نباید هزینه­ آن مطرح باشد ولی در شرایط عملی بالا بودن هزینه­ تولید یک رسانه سبب می­ شود که آن رسانه انتخاب نشود.
عامل دیگری که در انتخاب تاثیر می­ گذارد وقت است. گاه تولید یک رسانه در مدت زمان محدود امکان پذیر نیست و همین امر سبب می­ شود که رسانه­ی دیگری که از نظر دستیابی به هدف­ها در سطح پایین تری قرار دارد انتخاب گردد.
یکی دیگر از عوامل عملی، توافق معلم با رسانه است. گاهی معلمان به دلیل عدم آشنایی با یک رسانه در مقابل آن احساس خطر می­ کنند. گاه نحوه­ کار با یک رسانه را نمی­دانند و آن را به کار نمی­گیرند. طراح آموزشی باید هنگام انتخاب و پیشنهاد یک رسانه برای آموزش شرایط عملی کاربرد آن رسانه را نیز مورد توجه قرار دهد.

۲-۱-۶- تقسیم بندی مواد و وسایل آموزشی:

مواد و وسایل آموزشی از دیدگاه متخصصان مختلف و با توجه به معیارهای خاص به گونه ای متفاوت مورد تقسیم بندی قرار گرفته است که عبارت اند از:

• • برقی و غیر برقی: عده­ای دسته­ای از مواد و وسایلی که به نیروی برق نیاز دارند در یک دسته و در دسته­ی دیگر بقیه ی مواد و وسایل قرار داده می­شوند.

• • ارزان قیمت و گران قیمت: ایرادی که به این تقسیم بندی وارد شده اینکه حد و مرزی میان دو دسته امکان پذیر نیست. با این حال عده­ای از این تقسیم ­بندی استفاده کردند. رسانه­هایی نظیر چارت، پوستر، نقشه، کره، طلق شفاف، اسلاید و نظایر اینها را در دسته­ی ارزان قیمت و تجهیزاتی نظیر پروژکتورهای فیلم، اسلاید، فیلم استریپ، اورهد و … در دسته­ی گران قیمت قرار می­ دهند.

• • نرم­افزار و سخت­افزار: طرفداران استفاده از این تقسیم ­بندی رسانه­هایی نظیر، چارت، پوستر، نمودار، طلق شفاف، مدل، ماکت، برش و نظایر اینها را در دسته­ی نرم­افزار و تجهیزاتی نظیر پروژکتورهای فیلم متحرک، اسلاید، اوپک، اورهد و نظایر اینها را در دسته­ی سخت­افزار قرار می­ دهند.

• • چاپی و غیر چاپی: عده­ای رسانه­های نظیر کتاب، جزوه، مجله، منابع برنامه­ای شده چاپی و نظایر اینها را در گروه چاپی و بقیه را در گروه غیر­چاپی قرار می­ دهند.

• ساده و پیچیده: رسانه­هایی نظیر کتاب، مجله، طلق شفاف و نظایر اینها در گروه ساده و تجهیزاتی نظیر پروژکتورهای فیلم متحرک، اسلاید، اوپک، اورهد، دستگاه های ضبط شنیداری و دیداری و نظایر اینها را در گروه پیچیده قرار می­ دهند.

ج- کسب هویت منطقه ای در بین کشورهای خاورمیانه .
الف- تاسیس کشور یهودی از نیل تا فرات:
در ابتدای تشکیل رژیم صهیونیستی یکی از اهداف عمده در ذهن سران صهیونیست این بود که وسعت سرزمینی خود را از نیل تا فرات گسترش دهند. در همین راستا موشه دایان در زمانی که وزیر جنگ اسرائیل بود طی سخنانی گفت: «همچنان که کتاب تورات و ملت تورات در جهان وجود دارد بایستی به وجود زمین تورات نیز اعتراف کرد و چون بخواهیم معنای زمین تورات را به دست آوریم، خواهیم دید که در پاره ای از کلمات کتاب تورات گفته شده است که : برای نسل تو ای اسرائیل از فرات تا نیل را آماده کرده ایم و آن جا که کف پای تو به آن برسد از آن ملت توست.»^[۱۰۷]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

یا در جایی دیگر مناخیم بگین در مورد همین آرزوی اسرائیل بزرگ چنین می گوید: «اسرائیل فقط یک پنجم خاکی است که باید از سرزمین پدران ما به دست ما باشد و این وظیفه ماست که چهار پنجم دیگر را با فعالیت و پشتکار به دست آوریم.»^[۱۰۸]
در کل باید گفت از ابتدای تشکیل اندیشه ی صهیونیستی و در کنفرانس بال سوییس تشکیل اسرائیل بزرگ از اهداف اصلی و اولیه ی سران صهیونیست بوده است.
ب- تشویق یهودیان به مهاجرت به اسرائیل:
یکی دیگر از سیاست های اسرائیل این بود که یهودیان پراکنده در نقاط مختلف دنیا را ترغیب کند تا به ارض موعود مهاجرت و در این سرزمین سکنی گزینند. این موضوع که کشوری یهودی تشکیل شود برای سران صهیونیسم بسیار حائز اهمیت بود در همین رابطه بن گوریون در هفتم دسامبر ۱۹۳۸ میلادی در برابر رهبران حزب کار صهیونیسم چنین می گوید:« اگر من بدانم که تمام کودکان یهودی آلمانی را را از راه بردن آن ها به انگلیس می توانم نجات دهم و یا این که تنها نیمی از آن را می توانم به سرزمین اسرائیل منتقل کنم، به یقین راه دوم را برمی گزینم، زیرا ما نباید تنها به فکر جان این کودکان باشیم، بلکه باید در اندیشه ی تاریخ ملت یهود باشیم.»^[۱۰۹]
یا در جایی دیگر در هشتم دسامبر ۱۹۴۲ میلادی بن گوریون می گوید: وظیفه صهیونیسم نجات یهودیان اروپا نیست، بلکه آزادسازی سرزمین اسرائیل برای ملت یهود است.
اصولا در سال های ابتدایی تشکیل رژیم صهیونیستی بیشتر نگاهی ایدئولوژیک بر سیاست های این رژیم حاکم بوده یا به بیان دیگر بعد ایدئولوژیک در بین سران صهیونیست بر دیگر ابعاد برتری داشت و همین امر نقشی اساسی در سیاست های منطقه ای این رژیم ایفا می کرد.
ج- کسب هویت منطقه ای در بین کشورهای خاورمیانه:
از دیگر سیاست های منطقه ای رژیم صهیونیستی در سال های ابتدایی شکل گیری آن کسب هویت منطقه ای در بین کشورهای خاورمیانه بود. البته در آن سال ها رژیم صهیونیستی در صدد تحمیل خود بر منطقه بود و چندان به دنبال صلح حتی در مقام بیان و گفتار هم نبود. این رژیم در نظر داشت با کسب قدرت سیاسی، اقتصادی و نظامی خود را بر کشورهای منطقه تحمیل و هویت خاورمیانه ای پیدا کند. در همین راستا گلدامایر چنین می گوید: « اسرائیل خود را جزء لاینفک آسیا می داند و خصومت ملل آفریقا و آسیا با ما پایه و اساسی ندارد. تنها گناه ما این است که سفید پوست هستیم»^[۱۱۰]به طور کلی سیاست اسرائیل در منطقه در ابتدای شکل گیری یک استراتژی مداوم تجاوزگرانه و توسعه طلبانه بود. مثلا صهیونیست ها قبل از تشکیل اسرائیل در صدد بودند اردن را به اشغال خود درآورند و در همین راستا سازمان صهیونیسم بین الملل در سوم فوریه ۱۹۱۹ یادداشتی خطاب به مجلس اعلای کنفرانس صلح پاریس ارسال داشت که در آن مورد مرزهای شرق فلسطین چنین اظهار شده بود: « در شرق خطی به موازات راه آهن حجاز و در غرب آن به خلیج عقبه منتهی می شود… و دشت های حاصلخیز واقع در شرق اردن از دیرینه ترین دوران های تورات از لحاظ اقتصادی و سیاسی به اراضی واقع در غرب رودخانه مرتبط است. این سرزمین که در حال حاضر جمعیت کمی در آن سکونت دارند، در دوران رومی ها معیشت زیادی را تامین می کرد و اینک به طور شگفت انگیزی مستعد اسکان افراد زیادی است.»^[۱۱۱]
در ادامه ی این یادداشت مرزهای مورد نظر سران صهیونیست چنین ترسیم شده است: « در شمال مرز از نقطه ای در ساحل مدیترانه در کنار صیدا آغاز می شود و تا مجاری آب های کوه های لبنان تا پل الفرعون ادامه می یابد و از آن جا تا البیره پیش می رود تا به خط جداکننده ی دریاچه ی دره القرن از دریاچه ی دره التیم برسد. سپس به طرف جنوب خط جداکننده ی دامنه های شرقی از دامنه های غربی جبل الشیخ را پی می گیرد تا به کنار بیت جن برسد و از آن جا به سمت شرق در ساحل شمالی رودخانه مغینه پیش می رود، تا این که در غرب به موازات خط آهن حجاز قرار گیرد. در شرق، خط موازی راه آهن حجاز در غرب آن به خلیج عقبه منتهی می شود و در جنوب خطی که پیرامون آن با دولت مصر توافق می شود. جزییات مرزها به هر شکل و هرگونه تغییر و تعدیل هایی در آن باید توسط کمیته ی ویژه ای انجام شود که یهودیان در آن نماینده داشته باشند. مرزهایی که در بالا مشخص شد، در رابطه با پایه های اقتصادی لازم برای یک کشور مستقل امری حیاتی می دانیم. فلسطین باید راه های خروج طبیعی به دریاها (وتسلط بر رودخانه ها و منابع آن) را داشته باشد. این مرزها بر اساس رعایت نیازهای عمومی اقتصادی و سنت های تاریخی کشور ترسیم شده و این ها عواملی است که کمیته ی ویژه به هنگام ترسیم مرزها، الزاما باید در نظر داشته باشند. این کمیته باید توجه کند که بنا به مصلحت مدیریت اقتصادی بسیار مناسب است که مساحت فلسطین تا جایی که ممکن است وسیع باشد، تا کشور به مرور زمان بتواند گنجایش گروه های بیشتری از ساکنان مرفه را داشته باشد. ساکنانی که می توانند هزینه های یک دولت مدرن را آسان تر از کشوری کوچک و الزاما با جمعیتی کم به عهده بگیرند.»^[۱۱۲]
بر طبق چنین مرزهایی عملا لبنان باید در اشغال رژیم صهیونیستی قرار گیرد و ضمیمه ی خاک این کشور شود. بلندی های جولان سوریه نیز در سیاست منطقه ای اسرائیل جایگاه ویژه ای داشت به طوری که هوارس مئیر کالین در کتاب خود با عنوان “صهیونیسم و سیاست جهانی” چنین بیان می دارد: آینده ی تمامی فلسطین در چنگ کشوری است که سلطه ی خود را بر رودخانه های لیطانی، یرموک، و سرچشمه های رودخانه ی اردن، گسترش داده باشد.اسرائیل که درصدد گسترش سرزمین خود بود به لحاظ استراتژیک به بلندی های جولان بسیار نیاز داشت. به همین دلیل در سال ۱۹۵۰ میلادی اقدام به خشکاندن دریاچه ی “الحوله” و اراضی اطراف آن کرد و این اراضی را به اسرائیل الحاق نمود و اعراب این منطقه را اخراج کرد این امر موجب اعتراض سوریه شد و کار به شورای امنیت رسید ولی نتیجه ای حاصل نگردید.
پس از خشکاندن دریاچه ی “الحوله” اسرائیلی ها در سال ۱۹۵۳ شروع به اجرای پروژه ی احداث یک نیروگاه برق آبی در کنار پل “بنات یعقوب” واقع در شمال دریاچه ی طبریه کردند. برای این منظور باید بخشی از آب های رودخانه ی اردن واقع در دریاچه های الحوله و طبریه از مسیر اصلی منحرف می شد و در خدمت این پروژه قرار می گرفت. اسرائیل برای کامل کردن پروژه ی خود که آن را “پروژه ی ملی آب ها” نامگذاری کرده بود و هدف آن منحرف کردن تمامی آب های رودخانه ی اردن به سمت اسرائیل بود. در پی آن اعراب در اقدامی تلافی جویانه در کنفرانس سران عرب در سال ۱۹۶۴ که در قاهره تشکیل شد، تصمیم گرفتند که از مسیر بالا دست تر مسیر آب ها را به سوریه و اردن منحرف سازند. هنگامی که این پروژه ی عربی وارد مرحله ی اجرایی شد اسرائیل در سال های ۱۹۶۴ و ۱۹۶۵ برای به تعطیلی کشاندن و محال نشان دادن اجرای این پروژه تاسیسات و ماشین آلات این پروژه را در جولان بمب باران هوایی کرد. مفسر معروف اسرائیلی “اوری افنیری” رابطه موجود میان اجرای پروژه ی عربی و اشغال جولان را چنین تفسیر کرد: “با کمی تامل و نگاهی به گذشته یقین حاصل می کنیم که این پروژه، علت گسترش دامنه ی تشنج در روابط موجود میان ما و سوریه که به نوبه ی خود و سرانجام سرآغاز جنگ شش روزه منتهی شد. نباید فراموش کنیم که برای کارشکنی در عملیات تغییر مسیر آب نهر ها چاره ای جز استفاده از نیروی هوایی نداشتیم. می توانیم بگوییم که حتی اگر جنگ شش روزه به علت محاصره در سینا به وقوع نمی پیوست؛ در صورتی که پروژه ی تغییر مسیر نهرهای رودخانه ی اردن به اتمام می رسید نهایتا مجبور به شروع جنگ علیه سوریه می شدیم… لذا برای همه ی کسانی که معتقداند با پس دادن جولان به صلح خواهیم رسید، باید روشن باشد که باید مساله سلب منابع آب ها از اسرائیل را در محاسبات خود فراموش نکنند… بودن جولان در دست سوری ها به منزله ی این است که انتخاب تصمیم گیری نسبت به منابع آب ها به آن ها واگذار شود.»^[۱۱۳]
باید گفت اسرائیل که در آرزوی اشغال جولان بود در جنگ شش روزه ۱۹۶۷ به آرزوی دیرینه ی خود رسید.اصولا مبنای تفکر سران صهیونیست در منطقه و برخورد آن ها با کشورها الهام گرفته از کتاب تورات است. چرا که در تورات چنین آمده است: « هرگاه به سوی شهری روان شدی و قصد جنگ با آن را داشتی پس صلح را بر آنان عرضه کن، اگر صلح را پذیرفتند و راه را بر تو گشودند، پس می توانی همه ی مردم موجود در آن را به بندگی و بردگی خویش گیری و اگر با تو از در صلح در نیامده و به جنگ برخاستن، پس آن ها را محاصره کن و اگر خداوند آن ها را به دست از میان برداشت، همه ی مردان آن را از دم تیغ بگذران، اما در مورد زنان، اطفال و چهارپایان و هرچه در شهر وجود دارد، همه غنیمت تو خواهد بود. از درخت زیتون دشمنانت که خدا روزی تو قرار داده بخور و چنین کن در مورد همه ی شهرهای بسیار دور که از شهرهای این امم نیست و در شهرهای این مردم که خداوند به تو عطا کرده است، حتی یک نفر از آن ها را باقی نگذار.»^[۱۱۴]
البته رژیم صهیونیستی در سیاست گذاری های خود از مکاتب مختلف نیز سود برده است. به عنوان نمونه می توان گفت که اسرائیل در اجرای سیاست های منطقه ای خود از مکتب نظامی آلمان که سیاست گام به گام در تحقق اهداف است، نیز بهره جسته است بدین صورت که « اسرائیل برای رسیدن به هدف خود از یک روش تدریجی بهره می گیرد که او را از برانگیختن افکار عمومی جهان دور نگه دارد. اسرائیل پس از اعلان یک هدف نزدیک برای خود، طوری وانمود می کند که گویی هدف دیگری جز آن نیست اما بلافاصله پس از رسیدن به آن هدف نزدیک، در جهت کسب هدف بعدی و بر اساس طرح استراتژی کلی پیش می رود. اسرائیل این شیوه را از هیتلر اقتباس نموده است. وی نیز در این زمینه پیروزی های چشمگیری به دست آورد. بدین ترتیب که هر هدفش را هدف اول و آخر می نمود.»^[۱۱۵]
البته شایان ذکر است که رژیم صهیونیستی زمانی این سیاست را اقتباس نمود و به کار گرفت که با مقاومت کشورهای عربی مواجه شد.در کل می توان گفت مراحل سیاست توسعه طلبانه ی صهیونیسم را چهار اصل بنیان می نهد:

