۱۳۷۹). غده سیبزمینی با دارا بودن حدود۲۰-۱۶ درصد کربوهیدرات و حدود ۲ درصد ترکیبات پروتئینی و پیشمادههای پروتئینی و حدود یک درصد چربی و عناصر معدنی از نظر میزان تولید انرژی و پروتئین در بین گیاهان زراعی از مقام بالایی برخوردار میباشد. سیبزمینی از نظر تولید پروتئین در هکتار در مرتبه نخست محصولات زراعی قرار دارد. پروتئین و نسبت پروتئین به کربوهیدرات در آن نسبت به بسیاری از غلات و سایر محصولات ریشهای و غدهای بالاتر است. متوسط جهانی عملکرد پروتئین در هکتار این محصول برابر ۲۳۰ کیلوگرم در هکتار بوده که از گندم، برنج و حبوبات بیشتر است. تعادل پروتئینهای موجود، توازن بین اسیدهایآمینه مهم در پروتئین و ویتامینهای آن، سیبزمینی را دومین دارنده ارزش غذایی و بهعنوان یک منبع غذایی بعد از تخممرغ مطرح میسازد (لسانی، ۱۳۷۸). کیفیت پروتئین سیبزمینی بسیار بالا میباشد، بهطوریکه اگر ارزش بیولوژیکی پروتئین تخممرغ ۹۶ باشد این رقم در سیبزمینی ۷۳، سویا ۷۲، ذرت ۴، آرد گندم ۵۳ و لوبیا ۴۶ میباشد (رحیمی، ۱۳۷۹). نشاسته به عنوان اندوخته غذایی بسیاری از گیاهان محسوب میشود و گرانولهای نشاسته، در اصل، بسته های فشردهای از پلیمرهای گلوکز محسوب میشوند (کائور و همکاران^[۱]، ۲۰۰۲). نشاسته تجاری عمدتا از ذرت تهیه میشود ولی سیبزمینی و گندم نیز از منابع تامین نشاسته میباشند. تولید نشاسته از سیبزمینی برای اولین بار در قرن ۱۸ انجام شد. در دانمارک از سال ۱۹۰۰ تولید نشاسته به صورت صنعتی آغاز گردید. بهطوریکه ۷۵ درصد تولید سیبزمینی این کشور برای تولید نشاسته مصرف میشود و این کشور بالاترین میزان تولید سرانه نشاسته در جهان را داراست (پشین ^[۲]، ۲۰۰۱). اگرچه هزینه تولید نشاسته سیبزمینی بالاتر از سایر منابع آن میباشد لیکن خواص عملکردی آن ممکن است مصرف آن را در محصولات خاصی توجیه سازد. بهعنوان مثال افزودن نشاسته سیبزمینی به نودلها باعث بهبود قوام و احساس در دهان میشود. سیبزمینی با دارا بودن مقادیر کافی از ویتامین C، تعدادی از ویتامینهای گروه B و نیز برخی از اسیدهای آمینه ضروری مانند سیستئین و متیونین از نظر کیفیت در حد مطلوبی قراردارد (صورتی زنجانی، ۱۳۸۰). وجود فیبر در سیبزمینی باعث کاهش بیماریهای قلبی میشود. پتاسیم موجود در سیبزمینی تقویت کننده قلب و فلوئور موجود در آن برای سلامت دندانها ضروری است. ضمنا آهن موجود در آن برای کمخونی و منیزیم آن برای دفع سنگ کلیه مفید است به این ترتیب سیبزمینی علاوه بر ارزش غذایی، خواص دارویی نیز دارد (صورتی زنجانی، ۱۳۸۰). بر اساس برآوردها، ۱۰۰ گرم سیبزمینی در جیره غذایی، ۸ درصد از پروتئین، ۱۰ درصد از آهن، ۲۰ تا ۵۰ درصد ویتامین C، ۱۰ درصد ویتامین B₁ و حدود ۳۰ درصد انرژی مورد نیاز روزانه بدن را تامین میکند. جدول شماره ۱-۱ ترکیبات عمده غذایی در ۱۰۰ گرم سیبزمینی را نشان میدهد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جدول ۱-۱ – ترکیبات عمده غذایی در ۱۰۰ گرم سیبزمینی (صورتی زنجانی، ۱۳۸۰)

ترکیبات غذایی

مقدار

آب

۷۷/۶۷ گرم

چربی

۳/۰ گرم

پروتئین

۶۵/۲ گرم

مواد قندی

۱۴/۱۹ گرم

فیبر

۴۵/۰ گرم

خاکستر

۶۹/۰ گرم

کلسیم

۸ میلی گرم

فسفر

۵۲ میلی گرم

پتاسیم

۴۰۷ میلی گرم

سدیم

۶/۲ میلی گرم

ولی از زمان مشروطه طنز سیاسی به وجود می آید و همراه آن طنز های اجتماعی و فرهنگی نیز رشد می یابند. در کل طنز دوره ی مشروطه همچون آینه ای تمام نما در مقابل اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی و فرهنگی آن دوره است .
حکایات دهخدا در آثار جمالزاده برای اولین بار به شکل داستان کوتاه در می آید و صادق هدایت این داستان ها را تکامل می بخشد و ساختاری مستحکم در ادبیات داستانی طنز آمیز پایه گذاری می کند .

