Comfar

۱۹۷۹

محاسبات اقتصادی پروژه ها

محاسبه مصرف انرژی در سیستم های سرمایشی
یکی از مهمترین اهداف این تحقیق نشان دادن میزان مصرف انرژی در این سیستم ها میباشد.
همانطور که قبلا ذکر گردید سیستم های تهویه مطبوع مرکزی شامل اجزا مختلفی میباشند که هر کدام ازاین اجزا خود مصرف کننده انرژی میباشند .
امروزه در محاسبات میزان انرژی دستگاه های برودتی مرکزی در ساختمان های بزرگ بعضا مبنای مقایسه تنها میزان مصرف انرژی دستگاه اصلی تولید کننده برودت مطرح میگردد و یا اینکه ارقام ارائه شده ارقام دقیقی نمی باشند.
شرکت های فروشنده تجهیزات برودتی با توجه به نوع تولیدات خود اقدام به انتشار و ارائه میزان مصرف انرژی مصرفی تجهیزات خود می نمایند که شاید در واقعیت چنین چیزی وجود نداشته باشد برای مثال شرکت های تولید کننده چیلر های کمپرسوری مدعی این هستند که دستگاه های تراکمی از جذبی کمتر انرژی مصرف مینمایند و یا فروشندگان چیلر های جذبی نیز اقدام به کار مشابه

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

نموده اند.
برای مثال شرکت پیشران انرژی^[۱۴] اقدام به ارائه تحقیقی در زمینه میزان مصرف انرژی و ارزیابی آن در سیستم های تاسیساتی نموده و در پایان به این نتیجه رسیده که چیلرهای کمپرسوری میزان کمتری انرژی مصرف مینمایند و در مقابل شرکت کار و اندیشه ^[۱۵] نمایندگی یکی ازتولید کنندگان چیلر های ابزوربشن نیز اقدام به انتشار مقاله ای در خصوص مصرف انرژی چیلر های جذبی نموده است که در آن اثبات می نماید که استفاده از چیلر جذبی به دلیل مصرف کمتر انرژی به صرفه تر است(مقالات در سایت های اینترنتی این شرکت ها موجود است).
بر اساس همین مستندات حتی موضوع استفاده از نوع چیلر در تاسیسات ساختمان های عمومی و دولتی نیز تابع یک سری مقررات و ضوابط گردید.
با توجه به موارد فوق الذکر لزام است میزان مصرف انرژی مورداستفاده در سیستم های برودتی مشخص گردد.
در تحقیقی که توسط پروفسور زاهورل حق^[۱۶] در خصوص میزان مصرف انرژی بخش های مختلف یک سیستم برودتی ارائه نموده میزان مصرف انرژی هر یک از اجزای اصلی یک سیستم برودتی برای مصرف لحظه ای و مجموع انرژی مصرفی سالیانه مشخص شده که در شکل (۲)نشان داده می شود.
شکل (۲-۱۴) میزان مصرف انرژی اجزای اصلی تاسیسات تهویه مطبوع [۱۱].
در تحقیقات بعمل آمده مصرف برق ۱۶ میلیون دستگاه کولر آبی در تابستان گذشته تنها یک سوم مصرف بیش از پنج میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه کولر گازی بوده است. با ادامه روند کنونی افزایش میزان مصرف برق وسایل سرمایشی در کشور، تا سال ۱۳۹۵ میزان بار سرمایشی به ۲۰ هزار مگاوات می رسد که در این راستا ضروری است با هماهنگی سازمانهای مربوط مصرف این وسائل را کنترل کرد.وی افزود: در مدت یادشده تقاضای برق ۱۶ میلیون دستگاه کولر آبی موجود در کشور سه هزار و ۵۰۰ مگاوات و تقاضای برق پنج میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه کولر گازی موجود ۱۰ هزار و ۵۰۰ مگاوات گزارش شده است[۲۶].
با توجه به تولید نخستین کولر آبی با رتبه انرژی ( A ) با همکاری سابا در کشور، تصریح کرد: این در حالی است که بیش از ۱۶ میلیون دستگاه کولر آبی با رتبه انرژی ( F ) در کشور وجود دارد که میزان مصارف برق آنها سه هزار و ۵۰۰ مگاوات است؛ ضمن آنکه سالانه حدود ۸۰۰ هزار دستگاه کولر آبی در کشور جایگزین می شود که باید رتبه انرژی آنها به رتبه ( A ) ارتقا یابد. [۲۶].
محاسبات دقیق و صحیح میزان مصرف انرژی تجهیزات زمینه ساز انتخاب دقیق سیستم های سرمایشی را فراهم می آورد و همچنین فرصتهای صرفه جویی انرژی را ایجاد میکند .
در تحقیقات گسترده ای توسط افراد و شرکت های مختلف از جمله انجمن انرژی آمریکا در این زمینه صورت گرفته است از جمله در سه جلد تحقیقی که توسط آقایان دتلف وستفالن^[۱۷] و اسکات کوزالینسکی^[۱۸]جهت دپارتمان انرژی آمریکا^[۱۹] انجام گردید به بررسی میزان مصرف انرژی در ساختمان ها و همچنین نحوه مدیریت آن پرداخته شده است.در شکل شماره (۲-۱۵) میزان مختلف انرژی مصرفی در تجهیزات سرمایشی ساختمان نشان داده شده است.
شکل(۲-۱۵) میزان مصرف انرژی تجهیزات سیستم های برودتی در آمریکا[۱].
-محاسبه انرژی مصرفی سیستم سرمایش
هدف از تخمین میزان مصرف انرژی عبارت است از[۱]
ارائه یک برآورد دقیق از انرژی استفاده شده توسط سرمایش و تجهیزات در بخش ساختمان
ایجاد یک مبنایی در خصوص میزان مصرف انرژی سالیانه که بتوان بر اساس آن برنامه ریزی نمود و راه های کاهش این میزان و بهینه سازی مصرف را برای کل کشور انجام داد.
به منظور ارائه درک فیزیکی از عواملی که منجر به مصرف انرژی توسط تجهیزات توزیع حرارتی
همچنین میزان انرژی مصرفی که معروف به انرژی مصرفی پارازیتی^[۲۰] است در سیستم ها مشخص میشود در واقع میزان تلفات انرژی که در اثر کارکرد سیستم های تهویه مطبوع از دست می رود را مشخص می نماید مثلا زمانی که سیست اگزوز فن ها کار میکند عملا میزان زیادی از سرمای ایجاد شده در ساختمان به بیرون منتقل و در عوض آن هوای تازه که وارد می شود مجددا بایستی گرما گیری شود.
یکی از دقیقترین روش های دینامیکی محاسبه مصرف انرژی سرمایشی روش موازنه بار گرمایی^[۲۱] میباشد. در این روش بر اساس بار های ساعتی سرمایشی و مشخصات عملکردی تجهیزات سرمایش، مصرف انرژی این بخش محاسبه میگردد. در این محاسبات بر اساس باریکه در هر ساعت بر تجهیزات سرمایش اعمال میگردد و نیز راندمان تجهیزات مصرف انرژی به صورت ساعت به ساعت محاسبه میگردد و در طول سرمایش با هم جمع می گردند.
یکی از نرم افزار های که در آمریکا جهت آنالیز میزان مصرف انرژی تجهیزات استفاده میگردد نرم افزار XenCap می باشد . این نرم افزار بر اساس نوع ساختمان و میزان ساعت استفاده از ساختمان و ساعات کار کرد تجهیزات مانند سیستم تهویه و روشنایی و غیره میزان مصرف انرژی را تحلیل مینماید برای تحلیل میزان مصرف انرژی نیاز به اطلاعات زیر میباشد.
نوع سیستم یا تجهیزات
ظرفیت سیستم(قدرت تجهیزات)
ساعات کارکرد تجهیزات
نوع کنترل تجهیزات
میزان عمر تجهیزات
راندمان تجهیزات
تمامی اطلاعات وارد این نرم افزار شده و سپس میزان انرژی مصرفی سالیانه تجهیزات بدست می آید.