1. 1. ارزیابی واقعی شرایط برای برآورده ساختن خواسته ی جنبش صهیونیسم.( یعنی عوامل مختلف و توان ذاتی صهیونیسم، دقیقا ارزیابی شده و با در نظر گرفتن زمان، بین نتیجه ی اندکی که امروز می توان به دست آورد و سود بزرگ تری که حصول آن مستلزم گذشت زمان بیشتری است دست به انتخاب زده می شود.)

1. 1. انعطاف پذیری: مقدم داشتن اصل بر فرع یا مقدم داشتن هدف بر وسیله و یا شکل دادن وسایل موجود و فن بهره برداری از وقایع و امکانات در راستای هدف مطلوب.

1. 1. عدم بازگشت، که کمترین خواست صهیونیسم تحت هر شرایطی است.اگرچه در بسیاری از موارد اصل عدم بازگشت با دو اصل بالا در تعارض است اما فعالیت اصلی رژیم صهیونیستی در تمامی مراحل مگر به ندرت اصل عدم بازگشت می باشد.

1. 1. بعد از این که جنبش صهیونیسم به هدفی از سلسله اهداف خود رسید به سوی مرحله ی بعدی گام برمی دارد.

در کل باید گفت همان طور که ذکر شد، اسرائیل در سال های اولیه ی تاسیس خود به دنبال آرمان از قبل تعیین شده بود ولی بعد از تشکیل رژیم صهیونیستی و جنگ ۱۹۴۸ با اعراب و مقاومت سرسختانه ی اعراب به تدریج اسرائیل به تغییردر سیاست های خود پرداخت. از حیث نظری امنیت اسرائیل در پرتو “طرح دفاعی – امنیتی غرب در خاورمیانه” شکل می گیرد و اسرائیل حداکثر تلاش خود را می نماید تا به هر نحوی که شده در این طرح جایگاه درخوری را کسب کرده و به این ترتیب، اقدامات امنیتی خود را تقویت نماید و از سوی دیگر« از حیث عمل نیز در فاصله ی ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۴ تحولات عمده ای در اسرائیل آن هم در سطح سیاست گذاران و رهبران ایدئولوژیک نظام رخ می دهد که از انتقال این نظام از ” گفتمان ایدئولوژیک محور” به “گفتمان امنیت محور” تغییر سیاست های رسمی اسرائیل حکایت می کند.»^[۱۱۶]با توجه به مسائل مطرح شده، اسرائیل پس از مواجه شدن با خشم جهان عرب و در انزوا دیدن خود ابتدا به فکر یک حامی بزرگ فرامنطقه ای افتاد.به همین دلیل روابط بسیار نزدیکی بین ایالات متحده ی امریکا و اسرائیل برقرار شد.
می توان گفت «در دوره ی ترومن ما شاهد نگرش های متفاوتی نسبت یه سیاست خارجی در قبال اسرائیل هستیم، ایالات متحده که از دوره ی ویلسون به بعد دیگر به مرحله ی جدید برون گرایی و به رسوم و آداب بین المللی وارد شده بود… درگیری و مشکلات حل نشده ی اعراب و یهودیان در فلسطین، فعالیت های سیاسی صهیونیست ها در راستای تشکیل یک دولت ملی، رو به زوال رفتن امپراطوری بریتانیا طی جنگ جهانی یکم و دوم از سویی دیگر، مطرح شدن ایالات متحده به عنوان یک قدرت برتر، رهبران اسرائیل را بدین سمت سوق داد که برای عملی ساختن اهداف و حفظ امنیت اسرائیل و دریافت کمک های مختلف باید خود را به یک کشور قدرتمند پیوند دهند. در واقع جهت گیری بن گوریون به سوی آمریکا از اواسط جنگ جهانی دوم، به منزله ی سیاسی سازمان یافته و منظم آغاز شد و صهیونیست های مقیم آمریکا نیز به عنوان لابی یهودی، نقش سازنده ای را در این باره ایفا کردند.»^[۱۱۷]البته رژیم صهیونیستی هم برای ایالات متحده اهمیت فراوانی دارد. به عنوان مثال “آرچیبالد” وابسته ی نظامی ارشد آمریکا در اسرائیل در ۱۴ ژانویه ی ۱۹۴۹ در یک سند محرمانه به پنتاگون گزارش می دهد: «باید با تمام توان برای جلب دوستی اسرائیل تلاش کنیم، به نظر می رسد این ملت کوچک دارای امکانات بزرگی است. اسرائیل مسلما مهم ترین کشور خاورمیانه خواهد بود. در این منطقه اسرائیل همان کشوری است که باید از ان حمایت کنیم.»^[۱۱۸]
البته در مورد روابط استراتژیک اسرائیل و آمریکا در بخش آخر همین فصل به تفصیل سخن خواهیم گفت و در اینجا به همین مقدار بسنده می کنیم که اتحاد با ابرقدرت جهانی یکی از سیاست های اسرائیل بوده است.
یکی دیگر از مهم ترین سیاست های منطقه ای اسرائیل که سرمایه گذاری بسیاری هم روی آن انجام شد، اتحاد با کشورهای پیرامون جهان عرب است. چراکه اسرائیل به دنبال چند جنگ با کشورهای عربی تمامی این کشورها را در مقابل خود می دید و احساس انزوا می کرد بدین ترتیب سعی کرد با کشورهای پیرامونی جهان عرب از جمله ایران، ترکیه و اتیوپی روابط استراتژیک و حسنه ای برقرار کند.
هرچند که بن گوریون این ایده، یعنی دکترین محورهای پیرامون را عملی کرد اما مطرح کننده ی اصلی این تفکر “ریون شیواه” از کارشناسان وزارت خارجه ی اسرائیل بوده است. او درصدد ایجاد این تصور در منطقه و بلکه در سطح جهانی بود که خاورمیانه یک منطقه ی منحصرا عربی یا اسلامی نیست بلکه منطقه ای دارای مذاهب، نژادها، فرهنگ ها و ملیت های مختلف است به طوری که اگر ساکنین غیر عرب مانند ترک ها، ایرانی ها، یهودی ها و کردها را مورد نظر قرار دهیم تعدادشان بیشتر از عرب های خاورمیانه خواهد شد. در راستای همین تفکر، رژیم صهیونیستی سعی در ایجاد روابط استراتژیک با ایران در دوره ی پهلوی داشت، این کار به سهولت هرچه تمام تر میسر شد چرا که هردوی این کشورها با آمریکا نیز رابطه ای عمیق داشتند به همین دلیل می توان گفت نقش ایالات متحده ی آمریکا در گسترش روابط ایران واسرائیل بسیار حائز اهمیت است. برای آشکار شدن بیشتر این موضوع به طور مختصر روابط خارجی ایران و ایالات متحده ی آمریکا را مورد بررسی قرار می دهیم تا میزان نفوذ ایالات متحده در سیاست خارجی، داخلی و منطقه ای ایران در دوره ی پهلوی دوم مشخص شود.
روابط ایران و آمریکا پس از اشغال ایران در جنگ جهانی دوم وارد مرحله ی جدیدی شد چراکه در دی ماه ۱۳۲۱ (۱۹۴۳) تعداد نیروهای آمریکایی مستقر در ایران به سی هزارنفر رسید این نیروها به عنوان فرماندهی خلیج فارس زیر نظر ژنرال دونالد کونالی بودند و ستاد آن ها در امیرآباد قرار داشت. البته ایران مکررا به حضور نظامیان آمریکا که بدون هیچ مذاکره و قراردادی در ایران بودند اعتراض می کرد و حتی از آمریکا خواست به پیمان اتحاد سه گانه ی ایران و شوروی و انگلیس بپیوندد اما آمریکا قبول نکرد. در پنج آذر ۱۳۲۲ (۱۹۴۳) موافقت نامه ای بین محمد ساعد نخست وزیر و لوییس دریفوس سفیر آمریکا در ایران به امضا رسید. طبق ماده ی هشت این قرارداد تاکید شده بود که اعضای هیات آمریکایی که به عنوان مستشار نظامی به ایران خواهند آمد نسبت به تمام افسران ایرانی ژاندارمری در هر درجه ای که باشند ارجحیت دارند. همچنین در این قراداد آمده بود که رئیس هیات آمریکایی ریاست اداره ی ژاندارمری را در دست خواهد داشت و طبق قانون تعیین، ترفیع و تنزل رتبه یا اخراج هر کارمند ژاندارمری از اختیارات انحصاری رییس هیات امریکایی است. این قرارداد به “موافقت نامه ی کنمیش” معروف بود.
با توجه به نفوذ روزافزون ایالات متحده در ایران و در پی افزایش قدرت این کشور بعد از جنگ جهانی دوم، آمریکا برای تخلیه ی نیروهای شوروی از ایران به این کشور فشار آورد. همچنین سفیر آمریکا در تهران به دولت ایران اطلاع داد که چنانچه ایران به شورای امنیت علیه شوروی شکایت نکند انتظار دریافت کمک را باید به فراموشی بسپارد. در همین زمینه جیمز برنس وزیر امور خارجه ی آمریکا از شوروی می خواهد نیروهایش را از ایران تخلیه کند و سرانجام در اسفند ماه ۱۳۲۴ (۱۹۴۶) حسین علاء سفیر ایران در امریکا، با حمایت آمریکا، از شوروی به شورای امنیت سازمان ملل شکایت کرد و در پی مذاکرات قوام – سادچیکف و فشار پرزیدنت ترومن و نیز اعزام رزم ناو میسوری به بهانه ی برگرداندن جسد سفیر ترکیه در آمریکا سرانجام شوروی در سال ۱۹۴۶ نیروهایش را از ایران خارج کرد.
ترومن که استراتژی سد نفوذ را در برابر شوروی انتخاب کرده بود در دی ماه ۱۳۲۷ (۱۹۴۹) به مناسبت آغاز دوره ی جدید ریاست جمهوری اش سخنرانی مفصلی انجام داد و در آن دکترین جدیدی به نام “اصل چهار” را اعلام کرد که بر طبق آن ایالات متحده مصمم است کمک های فنی به کشورهای توسعه نیافته را گسترش دهد. هدف این استراتژی جلوگیری از نفوذ افکار کمونیستی در بین کشورهای جهان سومی و توسعه نیافته بود.
در همین راستا در خرداد ۱۳۲۹ (۱۹۵۰) دکترین اصل چهار ترومن به صورت یک قانون درباره ی توسعه ی بین المللی به تصویب کنگره ی آمریکا رسید و ایران نخستین کشور برای اجرای اصل چهار انتخاب شد چراکه به واسطه ی داشتن مرزهای طولانی با شوروی که مهم ترین رقیب آمریکا بود برای ایالات متحده اهمیت بسیاری داشت. در طی این دوران روابط ایران و آمریکا بسیار نزدیک بود ولی با روی کار آمدن دولت ملی گرای دکتر مصدق و اتخاذ سیاست موازنه ی منفی (عدم تعهد) اوضاع دگرگون شد. و از سوی دیگر با روی کار آمدن آیزنهاور جمهوری خواه به عنوان رئیس جمهور و جان فوستر دالس به عنوان وزیر امور خارجه این گروه ضمن انتقاد از استراتژی سد نفوذ ترومن و اعلام استراتژی جدید بر اساس نظریه ی مک کارتیسم، استراتژی انتقام گسترده (بازدارندگی فراگیر) را اعلام کردند و گفتند که نه تنها سیاست مهار شوروی بلکه سیاست عقب راندن و نابودی کمونیسم در هر نقطه از جهان باید دنبال شود و سیاست آمریکا در قبال شوروی باید تهاجمی شود. سران کاخ سفید با چنین نگرشی وقتی دیدند دارند ایران را از دست می دهند و منافع آن ها به خطر افتاده است با مدیریت سازمان سیا و همکاری انگلیس طرح براندازی دولت مصدق با نام رمز “آژاکس” بر عهده ی ” کرمیت روزولت” قرار گرفت و این کودتا در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با موفقیت به اجرا درآمد و محمد رضا شاه پهلوی به کرمیت روزولت در همین ارتباط چنین می گوید: « من تاج و تختم را مدیون خداوند، ملتم، ارتشم و شما هستم.»
بعد از کودتای ۲۸ مرداد و برکناری دولت مصدق روابط رژیم پهلوی و ایالات متحده ی آمریکا روز به روز گسترش یافت و ایران عملا به کشورهای حامی و تابع آمریکا در جهان دو قطبی آن روز پیوست و به همین دلیل ایران در سال ۱۳۳۴ به پیمان بغداد می پیوندد. انگلیس، عراق، ترکیه و پاکستان از اعضای پیمان بغداد بودند ولی آمریکا برای جلوگیری از تحریک شوروی به این پیمان نمی پیوندد. با انعقاد پیمان بغداد به نوعی محاصره ی کشورهای بلوک شرق کامل می شد چراکه پیمان بغداد (سنتو) در حقیقت کامل کننده ی ناتو و سیتو (آسیای جنوب شرقی) بود.
طی این سال ها ایران کاملا در راستای اهداف و سیاست های امنیتی و منطقه ای دولت جمهوری خواه ژنرال آیزنهاور گام برمی داشت ولی در آبان۱۳۳۹ (۱۹۶۰) مردم آمریکا به عمر هشت ساله ی دولت آیزنهاور خاتمه دادند و جان اف کندی دموکرات رییس جمهور امریکا شد.