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اگر بخواهیم مقایسه ای بین طنز علامه علی اکبر دهخدا و جمالزاده و صادق هدایت داشته باشیم .
« طنز علامه دهخدا ستیزه جو و پرخاشگرانه است . طنز جمالزاده شاد و سطحی است و بیشتر به ظواهر می پردازد . طنز صادق هدایت درون گرا و موثر است .»
(صفری ؛۱۳۳۲: ۴۰-۳۰)
« بی گمان این سخن درست است که « اگر علامه علی اکبر دهخدا تنها چرند و پرند را نوشته بود برای همیشه نامش در تاریخ ادب فارسی به عنوان پایه گذار طنز سیاسی جاودانه می شد.» .
(آشوری؛۱۳۴۴: ۴۸-۴۳)
«طنز کلامی هدفمند و حساب شده است ، که خنده و استهزاء در آن غرض و مقصود نیست ، بلکه رنگ و لعابی است که طنز پرداز جان کلام خویش را بدان می آمیزد ،تا از این طریق بتواند ، تمامی اقشار جامعه را مورد خطاب قرار دهد و دایره ی شمول سخن خود را گسترده تر سازد . یک شیوه ی خاص بیان جهت مفاهیم انتقادی وتنفرآمیز است که درآن شوخی وگاهی مسخره گی به نحوچشم گیری نمایان می شود.بدون شوخی طنززننده است و نادلپذیر و بدون داشتن یک قالب زیبای ادبی،استهزا و طعنی ناهنجاربیش نیست. به عبارت دیگرطنزآنست که شاعریانویسنده باقدرت طبع به تنفر،ریشخند و استهزاء شکل وقالبی ادبی بدهد.»
(اندوهجری؛۱۳۸۴: ۳۶)
طنزباشوخی فرق می کند.شوخی مطلبی است که درشنونده نوعی احساس دلپذیر ایجاد کندواورابه خنده وامی دارد درحالیکه طنزشعری است که بدی ها و حماقت هارا سرزنش می کند.کانت در مورد شوخی می گوید:”شوخی انتظاریست که به هیچ منجرشود.
( دولت آبادی؛ ۱۳۵۴: ۲۳۳)
در حالیکه طنز هدف دارد.هدفی بالاتر از سرگرم کردن وخندانیدن .گرچه مبنای هر طنز شوخی و خنده است اما این خنده خنده ی شادمانی نیست و به قول آرین پور:«این خنده بااینکه مبنایش بر شوخی است اما خنده شوخی نیست درطنزنویسی بالاترین درجه نقد ادبی خنده ایست تلخ و جدی و دردناک و همراه با سرزنش وسرکوفت و کما بیش نیش دارکه با ایجاد ترس و بیم خطا کاران را متوجه خطای خود می سازدو معایب و نواقصی را که درحیات اجتماعی پدید آمده است بر می شمارد. به عبارت دیگر اشاره و تنبیه اجتماعی است که عزلت وغفلت را مجازات می کند و هدف آن اصلاح و تزکیه است نه ذم و قدح و مردم آزاری این نوع خنده،خنده ی علاقه و دلسوزی است ناراحت می کند،قلم طنز نویسی کارد جراحی است نه چاقوی آدم کشی.با همه ی تیزی وبرندگیش،جانکاه و موذی و کشنده نیست بلکه آرام بخش و سلامت آور است.زخم های نهانی را می شکافد و می بردو چرک وپلیدی هارابیرون می ریزد و بیمار را بهبود می بخشد. » . ( آرین پور؛۱۳۵۱ :۳۶)
در بین آثار علامه علی اکبر دهخدا مقالات انتقادی چرندو پرند جزء آثار ادبی فارسی محض به شمار می رود زیرا این مقالات علامه دهخدا توانسته اند جنبه ی آفریدگاری داشته باشد و روح زمان را در نوشته هایش به طور وضوح نشان دهد. با خواندن مقالات چرند و پرند خواننده احساس می کند که تصویر هایی زنده از جامه ی آن عصر در ذهنش مجسم کند.
چرند و پرند مقالات انتقاد آمیز و هجو آمیزی است که نمونه بسیار خوبی از نثر فارسی را در این دوره بوجود آورده است . این مقالات بسیار تند و تیز است در این مقالات علامه علی اکبر دهخدا رژیم مستبد حاکم و عمال حکومت را به انتقاد می گیرد . و حوادث و اتفاقاتی را که از طرف کارگزاران حکومت و فرمانروایان مستبد بر ملت رنجور و ستمدیده ی ایران بوجود می آید با کلمات و عبارات عامیانه مردم از ظلم وجور طبقه بندی حاکم بر مملکت بود. گاهی هم با نوشتن این مقالات می خواست جهل و خرافاتی را که بر مردم زمان خود سایه افکنده و مانع از رشد فکری و پیشرفت آنان در زندگی روزمره و ترقی وسوق دادن اوضاع سیاسی و اقتصادی مملکت می بود به گوش آنها رسانده و آنها را از این نوع خرافات نجات دهد. در مجموعه مقالات چرند و پرند شیوه ی نگارش و ترکیب کلام بر خلاف شیوه ی رایج زمان به زبان عامیانه نزدیک و حتی همان زبان عامیانه بود که نوشته می شد و شاید مهمترین دلیلی که باعث شهرت و محبوبیت روزنامه ی صور اسرافیل در میان مردم بود ، همین مجموعه مقالات چرند و پرند و شیوه نگارش آنها بوده است که علامه علی اکبر دهخدا در این مقالات توانسته دردها و رنج های مردم را آن طور که خودشان می خواستند بازگو کند و گاهی هم راه علاج و درمان و رهایی از این دردها و رنج ها را برای مردم بازگو می کرد .
( جوادی؛۱۳۸۴: ۱۴۷)
علامه علی اکبر دهخدا در مقاله ی نخستین خود در روزنامه ی صور اسرافیل مسائل اعتیاد به تریاک ، احتکار گندم را چنین بیان می کند :« بعداز چندین سال مسافرت هندوستان و دیدن ابدال و اوتاد و مهارت در کیمیا و لیمیا الحمد الله به تجربه بزرگی نایل شدم و آن دوای ترک تریاک است .»
اگر این دوا را در هر یک از ممالک خارجه کسی کشف می کرد، ناچار صاحب امتیاز می شد ، انعام هایی می گرفت ، در همه روزنامه ها نامش به بزرگی درج می شد ، اما چه کنم که در ایران قدر دان نیست ، حالا من به تمام برادران مسلمان تریاکی خود اعلان می کنم که ترک تریاک ممکن است به اینکه در امر تریاک جازم و مصمم باشند ، ثانیاً مثلاً یک نفر که روزی دو مثقال تریاک می خورد ، روزی یک گندم از تریاک کم کرده و دو گرم مرفین به جای آن زیاد کند و کسی که ده مثقال تریاک می کشد روزی یک نخود کم کرده و دو نخود حشیش اضافه نماید و همین طور مداومت نماید تا وقتیکه دومثقال تریاک خوردنی به چهار مثقال مرفین و ده مثقال تریاک کشیدنی به بیست مثقال حشیش برسد . ترک عادت در صورتی که با این قسم بشود موجب مرض نیست و کارخیلی آسانی است . مثلاً وقتیکه بزرگان فکر می کنند که مردم فقیرند و استطاعت نان گندم خوردن ندارند و رعیت همه عمرش را باید به زراعت گندم صرف کند و خودش همیشه گرسنه باشد ببیند چه می کنند . روز اول سال نان را با گندم خالص می پزند. روز دوم در هر خروار یک من تلخه ، جو، سیاهدانه، خاک اره ، یونجه ، شن، مثلاً مختصر عرض می کنم کلوخ ، چارکه ، گلوله هشت مثقالی می زنند . معلوم است در یک خروار گندم که صدمن است یک من از این چیزها هیچ معلوم نمی شود و روز دوم دومن می زنند ، روز سوم سه من در صورتیکه هیچ کس ملتفت نشده و عادت نان گندم خوردن از سر مردم افتاده است .
( نفیسی؛۱۳۳۰: ۳-۱)
زمانی که اوضاع زمان به کلی پریشان شده و هر کس به هر جوری که بوده وی را مورد تهمت قرار می داد علامه علی اکبر دهخدا از وضع زمان شکوه و ناله می کرد و شکوه های خودرا درقالب کلمات و جملات رسا به گوش مردم می رساند . علامه علی اکبر دهخدا در بعضی از مقاله های خود از روش عامیانه خود عدول کرده و به شیوه ی قدما روی آورده وسبک و نگارش خودرا تغییر داده که از جمله درمقاله ای به عنوان دفاعیه از مقاله دیگر که مورد تهمت از طرف بعضی از روحانیون قرار گرفت که پر است از آیه های قرآن و جمله هایی که دارای کلمات سنگین و دور از ذهن عموم که جز افراد و اشخاص آگاه به این نوع نوشته ها دیگران از آن چیزی نمی فهمند : قلم ما از نمره ی اول با هزاران سوز و گذار به معالم طاسه و رسوم عافیه شوکت این دین قیم نظر انداخته و خون می گریست و کم کم قدم به خط ایفا افکار و تنبیه خواطر بر این نقصان فاحش معالجه این زخم ، که بزرگترین دردهای ملت متدین محسوب می شود ، گذاشت و جسته جسته به انتقاد معایب عارضه و نقایص طاریه پرداخت اگر چه خود می دانست که این راه سخت تنگ و تاریک وبی اندازه درشت و باریک است. ولی چه شد بعداز اینکه آفتاب در ممالک اسلامیه غروب نمی کرد ، ظل اسلام از ممالک دنیا روبه زوال گذاشت ؟ چه شد که به این روز سیاه ماندیم و دویست و هفتاد ملیون از سیصد ملیون نفوس اسلامیه گرفتار تبعیت اجانب شدند ؟ چه شد که دین حنیف ما پیش خارجیان منافی تمدن و ترقی محسوب و العیا ذبا لله منفور شد ؟
( همان ؛ ۱۳۳۰: ۹۲)
«لحن طنز و ریشخند علامه علی اکبر دهخدا از مختصات شعر اوست و گاهی در این بین حالات شخصی و عواطف فردی او نیز در اشعار جای می گیرد منظره سازی و تجسم به حرکات مردم و رنگارنگی صحنه ها از جمله خصوصیات شعری او است دیگر اینکه درشعر علامه علی اکبر دهخدا عوامل اعتقادی و انسانی که در وجود و روح او وجود دارد ، عواملی از قبیل فضیلت ، انسانیت ، آزادگی ، بر انداختن خرافات وجهل و ریشه کن کردن ریشه ظلم و فساد که علامه دهخدا با هنرمندی خاص توانسته است این گونه موارد را در قالب لفظ و به صورت شعر بیان نماید .»
دراین باره دبیر سیاقی در مقدمه ی دیوان علامه علی اکبر دهخدا چنین می انگارد: « درباره ی طنز علامه علی اکبر دهخدا خاصه درشعر او این نکته را باید یاد آور شد که کسانی بر مقدماتی که علامه دهخدا برای بیان آن طنز ترتیب داده است و غالباً طولانی است ، خرده می گیرند و آن مقدمات دراز را در برابر طنز کوتاه ، نوع زائد بر اصل می شمارند و بخصوص در قیاس با طنز عبید زاکانی درجه ی نازل برای آن قایل می شوند به گمان من آن قسمت از سخن عبید که طنز است نه هزل ، بی شک شاهکار جاودانه ی ادب ایران بلکه جهان است ، اما در قیاس با کار علی اکبر دهخدا ، دقیقی نکته جالبی درمیان دارد و آن اینکه جان کلام عبید همه طنز اوست .
و طنز همه سخن اوست که نکته های آموزنده و انتقادی را در خود دارد. مثلاً وقتی می گوید :« درویشی گیوه در پا نماز می کرد، دزدی طمع در گیوه ی او بست و گفت : با گیوه نماز نباشد گفت : اگر نماز نباشد گیوه باشد » .
یا قزوینی تابستان از بغداد می آمد، گفتند: آنچا چه می کردی؟ گفت : غرق تمام الفاظ این دو کلام بلیغ و شیرین و لطیف ، تمامی طنز و تمامی محتوای این دو لطیفه است که با نکته های انتقادی و پیام های آموزنده ی نهفته در خود مایه ی شادمانه ساختن و انبساط خاطر دادن به خواننده است .