در شکل(۲-۱۴) در صد میزان انرژی مصرفی اجزا یک سیستم تهویه مطبوع برودتی نشان داده شده است
در پیوست شماره(۱) انواع گوناگون سیستم برودتی(چیلر ها) ، ظوابط کار، انواع سیستم، انرژی ورودی، و ظرفیت حداقل و حداکثر،شرایط کار داده شده است[۴].
فصل ۳
محاسبه مصرف انرژی سالانه سیستم های برودتی و ارزیابی اقتصادی برای انتخاب این سیستم ها براساس شرایط بهینه

مقدمه
هدف اصلی از انجام این تحقیق بررسی مصرف انرژی در سیستم های برودتی و ارزیابی اقتصادی این سیستم ها بر اساس شرایط ایران می باشد.

مطالب جدول فوق با بهره گرفتن از منابع ذیل تدوین شده است: شجاعی باغینی، ۱۳۹۷؛ وال و همکاران، ۱۹۹۸؛ آگراوال، ۲۰۰۶.
مطابق با جدول شماره­ ۳، از دیدگاه هر سه نظریه­پرداز، سرمایه اجتماعی منبعی برای فعالیت­های جمعی به شمار می ­آید. با این وجود، در حالی­که از نظر بوردیو، سرمایه اجتماعی یک دارایی فرهنگی و اجتماعی است، کلمن از آن به عنوان بُعدی از ساختار اجتماعی و پوتنام از آن به عنوان یک دارایی اجتماعی جهت نیل به یک جامعه­ دموکراتیک یاد می­ کند (شجاعی باغینی، ۱۳۸۷). همچنین، در حالی­که پیرامون این نکته که سرمایه اجتماعی شکل­گرفته در اجتماعات با گذشت زمان انباشته می­ شود بین این سه تن اتفاق نظر وجود دارد، دیدگاه­ های آنها پیرامون اندازه­ اجتماعی که سرمایه اجتماعی در آن اتفاق می­افتد متفاوت است. علت چنین تفاوت دیدگاهی می ­تواند این باشد که بوردیو پیرامون سرمایه اجتماعی کلاس درس، کلمن پیرامون سرمایه اجتماعی خانواده و سازمان­ و پوتنام نیز پیرامون سطوح منطقه­ای سرمایه اجتماعی بحث کرده ­اند (وال و همکاران، ۱۹۹۸). مطابق با مطالب مذکور در جدول فوق، با وجودی­که در هر سه دیدگاه، سرمایه‌ی اجتماعی مبتنی بر هدف و دارای نقش مهمی در کمک به اشخاص و گروه­ ها جهت نیل به مطلوبیت‌ها در نظر گرفته می­ شود. چون بوردیو مقیاس سرمایه اجتماعی را قدرت شخصی، کلمن پیشرفت تحصیلی و توسعه انسانی و پوتنام توسعه و بهبود موفقیت ملی ذکر می­ کنند، دیدگاه آنها تا حدودی از یکدیگر متمایز می­ شود (آگراوال، ۲۰۰۶). در نهایت اینکه، در حالی­که سه دیدگاه فوق، سرمایه اجتماعی را به عنوان کنترل اجتماعی در نظر می­گیرند، بوردیو سرمایه اجتماعی را نوعی کنترل اجتماعی برای محروم­سازی برخی افراد و کلمن و پوتنام، سرمایه اجتماعی را به عنوان راهی برای هنجارسازی و ایجاد معیارهایی در جامعه برای تشخیص امنیت و عملکردهای صحیح و بدون نقص در نظر می­گیرند (وال و همکاران، ۱۹۹۸).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۴ ـ رویکردهایی پیرامون سرمایه اجتماعی
در خصوص سرمایه اجتماعی و ارتباط آن با توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی چهار رویکرد متفاوت به شرح زیر وجود دارد (شجاعی باغینی، ۱۳۸۷؛ ملک محمدی و رفسنجانی نژاد، ۱۳۸۹):
رویکرد اجتماع­گرا^[۱۰۳]
رویکرد شبکه­ ای^[۱۰۴]
رویکرد نهادی^[۱۰۵]
رویکرد هم­افزا^[۱۰۶]
۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۴ ـ ۱ ـ رویکرد اجتماع­گرا
پیروان این رویکرد، سرمایه اجتماعی را همان سازمان­های محلی نظیر باشگاه­ها، انجمن­ها و گروه ­های مدنی می­دانند و با تأکید بر تعداد و تراکم این گروه­ ها در یک اجتماع، بر این باورند که نه تنها سرمایه اجتماعی ذاتاً خوب می­باشد بلکه گسترش آن در یک اجتماع نیز تأثیر مثبتی بر رفاه اجتماعی افراد خواهد گذاشت. با این وجود، پیروان این دیدگاه در تحلیل­شان از اجتماع، نقطه ضعف مهم آن را نادیده می­گیرند، مثلاً در مواردی که اجتماعات یا شبکه­ ها به صورت منزوی می­باشند یا در راستای اهداف متعارضی تلاش می­ کنند سرمایه اجتماعی سازنده به سرمایه اجتماعی منحرف یا کژکارکرد^[۱۰۷] تبدیل می­گردد و توسعه را با چالش رو­برو می­ کند.
۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۴ ـ ۲ ـ رویکرد شبکه­ ای
این رویکرد به عنوان دومین رویکرد پیرامون سرمایه اجتماعی محسوب می­ شود که تلاش می­ کند به بیان نقاط قوت و ضعف بحث سرمایه اجتماعی بپردازد. پیروان این رویکرد با تأکید بر اهمیت انجمن­های افقی و عمودی بین افراد و روابط درون و بین واحدهای سازمان­یافته نظیر گروه ­های اجتماعی، بیان می­ کنند که وجود پیوندهای اجتماعی درون گروهی به ایجاد احساسی از هویت و هدف مشترک در بین افراد خواهد انجامید (استن و همکاران، ۱۹۹۹).
لازم به ذکر است، این رویکرد دارای دو ویژگی شاخص به شرح ذیل است: اولاً از نظر آنها سرمایه‌ی اجتماعی شمشیری دو لبه است یعنی ضمن اینکه می ­تواند به ارائه­ خدمات ارزشمندی به اعضای یک گروه یا اجتماع بپردازد، ممکن است منجر به پیامدهای منفی نیز شود. مثلاً ممکن است وفاداری افراد به یک گروه آنقدر زیاد باشد که آنها را از کسب اطلاعات جدید و تلاش جدی جهت پیشرفت باز دارد.
۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۴ ـ ۳ ـ رویکرد نهادی
از منظر پیروان رویکرد پیرامون نهادی به سرمایه اجتماعی، قابلیت ­های گروهای اجتماعی برای اقدام در جهت منفعت جمعی­، بر پایه­ کیفیت نهادهای رسمی­ای که آنها را در خود جای داده­اند، تعیین می­ شود. لذا از منظر آنها در حالی­که شبکه ­های اجتماعی و جامعه­ مدنی عمدتاً محصول بستر سیاسی، حقوقی و نهادی موجود می­باشند، عملکرد آنها نیز تابعی از انسجام داخلی، اعتبار، شایستگی و پاسخگو بودن آنها در قبال گروه است (شجاعی­باغینی، ۱۳۸۷).
۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۴ ـ ۴ ـ رویکرد هم­افزا
این رویکرد تلاش دارد تا آنچه که از رویکرد­های شبکه­ ای و نهادی حاصل شده است را تلفیق نماید. لذا از نظر پیروان این رویکرد، سه وظیفه­ی اصلی پژوهشگران و سیاستگذاران عبارت است از: شناختن ماهیت و میزان روابط اجتماعی، نهادهای رسمی و تعامل بین آنها؛ بسط راهبردهای نهادی بر پایه­ فهم روابط اجتماعی به ویژه میزان سرمایه اجتماعی وحدت­زا در جامعه یا اجتماع محلی و در نهایت تشخیص شیوه ­ها و ابزارهایی که از طریق آنها پیامدهای مثبت یا منفی اجتماعی چون همکاری گسترده، اعتماد و کارایی نهادی، فرقه­گرایی، انزواطلبی و فساد اجتماعی پدید می ­آید (شجاعی­باغینی، ۱۳۸۷).
لازم به ذکر است، با وجود تحقیقات متعدد پیرامون سرمایه اجتماعی و ابعاد سازنده­ی آن، این موضوع همچنان به عنوان یک موضوع مورد اختلاف به شمار می ­آید و هر کس از منظر و رویکردی بدان نگریسته است. با این جود، بر اساس مطالعات انجام شده پیرامون سرمایه اجتماعی و با اتخاذ رویکردی سیستمی پیرامون این مفهوم، علاوه بر اینکه امکان شناسایی و احصاء ابعاد و عوامل تشکیل­دهنده سرمایه اجتماعی برای محققان، صاحبنظران و مسئولان آموزشی فراهم می­گردد، در درک، تبیین و پیش ­بینی جامع این مفهوم نیز به آنها یاری می‏رساند.
۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ ۵ ـ سطوح سرمایه اجتماعی
پیرامون سطوح سرمایه اجتماعی میان صاحبنظران اختلاف نظر وجود دارد. به عنوان نمونه از نظر گروهی از محققان، سرمایه اجتماعی قابل تفکیک به سه سطح خرد، میانی و کلان می­باشد که در ادامه به توضیح مختصری پیرامون هریک پرداخته شده است (شجاعی باغینی، ۱۳۸۷):
۱ ) سطح خرد (فردی)
سرمایه اجتماعی فردی بیانگر مجموعه ­ای از منابع می­باشد که اعضای شبکه‌ی فردی از طریق برقراری رابطه با دیگران بدان دست می­یابند و قابل تفکیک به دو بُعد شناختی و ساختاری می­باشد. در توضیح این دو بُعد می­توان گفت بر خلاف سرمایه اجتماعی ساختاری که بسیار محسوس و قابل لمس است و به اشکال مختلف سازمان­های اجتماعی شامل نقش­ها، قواعد و رویه­های معمول سازمانی می ­پردازد؛ سرمایه اجتماعی شناختی، مفهومی انتزاعی است که بیانگر ابعاد غیر ملموس، نگرش­ها و هنجارهای رفتاری، ارزش­ها، اعتماد و تعاملات می­باشد (گروتر و باستلار^[۱۰۸] ، ۲۰۰۱). علاوه بر تقسیم ­بندی مذکور از سرمایه اجتماعی فردی، از منظر فلپ (۲۰۰۲) نیز سرمایه اجتماعی مشتمل بر سه بُعد به شرح ذیل می­باشد:
حجم شبکه (تعداد افراد موجود در شبکه)
منابع موجود در شبکه
میزان دسترسی به این منابع
۲) سطح میانی (جمعی)
بر خلاف سرمایه اجتماعی فردی که افراد به آن به عنوان ابزاری جهت نیل به خواسته­ های خود نگاه می­ کنند (بوردیو، اریکسون و لین^[۱۰۹]، ۱۹۹۹) در سرمایه اجتماعی جمعی، سرمایه به عنوان امری دانسته می‌شود که به طور جمعی تولید می­ شود و کل اجتماع از آن بهره­مند می­شوند. به عبارتی از این نظر سرمایه اجتماعی دارای یک نفع جمعی است که در قالب هنجارهایی مانند اعتماد تجلی می­یابد. در این رابطه پوتنام (۲۰۰۰) با تعیین دو بُعد ساختاری (شبکه ­های اجتماعی) و فرهنگی (هنجار اجتماعی)، پیوندهای بین افراد (شبکه های اجتماعی) و هنجارهای اعتماد و معامله به مثل را که از این پیوندها ناشی می‌شود را سرمایه اجتماعی می­نامد.
۳) سطح کلان (نهادی)
مطابق با این سطح، یک شبکه­ خاص سرمایه اجتماعی در درون یک سیستم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کلان­تری قرار دارد که ضمن شکل­دهی به ساختارهای اجتماعی آن شبکه، توسعه­دهنده هنجارهای اجتماعی آن نیز می­باشند. لذا توجه به آن در تحلیل و توسعه سرمایه اجتماعی یک سیستم حائز اهمیت است.
از منظر گروه دیگری از محققان سطوح سرمایه اجتماعی قابل تفکیک به سطوح سه‏گانه­ای به شرح زیر است ( شجاعی باغینی، ۱۳۸۷؛ کمیسیون بهره­وری استرالیا، ۲۰۰۳):
الف) سطح پیوندی^[۱۱۰] (محکم­کننده)
این سطح از سرمایه اجتماعی، به روابط بین گروه ­های نسبتاً همگن ( مانند یک گروه مذهبی، قومی و …) اشاره دارد که به­ دلیل عدم پیوستگی با سایر سازمان­ها و تقویت پیوندهای اجتماعی درون­گروهی جنبه­ انحصاری به خود می­گیرد.
ب) سطح پل­زننده^[۱۱۱]
این سطح از سرمایه اجتماعی نیز به فعالیت­های فراگیری اشاره دارد که مشتمل بر افراد متعددی با خاستگاه­های متفاوت (گروه ­های ناهمگن) می­باشد که به خاطر یک هدف مشترک با یکدیگر کار می­ کنند.
ج) سطح ارتباطی^[۱۱۲] (پیونددهنده)
در این سطح از سرمایه اجتماعی نیز به روابط افراد و گروه­ ها به صورت افقی و عمودی اشاره می­ شود که امکان دستیابی به شأن و قدرت اجتماعی را از طریق برقراری رابطه با گروه ­های مختلف اجتماعی فراهم می ­آورد.
نظر به آنچه گفته شد، می­توان گفت، سرمایه اجتماعی مفهومی چندبعدی و متشکل از ابعاد و عناصر متعددی است که هم بر پیوندها و ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان یک منبع با ارزش می­نگرد و هم از طریق ویژگی­هایی چون هنجار و اعتماد اجتماعی به تسهیل همکاری و هماهنگی دو جانبه بین افراد یاری می­رساند. بنابراین توسعه سرمایه اجتماعی علاوه بر اینکه به انسجام درونی سازمان­ها از جمله دانشگاه­ها کمک می­ کند، به بهبود عملکرد اعضا و در نتیجه بهبود وجه­ی بیرونی دانشگاه نیز یاری خواهد رساند. لذا شایسته­ توجه و توسعه است.
۲ ـ ۱ ـ ۳ـ رضایت تحصیلی
۲ ـ ۱ ـ ۳ـ ۱ ـ تعریف رضایت تحصیلی
مفهوم رضایت و رضایت تحصیلی دانشجویان که بیانگر میزان احساسات و نگرش­های مثبت دانشجویان به وضعیت موجود آموزشی می­باشد، مهم ترین و شایعترین موضوعات در حوزه­ رفتار سازمانی در شرایط پر رقابت امروز محسوب می­ شود (اسپکتر^[۱۱۳]، ۱۹۹۷). از دیدگاه بسیاری از صاحبنظران، رضایت تابع عملکرد ذهنی و انتظارات افراد است. به­همین دلیل، هر گونه احساس خوشایندی که نتیجه­ مقایسه­ عملکرد ذهنی افراد با انتظارات آنان باشد، رضایت نامیده می­ شود (فارسیجانی، ۱۳۸۶).