کندی با توجه به شکست انحصار اتمی آمریکا و وقوع موج ملی گرایی و برخی مسایل دیگر اعلام کرد که تنها با حمایت نظامی از رژیم های موافق آمریکا نمی توان آن ها را حفظ کرد، بلکه باید اصلاحات اقتصادی در این کشور ها به اجرا درآید. در همین راستا کندی استراتژی انتقام گسترده در مقابل شوروی را دیگر مناسب نمی دید و “استراتژی واکنش انعطاف پذیر”را اعلام نمود که بر مبنای کتاب شیپور نامطمئن اثر ژنرال ماکسول تیلور بود. از سوی دیگر کندی برای کشورهای جهان سوم و امریکای لاتین استراتژی “اتحاد برای پیشرفت” را مطرح کرد تا از نفوذ کمونیست در جوامع جهان سوم جلوگیری کند. البته مبتکر این طرح والت روستو جامعه شناس آمریکایی و مشاور کندی بود. در راستای استراتژی جدید آمریکا، در خرداد ۱۳۴۰(۱۹۶۱) از تنش بین دو ابرقدرت آمریکا و شوروی کاسته و با عقد قرارداد منع آزمایش هسته ای در مرداد ۱۳۴۲ (۱۹۶۳) دوران تنش زدایی بین این دو ابرقدرت شروع شد و روابط سیاسی آن ها بهبود یافت؛ بالتبع نزدیکی بین دو ابرقدرت بر سیاست های کشورهای متحد آن ها نیز تاثیر مستقیم داشت. در همین راستا محمدرضا شاه استراتژی سیاست مستقل ملی را مطرح کرد و به پیروی از آمریکا روابطش را با شوروی بهبود داد و حتی به شوروی سفر کرد.
کندی پس از ورود به کاخ سفید نیروی کاری وِیژه ای برای امور ایران ایجاد کرد که سرپرستی ان را بر عهده ی دستیار امور خارجه آمریکا فیلیپس تالبوت گذاشت. این نیروی ویژه پس از انجام بررسی ها، توصیه کرد که از دولت امینی حمایت شود و کمک اقتصادی آمریکا به ایران افزایش یافته و رهبران ایران تشویق شوند تا اصلاحات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی انجام دهند.
در راستای استراتژی کندی برای اصلاحات در کشورهای جهان سوم و با توجه به فشار دولت او بر شاه، اصلاحات ارضی در ایران نیز آغاز شد. تقسیم زمین میان دهقانان پیش از این در برزیل و آرژانتین نیز اجرا شده و در فرونشاندن جنبش های اعتراضی نتایج موفقی به دست آورده بود زیرا کمونیست ها بیشتر در میان کارگران و دهقانان تبلیغ می کردند. از این رو در اسفند ماه ۱۳۴۰ اولین سند مالکیت به کشاورزان منطقه ی پیشاهنگ مراغه داده شد. تصویب لایحه ی انجمن های ایالتی و ولایتی و همچنین انقلاب سفید شاه را نیز باید در راستای همین سیاست کندی توصیف کرد که با مخالفت امام خمینی نیز مواجه شد. در تاریخ یکم آذرماه ۱۳۴۲ (۱۹۶۳) کندی ترور شد و این امر باعث شد محمدرضا شاه از شر دخالت های کندی و فشار او برای انجام اصلاحات دیگر، خلاص شود.
بعد از کندی، لیندون جانسون که با محمدرضا دوستی نزدیکی هم داشت رییس جمهور شد. او با توجه به درگیر بودن آمریکا در جنگ ویتنام فرصت چندانی برای دخالت در امور ایران پیدا نکرد.
در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸) ریچارد نیکسون رییس جمهور آمریکا شد او نیز دوست قدیمی محمدرضا شاه بود و در زمان کودتای ۲۸ مرداد معاونت آیزنهاور را بر عهده داشت. این ها باعث شد که روابط ایران و امریکا بیش از پیش گسترش یابد.
دکترین نیکسون و معاون او هنری کسینجر که بعدها وزیر امور خارجه شد، به “دکترین نیکسون یا استراتژی منطقه ای کسینجر” معروف شد. براساس این استراتژی کمونیسم به نوعی پذیرفته می شود ولی باید برتری ایالات متحده نیزحفظ شود و همچنین آمریکا با به کارگیری دولت های متحد خود در مناطق مختلف دنیا، به مقابله با کمونیسم بپردازد. در راس این برنامه ایران قرار داشت، چرا که ایران با شوروی هم مرز بود و اهمیت دو چندانی می یافت. در همین راستا تسلیحات بسیار پیشرفته و به مقدار فراوان به ایران فروخته شد البته نه مانند قبل به صورت کمک نظامی یا بلاعوض بلکه در مقابل دلار های نفتی ایران نیز به امریکا سرازیر می گردید.
اجرایی شدن این سیاست نیکسون، بدین ترتیب در سخنان محمدرضاشاه مشهود است: «این مطلب دیگر غیر منصفانه و غیر عملی است که هر کشوری هنگامی که به مشکل برخورد کرد تلگرافی به واشنگتن بفرستد که خواهشمندیم به ما کمک کنید. به عقیده ی من اولا ایالات متحده دیگر قادر با انجام چنین کاری نیست و ثانیا این درخواست کمک خجالت آور است و ثالثا می تواند موجب برخورد با یک ابرقدرت دیگر شود. بنابراین ما می خواهیم از این وضعیت بیرون بیاییم.»
روابط حسنه ی ایران و امریکا یا به تعبیر مارک گازیوروسکی “دولت دست نشانده” بیش از پیش ادامه یافت و در دوران کارتر نیز وضع به همین منوال بود به طوری که
کارتر در سفر به ایران ایران را جزیره ی ثبات اعلام کرد و گفت: نظریات ما در مسایل مربوط به امنیت نظامی متقابل با هیچ کشوری به اندازه ی ایران نزدیک نیست و من نسبت به هیچ رهبری مانند شاه ایران این همه احساس حق شناسی عمیق و دوستی صمیمانه ندارم.
بدین ترتیب به نظر می رسد کاملا آشکار است که سیاست های منطقه ای ایران در دوره ی پهلوی دوم در راستای استراتژی خاورمیانه ی آمریکا بود و با توجه به وجود روابط عمیق استراتژیک بین آمریکا و اسرائیل که در بخش پایانی همین فصل به طور مفصل به آن خواهیم پرداخت ایران نیز مسلما روابط بسیار حسنه ای با اسرائیل داشت یا به عبارت دیگر می توان گفت مهم ترین کشور هدف در دکترین محورهای پیرامون کشور ایران بوده است.
در همین راستا وقتی که ایالات متحده، کشورهای منطقه را تشویق می کرد که در امور امنیتی با همدیگر همکاری کنند و اسرائیل را نیز در جریان بگذارند، سپهبد تیمور بختیار، نخستین رئیس ساواک به پاریس رفت و خواستار ملاقات با “یعقوب تسور” سفیر اسرائیل در فرانسه شد. او این تقاضا را از طریق دکتر صادق صدریه دبیر اول سفارت ایران به عمل آورد. «در این ملاقات بختیار از ارتش اسرائیل و پیروزی هایش در جنگ با مصر ستایش کرد و نگرانی خود را از اقدامات ناصر در پی بی ثبات کردن خاورمیانه ابراز داشت و به نام شاه پیشنهاد همکاری و مبادله ی اطلاعات در امور امنیتی کرد. دولت اسرائیل از این پیشنهاد استقبال نمود و بن گوریون آن را فتح بابی برای همکاری گسترده تر سیاسی بین دو کشور در قاره ی آسیا دانست»^[۱۱۹]
در پیوند مستحکم بین آمریکا و ایران و اسرائیل متغیرها و عوامل گوناگونی مطرح بود به عنوان مثال باور محمد رضا شاه مبنی بر نفوذ یهود در آمریکا آن قدر قوی بود که وی رابطه خوب و نزدیک با اسرائیل را لازمه ی داشتن روابط مناسب و اعمال نفوذ در آمریکا می دانست. به طوری که وقتی ژنرال هرکابی در سفر به ایران با شاه ملاقات کرد « شاه در این دیدار خواستار شد که اسرائیلی ها با نفوذی که در واشنگتن دارند سعی کنند حقایق منطقه ای را به آمریکایی ها بفهمانند، شاه افزود آمریکایی ها نیاز ایران را به جنگ افزار و کمک مالی دست کم می گیرند و تلویحا از وی خواست که در این باره به رئیس جمهور آمرکا فشار آورند.»^[۱۲۰]
از سویی دیگر اسرائیل نیز از گسترش روابط با ایران به دنبال اهداف خاصی بود مثلا برای سران صهیونیست کاملا بدیهی بود که ماشین جنگی اسرائیل بدون نفت قادر نبود سه جنگ مهم با اعراب را با موفقیت پشت سر بگذارد و این نقت را دولت ایران تامین می کرد. از سوی دیگر یکی از دلایل مهم و اساسی و شاید مهم ترین دلیل گرایش اسرائیل به سمت ایران این مسئله ی حیاتی بود که اسرائیل به صورت رسمی و قانونی از سوی ایران به رسمیت شناخته شود تا بدین وسیله اسرائیل هویت خاورمیانه ای پیدا کند. در واقع در روان سیاسی سران صهیونیست این ترس وجود داشت که مسایل سیاسی منطقه به مساله ای اساسی در حد یک خصومت منطقه ای و مذهبی تبدیل نشود بلکه یک درگیری نظامی – محلی بر سر تصرف مقداری زمین تلقی گردد. به همین دلیل برقراری روابط حسنه با ایران و ترکیه، تضمین کننده ی این واقعیت بود که اسرائیل می تواند به راحتی با مسلمانان همزیستی داشته باشد و مناسبات دوستانه ی شاه با اسرائیل نشان می داد که مخالفت با اسرائیل در منطقه عمومیت ندارد و به مرور زمان حتی ممکن است دیدگاه اعراب نیز تغییر کند.
بدین ترتیب باید گفت منافع ایران، اسرائیل و امریکا از دیدگاه خودشان به هم گره خورده بود و بالتبع در راستای همین امر به همکاری با یکدیگر می پرداختند همان طور که قبلا بیان شد سیاست های منطقه ای اسرائیل در سال های ابتدایی ایدئولوژیک محور بود ولی بعد از وقوع چندین جنگ در سال های ۱۹۴۸، ۱۹۵۶، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ این رژیم به تدریج تغییر سیاست داد چرا که در این برهه از زمان و در شرایطی که اسرائیل خود را در مواجهه با جهان عرب می دید، بیش از هر چیز از انزوا و آسیب پذیری احساس خطر می کرد و بالتبع نخستین هدف اسرائیل شکستن دیوار انزوا و یافتن متحدانی در خاورمیانه و حتی در بین کشورهای عربی بود و از سویی دیگر احساس آسیب پذیری، سیاست های منطقه ای اسرائیل را از گرایش ایدئولوژیک محور به سوی گرایش امنیت محور سوق داد تا جایی اسرائیل پیروی از مکتب نظامی آلمان که همان سیاست گام به گام بود را موثرتر دید.
نگاه ایدئولوژیک محور سران صهیونیست در سال های ابتدایی ناشی از یک نگاه واقع بینانه به موضوع بود چرا که آن ها خود می دانستد چه کاری در حق مردم فلسطین انجام دادند و چگونه سرزمین آن ها را غصب کرده اند به همین دلیل چندان به دنبال صلح نبوده و در پی برآوردن آرمان های خود بودند و این بی انگیزگی اعراب برای صلح در بیان بن گوریون نمایان شده است که:« اگر من یک رهبر عرب بودم هرگز وجود اسرائیل را نمی پذیرفتم. این طبیعی است ما سرزمین آن ها را گرفتیم. »^[۱۲۱]
باید گفت رهبران اسرائیلی اهداف استراتژیک بلند مدت دولت یهودی را با درک کامل ضعف کوتاه مدت اسرائیل تعیین کرد. بدین معنا که هرچند دولت اسرائیل نمی تواند امید داشته باشد که صلح را به اعراب تحمیل کند اما می تواند تلاش کند نیات تهاجمی رقبا و دشمنانش را بارها و بارها خنثی کند تا در نهایت اثر پیروزی های پی در پی اسرائیل، اعراب را وادار به پذیرش موجودیت اسرائیل کند. البته این واقعیت نیز به اسرائیل فهمانده شد که آرزوی توسعه ی سرزمینی چندان میسر نیست و باید با اعراب کنار بیاید. البته بعضی از سران عرب از همان ابتدا به نوعی دست دوستی به سوی اسرائیل دراز کردند. این امر را گلدامایر در کتاب خود به نام “کینه” چنین بیان می دارد: “دو بار با ملک عبدالله، پادشاه اردن ملاقات کردم عبدالله مرد جذابی بود و دوست داشت به اصل مطلب بپردازیم. او گفت که به هیچ وجه در تهاجم عربی نسبت به شما شرکت نخواهیم کرد. ما همیشه با هم دوست خواهیم بود.»^[۱۲۲]
همانطور که بیان شد علی رغم چنین دوستی هایی بین اسرائیل و برخی دولت های عرب، اسرائیل بعد از چند جنگ با تغییر سیاست خود به سمت “امنیت محور” در صدد صلح با اعراب برآمد. البته در این تغییر نگرش اسرائیل دو عامل موثر بودند:

از طرفی مستفاد از بند ۱ ماده ۵ کنوانسیون هامبورگ متصدی مکلف است کلیه اقدامات لازم و معقول جهت جلوگیری از وقوع حوادث و وقایعی که منجر به ایجاد خسارت، تلف، کسری و تاخیر در تحویل می شود را انجام دهد و در صورت وقوع حادثه نیز هرگونه اقدام لازم جهت جلوگیری از اثرگذاری و تشدید وقایعی که باعث ایجاد خسارت و تلف و کسری و تاخیر در تحویل می شود می باشد. ^[۱۷۷]
دلیل عدم قید جزئیات مربوط به وظایف متصدی حمل ناشی در کنوانسیوان هامبورگ را می توان ناشی این امر دانست که مبنای مسئولیت متصدی حمل “فرض تقصیر” یا “خطای مفروض” گذاشته شده است اگر چه در بعضی موارد این قاعده تغییر کرده است.^[۱۷۸] امری که در بخش پایانی کنوانسیون هامبورگ مورد تاکید نویسندگان و کشورهای عضو این کنوانسیون قرار گرفته است.^[۱۷۹] البته بین حقوقدانان در خصوص اینکه مبنای مسئولیت متصدی حمل در کنوانسیون هامبورگ “فرض تقصیر” است یا “فرض مسئولیت” اختلاف نظر وجود دارد.
تفاوت “فرض مسئولیت” با “فرض تقصیر” در این است که در فرض تقصیر همین که متصدی اثبات نماید که تقصیری از طرف وی رخ نداده است باعث معافیت وی می شود در حالکیه در “فرض مسئولیت” تنها وقتی می تواند از مسئولیت خلاص شود که اثبات نماید حادثه خارجی که دفع آن از عهده وی خارج بوده موجب خسارت شده است و صرف منتسب نبودن خسارت به فعل یا ترک فعل وی باعث معافیت او از مسئولیت نمی شود.^[۱۸۰]
۴-۱-۱-۴- وظایف و تعهدات متصدی حمل در کنوانسیون روتردام
در کنوانسیون روتردام تلاش شده است تا وظایف و تعهدات متصدی حمل و اشخاص وابسته به وی و فرستنده و اشخاص وابسته به وی به صورت جزئی و تشریحی و کاملتری نسبت به کنوانسیون لاهه^[۱۸۱] ذکر شده و میزان مسئولیت هر کدام از آنها در کنار دیگری (از نظر تضامنی و اشتراکی یا تساهمی بودن آن) تعیین گردد. در این کنوانسیون تعهدات و وظایفی به شرح ذیل برای متصدی حمل در نظر گرفته شده است:^[۱۸۲]