در حالیکه طنز علامه علی اکبر دهخدا همه سخن دهخدا و پیام انسانی و نظر ارشادی او در هر دو مورد است ، اصل کلام و مقصود نهایی او همان مقدمات دور و دراز است که به طنز پایان می گیرد یا طنزی با خود دارد . و به عبارت بهتر آن مقدمات که غالباً از مثلی ناشی است سنگ زیر بنای طرح مسائلی اجتماعی و رهنمونی برای افراد و مایه ی سازندگی های ذهنی آنان است که بصورت مقدمه با تصویر های گوناگون و تجلیات جالب و آموزنده و آگاهی بخش هستی گرفته است، و طنز پایانی حکم جرعه ی آبی را دارد که پس از دارویی تلخ به بیمار دهند تا دهان را بشوید و اثر تلخی داروی شفابخش را از ذائقه ی خود ببرد.
( دهخدا؛ ۱۳۶۲: ۳۸-۳۰)
این دیگر برای همه آرزوست که یک دفعه دیگر پای « دخو» را بند کنند و مثل دیوانه به میدان انداخته بچه ها دست بزنند و بزرگها هرهرهر بخندند بعد از این خواهید دید که اگر این دنیا را ببرد، « دخو» را خواب خواهد برد. این ها را من چرا بنویسیم ، هر چه تا حالا نوشتن برای خودم و هفتاد پشتم کافی است . اینها را همان روزنامه ای که تازه از سفارتهای خارجه ماهانه گیر است، چشمش چهار تا بشود بنویسید . بله من دیگر محال است یک دفعه دیگر از این حرف بنویسم یا خودم را داخل در این کار بکنم. چرا، برای اینکه آدم آن وقت مثل پاره ای اهل ریا خسرالدنیا و الاخره می شود. برای آَشکار کردن رنگ و ریای بعضی از بزرگان و رجال و حکمرانان دوران حکومت که بعضی وقت برای فریب مردم خود را طرفدار آزادی نشان می دادند و دوباره بعداز مدتی به طرف حکومت رفته و تا اینکه بتوانند چند صباحی بر مرکب قدرت سوار شوند مثلی عامیانه می آورد و در دنباله آن فجایع و نیرنگ های آنها را برای مردم بازگو می نماید . از جمله همین ارسال المثل و ارسال المثلین که توی کتابها می نویسند استعمال نظم یا نثری است که از غایت فصاحت و بلاغت مطبوع طباع شده و برسر زبان ها افتاده. مثل معروف را که هر روز هزار دفعه می شنویم می گویند : امان از دوغ لیلی ماستش کم بود آبش خیلی
۴-۲٫ هدف از آوردن طنز:
دربدایت امر،طنز خیلی از نثر بهره نجست ،با رواج صنعت چاپ و انتشار روزنامه ، نویسندگان وشاعران ازحمایت و پشتیبانی خوانندگان پر و پا قرص بهره مند شدند و با آشنایی بیشتر آنان نسبت به ادبیات و افکار اروپایی ،احساس مسئولیت افزونتری نسبت به مردم و جامعه پیدا کردند و تلاش نمودند،تا در راستای بر آوردن نیازهای جامعه و مرتفع ساختن مشکلات اجتماعی قدم بردارند ، زیرا شعرهای غنایی و صنعت های ادبی مخصوص سبک هندی و ادبیات کلاسیک آنان را راضی نمی کرد ، از طرف دیگر مردم علاقه ی چندانی به شعرهایی که برای درک آنها وقت زیادی می بایست صرف کرد، نداشتند . با مردمی شدن ادبیات فارسی طنز نویسی نیز رونق بیشتری یافت ومورد اقبال توده ی مردم قرار گرفت . گاهی خنده وشوخی گذران وزائیده ی نقص ها واشتباهات کوچک وبی اهمیت است وزمانی تلخ وزهرآگین وناشی ازفسادوگمراهی هائی که مقام اخلاقی طبیعت بشری راتنزل می دهد،واین دیگربا شوخی که تنها هدفش به خنده واداشتن وکارش ایجاد حسی دلپذیرکردن است فرق می کند .چرا که طنز واقعی نمی تواندبی هدف باشد.
طنز نویسی به شرط آنکه حوادث و چهره ها را دگرگون نکند ، از فانتزی رئالیستی و از اصول دیگر هنر بدیعی استفاده می کند و این حوادث و چهره ها را بر جسته تر و نمایان تر از آنچه هست جلوه می دهد و در بند آنکه تابلو راست و درست باشد ، نیست. « ایجاد تصور درباره ی یک زندگی عالی و زیبا از راه تصویر جهان پست و ناشایست زندگی و بیدار کردن شوق وکمال مطلوب در خواننده : از وظایف مهم طنز رئالیستی است . از آنچه گفته شد چنین نتیجه می گیریم که طنز حقیقی هرگز نمی تواند بی هدف و رؤیایی و وهمی باشد و به عبارت دیگر روش طنز نویسی به سنگر « زشتی و پلیدی » هنگامی می تواند قرین موفقیت گردد که تمثال بی مثال و الهام بخش « نیکی و زیبایی » پیوسته در مد نظر اوباشد .
طنز نویسی هنگامی که به موضوع معینی می خندد و آن را رد و انکار می کند ، در واقع آرمان مثبت خودرا که در جهت مخالف آن قرار دارد ، اگر بخواهد آشکارا یا نهانی و صراحتاً یا تلویحاً خواننده را به آنچه که دراطراف اوست جلب کندو پستی ها را یکایک به رخ او بکشد ، باید خواننده را دنبال کند و دمی آسوده نگذارد . باید کار را به جایی رساند که او از آن همه زشتیهای بی حد وحصر به جان آید و سرانجام با عزم راسخ از جای برخیزد و فریاد زند: آخرراستی این چه زندانی است که من در آن گرفتار شده ام ؟ مرگ که از این زندگی بهتر است ! دیگر نمی خواهم دراین بند و زنجیر جان بکنم !
خلاصه ،طنز تنها هنگامی می تواند به هدف عالی خود برسد که از روحی بلند و پاک تراوش کند ، روحی که از مشاهده اختلاف عمیق و عجیب زندگی موجود با اندیشه ی یک زندگی مامول دررنج و عذاب است . همین صفت عالی و هدف بزرگ طنز است که هورا سیاه در روزگاران قدیم بدان اشاره کرده است .
( آرین پور؛ ۱۳۵۱: ۴۰- ۳۶)
در روزگاران نزدیک به عصر ما بعضی از شاعران مانند ایرج و عشقی راه و رسم پیشینیان را در پیش گرفته اند ، تا حدی که عارفنامه ی ایرج هجویه ی سراسر دشنام و ناسزا درباره ی شاعر و ترانه سرای معروف عهد مشروطیت یعنی عارف قزوینی است.
۴-۳٫ورود طنز در آثار ادبی
طبق گفته سعد الدین وراوینی آگاهی ما از ایران پیش از اسلام در هر زمینه اندک است و درباره ی طنز نیز این حکم صدق می کند . در مرزبان نامه حکایت لطیفی درباره ی بزرگمهر نقل شده است که نشانه ی طنز گویی این وزیر فرزانه در زمان خویش است . بر طبق این حکایت ، بزرگمهر کامروایی را سحر خیزی می دانسته و همواره می گفته است : « سحر خیر باش تا کامروا باشی. » یک روز خسرو انوشیروان به چاکران خود دستور می دهد تا هنگام آمدن بزرگمهر به دربار راه را بر او بگیرند و جامه هایش بدزدند . چاکران چنین می کنند . بزرگمهر برای پوشیدن لباس دیگر به خانه باز می گردد ، لباسی تازه می پوشد وبه دربار می رود . خسرو علت دیر آمدن بزرگمهر را می پرسد. بزرگمهر واقعه را باز می گوید . انوشیروان به طعنه می پرسد :« نه آیا تو می گفتی سحر خیز باش تا کامروا باشی ؟ » بزرگمهر پاسخ می دهد :
« سحر خیز دزدان بودند که پیش از من برخاستند ، تا کامروا شدند. »
( وراوینی ؛۱۳۶۷،: ۱۷۲-۳)
« جاحظ در « کتاب التاج » یادآور شده است « در عصر ساسانیان در دوره ی پادشاهی خسرو ، دلقکی بود به نام مازیار که پس از چندی مورد بی مهری قرار گرفت . دلقک برای جلب عطوفت پادشاه، روزی چند به تقلید آواز حیوانات مشغول شد و سرانجام چنان دراین کار استاد گردید که چون سگ « عوعو » می کرد و مانند گرگ زوزه می کشید وبه سان خر « عر عر » می کرد ، همانند اسب شیهه می زد .یک روز که شاه دربستر راحت غنوده بود ، دلقک صداهای گوناگون حیوانات را تقلید کرد. شاه با شگفتی بسیار غلامان را به اطراف فرستاد تا بالاخره مازیار دلقک را برهنه ، کنجی خزیده یافتند . وی را بی درنگ نزد شاه بردند. چون خسرو از حال او پرسید ، گفت : آن روز که شاه بر من خشم گرفت، خدای نیز مرا مسخ کرده ، به گونه ی سگ و گرگ وخر در آورده است. خسرو او را خلعت داد و از گناهش در گذشت.»
( راوندی؛۱۳۷۱ :۶۳- ۳۱)
البته هجو که یکی از شکل های افراطی طنز است، درایران پیش از اسلام وجود نداشته است و« ظاهراً این کار زشت به تقلید از شاعران عرب درشعر فارسی راه یافت . چه ، گسان نمی رود که درایران پیش از اسلام شاعری از شعر به منزله سلاحی برای آزردن و نکوهیدن دشمنان خویش با کسانی که به او بد کرده اند، استفاده کرده باشد.» بعداز اسلام به جهت سلطه ی اعراب بر ایران زمین ، تا قر ن سوم چیزی به نثر نظم فارسی نوشته نشد یا اگر نوشته شد ، باقی نمانده است ؛ بنا براین ، آغاز حیات دوباره ی زبان فارسی ظاهراً از قرن سوم است که شکل منظوم دارد . محمد بن وصیف سیستانی به دستور یعقوب لیث صفاری، درسال ۲۵۱ هـ . ق بنا به نوشته ی کتاب « تاریخ سیستان » نخستین شعر فارسی را می سراید .
(محجوب؛ ۱۳۵۰ :۸۴)
از دوره ی سامانی به بعد ، طنز گسترش قابل ملاحظه ای می یابد و در هیچ یک از نظم و نثری نیست که قطعه یا مطلب طنز آمیزی نباشد. شاعر یا نویسنده در لابه لای مطالب و مفاهیم خود ، نکات طنز آمیزی هم بیان می کند. در تقسیم بندی های سنتی ما ، به طنز به عنوان یک محتوای خاصی توجهی نشده است ؛ زیرا اساساً طنز نوعی از ادبیات است که باید بر مبنای محتوا نام گذاری شود . در زبان فارسی تا قبل از مشروطیت، درباره ی طنز نظریه ی خاص و منسجمی وجود ندارد و آگاهانه به عنوان یک نوع ادبی مطرح نیست . درکنار انواع محتوای های شعر فارسی ، مثل توحید ، نعمت ، وصف ، موعظه و تحقیق ، زهدیات، مرثیه، منقبت، ضمدیه، حسبیه، مناجات، ساقی نامه ، غزل و غیره از طنز نامی برده نشده است .
البته هجو و هزل و خبثیات و مطایبات و حتی فکاهی را می توان از اشکال رایج طنز فارسی دانست. دراین صورت ، سابقه ی طنز به قرن ها پیش می رسد .
در یونان، فلاسفه و از جمله ارسطو به طنز درقالب مدی توجه کرده اند و آن را یکی از انواع شعر ( تراژدی کمدی – درام ) دانسته اند . « این اصطلاحات که بسیاری از آن ها از زبان عربی به فارسی وارد شده است، از عناصر تشکیل دهنده ی مقوله کمدی یا از خطوط و مشتقات آن هستند: استهزا ، افسوس کردن ، بذله ، ریشخند ، مسخرگی، مسخریه ، شوخی ، طرب ، طنز ، فکاهت ، مسرت ،مضحک، لاغ ، لطیفه ، لوده، گواژه، مطایبه، هجو، نفیضه، هزل ، دلقک وغیره »