رضایت یکی از ویژگی­های رفتار فردی محسوب می­ شود که به واسطه­ فرهنگ سازمانی، موجب شکل­ گیری نگرش­ها و رفتار سازمانی افراد می­ شود (تسوئی و کایفدکار^[۱۱۴]، ۲۰۰۷). اُلیور و دیساربو^[۱۱۵] (۱۹۸۹) نیز رضایت­تحصیلی دانشجویان را به معنی تناسب بین ارزشیابی ذهنی آنها با تجارب و پیامدهای متنوع ارزشیابی شده از آموزش میدانند. لذا از این منظر، رضایت تحصیلی دانشجویان متأثر از رضایت کلی آنان از میزان تحقق انتظارات­شان می­باشد. سی­مور^[۱۱۶] (۱۹۹۳) نیز با بیان این نکته که هر چه در کلاس اتفاق می­افتد و هرگونه گزینش علمی که توسط دانشجویان صورت می­گیرد، منفک از تجارب کلی آنها در زندگی دانشگاهی نیست، اظهار می­دارد که تجارب دانشجویان بر رضایت کلی آنها مؤثر است. کُو (۲۰۱۰) نیز رضایت دانشجویان را بیانگر چگونگی ادراک آنها از تجارب یادگیری­شان دانستند، به نحوی که مطابق با تحقیقات، وجود دانشجویانی با تجارب رضایت بخش به حفظ و بهبود بقای آنها در دانشگاه خواهد انجامید (دِبورگ^[۱۱۷]، ۱۹۹۹؛ کاسِک^[۱۱۸] و کاسِک، ۱۹۹۱).
از نظر چو^[۱۱۹] (۲۰۰۴) رضایت یکی از چهار عنصر کلیدی جهت ایجاد و توسعه تجارب رقابتی محسوب می­ شود به نحوی که جلب رضایت دانشجویان نه تنها به وفاداری آنها کمک خواهد کرد، بلکه منجر به حفظ و نگهداشت آنها در طولانی مدت نیز خواهد شد (آتناسپولوس و همکاران، ۲۰۰۱). از نظر برخی نیز رضایت مفهومی چندبعدی است و اغلب به منظور بررسی تجانس یا توافق بین انتظارات و نتایج، مورد بررسی قرار می­گیرد (اُرپن^[۱۲۰]، ۱۹۹۰).

__________________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
از آنجا که قصه در یک ده اتفاق میافتد و همهی شخصیتها متعلق به نظام روستایی هستند نمیتوان از طبقات خاص اجتماعی سخن گفت، با این حال در این قصه هم شخصیت اصلی و مادرش زندگی فقیرانهای دارند و در مقابلشان کدخدا و دیگر مردم روستا هستند که گویی شرایط بهتری از لحاظ اقتصادی دارند. قلی، شخصیت اصلی قصه فردی زرنگ و باهوش است و از این هوش و ذکاوت برای رهایی از فقر استفاده میکند؛ اما نکتهی قابل توجه روحیهی خودخواهانهی قلی در رسیدن به هدفش است. وی در این راه حتی از فریب دیگران و نابودیشان ابایی ندارد. سادهلوحی مردم ده را نیز میتوان چنین توجیه کرد که قصهگو برای آنکه هوش و زرنگی قلی را بیشتر جلوه دهد، مردم روستا را چنین سادهلوح تصویر کردهاست. همچنین میتواند اشاره به رکود فکری مردم باشد که بدون اندیشه و تعمق حرفی را باور و براساس آن عمل میکردند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

¨ آداب و رسوم
یکی از رسومی که بهطور ضمنی در قصه به آن اشاره شده، رسم دید و بازدید در مهمانی‌هاست که اکنون نیز در میان مردم رواج دارد و این مثل را همه شنیدهاند که «هر دیدی، بازدیدی دارد».
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت وثروت
_______________
■ عناصر روانشناسی
___________
■ باورهای عامیانه وخرافی
__________
■ سایر عناصر
از نکات اخلاقی که ضمن قصه به آن اشاره شده، مذمت طمع و طمعورزی است؛ به گونهای که اگر چوپان، کدخدا و مردم روستا طمع نمیکردند، زنده میماندند و چاروادارها هم زیان نمیکردند.
۳-۲۴- آقا موریز
* خلاصهی قصه
مور و موشی با هم زندگی میکردند. روزی کله پاچهای پختند که با هم بخورند. مور از غیبت موش استفاده کرد و خواست مقداری کله پاچه بخورد که در دیگ افتاد و مرد. موش وقتی آمد و جسد مور را دید خیلی ناراحت شد. بعد از آن نزد درخت رفت و ماجرا را برای درخت شرح داد. درخت در ماتم مور تمام برگهایش ریخت. کلاغ هم از ماجرا مطلع شد و پرهایش را سیاه کرد. چشمه‌ی آب خود را خونآلود کرد. پازنها شاخ خود را به زمین انداختند. گندم‌ها خود را وارونه کردند. دشتبان با بیلی بر دوش از راه رسید. وقتی آن اتفاقات را دید، علت را جویا شد. او نیز وقتی از ماجرای مور و موش آگاه شد با بیل بر سر خود زد و مرد.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
___________
¨ کنشهای اساطیری
__________
¨ موجودات و پدیده های اساطیری
___________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
____________
¨ آداب ورسوم
_________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت وثروت
______________
■ عناصر روانشناسی
______________
■ باورهای عامیانه وخرافی
_______________
■ سایر عناصر
این قصه که به طعنه و طنز عزاداری اغراق شدهای را به سخره گرفته، ضمن توجیه برخی حوادث طبیعی مثل سیاهی پر کلاغ و ریختن برگ درختان، باز هم جمود فکری و ساده‌لوحی بیش از حد مردم را به باد انتقاد گرفته است.
۳-۲۵- آقا موشه
این متلی تهرانی است که صادق هدایت در نوشته های پراکنده آورده، به دلیل ساختار متفاوت با قصهها به آن پرداخته نشدهاست.
۳-۲۶- آق تنگلی
* خلاصهی قصه
پسری به نام آق تنگلی بود که با مادرش زندگی میکرد. یک روز تنگلی از مادرش آش سرکه خواست مادرش او را برای تهیه‌ی سرکه فرستاد. آق تنگلی با کلاغ، گربه، سگ و زنبور راهی خانهی قاضی شد تا از آنجا سرکه بدزدد. در خانهی قاضی، آق تنگلی با کمک حیواناتی که همراهش بود، سرکه دزدید. آن را به خانه برد و مادرش با آن سرکه آشی پخت و با هم خوردند.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
____________
¨ کنشهای اساطیری
____________
¨ موجودات و پدیده های اساطیری
_____________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
این قصه، روایت دیگری از قصهی آقا تنگلو است. شخصیتهای اصلی از نظر نام نیز شبیه به هم هستند. آنچه موجب تفاوت این دو قصه شده، این است که در این قصه تنگلی از خانهی قاضی دزدی میکند و مادرش هم با وجود اطلاع از کار پسرش عکسالعملی از خود نشان نمیدهد. در صورتی که در قصهی آقا تنگلو، دزدی از خانهی پیرزنی انجام میگیرد و مادر تنگلو وقتی متوجه ماجرا میشود، برای عذرخواهی تحفهای برای پیرزن میبرد. شاید به این دلیل دزدی از خانهی قاضی را مطرح کرده که اصولا در قصههای ایرانی قاضی شخصیتی منفور و رشوهگیر است. « صاحبان مشاغل مربوط به زندگی عمومی و در این مورد به خصوص بعضی از مقامات مذهبی در قصههای عامیانه دارای محاسن و مزایایی نیستند. قاضی رشوهخوار است و مال امانت را بالا میکشد»(مارزلف،۱۳۷۱ :۴۴)، پس دزدی از خانهی وی نه تنها عملی زشت نیست، بلکه در حقیقت پس گرفتن حق مردم است. از دیگر موارد مشابه در این قصه و قصهی «آقا تنگلو» استفاده از خواص و استعدادهای ویژهی اشیاء و حیواناتی است که در محیط پیرامون وجود دارند.