۱- انجام صحیح و دقیق دریافت، بارگیری، جابجائی، چیدمان (صفافی)، حمل، نگهداری، مراقبت، تخلیه و تحویل دادن کالا.^[۱۸۳]
۲- صدور “سند حمل کتبی” (غیرقابل انتقال یا قابل انتقال) یا “سند حمل الکترونیکی” (غیرقابل انتقال یا قابل انتقال) بنا به درخواست فرستنده یا فرستنده اسنادی.^[۱۸۴]
۳- ذکر جزئیات مربوط به کالا در “سند حمل کتبی” یا “سند حمل الکترونیکی” .^[۱۸۵]
۴- امضاء “سند حمل کتبی” یا امضاء الکترونیکی “سند حمل الکترونیکی” توسط متصدی حمل یا اشخاص ذیسمت از طرف ایشان.^[۱۸۶]
۵- همکاری در تامین اطلاعات و آموزش های مربوط به محموله.^[۱۸۷]
۶- حرکت دادن کشتی در مسیر متعارف و جلوگیری از انحراف از مسیر.^[۱۸۸]
۷- تامین قابلیت دریانوردی کشتی قبل و در شروع سفر تا انتهای سفر بصورت مستمر.^[۱۸۹]
۸- تامین و حفظ کارکنان و خدمه کشتی از ابتدای سفر تا انتهای آن.^[۱۹۰]
۹- تامین تجهیزات لازم برای کشتی و حفظ آن تا پایان سفر.^[۱۹۱]
۱۰- مناسب و ایمن سازی قسمت هایی که کالا در آن حمل می شود قبل و در شروع سفر تا انتهای آن سفر. ^[۱۹۲]
۱۱- مناسب سازی و ایمن سازی بارگنجی که کالا در آن حمل می شود، قبل و شروع و تا پایان سفر (در صورتیکه این بارگنج توسط متصدی حمل تهیه و در اختیار فرستنده گذاشته شده باشد).^[۱۹۳]
۱۲- تحویل دادن کالا در زمان مقرر به ذینفع.^[۱۹۴]
۴-۱-۲- متصدی حمل ثانوی
در کنوانسیون لاهه تنها از متصدی حمل نام برده شده است در صورتیکه در امر حمل و نقل بین المللی در اغلب موارد علی الخصوص در حمل و نقل ترکیبی چندین متصدی حمل جهت حمل محموله بصورت متوالی با یکدیگر در ارتباط می باشند. همچنین ممکن است کسی که تحت عنوان متصدی حمل بارنامه دریایی را صادر نموده است حمل و نقل کننده فیزیکی و واقعی نباشد. در این موارد معمولا موضوع مسئولیت متصدیان حمل متوالی به امری پیچیده تبدیل می شود و قوانین داخلی کشورها نیز مانع مهمی در سر راه طرح ادعا علیه متصدیان حمل بعدی می باشد. کنوانسیون لاهه و پروتکل های اصلاحی آن نه به متصدیان حمل غیر اصلی اشاره نموده است و نه قاعده ای در خصوص آنها وضع نموده و نه مسئولیتی برای آنها مقرر نموده اند اگر چه می توان این اشخاص را تحت عنوان کلی نماینده یا عامل مشمول قواعد و مقررات کنوانسیون لاهه قرار داد.
در کنوانسیون هامبورگ با توجه به گسترش حمل و نقل بین المللی و شیوع حمل و نقل های ترکیبی بصورت صریح به این موضوع پرداخته شده است. در این کنوانسیون در ابتداء در بند ۲ ماده ۱، “متصدی حمل ثانوی” (یا عملی)^[۱۹۵] تعریف شده است. به موجب این بند متصدی حمل ثانوی کسی است که حمل کالا کلا را یا جزئا و از طرف متصدی حمل اصلی به عهده می گیرد.
از جمع بندهای ۱ و ۲ و ۴ ماده ۱۰ چنین بر می آید که تمام مسئولیت هایی که در دوره حمل طبق ماده ۴ برای متصدی حمل اصلی تعیین شده است وقتی عملیات حمل جزئا یا کلا توسط شخص دیگری (از جمله متصدی حمل ثانوی) انجام می شود نیز به عهده شخص اخیر می باشد. البته طبق بند ۲ ماده ۱۱ این کنوانسیون مسئولیت متصدی حمل اصلی نافی مسئولیت متصدی حمل ثانوی در قبال اعمال خود، کارکنان و نمایندگانش نمی باشد. مسئولیتی که با توجه به بندهای ۴ و ۵ ماده ۱۰ این کنوانسیون به همراه متصدی حمل اصلی، تضامنی و مشترک می باشد و به نظر می رسد تعیین مسئولیت تضامنی بدین نحو در کنوانسیون هامبورگ در جهت حمایت از گیرنده و اعتبار بخشیدن به بارنامه های دریایی حمل مرکب صورت گرفته است.
از طرفی ممکن است در حمل و نقل مرکب متصدیان متعدد در کنار هم عمل حمل کالا را مقصد نهایی به عهده بگیرند و کلیه جریان حمل نیز تحت پوشش یک بارنامه دریایی قرار داشته باشد ولی هر متصدی تنها پذیرای مسئولیت نسبت به کالا در طول مدتی باشد که کالا تحت اختیار او قرار دارد. کنوانسیون هامبورگ علی رغم سخت گیری که در بند ۱ ماده ۱۰ نسبت به متصدی حمل اصلی نموده است در بند ۱ ماده ۱۱ به نوعی “شرط دیمایس”^[۱۹۶] را مورد تائید قرار داده است. به موجب این بند متصدی حمل اصلی می تواند در قرارداد حمل (بارنامه دریایی) به صراحت معین نماید قسمتی از حمل توسط شخص دیگری غیر از متصدی حمل اصلی انجام می شود مسئولیت ناشی از تلف و خسارت و تاخیر در تحویل در مدتی که کالا در اختیار متصدی حمل ثانوی است به عهده خود متصدی حمل ثانوی بوده و از این بابت مسئولیتی متوجه متصدی حمل اصلی نمی باشد. در خصوص این بند دو نکته مهم وجود دارد:
الف- این شرط، جزء مصادیق “شرط معافیت از مسئولیت”^[۱۹۷] (که از جمله شروط باطله محسوب می شود) نمی باشد چرا که بند ۱ ماده ۱۱ تنها اقدام به تعیین شخصی می نماید که مسئول جبران خسارت است و باعث بلاجبران شدن خسارات وارده به زیاندیده نمی شود. به عبارتی مسئولیت از تضامنی و مشترک با ذکر صریح در قرارداد حمل به مسئولیت شخصی تبدیل شده و منحصر به هر متصدی حمل ثانوی در دوره ای می شود که کالا تحت تسلط او قرار گرفته است.
ب- حکم مندرج در بند ۱ ماده ۱۰ کنوانسیون هامبورگ به نظر با قاعده مندرج در بند ۱ ماده ۱۱ این کنوانسیون دارای تعارض ظاهری است. این در حالیست که بند ۱ ماده ۱۰ مربوط به وقتی است که بارنامه دریایی کلی و تحت مسئولیت متصدی حمل صادر می شود و ممکن در آن به اینکه شخص دیگری نیز قسمتی از عملیات حمل را انجام می دهد اشاره شده یا نشده باشد ولی بند ۱ ماده ۱۱ مخصوص وقتی است که بارنامه دریایی سراسری صادر شده و چند متصدی حمل در کنار هم عمل حمل را به ترتیب انجام داده و هر یک تنها مسئولیت حمل مربوط به خود را تقبل می نماید.
از اصطلاح “متصدی حمل ثانوی” در کنوانسیون روتردام استفاده نشده است و ترجیح داده شده است که از اصطلاحات “مجری” و “مجری دریایی” استفاده شود. به نظر می رسد دلیل این کار عدم جامعیت اصطلاح متصدی حمل ثانوی باشد چرا که اقدامات و اعمال و امور فنی مربوط به حمل و نقل دریایی که به عهده متصدی حمل قرار می گیرد بسیار بیشتر از صرف عمل “حمل”^[۱۹۸] باشد و اعمالی مانند دریافت، بارگیری، بارشماری، جابجائی، چیدمان و صفافی، محکم سازی (لاشینگ)، مواظبت، و تحویل دادن کالا وجود دارند که جزء اعمال ضروری حمل و نقل دریایی مخصوصا حمل و نقل لاینری محسوب می شوند و هر کدام از این اعمال و خدمات توسط افراد مختلف و به صورت تخصصی انجام می شوند در حالیکه نمی توان چنین اشخاصی را “متصدی حمل ثانوی” محسوب نمود.
۴-۱-۳- مجری
حسب بند a6 ماده ۱ کنوانسیون روتردام «مجری»^[۱۹۹] شخصی است که تعهدات متصدی حمل را که ناشی از قرارداد حمل می باشد کلا یا جزئا و تحت نظارت و کنترل متصدی حمل بصورت مستقیم یا غیرمستقیم انجام می دهد یا اجرا می نماید یا متعهد به اجرای این تعهدات می شود. مجری می تواند متعهد به انجام عملیات اصلی (حمل) باشد یا عملیات های جانبی مانند بارگیری و جابجائی و …. را به عهده بگیرد. انجام اعمال فوق توسط مجری نیز می تواند بصورت مستقیم (مباشرتا) باشد یا با بهره گرفتن از اشخاص دیگر و بصورت غیرمستقیم و مع الواسطه.
از طرفی به موجب بند b6 ماده ۱ کنوانسیون روتردام اشخاصی که از طرف “فرستنده” یا “فرستنده اسنادی” یا “کنترل کننده” یا “گیرنده” تعهداتی را که به عهده متصدی حمل است انجام می دهند “مجری” محسوب نمی شوند و با توجه به بند ۲ ماده ۱۳ این کنوانسیون باید گفت این استثناء تنها شامل چهار عمل بارگیری، جابجائی، چیدمان (صفافی) و تخلیه می شود مشروط بر اینکه این توافقات به صراحت در اسناد حمل ذکر شده باشد. از اصطلاح “مجری” تنها در کنوانسیون روتردام استفاده شده است و در کنوانسیونهای لاهه و هامبورگ از این اصطلاح استفاده نشده است و به نظر می رسد چنین شخصی از نظر قواعد کنوانسیون های لاهه و هامبورگ تحت عنوان “نماینده و عامل” یا “پیمانکار” یا “متصدی حمل ثانوی” قرار بگیرد.
۴-۱-۳-۱- اختیارات مجری
“مجری” در کنوانسیون روتردام با توجه به جانشینی از طرف متصدی حمل دارای اختیارات و حقوق متعددی در راستای حمل و نقل دریایی به شرح ذیل می باشد:
۱- حق دریافت کالا برای حمل و بارگیری به کشتی.^[۲۰۰]
۲- حق اطلاع از ماهیت خطرناک کالایی که برای حمل به وی تحویل می شود. ^[۲۰۱]
۳- حق امتناع از تحویل گرفتن و بارگیری کالای خطرناک. ^[۲۰۲]
۴- اختیار ریختن کالای خطرناک به دریا برای جلوگیری از ورود خسارت.^[۲۰۳]
۵- امکان انجام امور مربوط به^[۲۰۴] الف- بارگیری ب- جابجائی ج- صفافی (چیدمان) و ج- تخلیه محموله به نمایندگی از طرف “فرستنده” یا “فرستند اسنادی”.^[۲۰۵]
۶- حق دریافت اطلاعات، دستور العمل ها و اسناد اولیه ای که مورد نیاز فرستنده می باشد.^[۲۰۶]
۷- حق دریافت اطلاعات و دستور العمل ها و اسناد اضافی مورد نیاز جهت حمل کالا از “کنترل کننده” یا “فرستنده” یا “فرستنده اسنادی”.^[۲۰۷]
۸- اختیار صدور اسناد حمل و امضاء آنها.^[۲۰۸]
۹- اختیار اعمال رزرواسیون^[۲۰۹] نسبت به اسناد حمل.^[۲۱۰]
۱۰- امکان ابلاغ اخطاریه^[۲۱۱] تلف و خسارت و تاخیر در تحویل به وی.
۴-۱-۵- مجری دریایی
با توجه به تعریفی که از “مجری” در قمست قبل به عمل آمد و با توجه به بند ۷ ماده ۱ کنوانسیون روتردام باید گفت «مجری دریایی»^[۲۱۲] شخصی است که تحت نظارت و کنترل متصدی حمل تعهدات وی را در یک دوره زمانی خاص (از زمان ورود محموله به بندر بارگیری تا زمان خروج کالا از بندر تخلیه) بصورت کلی یا جزئی به عهده می گیرد یا متعهد به انجام آن می شود و بدین ترتیب می توان گفت “مجری دریایی” یکی از مصادیق “مجری” و اخص از آن می باشد. استفاده از این دو اصطلاح (مجری و مجری دریایی) در کنوانسیون روتردام نسبت به کنوانسیون لاهه و هامبورگ از دو مزیت برخوردار می باشد:
۱- تاکید بر اینکه متصدی حمل اجازه دارد تمام یا برخی از وظایف خود را به شخص دیگری واگذار نماید و
۲- دامنه شمول عملیات حمل و نقل با توجه به بند ۱ ماده ۱ کنوانسیون روتردام شامل حمل دریایی و غیردریایی نیز می شود لذا متصدی حمل می تواند وظایف خود را در هر قسمت خاص (دریایی، زمینی یا هوایی) به یک “مجری” خاص واگذار نماید.^[۲۱۳]
در کنوانسیون لاهه به این موضوع که متصدی حمل می تواند عملیات اصلی یا جانبی حمل را به شخص دیگری واگذار نماید سخنی گفته نشده است و تنها از اصطلاح عام “نماینده یا عامل”^[۲۱۴] نام برده شده است که با توجه به تعریف حقوقی این اصطلاح^[۲۱۵] بعید به نظر می رسد اصطلاح مذکور شامل اشخاصی شود که در کنوانسیون روتردام “مجری” یا “مجری دریایی” نامیده می شوند. در کنوانسیون هامبورگ از دو اصطلاح فوق الذکر نامی برده نشده است و در عوض در این کنوانسیون از اصطلاح “متصدی حمل ثانوی” استفاده شده است ابعاد مختلف آن در صفحات ۷۰ الی ۷۳ این تحقیق تشریح گردیده است.
۴-۱-۶- متصدی حمل داخلی
از اصطلاح متصدی حمل داخلی^[۲۱۶] متصدی حمل داخلی یا عباراتی مشابه و مترادف آن در کنوانسیون لاهه (و پروتکل های اصلاحی آن) و کنوانسیون هامبورگ استفاده نشده است. کنوانسیون روتردام نیز بدون تعریف این اصطلاح، از آن بصورت فرعی در قسمت اخیر بند ۷ ماده ۱ نام برده است. حسب این بند یک “مجری دریایی” وقتی خدمات خود را در محدوده یک بندر خاص ارائه می دهد متصدی حمل داخلی محسوب خواهد شد. بدیهی است اگر عملیات متصدی حمل داخلی محدود به یک بندر خاص نباشد از شمول تعریف مجری دریایی خارج می شود اما همچنان جزء تعریف عام “مجری” باقی می ماند.
از نظر قواعد حمل و نقل بین المللی، متصدی حمل اگر در محدوده یک کشور خاص اقدام به حمل کالا نماید متصدی حمل داخلی محسوب و اگر محدوده عملکرد او به خارج از مرزهای یک کشور گسترش داشته باشد متصدی حمل بین المللی^[۲۱۷] محسوب خواهد شد.
۴-۱-۷- نماینده یا عامل متصدی حمل
اصطلاح (Agent) در حقوق کامن لا دارای مفهومی گسترده می باشد. در دیکشنری سیاه حقوقی^[۲۱۸] نماینده یا عامل شخصی تعریف شده است که از طرف افراد دیگر (اصیل) اقداماتی انجام می دهد. این اقدامات می تواند دامنه بسیار گسترده ای داشته باشد. در کنوانسیون های بین المللی اغلب از این اصطلاح و در مواردی^[۲۱۹] نیز از اصطلاح مترداف آن Representative استفاده شده است.^[۲۲۰] معادل فارسی این اصطلاح، “نماینده یا عامل” می باشد. البته ممکن است (Agent) در مقام واسطه نیز اقدام نماید اما در کنوانسیونهای بین المللی تنها سمت نمایندگی آنها مد نظر بوده است. یک نماینده شناخته شده و معروف در حمل و نقل های دریایی شعبه های خطوط کشتیرانی هستند که در کشورهای دیگر دایر و تاسیس می شوند و به نظر می رسد در کنوانسیونهای بین المللی حمل و نقل دریایی، منظور از نماینده همین شعب خطوط کشتیرانی باشد. همچنین فورواردرها نیز ممکن است در مقام نماینده متصدی حمل اقدام به انجام امور مربوط به حمل و نقل دریایی از جمله صدور بارنامه دریایی نماید.^[۲۲۱] در کنوانسیون لاهه، نماینده یا عامل متصدی حمل دارای اختیاراتی به شرح ذیل می باشد:
۱- صدور بارنامه دریایی^[۲۲۲] از جمله “بارنامه دریایی کالای بارگیری شده روی عرشه”^[۲۲۳]
۲- اعمال ررزواسیون^[۲۲۴] در بارنامه دریایی^[۲۲۵]