سری زمانی اقلیمی در صورتی همگن است که تغییرات آن تنها به دلیل تغییرات آب­و­هوایی ایجاد شده باشد (کنرد و پلک^[۲۰] ۱۹۵۰ ). اغلب سری­های زمانی اقلیمی طولانی مدت به وسیله عوامل غیر اقلیمی تحت تاثیر قرار می­گیرند. بنابراین چنین داده­هایی نمی ­توانند تغییرات اقلیمی واقعی در طول زمان را نشان دهند. عوامل مختلفی در ناهمگنی داده ­های اقلیمی تاثیرگذار هستند. این عوامل عبارتند از: تغییر در تجهیزات هواشناسی، عملیات دیده­با­نی، محل ایستگاه، فرمول­های محاسبه میانگین و محیط اطراف ایستگاه می­باشد (کارل^[۲۱]و ویلیامز^[۲۲] ۱۹۸۷ ، گاتمن^[۲۳] ۱۹۹۸ ، آگیولر و همکاران^[۲۴] ۲۰۰۳ ، پیترسون و همکاران ۱۹۹۸ ، و رحیم زاده ۱۳۹۰ ). تعدادی از تغییرات فوق باعث جهش در سری داده ­ها و گرو­هی دیگر باعث انحراف تدریجی در سری داده ­ها می­شوند. در هر صورت ناهمگنی به هر دلیل که در سری داده ­های اقلیمی صورت پذیرفته باشد می ­تواند به نتایج نادرست در مطالعات اقلیمی منجر گردد. بنابراین تشخیص و تعدیل ناهمگنی داده ­ها و تبدیل آن­ها به داده ­های همگن از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. روش­های مختلفی برای تشخیص ناهمگنی داده ­ها وجود دارد که شامل روش­های مستقیم و غیر­مستقیم می­باشد. در روش­های مستقیم از فراداده ایستگاه و مقایسه اطلاعات به­دست آمده از ادوات هواشناسی در کنار همدیگر استفاده می­ شود. روش­های غیرمستقیم شامل روش­های آماری برای تشخیص ناهمگنی داده ­ها می­باشد. با توجه به این که اغلب ایستگاه­های هواشناسی و اقلیم­شناسی فاقد فراداده می­باشند، استفاده از روش­های غیرمستقیم در تحقیقات مربوط به همگنی مرسوم می­باشد (پیترسون و همکاران ۱۹۹۸،آگیولر و همکاران ۲۰۰۳ ).