¨ آداب و رسوم
_________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت
_____________
■ عناصر روانشناسی

• اسبی که بر جفت مرده خود می گرید! (تصاویر ۴-۱۰ ،۴-۱۱)

• سواری در برف و یا سواران بومرنگ انداز؟ (تصویر۴-۱۲)

۶-رقص جادویی (تصویر۴-۱۳)
۷-در پوست گوزن (تصویر۴-۱۴)
۴-۲-۷ نمادها
اکنون به اشکالی می پردازیم که به درستی آشکار نیست آیا شکل وسیله ای خاص بوده ویا نمادی برای پیام رسانی «یا هر دو» محسوب می شوند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این نمادها غالبا دایره ای با زواید متفاوت اند که بیشتر این زواید خطی، از یک سمت کمان و دایره بیرون زده اند. بجز اشکال هندسی منظم همچون سر مستطیل داخل یکدیگر و یا دو دایره متدخل که دایره بیرونی دارای شعاع های کوتاهی می باشد و چند نماد هندسی منظم دیگر مابقی به گونه ای هستند که در نظر اول ممکن است خطوطی بی معنا، مشوش و یا نا تمام به شمار آیند و تنها در بازبینی های مجدد و به ویژه موقعی که نماد در جاهای متفاوت تکرار می شود، خود را نشان می دهند.
این نمادها گاه منفرد و گاه همراه با نمادها و یا نقوش جانوران و آدمی حک شده اند. در فواصل سی تا چهل کیلومتری بیش از چهل نشانه نمادین که غالباً تکرار شده اند ثبت و ضبط شده اند. (لوح های شماره ۱_۲_۳_۴_۵)
امید است زبان شناسان ایران بتوانند این علایم و پیوند آنها را با خطوط اندیشه نگار دریابند.
به نظر می رسد این علایم برای خبر رسانی و انتقال اندیشه و هشدار افراد هم عصر به یکدیگر و یا به منظور اطلاع رسانی به نسل های آینده و یا ثبت ذخیره سازی اطلاعات طراحی شده باشند. شاید بتوان این نشانه ها را به عنوان گام های اولیه و زیر سازهای لازم برای پیدایش خط تلقی نمود.
این گونه علایم تصویری که بر خاسته از خط اشیایی می باشند را زبانشناسان، خط اندیشه نگار نامیده اند. «دانشمندان در صدد آنند که اینگونه خط های اندیشه نگار را در تصاویر ما قبل تاریخ غارها نیز بیابند. برای نمونه تصاویر غارهای پاسکا واقع در شمال اسپانیا از این نوع است». ( فردریش،۱۳۸۶: ۲۰)
منفرد بودن برخی از این علایم گویای آن است که گاه یک علامت به تنهایی یک جمله یا یک عبارت را القا می کند. زیرا «در خط اندیشه نگار معانی کم و بیش پیچیده و با یک اشاره تصویری بیان می شوند. این منظور گاهی ممکن است به اندازه یک عبارت باشد». (همان: ۲۴)
بارزترین علامتی که بیش از همه علایم دیگر تکرار شده، دایره ای دارای زوایای نا منظم و بندرت نظم یافته است ، که این زواید غالباً سه و گاه چهار می باشند و در سمتی از محیط دایره بیرون زده اند و گاه نیم دایره ای شبیه D و یا b انگلیسی است. (تصاویر۴-۱۵ ،۴-۱۶)
به نظر می رسد ترسیم دایره از عصر پارینه سنگی در مناطق دیگر جهان نیز وجود داشته است. در این باره «گوردن چایلد » اشاره می کند:
«چشمگیر ترین و شگفت انگیز ترین جنبه فرهنگ اجتماعات دیرینه سنگی جدید نقش آفرینی هنرمندانه شکارگران است.اینان نقش هایی دایره وار در سنگ یا عاج می تراشیدن…» ( چایلد، همان: ۸۲ و ۲۵)
اما گوردن چایلد نمی گوید که منظور از این کار در نزد انسان دیرینه سنگی جدید چیست؟ البته درک معنی این اشکال دایره وار بر خلاف اعتقاد «فریدریش» که در باره خط اندیشه نگار می نویسد: «برای خواندن این خط دانستن زبان آن ضرورتی ندارد، زیرا مفهوم کلی از خود تصاویر به دست می آید». (چایلد، همان: ۸۲ و۲۵) چندان هم آسان نیست، گرچه ممکن است برای انسان های هم عصر چنین بوده باشد.
«آلبرتین گاور» با احتیاط این نقوش هندسی را به عنوان علایم متمایز کننده همچون نشانه دارایی، نشانه های تعلق ، هویت و تمایز می داند:
«نمادها و اشکال هندسی و مجرد مانند دایره، چرخ، حلقه، شانه، مثلث، کمان، مارپیچ، خطوط دندانه دار و نظایر آن نیز در بسیاری از تصویر های موجود بر روی صخره های ما قبل تاریخ و پس از آن، دیده شده اند. این نشانه ها گاهی اوقات به همراه نشانه های نوشتاری و غالباً به صورت منفرد تصویر شده اند. باید اذعان داشت که معنی دقیق این نگاره ها تا حدودی در هاله ابهام قرار دارد؛ هر چند چنین می نمایدکه نوعی مشخصه کلیشه ای ثابت به شمار می رفته اندکه در ارتباط با نشانه دارایی، نشانه های هویت و تمایز و در نهایت به عنوان علایم متمایز سازنده خطی مورد استفاده قرار گرفته اند. این نشانه ها در خط غالباً و نه همیشه، تجرید نشانه های تصویری پیشین بشمار می آمدند؛ اما سعی در تفسیر و تعبیر نشانه ایی که خارج از قلمرو نوشتار نظام مند یافته شده اند، یعنی بیشتر نشانه های موجود در دنیای کهن، تا حد زیادی در بوته حدس باقی مانده است». (گاور، ۱۳۶۷: ص۱۹)
«نشانه ها، نمادها و انگاره های هندسی اغلب به عنوان نشانه های ملکیت به کار می رفته اند. نشانه های ملکیت از بسیاری جهات هنوز هم شکل انتفاعی نوشتار به شمار می روند و در قالب «امضاء» قدرت را استقرار بخشیده یا مالکیت را مشخص می سازند. این نشانه ها با عناصر موثر در تکامل خط نظام مند رابطه ای تنگاتنگ دارند…
انسان ها در تمامی اعصار، اشکال ساده علایم دارایی را به کار برده اند. از زمان های گذشته تا به امروز، شبانان کوچ رو و گله داران یکجا نشین از این نشانه ها برای داغ زدن بر دام خود به یکسان استفاده کرده اند. .. داغ زدن بر انسان و حیوانات را می توان در مفهومی کاملاً متفاوت و مقیاسی انتزاعی تر، نشانه هم هویت دانستن یک فرد با خدا، یا یک فرد با گروهی خاص تعبیر کرد… به عبارت دیگر تعلق یک فرد، حیوان، شیئی یا قطعه ای زمین را به گروهی، قییله ای، خانواده ای، خدایی، کشوری یا انسانی دیگر می نمایانند». (گاور. همان : ۲۰-۲۱ )
و اما در تیمره:
آیا این دایره تکرار شونده با زواید متفاوت، نشانه جاهای مقدس و یا نشانه گذاری و یادداشت محل های پر شکار و گدارگاه در کوچ های همراه شکار برای سال بعد و یا نشانه هشدار دهنده وجود دام و تله ها که ممکن بوده برای آدمی نیز خطر ناک باشد، بوده است؟
جالب اینکه یکی از عمیق ترین نگاره هایی که تا کنون در منطقه پیدا شده است، مربوط به همین علامت و در «چم اسبه» تنگ غرقاب قرار دارد. وجود این علامت به تعداد بسیار اما با اختلافاتی که در دقت های بعدی بر ملا می شود، این گمان را در ذهن بر می انگیزد که این نشانه ها شباهت بسیاری با خط شجری دارند. (نوعی از خطوط اسلامی که آنرا «سروی» و «نخلی» هم می گویند)( معین، ۸۸۹ و۸۹۰) که از ترکیب یک یا چند پاره خط مایل متصل به یک محور و پاره خط عمودی، همه حروف الفبا را شامل می شود. در اینجا نیز آیا با کم و زیاد و چپ و راست شدن این زواید و گاه با ترکیب اشکال جانوری و نماد های دیگر سخن های بسیاری گفته نمی شود؟ همچون زبان دو علامتی مُرس و یا سخن گفتن رمزی با یکدیگر با صدای ظاهراً بسیار ساده و یکنواخت قلقل قلیان و یا حتی زبان بی صدا و ساده تابانیدن سبیل؛ با این تفاوت که خط شجری و زبان صوتی و زبان حرکتی سبیل تابانی ! ترجمان خط الفبایی اند و این نمادها به احتمال زیاد مربوط به خط عبارتی و اندیشه نگار.