۳-۱٫ مقدمه
در این فصل روند اجرای پژوهش بیان می­ شود. ابتدا طرح و روش پژوهش ، جامعه آماری و نحوه انتخاب نمونه ، روش و چگونگی گردآوری اطلاعات ، متغیرهای پژوهش ، ابزار و وسایل اندازه گیری پرداخته شده و در پایان چگونگی گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات تشریح شده است.
۳-۲٫ روش تحقیق
با توجه به ماهیت موضوع ، تحقیق حاضر توصیفی بطور اعم و از نوع همبستگی بطور اخص است که به صورت مقطعی انجام شده است. روش این تحقیق بر حسب نحوه اجرا میدانی است. در این پژوهش به منظور جمع آوری داده های آماری از تست های آمادگی جسمانی ، ترکیب بدنی ، پرسشنامه ۲۴ سوالی کیفیت زندگی (QOL) و پرسشنامه ۲۱ سؤالی اضطراب (BAI) استفاده شد.
۳-۳٫ جامعه آماری و روش نمونه گیری
۳-۳-۱٫ جامعه آماری
جامعه آماری تحقیق را کلیه دانش آموزان دختر ۱۲ تا ۱۴ ساله دوره اول متوسطه مدارس روزانه­ی دولتی شهرستان لاهیجان که در سال تحصیلی ۱۳۹۴-۱۳۹۳ مشغول به تحصیل بودند، تشکیل می دادند که بر اساس اطلاعات اخذ شده، این جمعیت طبق آمار اداره آموزش و پرورش لاهیجان برابر با ۱۵۹۲ نفر بوده اند.
۳-۳-۲٫ نمونه آماری
نمونه آماری تحقیق شامل ۳۰۰ نفر از دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه مدارس دولتی شهرستان لاهیجان بود که به روش نمونه گیری تصادفی – خوشه ای از بین جامعه آماری و بر اساس جدول مورگان انتخاب شدند.
۳-۳-۳٫ متغیرهای تحقیق
در این تحقیق عوامل آمادگی جسمانی مانند استقامت قلبی- تنفسی، استقامت عضلانی و انعطاف پذیری به عنوان متغیرهای پیش­بین و مؤلفه­ های ترکیب بدن مانند شاخص توده بدن(BMI)، نسبت دور کمر به دور لگن( WHR) و نیز متغیرهای روان شناختی(اضطراب و کیفیت زندگی) به عنوان متغیرهای ملاک در نظر گرفته شدند.
۳-۴٫ روش و چگونگی گردآوری اطلاعات
این پژوهش یک پژوهش توصیفی و میدانی است در این پژوهش روش کار به این صورت بود که ابتدا اطلاعات لازم در مورد تعداد کل دانش آموزان دختر دوره متوسطه مدارس دولتی شهرستان لاهیجان اخذ شد. سپس به روش نمونه گیری تصادفی- خوشه ای ۴ مدرسه از بین ۸ مدرسه دولتی شهرستان لاهیجان انتخاب و به صورت تصادفی ۳۰۰ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. در پایان با مجوز اداره آموزش و پرورش شهرستان لاهیجان به هر کدام از این مدارس مراجعه شد.
در این پژوهش ابتدا با تشکیل جلسه توجیهی برای دانش آموزان و والدین آنها در هر مدرسه، در مورد موضوع و اهداف پژوهش و روش کار توضیحات لازم ارائه گردید. سپس هر دانش آموز قبل از شروع کار برگه رضایت نامه مربوطه(پیوست شماره ۱) را تکمیل نمودند. برگه آگاهی از سلامت(پیوست شماره ۲) که قبلاً توسط دبیر ورزش آن مدارس به دانش آموزان ارائه شده بود مورد بررسی و بازبینی قرار گرفت. در مرحله بعد، اندازه گیری شاخص های ترکیب بدنی(BMI، WHR، دور کمر و دور باسن) از شرکت کنندگان مورد پژوهش در هر مدرسه انجام گردید.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