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

برای آشکارسازی ناهمگنی در سری­های زمانی اقلیمی می­توان از روش­های مطلق^[۲۵] و نسبی استفاده نمود. در روش همگنی مطلق، آزمون آماری فقط برای سری­های زمانی هر ایستگاه به­کار می­رود. در صورتی که در روش همگنی نسبی، آزمون با توجه به ایستگاه­های مجاور مورد استفاده قرار می­گیرد. استفاده از روش­های مطلق ممکن است محققان را در تفسیر دچار گمراهی نماید و بعضی از نوسانات جوی را به صورت ناهمگنی نمایش دهد. از طرف دیگر در صورت عدم وجود همبستگی بین ایستگاه کاندید و ایستگاه های مرجع پژوهشگر مجبور به استفاده از روش­های مطلق خواهد بود. اصولا در صورت همبستگی مناسب بین ایستگاه­های همسایه، روش­های همگنی نسبی توصیه
گردیده است (پیترسون و همکاران ۱۹۹۸ ). در بین روش­های مختلف بررسی همگنی، روش همگنی نرمال استاندارد^[۲۶]به عنوان یک روش متداول مورد استفاده اکثر محققان می­باشد (سیراکوا^[۲۷] و استفانوا^[۲۸] ۲۰۰۹،پاندزیک^[۲۹] و لیکسو^[۳۰] ۲۰۱۰ ). نتیجه تشخیص و تعدیل ناهمگنی ایجاد سری­های زمانی همگن بوده که تحلیل دقیق­تری از روند را نشان می­دهد. همچنین نتایج تحقیقات مختلف بیانگر این موضوع است که تعدادی از ناهمگنی­ها باعث افزایش خطا و تعداد دیگری از ناهمگنی­ها باعث اشتباه فاحش در تحلیل روند می­گردند (پیترسون و همکاران ۱۹۹۸ ).
۲ – ۲ – دما:
مقداری از انرژی تابشی خورشید توسط عوارض سطح زمین جذب شده، تبدیل به انرژی حرارتی می­ شود. این انرژی، به شکل دما یا درجه حرارت جلوه می­ کند.
۲ – ۲ – ۱- دمای حداقل:
به کمترین درجه حرارت برای یک مدت ۲۴ ساعته، حداقل دمای روزا­­نه می­گویند.
۲ – ۲ – ۲ – دمای فرین: رویداد­های فرین جوی، حوادث جوی نادر و دور از شرایط به هنجار گفته می­ شود که در دنباله توزیع فراوانی و دور از نقطه تمرکز توزیع ( میانگین و میانه ) قرار گرفته باشد ( عساکره ۱۳۹۳ ).
۲ – ۳ – یخبندان
از نظر هواشناسی اصطلاح یخبندان موقعی به کار می­رود که دمای حداقل شبانه روزی برابر صفر یا کمتر از آن باشد، و از نظر فنی تشکیل کریستال­های یخ روی سطوحی که درجه حرارت آن­ها زیر صفر درجه سانتی ­گراد قرار داشته باشد و دمای لایه­ی هوای بالای سطوح مزبور به نقطه شبنم رسیده باشد یخبندان نامیده می­ شود.
۲ – ۳ – ۱ – انواع یخبندان:
الف: یخبندان­هایی که در اثر ورود توده هوا یا درجه حرارت زیر صفر به منطقه­ای که قبلا هوای گرم در آن وجود
داشته است بروز می­ کنند، که به آن یخبندان فرا رفتی می­گویند.
ب: یخبندان­هایی که در اثر هدر رفت انرژی گرمایی به شکل تابش با طول موج بلند از سطح زمین به وجود می­آیند به آن­ها یخبندان­های تابشی گفته می­ شود (وبلاگ تخصصی هواشناسی کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد ۱۳۹۳ ).
۲ -۴ – سری زمانی
در هر علم، به آمار جمع آوری شده مربوط به متغیری که قرار است پیش‌بینی شود و در دوره‌­های زمانی گذشته موجود است، اصطلاحا سری زمانی^[۳۱] می‌گویند. منظو­ر از یک سری زمانی مجموعه‌ای از داده‌­­های آماری است که در فواصل زمانی مساوی و منظمی جمع‌ آوری شده باشند. روش­های آماری که این گونه داده‌­های آماری را مورد استفاده قرار می‌هد روش­های تحلیل سری­های زمانی نامیده می‌شود. یک سری زمانی مجموعه مشاهداتی است که بر اساس زمان مرتب شده باشند ( نیرومند ۱۳۷۱ ).
۲ – ۴ – ۱ – انواع سری زما­نی:
سری پیوسته^[۳۲]، سری­هایی که در آن مشاهدات به طور پیوسته در زمان ایجاد می­ شود.
سری گسسته^[۳۳]، سری که در آن مشاهدات در زمان‌­های معین و معمولا در فاصله‌ های مساوی رخ می‌دهند.
۲ – ۵ – فرایند­های تصادفی:
برخی رویدادهای اقلیمی در مشا­هده­های پیاپی و تحت شرایط مشخص و در طول زمان نتایج یکسانی را بروز نمی دهند. و ممکن است که هر بار چهره­ای متفاوت از بقیه نمود­ها ارائه نمایند. این قبیل پدیده ­ها یا پدیده ­های مشابه به فرایندهای تصادفی موسومند ( عساکره ۱۰۶ – ۱۳۸۶ ). طبق تعریف فرایندهای تصادفی به پدیده­هایی گفته می شود که نمی­ توان نتیجه آن­ها را پیش از ر­خ دادن به طور قطع معلوم کرد. یک فرایند تصادفی مجموعه ­ای از متغیرهای تصادفی است که طی زمان، مقادیر مختلفی را نشان می­دهد، برای مثال دما و بارش، فشار، رطوبت نسبی ….فرایندهای تصادفی هستند. رویدادهای اقلیمی به عنوان پدیده ­های تصادفی به­ طور دقیق قابل پیش ­بینی نیستند، ولی از مشاهده­ پیاپی آن­ها آگا­هی­های مفیدی به دست می ­آید که از طریق قوانین احتمالی قابل تعریف هستند
(عساکره ۱۳۹۲ ). هر سری زمانی از چهار بخش اصلی تشکیل شده است:
۱ _ روند: تغییراتی دراز مدت در میانگین سری زمانی است؛ و به عبارت دیگر سیر طبیعی زمانی را در دراز مدت روند گویند که معمولا حالت صعودی یا نزولی دارد.
۲ _ تغییرات فصلی^[۳۴]: تغییراتی هستند که در دوره­ های تناوبی کوتاه و در طی یک سال پیش می ­آید، این تغییرات مربوط به عواملی هستند که به طور منظم و چرخه­ای روی یک دوره کمتر از یک سال عمل می­ کنند.
۳ _ تغییرات دور ه­ای^[۳۵]: حرکات نو­سانی در یک سری زمانی با دوام بیشتر از یک سال را تغییرات دوره­ای گویند.
۴_ تغییرات نامنظم^[۳۶]: تغییرات نا­منظم یا تصادفی، نتیجه نیرو­های عوامل پیش ­بینی نشده­اند که نا­منظم عمل می کنند، این گونه تغییرات طرح معینی را نشان نمی­دهند، و زمان وقوع آن­ها نامنظم و تقریبا غیر قابل پیش بینی است ( آذر و مومنی ۱۳۷۷ ).
۲ – ۶ – بررسی منابع
۲ – ۶ – ۱- منابع داخلی:
ساری صراف و جامعی ( ۱۳۸۱ )، در این تحقیق با بهره گرفتن از آمار ۱۹ ساله­ی درجه حرارت ایستگاه­های سنندج و
میاندوآب به برآورد و پیش بینی درجه حرارت در سال­های آتی توجه شده است. ابتدا روند و تغییرات فصلی دمای ایستگاه­های مورد مطالعه تعیین شده است. سپس با بهره گرفتن از روش­های سری زمانی برآورد داده ­های مورد نظر انجام شده و روند دمای هر دو ایستگاه افزایش جزئی را نشان می­دهد بیشترین ضریب تغییرات فصلی به فصل تابستان مربوط است. آزمون تحلیل واریانس هیچ­گونه تغییر مهمی را در طول دوره آماری مورد مطالعه نشان نداده است.
طباطبایی و حسینی (۱۳۸۲)، بر اساس پارامترهای بارش ماهانه و متوسط دمای ماهانه به بررسی نوسانات اقلیمی در
شهر سمنان پرداختند، آن­ها با بهره گرفتن از روش میانگین متحرک و آزمون من _کندال به این نتیجه رسیدند که
بارش در فصل زمستان تا حدودی افزایش می یابد ۵/۰ درصد در تابستان تبخیر بیشتر شده و اقلیم خشک و گرم را ایجاد می­ کند.
شهابفر و همکاران( ۱۳۸۲)، تغییرات زمانی روزهای یخبندان را در مشهد مورد بررسی قرار دادند. آنها پس از همگن سازی داده با هدف آشکار شدن روند در این داده ­ها، از روش من _ کندال و برای تحلیل سری­های زمانی از مدل (ARIMA ) استفاده شد، با داده ­های ماهانه روند دمای میانگین حداقل مطلق و تعداد روزهای یخبندان مورد بررسی به نتیجه رسیدند که افزایش کلی در دما و کاهش در تعداد روزهای یخبندان مشاهده شده است.
براتی و موسوی ( ۱۳۸۴)، جا به ­جایی مکانی امواج گرم زمستان ایران را به سوی ا­لبرز و آذربایجان گزارش کردند، در این پژوهش بالاترین دماهای ماهانه برای ۲۱ ایستگاه هواسنجی در گستره­ی ایران طی دوره آماری ۳۱ ساله مورد بررسی قرار گرفت. با شناسایی این امواج و محاسبه ی نمره z داده ­های ایستگاه­ها طی روزهای اوج آن­ها، هسته­های مکانی گرما شناخته شد، تا از این طریق الگوی جا به ­جایی این عناصر طی دوره مورد مطالعه طراحی شود. بدین ترتیب مشخص گردید که شدت روند افزایشی دما در ایستگاه­های مناطق کوهستانی و برف­گیر شمال غرب، شمال و تا حدودی غرب از مناطق جنوب ایران بیشتر است.
ابراهیمی و همکاران (۱۳۸۴ )، تغییرات دما در دشت مشهد را با روش من _ کندال و لتن مایر در طول یک دوره آماری۵۰ ساله مورد بررسی قرار دادند. روند تغییرات دما در سطح اطمینان ۵ و۱ درصد بررسی گردید، در روش من _کندال و لتن مایر این سطح برای تمام ماه­ها تحلیل شد. نتایج این پژوهش نشان داد که در بیشتر ماه­ها روند دما در هر سه پارامتر دما، یعنی حداقل، حداکثر و میانگین صعودی بوده است.
شیرغلامی و قهرمان (۱۳۸۴)، به بررسی روند تغییرات دمای متوسط سالانه­ی ایران پرداختند. در این پژوهش با دو دوره آمار برداری حداقل ۳۰ ساله، به روش کمترین مربعات خطا و روش من _ کندال به این نتایج دست یافتند که بین۱۳۴ ایستگاه مورد مطالعه در سطح کشور در یک دوره­ آماری مشترک ( ۱۹۹۸ – ۱۹۸۶ ) و در سطح معنی داری ۵/۰درصد در حدود ۴۴% ایستگاه دارای روند مثبت، ۱۵% دارای روند منفی و ۴۱% بدون روند بوده ­اند.
محمدی و تقوی (۱۳۸۴ )، در روند شاخص­ های حدی دما و بارش در تهران، شاخص­ های حدی را بر اساس سری های زمانی روزانه دما و بارش ایستگاه تهران در دوره آماری ۲۰۰۳- ۱۹۵۱ مطالعه کرده ­اند. علاوه بر این توزیع دنباله های حدهای گرم و سرد و کاربرد شاخص ­ها در موارد مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­اند. نتایج نشان می دهد که شاخص­ های FD و ID یا شاخص­ های حدهای سرد روند کاهشی محسوسی دارند. از طرف دیگر روند دمای حداقل و دمای متوسط روزانه کاملا افزایشی است و شیب مثبت دارد. این در حالی است که روند افزایشی دمای حداکثر شیب کمتری دارد. روند افزایشی حدهای گرم مانند T₄₀ شاخص CDD و GD و روند کاهشی HDD و DTR نیز در همه مدل­های به کار گرفته شده در این مقاله بارز می­باشد. شاخص­ های حدی بارش نیز روند کاهشی با شیب بسیار کم را نشان می­ دهند، توزیع دنباله­های سری­های زمانی دمای حداقل و دمای متوسط هماهنگی زیادی با هم دارند و هر دو گرمایش متقارنی را نشان داده­اند.