از اینکه گاه دو نمونه از این طیف نمادهای دایره ای شکل در یک محل حک شده اند، نشان می دهد که این نماد بیان یک مسئله واحد را به عهده نداشته است.
به جز این دو دایره زایده دار، نقاط یا دوایر کوچک و مکرر حکاکی شده بر سنگ در تنگ غرقاب و دره زرشکی باباقله و دره جوزعلی هاجیله دیده شده است که به احتمال قوی در پیوند با ثبت و ضبط اعداد و ارقامی مهم قرار دارند.
نظیر چنین نقاط یا دوایر کوچک و مکرری در نقاشی ها و حکاکی های سایر مناطق جهان نیز دیده شده است
«توانایی ذخیره اطلاعات عددی همراه بخشی ناگسستنی از نوشتاربه شمار می آمده است… دانه های شن، صدف، لوبیا،یا حتی قطعات چوب و ریسمان های گره دار نیز در مقیاسی پیچیده تر، ایفاگر همین نقشند». ( گاور .همان:۱۸)
بی شک، در گذشته های دور، حداقل برای ارتفاعات مهم، اعداد بر مواد ماندگار و سخت حک می شده اند.در سنگ نگاره های تیمره مواردی است که به نظر می رسد. در ارتباط با شمارش و ذخیره اطلاعات عددی می باشند.( تصاویر۴-۱۷،۴-۱۸، ۴-۱۹، ۴-۲۰، ۴-۲۱، ۴-۲۲، ۴-۲۳، ۴-۲۴، ۴-۲۵،۴-۲۶، ۴-۲۷)
پس از هر کشفی از نگار گری ها و حکاکی های انسان پیش از تاریخ در اروپا، آفریقا این پرسش بنیادی بارها مطرح شده است که نگارگران و یا حکاکان این آثار چه کسانی بوده اند؟ در چه زمانی می زیسته اند؟ و چرا به این نگارگری دست یازیده اند؟ «ژاک ماکه » به هنگام توصیف حکاکی ها و نقاشی های صخره ای در جنوب قاره آفریقا، در فصل «تمدن کمان داری» می پرسد: «آفرینندگان این آثار که بعضی از آنها کیفیتی والا دارند، چه کسانی بوده اند؟ در این پرسش ها که از سده هجدهم مطرح بوده است هنوز هم به طور کامل جوابی نیافته اند.»
پس از کشف تازه ترین غار نگاری ها در آوینیون فرانسه «ژان کلاتس» مشاور وزارت فرهنگ فرانسه و یکی از صاحبنظران برجسته هنر پیش از تاریخ با شعف اظهار می دارد: «چه جای بکری» «کاملاً دست نخورده است». «هنری بس بزرگ است» وی همچنین قدیمی ترین پرسش را که تاکنون کمترین پاسخ را دریافت کرده است دوباره مطرح می کند. و چگونه و مهمتر از همه چرا هموساپینس ها (انسان هوشمند) به هنر پرداخته اند؟»
در این فصل هویت نقوش، هدف نگارگران و تاریخ گذاری نقوش بررسی خواهد شد.
۵-۱ هویت نگارگران
آنچه مسلم است همه نقوش به حالت ابتدایی (پریمیتیو) می باشند. در مقایسه صخره نگاریهای مورد مطالعه با نقوش غار های اروپا (لاسکو و آلتامیرا) مشاهده می شود که نگارگران اروپایی به تقلید از طبیعت و ناتورالیسم پرداخته اند. و در مواردی که شبیه سازی اتفاق نیفتاده است نوعی استیلزاسیون در نقوش به وجود آمده که کاملاً واضح است که توسط مردم عادی بوجود نیامده اند، اما نقوش مناطق مورد مطالعه که بسیار ابتدایی و پریمیتیو هستند نشان دهنده این است که نگارگر این نقوش هیچگونه شناختی به اصول طراحی نداشته، پس واضح است که توسط یک فرد نقاش نقش نشده اند. شرایط محیطی مناطق مورد نظر از جمله وجود سر پناه نشان از آن دارد که مردم در شرایط خاص مانند زمان شکار از این مکان ها استفاده می کرده اند.
دلیل دیگر که حاکی از اثبات این مدعاست که این نقوش توسط مردم عادی کشیده شده اند اینست که موضوع نگاره ها بیشتر صحنه های شکار و شکارچی، اسب، بزکوهی، تیر و کمان و حرکت انسان و حیوان با یکدیگر را نشان می دهند و نقوشی که نشان دهنده صحنه هایی مانند کشاورزی، دامداری، زندگی روزمره مانند گوسفند، شیردوشی، لباس چوپانی، ظرف و… باشند دیده نمی شود.
۵-۲ هدف نگارگران
اینکه چرا این آثار اندازه ای کوچک دارند و در مقایسه با غارهای اروپا مانند لاسکو و آلتامیرا نقوش بزرگتری در آنها یافت نمی شود صحبتی به عمل نیامده. این مسئله دلایلی دارد از جمله پناهگاه های منطقه که نقوشی را در دل صخره ها جای داده محلی برای ماندن در زمان های طولانی نیست و شاید ارائه یک نقش در اندازه بزرگ شرایطی را از نظر ذهنی می طلبد که هنرمند از قبل باید ذهنیت خود را درگیر ارائه یک اثر بزرگ نماید و این مهم، دغدغه اصلی انسان بومی منطقه نبوده است. امروزه نیز افراد معمولی وقتاز جایی دیدن می کنند به عنوان یادگار علامتی از خود به جای می گذارند تا شاید نشانی از خود به آیندگان دهند.
از آنجائیکه قطع آثار کوچک بوده و در مکانهای بخصوصی رسم شده می توان نتیجه گرفت که خالق آثار قصد هنر نمایی نداشته و زمان کافی برای رسم تصاویر بزرگتر روی دیوار صخره ها را نداشته و هنگامی که در این پناهگاه ها پناه آورده تا حیوان مورد نظر را شکار کند و یا به علت بارندگی به آن پناهگاه پناه آورده است، دست به طراحی برده و آثاری به وجود آورده که بخشی از رئالیسم زندگی اوست.
«باستان شناسان، مردم شناسان و تاریخ نویسان هنر، هنر دوره ما قبل تاریخ را به نظر ات گوناگون تفسیر کرده اند.