همچنین، شرکت­ کنندگان پرسشنامه­ اضطراب(پیوست شماره ۳) و پرسشنامه کیفیت زندگی(پیوست شماره۴ ) را در حضور محقق تکمیل نمودند. قبل از تکمیل پرسشنامه توضیحات لازم توسط پژوهشگر به شرکت کنندگان ارائه شد و در نهایت شرکت کنندگان به منظور سنجش میزان آمادگی جسمانی در ساعت­های ورزش با هماهنگی مدیریت مدرسه و معلم تربیت بدنی مدرسه مورد نظر در آزمون آمادگی­جسمانی ایفرد شرکت نمودند که شامل آزمون های کشش بارفیکس، دراز نشست، انعطاف پذیری و دوی ۵۴۰ متر بود
۳-۵٫ ابزار تحقیق
ابزار استفاده شده در این تحقیق به دو دسته تقسیم می شوند. یک دسته از ابزار، پرسشنامه ها هستند که شامل پرسشنامه کیفیت زندگی و پرسشنامه اضطراب می­شدند. دسته ی دوم ابزار، لوازم و امکانات مورد نیاز بوده که عبارتند از:
– متر نواری استاندارد ساخت کشور ایران و ترازوی دیجیتال با مارک beurer ساخت کشور آلمان؛
– کرونومتر JOEREX ساخت کشور چین؛
– میله­ی مرتبط با کشش بارفیکس جهت اجرای آزمون بدون محدودیت زمانی؛
– تشک دراز نشست جهت اجرای آزمون در ا دقیقه؛
– جعبه ی انعطاف پذیری؛
زمین والیبال به ابعاد (۹ × ۱۸) متر جهت اجرای آزمون دو ۵۴۰ متر؛
– برگه ی ثبت نتایج: این برگه توسط محقق طراحی گردید و در آن نتایج اندازه گیری شاخص­ های مورد نظر تحقیق که به کمک ابزار استاندارد اندازه گیری شد، ثبت گردید. این شاخص ها عبارتند از: قد، وزن، شاخص توده ی بدن(BMI)، نسبت دورکمر به دور لگن(WHR)، رکورد بارفیکس، درازنشست، انعطاف پذیری، دوی ۵۴۰ متر.
۳-۵-۱٫ پرسشنامه­ کیفیت زندگی(QOL): یک پرسشنامه خودگزارشی جهت سنجش کیفیت زندگی کودکان و نوجوانان در دو ماه اخیر است. سازنده­ی آن سازمان بهداشت جهانی با همکاری ۱۵ مرکز بین المللی در سال ۱۹۸۹ است. این پرسشنامه در مجموع ۲۶ سوال دارد که تعداد ۲۴ سوال آن در قالب ۴ حیطه ی سلامت جسمانی(فیزیکی)، روانشناختی، روابط اجتماعی و محیط زندگی است و دو سؤال اول به هیچ یک از حیطه­ها تعلق ندارد. یعنی وضعیت سلامت و کیفیت زندگی را به شکل کلی مورد ارزیابی قرار می­دهد. امتیازهای بالاتر در این پرسشنامه نشان دهنده این است که شرکت کنندگان نوجوان از کیفیت­زندگی مطلوب تری برخوردارند. این پرسشنامه ۵ رتبه­ای در مقیاس لیکرت است. در نمره گذاری، هرگویه از راست به چپ نمره ی ۱ تا ۵ می گیرد. یعنی اصلاً(۱)، کم(۲)، متوسط(۳)، زیاد(۴) و کاملاً(۵)، و یا خیلی ناراضیم(۱)، راضی نیستم(۲)، نسبتاً ناراضیم(۳)، راضیم(۴)، کاملاً‌ راضیم(۵)™، قرار می­گیرد. البته در این پرسشنامه، سؤال های ۳، ۴، و ۲۵ به صورت معکوس نمره گذاری می شوند. تحقیقات زیادی روایی و پایایی آن را بالای ۸۰/۰ گزارش کرده ­اند. در نتایج گزارش شده توسط گروه سازندگان مقیاس کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی که در ۱۵ مرکز بین‌المللی این سازمان انجام گردید، ضریب آلفای کرونباخ بین ۷۳/۰ تا ۸۹/۰ برای خرده مقیاس‌های چهارگانه و کل مقیاس گزارش شده است. در ایران، الهیاری و همکاران(۱۳۸۵) آلفای کرونباخ پرسشنامه­ QOL را به میزان ۸۴/۰ گزارش کرده ­اند. نصیری(۱۳۸۵) برای پایایی مقیاس از سه روش بازآزمایی با فاصله سه هفته‌ای، تنصیفی و آلفای کرونباخ استفاده کرد که به ترتیب برابر با ۶۷/۰، ۸۴/۰ و ۸۷/۰ بود. همچنین، پایایی مقیاس کیفیت زندگی توسط رحیمی‌(۱۳۸۶) برای کل مقیاس برابر با ۸۸/۰، برای سلامت جسمی ۷۰/۰، برای سلامت روانی ۷۷/۰ و برای روابط اجتماعی ۶۵/۰ و برای کیفیت محیط زندگی برابر با ۷۷/۰گزارش کرده است(۵۱).
۳-۵-۲٫ پرسشنامه اضطراب بک^[۱۵۳](BAI): یک پرسشنامه­ خودگزارشی فرم کوتاه است که در سال ۱۹۹۰ توسط آیرون بک و همکارانش به منظور اندازه ­گیری شدت اضطراب در نوجوانان و بزرگسالان ساخته شد. این پرسشنامه یک مقیاس ۲۱ سوالی است که آزمودنی در هرماده یکی از چهارگزینه که نشان دهنده ی شدت اضطراب است را انتخاب می کند. این پرسشنامه ۴ گزینه­ ای در مقیاس لیکرت است که درجه­ اضطراب را در ۴ طیف خیلی­کم(۷-۰)، خفیف(۱۵-۸)، متوسط(۲۵-۱۶) و شدید(۶۳-۲۶) اندازه گیری می کند. نمره کل این پرسشنامه در دامنه ای از صفر تا ۶۳ قرار می گیرد. مطالعات انجام شده نشان می­دهد که این پرسشنامه از اعتبار و روایی بالایی برخوردار است. برای این آزمون پنج نوع روایی محتوا، همزمان، سازه، تشخیصی و عاملی سنجیده شده است که همگی نشان دهنده ی کارایی بالای این ابزار در اندازه گیری شدت اضطراب می­باشد(بک و همکاران، ۱۹۸۸). برخی تحقیقات در ایران در مورد خصوصیات روان سنجی این آزمون انجام گرفته است. برای مثال، غرایی(۱۳۷۲) ضریب اعتبار آن را با روش بازآزمایی و به فاصله ی دو هفته ۸۰/۰ گزارش کرده است. کاویانی و موسوی(۱۳۷۸) نیز ضریب روایی آن را ۷۲/۰ و آلفای کرونباخ را برای ضریب پایایی ۹۲/۰ گزارش کرده ­اند(۳۹).
۳-۶٫ اندازه گیری تن سنجی
۳-۶-۱٫ اندازه گیری قد
همه ی شرکت کنندگان در این تحقیق با بهره گرفتن از متر نواری برحسب سانتی متر اندازه گیری شدند. برای این کار، شرکت کننده ها می بایست بدون کفش و به صورت ایستاده کنار دیوار قرار بگیرند، به نحوی که پاشنه­ی پا، باسن، کتف و سر آنها در یک راستا قرار بگیرد. سپس، قد آنها در حالتی که شرکت­ کنندگان سمت جلو و رو به رو را نگاه می­کردند، اندازه گیری و ثبت گردید(۲۱).
شکل۳-۱٫ اندازه گیری قد
۳-۶-۲٫ اندازه گیری وزن
جهت اندازه گیری وزن شرکت کنندگان از یک ترازوی دیجتال با مارک beurer ساخت کشور آلمان با دقت ۱۰۰ گرم استفاده شد.
زمان اندازه گیری برای همه ی شرکت کنندگان صبح بود. روش اندازه گیری به این صورت بود که شرکت کنندگان بدون کفش و با حداقل لباس ممکن برای چندثانیه روی ترازو قرار گرفته و وزن آنها برحسب کیلوگرم ثبت گردید(۲۱).
شکل۳-۲٫ اندازه ­گیری وزن
شکل۳-۳٫ ترازوی استفاده شده در تحقیق
۳-۶-۳٫ اندازه گیری ترکیب بدنی
۳-۶-۳-۱٫ اندازه گیری شاخص توده ی بدن(BMI)
جهت اندازه گیری شاخص توده ی بدن(BMI) شرکت کنندگان، وزن آنها به مجذور قد تقسیم شد. مقدار شاخص به دست آمده در این فرمول، وزن برحسب کیلوگرم و قد برحسب متر و واحد شاخص توده­ی بدن نیز کیلوگرم بر متربع می­باشد. همچنین، از آنجا که مقدار پیشنهادی BMI برای رده های وزنی در کودکان، نوجوانان مانند بزرگسالان نیست، در این تحقیق این شاخص برحسب Cut of-BMI نیز محاسبه گردید(۲۱).
مجذورقد(متر) وزن(کیلوگرم) = BMI
۳-۶-۳-۲٫ اندازه گیری نسبت دور کمر به دور لگن( WHR)
جهت اندازه گیری WHR شرکت کنندگان، کمترین اندازه ی دور کمر(حدفاصل دنده و تاج خاصره) و عریض ترین قسمت دور لگن(باسن) با متر نواری اندازه گیری شد.سپس با بهره گرفتن از فرمول تقسیم محیط کمر به محیط لگن(باسن) مقدار این شاخص بدست آمد(۴۱).
محیط لگن(باسن) محیط کمر = WHR