آذرانفر و همکاران (۱۳۸۵)، اثرات تغییر اقلیم را بر بارش و دما در حوضه­ی آبریز زاینده رود با بهره گرفتن از خروجی مدل گردش عمومی جو (CGCM₂) بررسی کرده ­اند. در این تحقیق تغییرات بارش و دما در این حوضه با بهره گرفتن از ریزمقیاس نمایی آماری مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه افزایش دما بین ۲ تا ۵ درجه سلسیوس در دوره آینده (۲۰۲۵،۲۰۲۱،۲۱۰۰،۲۰۷۱) و افزایش بارش در ماه­های دسامبر و ژانویه انتظار می­رفته است.
حجازی زاده و ناصرزاده (۱۳۸۵ )، در تجزیه و تحلیل یخبندان برای شناخت شرایط وقوع آغاز و خاتمه یخبندان و بررسی وقوع فراوانی یخبندان­ها داده ­های حداقل روزانه دما در ۱۴ ایستگاه هواشناسی سینوپتیک خرم آباد، بروجرد، ناصرالدین و الیگودرز از سال ۱۹۹۹- ۱۹۸۹ استخراج کرده ­اند. تاریخ وقوع یخبندان­های زودرس پاییزه و دیررس بهاره در آستانه مورد نظر استخراج و دوره بدون یخبندان و یخبندان آن­ها محاسبه گردیده است، در این تحقیق برای تعیین اولین و آخرین روز یخبندان با بهره گرفتن از روش ژولیوسی تبدیل و از روش آماری ران تست و کلموگروف _اسمیرنوف مشخص شد، که توزیع نرمال نسبت به بقیه توزیع­ها با سری­های موجود تناسب بیشتری دارد. نتایج به دست آمده نشان داد ایستگاه­هایی که دمای آن­ها طی دوره آماری مورد مطالعه به آستانه مورد نظر می­رسد، به ترتیب ایستگاه­های ناصرالدین و الیگودرز است. زودترین ایستگاهی نیز که یخبندان آن به پایان رسیده مربوط به ایستگاه خرم­آباد و دیرترین ایستگاهی که یخبندان آن خاتمه یافته، الیگودرز می­باشد. همچنین مقایسه بین ایستگاه ها نشان داد که بین آغاز و خاتمه یخبندان روابط معنی­داری وجود دارد. هر چه یخبندان زودتر شروع شود دیرتر هم خاتمه می­یابد و هرچه دیرتر شروع شود زودتر خاتمه می­یابد. مشخص گردید که مهم­ترین عامل در تعیین تعداد روزهای یخبندان ارتفاع می­باشد نه عرض جغرافیایی. طبق آزمون آماری همبستگی پیرسون بین ارتفاع و فراوانی یخبندان رابطه معنی­داری در سطح ۰۵/۰وجود داشته است.
کتیرایی و همکاران ( ۱۳۸۶)، در تحقیق خود سهم تغییرات فراوانی و شدت بارش روزانه در روند بارش ایران را طی دوره آماری ۲۰۰۱- ۱۹۶۰،برای هر ایستگاه سری­های بارش روزانه، سالانه و فصلی، محاسبه و با بهره گرفتن از روش دنباله­ای، همگن بودن داده ­ها آزمون شد. برای بررسی وجود روند آزمون من _ کندال و برای برآورد اندازه روند از روش خطی حداقل مربعات استفاده شد. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد که اغلب ایستگاه­های واقع در منطقه­ غرب و شمال­غرب دارای روند بارش سالانه­ی کاهشی و بیشتر ایستگاه­های واقع در نواحی جنوبی و مرکزی ایران دارای روند افزایشی بوده ­اند. روند بارش فصل زمستان شبیه به روند بارش سالانه و روند بارش فصل بهار در اغلب ایستگاه­ها کاهشی و در فصل پاییز افزایشی بوده است.
زاهدی و همکاران ( ۱۳۸۷)، با تحلیل تغییرات مکانی _ زمانی بارش در شمال غرب ایران در ۱۹ ایستگاه سینوپتیکی ابتدا تغییرات فضایی بارش بر اساس شاخص­ های مرکزی و پراکندگی آماری آن­ها را مورد مطالعه قرار دادند و با بهره گرفتن از روش میانیابی (TPSS) که کمترین خطا (MAE) را داشته، اقدام به ترسیم منحنی­های هم بارش و برآورد ضریب تغییرات کردند. نتایج نشان داد که بارش شمال غرب با عرض جغرافیایی رابطه مستقیم و معناداری داشته و تغییرات زمانی بارش دارای روند کاهشی بوده، و در کل شمال غرب ایران ناحیه بدون روند عمومی بارش سالانه محسوب شده است.
جهادی طرقی (۱۳۸۷) روند تغییرات دما و بارندگی مشهد را با بهره گرفتن از سری­های زمانی در طول دوره آمار ( ۱۹۵۱ تا ۱۹۹۴ ) بررسی نمود، در این تحقیق با بهره گرفتن از روش­های اختلاف از میانگین، معادله رگرسیونی و ضریب استاندارد مشخص شد که دو عنصر دما و بارش از روند افزایشی برخوردار بوده ­اند.
عزیزی و روشنی (۱۳۸۷)، مطالعه­ ای در رابطه با تغییر اقلیم در سواحل دریای خزر در طول دوره آماری ۴۰ ساله، شامل ایستگاه­های بندر انزلی، رشت، رامسر، بابلسر و گرگان انجام دادند. هدف این تحقیق مطالعه انحراف احتمالی برخی عناصر رطوبتی و دمایی در سواحل جنوبی دریای خزر با بهره گرفتن از روش رتبه ای من­ _ کندال و محاسبات و تحلیل بر­­روی میانگین دمای حداقل و حداکثر، بارش، رطوبت و ابرناکی انجام شده است. نتایج به دست آمده از تحلیل داده ­ها برروی عناصر دما، بارش و ابرناکی ۱۵ ایستگاه ساحلی دریای خزر مشخص می­ کند که عناصر اقلیمی در طول دوره ( ۱۹۹۰ _ ۱۹۵۰ )، تغییر کرده است. این نوع تغییر از نوع نوسانات کوتاه آب­و­هوایی و روند می­باشد که در بعضی از سری­های ماهانه، فصلی و سالانه مشاهده شده است. در بررسی سری­های دمایی حداکثر و حداقل معلوم گردید که تغییرات موجود از نوع روند و در دو جهت مثبت و منفی است. به این ترتیب که از دمای حداکثر تمام ایستگاه­ها به جز بابلسر کاسته و دمای حداقل آن­ها افزوده شده است. بیشترین مقدار افزایش دمای حداقل در فصل بهار و تابستان، و کمترین آن در فصل زمستان رخ داده است. در سری­های مربوط به بارش مشخص گردید بارندگی زمستان و بهار ایستگاه گرگان دارای روند مثبت و منفی است، در حالی که بارندگی انزلی در تابستان، روند منفی و بقیه ایستگاه­ها تغییرات بارزی را در بارندگی نشان نمی­دهند. در سری­های ابرناکی فصول هیچگونه تغییری که نشانه روند باشد وجود ندارد. زمان شروع بیشتر تغییرات ناگهانی و از نوع روند می­باشد. همچنین زمان تغییر عناصر در ایستگاه­ها متفاوت و نشان دهنده عدم هماهنگی پدیده تغییر در ایستگاه­های مورد مطالعه است.
منتظری (۱۳۸۸)، در تحقیق خود تحت عنوان تحلیل زمانی _ مکانی بارش­های فرین، داده ­های بارش ماهانه ایستگاه­های هواسنجی ایران از بدو تاسیس تا سال ۲۰۰۵ را برای تحلیل انتخاب کرد. با بهره گرفتن از این پایگاه داده، نقشه­های رقومی بارش سالانه و بارش فرین روزانه با تفکیک مکانی ۱۵*۱۵ کیلومتر محاسبه گردید. ایران با بهره گرفتن از روش تحلیل خوشه­ای به چهار قلمرو از لحاظ نسبت بارش فرین روزانه به بارش سالانه تفکیک گردید. در قلمرو سوم و چهارم که به ترتیب بین ۱۰۰ تا ۶۰ درصد و ۱۰۰ تا ۱۷۰ درصد بارش سالانه در شبانه روز می ­تواند رخ دهد، این دو قلمرو نیمه جنوبی کشور را در امتداد سواحل شمالی خلیج فارس و دریای عمان در بر می­گیرد. امکان وقوع بارش­های فرین روزانه در سراسر ایران به جز سواحل دریای خزر در چهار ماه دسامبر، ژانویه، فوریه و مارس وجود دارد و بارش­های فرین روزانه سواحل خزر در ماه­های اوت، سپتامبر و اکتبر رخ داده است. به علت ضعف فعالیت سامانه­های غربی، زمینه وقوع بارش­های فرین روزانه در نیمه جنوبی کشور در بازه زمانی آوریل تا نوامبر فراهم نبوده است.
خسروی و میر­دیلمی (۱۳۸۸ )، تغییر برخی عناصر اقلیمی در استان گلستان با بهره گرفتن از روش من _ کندال و داده های مربوط به ۵ پارامتر دمای حداقل، دمای حداکثر، دمای میانگین، رطوبت نسبی و بارش سه ایستگاه سینوپتیک گرگان، گنبد و مراوه تپه در یک دوره آماری ۴۵ ساله ( ۲۰۰۵- ۱۹۶۱ ) را مورد بررسی قرار دادند. سپس کلیه این داده ­ها در یک پایگاه اطلاعاتی شامل ۱۵ ماتریس وارد محیط نرم افزار (اکسل ) شدند. با بهره گرفتن از آزمون من _ کندال روند تغییرات آن­ها مورد بررسی قرار گرفت، و نتایج تحقیقات نشان داد که تغییرات دمای میانگین در هر سه ایستگاه مشابه با روند تغییرات دمای حداقل و تا حدی دمای حداکثر بوده است. همچنین رطوبت نسبی در ایستگاه گرگان بالاترین روند معناداری را داشته است که این خود به علت نزدیکی ایستگاه به منبع رطوبت دریای خزر است، اما در دو ایستگاه دیگر روند تغییرات رطوبت نسبی بیشتر تابع کاهش دما در فصول مختلف سال بوده است که با افزایش و کاهش در میزان دما، روند رطوبت نسبی کاهش یا افزایش می­یابد. در مورد پارامتر بارش نیز فراوانی روندهای معنی­دار در ایستگاه­های مورد مطالعه دیده شده است. اما روندهای مثبت و منفی در ایستگاه­های گنبد و مراوه تپه بیشتر از ایستگاه گرگان بوده است.
رحیم زاده و همکاران (۱۳۸۸ – ۲۰۰۹)، نیز فرین­های دما و بارش را به عنوان شاخص نوسانات اقلیمی ایران بررسی کرده ­اند. در این پژوهش برای نرمال سازی داده ­ها از روش آماری نرمال استاندارد استفاده گردید. در داده هایی که از همگنی برخوردار نبودند، از روش خود راه انداز (BootStrap) استفاده شد. در مرحله بعد با روش­های موجود در برآورد چندک­های تجربی چندین چندک را محاسبه نمودند. در این بررسی از ۲۷ ایستگاه سینوپتیک بهره گرفته شد و برای هر ایستگاه ۲۷ شاخص اقلیمی بررسی گردید. طبق یافته­های آن­ها مجموع بارش برای دو سوم کشور با روند منفی همراه بوده و در شاخص شدت بارش در نیمه­ی شمالی روند مثبت و گاه منفی دیده شده است.
عساکره ( ۱۳۸۸ )، الگوسازی ARIMA برای میانگین سالانه دمای شهر تبریز ضمن معرفی گام به گام روش­های برازش یک مدل ARIMA متوسط دمای سالانه هوا در شهر تبریز برای دوره آماری سال­­های ۲۰۰۵ – ۱۹۵۱ بررسی کردند. بر اساس روش­های معمول الگوسازی ARIMA یک مدل ( ۲ ، ۱ ، ۰ ) به عنوان الگوسازی نهایی تعیین شد. در این مدل وجود ARIMA به عنوان درجه تفاضلی بیانگر روند حول یک خط است. این روند از وجود جمله ثابت در مدل قابل استنباط است. هم چنین مرتبه ۲ برای میانگین متحرک گویای این است که دمای هر سال تابعی از مولفه های تصادفی یک تا دو سال گذشته است. در نهایت بر اساس مدل برازش یافته دمای ۲۰ سال آینده و نیز فاصله اطمینان ۹۵% آن برای شهر تبریز پیش ­بینی شده بود. آن­ها به این نتیجه رسیدند که دمای شهر تبریز روند افزایشی داشته و طبق مدل برازش یافته این روند برای ۲۰ سال آینده ادامه خواهد داشت.