هنگام کشف آثار لاسکو و آلتامیرا عقیده بر آن بود که ذوق زیبایی شناسی به صورت بسیار تکامل یافته ای در آنها وجود دارد، بعدها نظریه استفاده جادوگرانه از این هنر برای رفع شر و به خاطر تسهیل شکار یا تکثیر جانوران اعتبار یافت و مدتهای دراز رواج داشت».(فرهادی،۱۳۷۷ :۲۱۳)
اخیراً مکتب پروفسور لوروا-گوران، این هنر را چون بیانی از دوگانگی نر و ماده تعبیر کرده است که در آن برخی از جانوران نماینده جوهر «نری» و برخی دیگر نماینده جور «مادگی» هستند.(بورد،۱۳۵۱: ۲۱)
تحلیل دیگر از این نقوش نگاه به آنها به عنوان موجودات اساطیری و توتم گروه ها و اقوام دیرینه سنگی می باشد.(جنسن،۱۳۶۸: ۱۱)
چنین به نظر می رسد که در مواردی همچنین کمیابی شکار و یا هنگام شکارهای بزرگ که همراه با هجوم شکار برای عبور از گدار (مهاجرتهای فصلی) بوده و یا زمان آب شدن برفها در مناطق گرم تر و آفتاب گیر و هجوم شکارهای بومی برای چرا و غیره، شکارچیان یا به نسبت افزایش و زایش شکار و یا افزایش جرأت و جسارت خویش در مقابله با جانوران درنده همانند شیر، ببر، پلنگ و یوزپلنگ و یا به نسبت موفقیت در شکار به چنین نگارگری می پرداخته اند.

تبادلات مواد فتوسنتزی و مواد جذب شده توسط ریشه از طریق آوندهای موجود در ساقه صورت می گیرد. هر گونه تغییر در قطر ساقه بر میزان نقل و انتقال مواد نیز تأثیر می گذارد. افزایش قطر ساقه می تواند منجر بهبود تبادلات و در نهایت بهبود رشد شود. در برخی منابع به تأثیر مثبت کودهای زیستی در رشد گیاه دارویی آویشن توسط Vital و همکاران (۲۰۰۲) و رزماری توسط Leithy و همکاران (۲۰۰۲) اشاره شده است.
۵-۱-۶- تعداد انشعاب ساقه
بیشترین تعداد شاخه فرعی به ترتیب در اثر تیمار های سوپرنیتروپلاس و نیتروکسین حاصل شد. عامل فسفر همان گونه که بر قطر ساقه تأثیری نداشت بر انشعاب ساقه نیز تأثیر معنی داری را نشان نداد اما بر خلاف قطر ساقه در تعامل با کود نیتروژن و تحت اثر متقابل سبب افزایش معنی دار این صفت در سطح احتمال ۵ درصد شد. دلیل این پدیده را می توان به اثر هم افزایی ریز سازواره های موجود در افزایش جذب فسفر نسبت داد. از طرفی باکتری های افزاینده رشد سبب تحریک هورمون های افزاینده رشد نظیر اکسین و سایتوکنین که عامل تقسیم سلولی و رشد سلول هستند می شوند.
Shaalan, در سال (۲۰۰۵) نتیجه گرفت که افزایش حاصلخیزی خاک بوسیله کودهای بیولوژیک نظیر ازتوباکتر، آزوسپیریلوم و سودوموناس باعث افزایش و بهبود خصوصیات رشدی گیاه دارویی سیاهدانه مانند ارتفاع، تعداد شاخه جانبی، تعداد کپسول در بوته و عملکرد دانه شده است.
Nanda و همکاران (۱۹۹۵) اظهار داشتند که تلقیح بذرهای ذرت با کودهای بیولوژیک آزوسپیریلوم و ازتوباکتر باعث افزایش معنی دار عملکرد علوفه ای این گیاه گردید.
۵-۱-۷- ارتفاع بوته
بیشترین ارتفاع بوته در تیمار سوپرنیتروپلاس و سپس نیتروکسین حاصل شد. می توان اظهار داشت که باکتری های آزوسپیریلیوم و آزتوباکتر از طریق افزایش ظرفیت نگهداری عناصر غذایی و افزایش هورمونهای تنظیم کننده رشد باعث افزایش جذب نیتروژن توسط گیاه می شود و با افزایش نیتروژن رشد گیاه و ارتفاع گیاه افزایش می یابد Arancon et al., 2005):.(Tomati et al., 1983 به طور کلی در دسترس بودن آب و عناصر غذایی ضروری گیاه از طریق افزایش تعداد گره ها و طول میانگره ها ارتفاع گیاه را تحت تاثیر قرار می دهند( سرمدنیا و کوچکی، ۱۳۶۹)
فسفر به تنهایی بر ارتفاع بوته اثر معنی داری نداشت اما اثر متقابل این عنصر و نیتروژن در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار شد. می توان چنین استنباط کرد که حضور این دو کود بیولوژیک در کنار یکدیگر نه تنها از طریق نقش هر دو در افزایش سطح جذب، سبب بهبود جذب عناصر معدنی نظیر نیتروژن می شوند، بلکه قادرند در چرخه بیوژئوشیمیایی عناصر غذایی در خاک نیز مداخله کنند و از طریق تسهیل حلالیت عناصر معدنی، موجب جذب کارآمد آنها توسط گیاه شوند. این نتایج با نتایج زو و رادیش مطابقت دارد .
در مطالعه زو و همکاران (۲۰۰۷) با تلقیح باکتری افزایش ارتفاع بوته ذرت مشاهده شد. رادیش و همکاران (۲۰۰۴) نیز افزایش ارتفاع گیاه نخود را بر اثر مصرف باکتری گزارش کردند.
درزی و همکاران (۱۳۸۵) در آزمایش های خود گزارش کردند که کودهای زیستی بیوفسفات روی ارتفاع و عملکرد بیولوژیک رازیانه اثر معنی داری دارد همچنین اثر متقابل بین مایکوریزا و بیوفسفات بر روی وزن هزار دانه معنی دار بود.
۵-۱-۸- طول گل آذین
در گیاه نعناع فلفلی بیشترین اسانس گیاه در زمان ظهور گل ها به دست می آید. لذا می توان گفت گل آذین یکی از منابع سرشار اسانس است. بیشترین طول گل آذین گیاه در تیمار بیولوژیک نیتروکسین حاصل شده است. این موضوع که باکتری آزوسپیریلیوم و سایر باکتری های همزیست با ریشه، هورمون های رشد را تولید کرده و در نتیجه باعث رشد ریشه و تکثیر ریشه می شوند امری بدیهی است. در این بررسی طول گل آذین در تیمار شیمیایی اوره از سوپرنیتروپلاس بیشتر است این موضوع نشان می دهد که نیتروژن موجود در اوره در زمان رشد زایشی گیاه به میزان بیشتری جذب گیاه شده است.
کود بیولوژیک بارور-۲ هم به تنهایی سبب افزایش معنی دار طول گل آذین شد وهم اثر متقابل آن با کودهای زیستی نیتروژن معنی دار شد و افزایش طول گل آذین را به همراه داشت. فسفر از عناصر ضروری است که باعث ذخیره و انتقال مواد شیمیایی در گیاه، تسریع رشد و رسیدگی محصول، افزایش گلدهی و مانند آن می گردد. به همین دلیل تأثیر مستقیمی بر عملکرد گیاهان، از جمله نعناع فلفلی دارد و وجود آن به مقدار کافی و در حد نیاز جهت بالا رفتن عملکرد گیاه ضروری است (امیدبیگی، ۱۳۷۴ و ملکوتی و ریاحی، ۱۳۷۰). هیدرولیز فسفاتهای آلی که توسط آنزیم فسفاتاز صورت می گیرد قابلیت جذب این عنصر حیاتی را افزایش می دهد .(Kirchner et al., 1993; Van Rossum et al., 1995)
منشاء آنزیم های فسفاتاز را میکروبی می دانند و نقش باکتریهایی نظیر ساشیا، باسیلوس ها، سودوموناس ها و ریزوبیومها در تولید آنزیم فسفاتاز اثبات شده است(Abd-Alla, 1994).