شکل۳-۴٫ نحوه ی اندازه گیری محیط کمر و محیط لگن(باسن)
۳-۷٫ اندازه گیری تست های منتخب آمادگی جسمانی
۳-۷-۱٫ اندازه گیری استقامت عضلانی بالاتنه(کمربندشانه ای)
چگونگی اجرای آزمون کشش بارفیکس
برای اجرای این آزمون، شرکت کننده به پشت در زیر میله ی بارفیکس دراز می کشد به طوری که شانه های او زیر میله ی بارفیکس قرار گیرد. سپس دست های خود را با کف دست های باز به سمت بالا می آورد. میله ی بارفیکس در سوراخ بالایی قرار می گیرد. شرکت کننده سپس کشش از بارفیکس را انجام می دهد. موقع کشش، چانه باید به بالای یک طناب یا کش که ۳ سوراخ پایین تر از میله بسته شده است برسد و دراین حالت یک کشش محسوب می شود. در اجرای این آزمون شرکت کننده تا آنجا که توان داشت این کشش را تکرار کرد(۴۱). در این آزمون محدودیت زمانی مطرح نبود و رکورد شرکت کننده براساس تعداد تکرارها و اجرای صحیح ثبت و محاسبه شد.
شکل ۳-۵٫ نحوه اجرای آزمون کشش بارفیکس
۳-۷-۲٫ اندازه گیری استقامت عضلانی ناحیه­ی شکم
چگونگی اجرای آزمون دراز و نشست

تعداد تلفات

۷۴

۲۰

۳۵

۱۱۵

۸۴

تعدادموتورسیکلت

۸۵۸۹۵

۳۴۳۷۶

۳۶۰۰۴

۱۲۶۷۴۸

۹۸۷۲۸

همانگونه که می دانید مالزی نزدیک خط استوا قرار دارد و اکثر شهرهای ان هم یک فصل دارد، نه بهاری، نه پائیزی، نه زمستانی، همیشه تابستان با دمایی حداکثر حدود ۳۴ درجه و حداقل ۲۴ درجه با رطوبت نسبی ۸۰% می باشد. همانطوری که از نمودار مشخص است در مجموع ۳ ماهه فصل تابستان (August , july , june ) بیشترین تصادفات موتورسیکلت را شاهد هستیم .از طرفی می بینیم که در هر ماه اختلاف درصدی تصادفات قابل توجه نبوده چون موتورسیکلت یک روش معمول حمل و نقل برای بسیاری از مالایی ها می باشد و یکی از رایج ترین وسیله مورد استفاده به دلیل مقرون به صرفه بودن و سهولت استفاده از آن در مالزی می باشد[۳۷]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل ۳-۷- توزیع تصادفات موتورسیکلت بر اساس ماه
با توجه به نمودار می بینیم که بیشترین میزان تصادفات در روزهای یکشنبه و دوشنبه اتفاق افتاده است. قبلا اشاره شد که موتورسیکلت یکی از وسیله های رایج حمل و نقل میان مالایی هاست و از موتورسیکلت بیشتر از هر وسیله نقلیه دیگری برای جابجایی درون شهری جاده ای و در مکان های شلوغ استفاده می کنند.
شکل ۳-۸- توزیع تصادفات موتورسیکلت بر اساس روز
۳-۲۳-۱– برخورد های موتورسیکلت از لحاظ موقعیت
ایالت های ساحل غربی مالزی بالاترین تعداد تلفات موتورسیکلت به ازای هر۱۰۰۰۰۰ نفر را دارند، ناحیه ی ساحل شرقی با جمعیت موتورسیکلت پایین تر و دانسیته ی ساختمانی کمتر، بالاترین نرخ تلفات را به ازای ۱۰۰۰۰موتورسیکلت دارد. ضمنا، منطقه ی فدرال که بالاترین دانسیته ی جمعیت را دارد، پایین ترین نرخ تلفات موتورسیکلتی را به ازای ۱۰۰۰۰ موتورسیکلت ثبت شده دارد.در کل، گزارشات پلیس نشان می دهد که ۶۱% تلفات در نواحی روستایی رخ می دهد در حالیکه شهرها تنها ۸% گزارش می کنند. نگاه عمیق تر به نوع ناحیه نشان می دهد که تلفات موتورسیکلتی اکثرا در راه های موتوری و جاده های اصلی (۶۲%) ثبت می شوند. صرف نظر از این، تلفات موتورسیکلتی در نواحی مسکونی (۲۰%) بیشتر از سایر نواحی یافت می شوند. موتوری کردن در کشور های اسیایی به سرعت در حال رشد است و موتورسیکلت سبک حمل و نقل غالب است. تعداد موتورسیکلت ها به ازای هزار نفر به طور متوسط در چندین شهر اسیایی اصلی تقریبا ۱۹۶ است که ۷ برابر متوسط بقیه ی دنیاست. برای مثال، تعداد موتورسیکلت های ثبت شده در تایوان متشکل از ۵۰% تعداد کل وسایل نقلیه ی ثبت شده است. در تایلند این عدد ۶۳%، در ویتنام ۹۵%، در Lao۷۹%، در Cambodia۸۴%، و در اندونزی ۷۳% است. مالزی با جمعیت ۲۷.۶ میلیون، یک استثنا نیست. مطابق دپارتمان حمل و نقل جاده ای مالزی تعداد کل موتورسیکلت ها در سال ۲۰۰۹، تعداد ۸۹۴۰۲۳۰ عدد بود( ۴۷% همه ی وسایل نقلیه ی موتوری شده) که ۵% بیشتر از مسافرانماشینی بود.با توجه به مطالعات انجام شده در کشور مالزی می توان این گونه عنوان کرد که مالزی بالاترین خطر تلفات جاده ای( به ازای ۱۰۰۰۰۰جمعیت) را در بین کشور های ASEAN دارد و بیشتر از ۵۰% تلفات تصادفی جاده ای شامل موتورسیکلت است. انالیز اشکار می کند که بالاترین تعداد تلفات موتور سیکلت در منطق روستایی (۶۱%) رخ می دهد، در جاده های اصلی (۶۲%) و در بخش های جاده ای مستقیم(۶۶%). عمده ی افراد رانندگان موتورسیکلت (۸۹%)، ۱۶ تا ۲۲ سال(۲۲.۵%) و ۹۰% موتور سیکلت ها دارای مالکیت شخصی هستند. از انهایی که در تصادفات مرگ و میر درگیر هستند، ۷۵% موتورسیکلت سوار ها کلاه ایمنی می پوشند و ۳۵% گواهینامه ی درست ندارند. بالاترین تعداد تلفات از نوع برخورد زاویه یا جانبی است(۲۷.۵%). اگرچه برخورد های موتورسیکلت سوار اکثرا شامل ماشینهای مسافربری است (۲۸%)، موتورسیکلت سواران در ۵۰% برخورد ها مسئول هستندهم در برخورد های یگانه (۲۵%) یا با موتورسیکلت های دیگر(۲۵%). در حالیکه موتورسیکلت سواران مرد غالب هستند( ۹۴% تلفات)، موتورسیکلت سواران زن که از ۳۱ تا ۷۰ سال سن دارند، گواهینامه ندارند، کلاه ایمنی نمی پوشند و در طول روز سفر می کنند، نسبت به موتور سیکلت سواران مرد درصد سهم بالاتری دارند. مالزی باید داده های بیشتری را کسب کند و یک سیستم ثبت جراحت و پایگاه اطلاعات را بر اساس گزارشات بیمارستان تاسیس کند. برای کاهش تلفات موتورسیکلت، ابتدا باید درک کرد چرا موتورسیکلت سواران جوان مستعد برخورد های کشنده در عصر ها و در اخر هفته ها در جاده های اصلی روستایی بخصوص در بخش های جاده ای مستقیم می شوند[۴۰]
فصل چهارم
یافته های پژوهش
۴-۱– مقدمه
در این فصل از آمار و اطلاعات جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. لازم به ذکر است که تاکنون در خصوص آمار و حوادث موتورسیکلت در یزد به این صورت، پژوهشی کامل و جامع کار نشده است. شاید دلیل آن نبود اطلاعات لازم برای تحقیق و بررسی در این زمینه بوده است و ممکن است اطلاعاتی که در مرکز آمار ایران موجود است اطلاعات جامعی نبوده و حتی دارای نواقص نیز باشد. در این پژوهش آمارهای مورد استفاده با توجه به تعهدی که نیروی انتظامی از بنده گرفته است محرمانه می باشد ولی با توجه به دستور رئیس پلیس راهور استان، آمارها به صورت درصدی و نموداری بلامانع می باشد.در این فصل با توجه به سوالاتی که در ابتدای پژوهش مطرح شده است در مرحله اول به بررسی آمار و اطلاعات تصادفات موتورسیکلت در یزد می پردازیم. آمارهای بدست امده از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ به صورت تفکیک شده و بر حسب نوع به سه دسته فوتی ، جرحی، خسارتی وجود دارد که ما مجموع هر سه دسته را به صورت نموداری در این فصل می آوریم. در پایان به منظور کاملتر شدن مطلب پرسشنامه ای طرح گردیده و با توجه به نمونه گیری تصادفی تعداد ۴۰ نفر از مامورین باتجربه، افسران درجه دار راهنمایی و رانندگی استان یزد انتخاب و پرسشنامه توزیع و پس از تکمیل جمع آوری شد. و برای روشن شدن دلایل وقوع تصادفات مصاحبه ای با افسران درجه دار راهنمایی و رانندگی صورت داده شد.
۴-۲– نمای کلی تصادفات
به طور کلی تصادفات را به سه دسته جرحی، فوتی و خسارتی دسته بندی می کنند. تصادفاتی که در ان منجر به جراحت و فوت نشود را در دسته تصادفات خسارتی قرار می دهند. هنگامی که مامور راهنمایی و رانندگی در صحنه تصادف حاضر می شود با بهره گرفتن از فرم هایی که بعضا به ان فرم های KAM114می نامند نوع تصادف را مشخص می کند تا بعدا در سیستم تصادفات ثبت شود. جدول زیر آمارکلی تصادفات استان یزد بر حسب تصادفات فوتی ، جرحی و خسارتی را نشان می دهد.
جدول ۴-۱- گزارش امار ترکیبی پلیس راهور بر اساس نوع تصادف
ترسیم: نگارنده

ردیف

نوع تصادف

تعداد کل تصادفات

جمع

درصد

تعداد متوفیان (راننده)

تعداد مصدومان (راننده)

خسارتی

جرحی

فوتی

۱

خسارتی

۲۸۳۹