شیراوند و همکاران (۱۳۸۹)، با بررسی روند دما و بارش ایستگاه­های سینوپتیک استان لرستان طی دهه­های آتی با بهره گرفتن از روش خروجی­های مدل گردش عمومی جو (ECHO-G) ، برای دوره زمانی ۲۰۳۹-۲۰۱۰ و با بهره گرفتن از مدل ریز مقیاس ( LARS – WG ) این منطقه را ارزیابی کردند. نتایج نشان­دهنده روند کاهش میزان بارندگی و افزایش دماهای ایستگا­ه­های مورد بررسی در این استان بود است.
شفیع زاده و همکاران (۱۳۸۹ )، با بررسی روند خشکسالی و تغییرات آن در خرم­آباد طی دوره آماری ۳۹ ساله با بهره گرفتن از ۶ نمایه خشکسالی و آزمون ناپارامتری من _ کندال، ابتدا با بهره گرفتن از ۶ نمایه خشکسالی شامل نمایه های درصدی از نرمال، دهک­ها، بارش استاندارد، Z – SCORE و نمایه جدید خشکسالی (RDI ) ،خشک­ترین و مرطوب­ترین سال­ها در دوره آماری مورد نظر را مشخص کردند. نتایج این تحقیق حاکی از آن بود که از بین نمایه های مورد استفاده نمایه RDI در مقایسه با نمایه­های دیگر از کارایی بیشتری برخوردار بوده است.
اسماعیلی و همکاران (۱۳۸۹)، در ارزیابی تغییرات طول دوره رشد و یخبندان ناشی از نوسانات اقلیمی به عنوان شاخصه تغییر اقلیم در سه ایستگاه خراسان رضوی در طول دوره آماری ۱۳۸۴- ۱۳۵۵ به عنوان دوره بازگشت و دوره آماری ۱۴۱۸ – ۱۳۸۵ به عنوان دوره برآورد شده با بهره گرفتن از مدل G- GCMECHO تغییرات پارامتر اقلیمی یخبندان را مورد بررسی قرار دادند. با بهره گرفتن از داده ­های آماری ذکر شده برای هر ایستگاه بانک داده ­های روزانه شامل دمای کمینه و بیشینه تشکیل شد. سپس داده ­های مورد نظر در سال­های مختلف بر حسب طول دوره رشد یخبندان در دوره آماری گذشته و آینده استخراج و رتبه ­بندی گردید. با بررسی طول دوره رشد و طول دوره یخبندان و مقایسه آن­ها در دوره دیده بانی شده و مقایسه نتایج بین دو دوره گذشته و آینده، حاکی از افزایش طول دوره رشد و کاهش عمده طول دوره یخبندان است. بر اساس خروجی­های مدل به­کار گرفته شده در بین ایستگاه­های مورد بررسی مشهد ۱۵ روز و سبزوار ۲۲ روز افزایش، و ایستگاه تربت حیدریه ۳روز کاهش طول دوره رشد در میانگین ۳۰ سال آینده خواهند داشت. مقایسه آماری طول دوره یخبندان حاکی از کاهش جدی طول دوره یخبندان در هر سه ایستگاه مشهد به میزان ۱۶ روز، تربت حیدریه ۱۶ روز و سبزوار ۱۵ روز بوده است. نتایج آزمون فرضیات مطرح شده در این تحقیق فقدان همبستگی بین طول دوره رشد و طول دوره یخبندان در دوره دیدبانی شده و آینده را که به وسیله ضریب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن در سطح معنی­دار ۵ درصد صورت گرفته است به اثبات می­رساند و تغییرات شاخص ­ها در دوره اقلیمی آینده مستقل از دوره گذشته عمل خواهند کرد.
عساکره (۱۳۸۹)، در پژوهشی تواتر و تداوم یخبندان­های زودرس و دیررس شهر زنجان بر اساس قوانین احتمالی به صورت فرایندهای تصادفی و با بهره گرفتن از تکنیک زنجیره مارکوف تجزیه و تحلیل کرد. در این پژوهش از آمار میانگین دمای حداقل روزانه ماه­های مهر و فروردین مربوط به ۴۴ سال (۱۳۸۳- ۱۳۳۹) ایستگاه شهر زنجان بهره گرفته شد. ماتریس احتمال تغییر وضعیت دمای یخبندان و بدون یخبندان بر اساس روش درست نمایی بیشینه محاسبه و احتمال پایای هر یک از دو حالت یخبندان و فاقد یخبندان روزانه برای تمامی روزهای دو ماه فروردین و مهر برآورد شده است. علاوه بر آن احتمال وقوع یخبندان­ها در تداوم­های ۲ تا ۵ روزه و نیز احتمال وقوع یخبندان با شدت­های مختلف برای همه روزهای ماه فروردین و مهر محاسبه شده و به صورت ترسیمی ارائه شده است. این پژوهش اثبات کرد که تداوم­های مختلف یخبندان در فروردین­ماه بیش از مهر­ماه بوده و به نظر می­رسد که اتحاد اقدامات پیشگیرانه و مدیریت یخبندان با احتمال خطر بیشتر در فروردین­ماه بیش از مهرماه است.
ویسی­پور و همکاران (۱۳۸۹)، در تحلیل پیش ­بینی روند بارش و دما با بهره گرفتن از مدل­های سری زمانی ARIMA شهرستان کرمانشاه را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. هدف اصلی این پژوهش پیش ­بینی دما و بارش در سال­های آینده جهت مدیریت منابع آبی بوده است. در این تحقیق مدل ARIMAدر نرم افزار NCSS و MINITAB برای دوره­ آماری ۲۰۰۶- ۱۹۵۰ در ایستگاه مذکور برازش شده و با مقایسه مقادیر بارش روزانه، ماهانه و سالانه با مقادیر واقعی متناظر نتیجه حاصل شده ­اند. برای پیش بینی بارش فقط در مقیاس ۱۰ روزه، استفاده از باران­های ۱۰ روزه در مقیاس ماهانه و سالانه استفاده از کل داده ­های ماهانه از دقت بیشتری برخوردار بوده است. در نهایت پس از بررسی داده ­های روزانه، ماهانه و فصلی مشخص گردید که دمای حداکثر در سال­های آینده در حال افزایش بوده و بارش روند کاهشی خواهد داشت .
طاوسی و همکاران ( ۱۳۹۰ )، به بررسی ماهانه روند دمای ماهانه در شهر زاهدان در دوره آماری ۲۰۰۶- ۱۹۵۷ پرداختند. این بررسی با بهره گرفتن از روش­های مقایسه­ ای در میانگین دو نیمه، الگوی چند جمله­ای، استفاده از روش کمترین مربعات و آماره رتبه­ای اسپیرمن، افزایش دما در بیشتر ماه­ها تصور شد که این افزایش دما بیشتر حاصل افزایش میانگین­های کمینه­ی ماهانه می­باشد. در بررسی فصول افزایش دماهای پاییز و بهار بیشتر به نظر می­رسد. بر همین اساس با بهره گرفتن از شاخص­ های گرایش مرکزی و شاخص­ های پراکندگی به بررسی توصیفی دمای زاهدان پرداخته شده است. و به کمک منحنی نرمال فراوانی دما مورد تحلیل قرار گرفت و آن­ها به این نتایج دست یافتند که روند افزایشی دمای فصول پاییز و بهار بیشتر محسوس می­باشد.
رحیمی و مجد (۱۳۹۰)، در تحلیل نوسانات اقلیمی و تاثیر آن بر منابع آب در دامنه شمالی کرکس روند عوامل اقلیمی و هیدرولوژی دما، بارش و تبخیر در مقیاس­های زمانی، فصلی و سالانه با بهره گرفتن از آزمون ناپارامتری من _ کندال طی دوره زمانی ۳۰ ساله طی سال­های ۲۰۰۹ – ۱۹۸۰ و بیست ساله ۲۰۰۷- ۱۹۸۷ را مورد بررسی قرار دادند. بر اساس نتایج به دست آمده از داده ­های مورد بررسی در سطح اطمینان ۹۵% پارامترهای دما میانگین کمینه سالانه به­ ویژه فصل زمستان روزهای با بارش بیش از ۱۰ میلی­متر سیر افزایشی و بارش سالانه بدون روند است. در دوره آماری ۲۰ ساله داده ­های دما و تبخیر از سیر صعودی با شتاب بیشتری نسبت به دوره­ ۳۰ ساله همراه بوده، به گونه ­ای که میانگین­های سالانه، بیشینه و کمینه­ی دما معنی­دار و دارای روند افزایشی، بارش فاقد روند، تبخیر بدون روند بوده است. ولی معادله خط رگرسیون نشان­دهنده افزایش ۲ تا ۱۶ میلی­متر به ازای هر سال است. این شرایط باعث افزایش نیاز آبی، کاهش رطوبت خاک، افت ظرفیت مراتع و محصولات کشاورزی شده، و فشار بیشتر بر منابع آب زیر زمینی از تبعات آن بوده است.
خوش­اخلاق و همکاران (۱۳۹۰)، با نگرشی بر تغییرات حداقل­های مطلق دما در پهنه ایران به بررسی تغییرات زمانی و مکانی دمای حداقل، تعداد روزهای با دمای مساوی و کمتر از ۴- درجه سلسیوس پرداخته­اند. بدین منظور داده های آماری حداقل مطلق دما در ۲۰ ایستگاه همدید کشور با روش تحلیل روند، تحلیل واریانس و میانگین متحرک در دوره­ آماری ۲۰۰۵- ۱۹۵۶ واکاوی شد، و در ادامه نمودارهای سالانه، فصلی و ماهانه میانگین دمای حداقل در طول دوره آماری ترسیم و تحلیل گردید. نتایج این بررسی نشان داد که الگوی تغییرات حداقل مطلق دما در کشور در طول دوره آماری یکسان نبوده به طوری که نوسانات و تغییرات مقادیر حداقل مطلق دما در بین مناطق مختلف ایران دارای اختلافات زیادی است. با وجود روند افزایشی سری زمانی دما داده ­های دمای حداقل دارای افت و خیزها و دوره­ های کوتاه مدت سرمایشی و گرمایشی بوده است. همچنین نتایج این تحقیقات بیانگر تغییرات شدید مکانی و زمانی حداقل دما در ایستگاه­های شمال غرب و نواحی کوهستانی منفرد کشور و نیز تغییرات ملایم در ایستگاه­های مرکزی و جنوبی کشور است. به طورکلی حداقل دما در سطح کشور در طول دوره آماری روند افزایشی را طی کرده است.
ورشاویان و همکاران (۱۳۹۰)، بررسی روند تغییرات مقادیر حدی دمای حداقل، حداکثر و میانگین روزانه و در یک دوره آماری ۴۴ ساله (۲۰۰۴- ۱۹۶۱) از هشت ایستگاه سینوپتیک بوشهر، تبریز، تهران، زاهدان، شیراز، کرمان، کرمانشاه و مشهد به منظور استخراج مقادیر حدی دما شامل صدک­های پایین،صدک­های بالا، تعداد روزهای کمتر از صدک­های پایین و تعداد روزهای بیشتر از صدک­های بالا مورد استفاده قرار دادند. در ابتدا نرمال بودن هر یک از سری­های زمانی حاصل از صدک­ها به کمک آزمون کلموگروف- اسمیرنوف بررسی شده است. تحلیل روند برای همه سری­های زمانی به کمک آزمون­های پارامتری و ناپارامتری صورت گرفته است. نتایج این تحقیق نشان داد که کرمان در مورد دمای حداقل در تمامی صدک­ها به جز صدک ۹۵ روند افزایشی معنی­داری نشان داده است و مشهد روند افزایشی معنی دار در همه صدک­ها و تعداد روزهای کمتر از صدک ۱۰ و بیشتر از صدک­های ۹۹ و ۹۰ نشان می دهد. در مورد دمای میانگین نیز نتایج مشابه دمای کمینه بوده، به طور کلی اغلب ایستگاه ها روند معنی­دار افزایشی در مقادیر دما حدی دما به خصوص دمای حداقل از خود نشان داده­اند.