اردکانی و همکاران افزایش جذب آهن، منیزیم، روی، مس، نیتروژن، فسفر و پتاسیم را به ترتیب ۱۶%، ۲۰%، ۱۸%، ۲۱%، ۱۷%، ۱۴%، ۲۰% در اثر تلقیح بذر گندم با باکتری آزوسپیریلوم گزارش کردند و بیان داشتند که آزوسپیریلوم باعث توسعه سیستم ریشه ای گندم شده و بنابراین بطور طبیعی امکان دسترسی و جذب بهتر عناصر مختلف غذایی برای این گیاه فراهم شده است.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۱-۹- وزن بیوماس تر و خشک
در بیشتر صفات رویشی مورد بررسی در این آزمایش مشخص شد که افزایش این صفات در ازای استفاده از تیمارهای بیولوژیک سوپرنیتروپلاس و نیتروکسین بیشتر از تیمار شیمیایی اوره بوده است و این دو تیمار دارای تفاوت معنی داری با کود اوره هستند.
این نتایج با نتایج بررسی(۱۹۹۸) Rai and Gaur در یک راستا قرار دارد. آنها در آزمایش خود پی بردند که تیمارهای آزتوباکتر و آزوسپیریلیوم به تنهایی و مخلوط عملکرد گندم را به ترتیب حدود ۱/۹، ۲/۸ و ۹/۱۳ درصد افزایش داد.
طبق نظر Al-kavaki و همکاران (۱۹۹۵)، افزایش جذب مواد معدنی توسط عوامل همزیست با ریشه گیاه موجب افزایش ماده خشک و وزن تر و خشک گیاه شده و در نهایت منجر به افزایش عملکرد گردید. در این زمینه کوچکی و همکاران (۱۳۸۷) نیز افزایش معنی دار وزن تر و وزن خشک گیاه اسانس دار زوفا را تحت تأثیر تیمارهای سوپر نیترو پلاس و نیتروکسین در مقایسه با تیمار کود دامی گزارش کردند.
. نیتروژن مهمترین عنصر در سنتز پروتئینها می باشد و افزایش آن در شرایط مطلوب تا حد مشخصی، موجب افزایش میزان پروتئین می گردد .با افزایش پروتئینها، گیاه به افزایش رشد رویشی مانند توسعه سطح برگ، تعداد شاخه فرعی، ارتفاع و قطر ساقه می پردازد که افزایش این صفات، افزایش مواد فتوسنتزی را به دنبال دارد.
Stanchevaو همکاران (۲۰۰۲) نشان دادند که در اثر تلقیح ذرت با آزوسپیریلوم وزن خشک بوته افزایش می یابد. آنها دلیل این موضوع را شرایط مناسب دسترسی و جذب بهتر عناصر غذایی ذکر کردند و گزارش کردند که این موضوع در نهایت باعث افزایش تجمع ماده خشک در گیاه شده است.
عامل فسفر توانست سبب افزایش معنی دار وزن تر گیاه در سطح احتمال ۱ درصد شود اما تأثیر آن بر روی وزن خشک کل کمتر بود و افزایش وزن خشک در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار شد. اثر متقابل فسفر و نیتروژن دارای تاثیر معنی داری بر وزن تر و خشک گیاه نبود. بین تیمار بارور-۲ و تیمار تلفیقی بارور-۲ و فسفات آمونیوم تفاوت معنی داری از این نظر وجود نداشت و می توان گفت که افزایش وزن تر و خشک گیاه در ازای استفاده از تیمارهای فسفر مربوط به کود بیولوژیک بارور-۲ بوده است نه کود شیمیایی فسفات آمونیوم. افزایش وزن تر و خشک گیاه در ازای استفاده از کود بارور-۲ به دلیل افزایش حلالیت فسفر در محیط رشد گیاه بوده است. حلالیت فسفر سبب رها سازی آهسته و مداوم آن به بستر رشد گیاه شده و از طریق افزایش جذب فسفر توسط ریشه گیاه می تواند با بهبود وزن خشک گیاه و متعاقب آن وزن دانه، موجب افزایش غلظت فسفر در آن شود.
در پژوهش Omar (1998) که در خصوص اهمیت مصرف میکروارگانیزمهای حل کننده فسفات که در گیاهان زراعی انجام شد ، روشن گردید که کاربرد قارچ های حل کننده فسفات شاملAspergillus niger و Penicillium citrinum در حضور سنگ فسفات موجب افزایش معنی دار غلظت فسفر بوته گندم نسبت به تیمار شاهد گردید. او اظهار داشت که در خاکهای قلیایی دسترسی گندم به فسفر حاصل از مصرف کود شیمیایی به طور مطلوب صورت نمی گیرد و تلفات تثبیت فسفر و آلودگی خاک و آب بوقوع می پیوندد. اما کاربرد میکروارگانیزمهای حل کننده فسفات همراه با سنگ فسفات، ضمن افزایش حلالیت فسفر و فراهم کردن مناسب آن برای گندم، موجب بهبود غلظت این عنصر و در نهایت رشد بوته گندم و حفظ سلامت خاک می شود.
در سال ۱۳۸۶، راثی پور و علی اصغر زاده در تحقیقی روی اثر متقابل باکتری های حل کننده فسفات در سویا گزارش کردند که باکتری های حل کننده فسفات باعث افزایش وزن خشک، درصد عناصر N,P,K در اندام هوایی، وزن تر و خشک گره های ریشه ای گردیده است.
۵-۱-۱۰- میزان و عملکرد اسانس برگ
نتایج بررسی های پژوهش حاضر حاکی از افزایش معنی دار اسانس در ازای استفاده از تیمارهای بیولوژیک نیتروژن در مقایسه با کود شیمیایی اوره است. به نظر می رسد تیمارهای کودهای زیستی مطلوب در مقایسه با تیمار شاهد شیمیایی، به مراتب شرایط مناسبتری را برای بهبود فعالیتهای میکروبی مفید در خاک مهیا کرده و ضمن فراهم نمودن مطلوب عناصر معدنی ماکرو و میکرو برای نعناع فلفلی، از طریق ایجاد اثرهای هم افزایی و تشدید کننده بین خود موجب افزایش میزان اسانس برگ شده اند. عامل فسفر و نیز اثر متقابل آن با عامل نیتروژن، تأثیری بر درصد اسانس برگ نداشتند.
در سال ۱۳۸۶، توحیدی مقدم و همکاران در آزمایش خود بر روی گیاه ذرت نشان دادند که در حضور باکتری های حل کننده فسفات، شامل سودوموناس پوتیدا و باسیلوس میزان مصرف کودهای شیمیایی فسفات به بیش از نصف کاهش می یابد.
در مطالعات اخیر مشخص شده است که در M. piperita تعداد غدد ترشح کننده اسانس در برگ ثابت نیست و با گسترش سطح برگ افزایش می یابد. به طور کلی سطح برگ از نظر فیزیولوژیکی دارای اهمیت است، زیرا تحقیقات نشان داده است که فتوسنتز و تولید فرآورده های فتوسنتزی ارتباط مستقیمی با تولید اسانس دارد (Kokkini et al., 1994).
در خصوص همبستگی بین فتوسنتز و مقدار تولید اسانس، نتایج آزمایش ها نشان داده است که Co2 و گلوکز به عنوان پیش ماده مناسب در سنتز اسانس و به ویژه مونوترپن ها مطرح است(Croteau et al., 1972) .
نیاکان و همکاران (۱۳۸۳) در رابطه با ارتباط بین رشد برگ و میزان اسانس اظهار داشتند که با افزایش سطح برگ، تعداد روزنه ها به عنوان کانال های ورودی Co2 و مقدار گلوکز به عنوان نتیجه فرایند فتوسنتز ازدیاد حاصل نموده و سوبسترای لازم در جهت تأمین انرژی و سنتز ترکیب های موثر در اسانس فراهم می شود. باکتری های موجود در کودهای زیستی نیتروژن مورد نیاز را در اختیار گیاه قرار می دهند. نیتروژن نیز با افزایش سطح برگ و فراهم نمودن زمینه مناسب جهت دریافت انرژی و نیز شرکت در ساختار کلروفیل و آنزیم های درگیر در متابولیسم کربن فتوسنتزی، موجب افزایش بازده فتوسنتزی می شود.