۴ـ۱ـ۱ اثر نرم­کننده بر دمای تبدیل شیشه ­ای

به منظور بررسی تعیین دمای تبدیل شیشه ­ای رزین در برابر نرم­کننده، نمونه­ها طبق استاندارد ASTM D3895-07, 2007^[65] به روش DSC در شرایط دمایی از °C 250-0 و با سرعت °C 10 بر دقیقه و در محیط نیتروژن مورد آزمایش قرار گرفته است. مقدار T_g نمونه­ها در جدول (۴ـ۲) و نمودار DSC نمونه (الف) در نمودار (۴ـ۱) نشان داده شده است و نمودارهای (۴-۲) تا (۴-۶) مربوط به DSC نمونه­های دیگر در پیوست الف آمده است. نتایج بدست آمده نشان داد که نمونه های دارای نرم­کننده دی­اکتیل فتالات دمای تبدیل شیشه ­ای پایین­تری نسبت به نمونه­های بدون نرم­کننده دارند و هر چه میزان نرم­کننده بیشتر باشد، T_g کمتر می­ شود به این دلیل که نرم کننده موجب تضعیف نیروهای بین­مولکولی پلی­مر شده و حجم آزاد پلی­مر را افزایش می­دهد.
جدول (۴-۲) نتایج دمای تبدیل شیشه ­ای نمونه­های مورد آزمایش.

شماره نمونه

مشخصه نمونه

نتایج (ºC)

شرایط آزمایش

الف

EPOLAM 2040 RESIN

۷/۷۸

min/°C 10 ،°C 250- 0

ب

EPOLAM 2040 RESIN + نرم­کننده (phr 15)

۵/۵۵

ج

EPOLAM 2040 RESIN + اپوکسی ۸۲۸ + نرم­کننده (phr 15)

۵/۵۵

د

اپوکسی ۸۲۸

۰/۸۹

ه

EPOLAM 2040 RESIN+ اپوکسی ۸۲۸ + نرم­کننده (phr 6)

۳/۷۷

و

EPOLAM 2040 RESIN + نرم­کننده (phr 6)

۴/۷۴

نمودار (۴ـ۱) نمودارT_g نمونه (الف)، شرایط آزمایش: دما °C250-0 و min/ °C 10.
میزان T_g نمونه­های مورد آزمایش از نظر نوع اپوکسی و میزان نرم­کننده بر روی نمودار (۴-۲) مقایسه شده است.
نمودار (۴-۲) مقایسه T_g نمونه­های مورد آزمایش.

۴ـ۱ـ۲ اثر نرم­کننده بردمای تخریب

برای تأثیر نرم­کننده بر دمای تخریب، آزمایش بر اساس استاندارد ASTM D3850-94, 2006 و شرایط دمایی از °C 50 تا °C 700 و سرعت °C 10 بر دقیقه با بهره گرفتن از دستگاه TGA انجام گردیده است. نتایج بدست آمده در جدول (۴ـ۳) و نمودارهای (۴ـ۴) تا (۴ـ۷) نشان داده شده است. که تخریب اپوکسی EPOLAM 2040 در دمای °C 350 و اپوکسی ۸۲۸ در دمای °C 373 و نمونه­های با نرم­کننده به ترتیب °C 345 و °C 365 بود. نرم­کننده میزان اتصالات عرضی را کاهش داده است به همین علت نمونه­های دارای نرم کننده در دمای کمتری تخریب شدند. هم­چنین نوع اپوکسی بر روی نتایج تأثیر داشته است که در نمودار (۴-۳) آورده شده است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جدول (۴-۳) دمای تخریب نمونه­های مورد آزمایش.

چهار مرحله اصلی AHP را می‌توان به صورت زیر خلاصه کرد.
ساختن یک سیستم سلسله مراتبی با تجزیه کردن مسئله به اجزای به هم مرتبط
ساختن ماتریس متقابل
تخمین زدن وزن نسبی معیارها
یافتن بهترین جایگزین به وسیله‌ی وزن‌های نسبی
فرض کنید که نشان‌دهنده‌ی معیار چشم توفانی است که باید باهم مقایسه شوند و هم بیانگر وزن‌های نسبی این معیارها باشد. در آن صورت قسمت اصلی مسئله شامل یافتن بردار اولویت یا همان بردار وزن‌های نسبی می‌شود که به صورت زیر نشان داده می‌شود.

۱)
W’=

از زمانی که ساتی روش AHP را معرفی کرد تا به حال روش‌های زیادی برای یافتن بردار وزن نسبی، توسط افراد مختلف ارائه شده است. برخی از این روش‌ها فقط در شرایطی که ماتریس مقایسه‌ی دو به دویی^[۸۷] از اعداد قطعی^[۸۸] تشکیل شده باشد کارایی دارند ولی بسیاری از روش‌ها برای حل ماتریس مقایسه‌ی فازی ارائه‌شده‌اند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ماتریس مقایسه‌ای را که هر عضو آن با اعداد فازی نشان داده می‌شود را ماتریس فازی مقایسه‌ای گویند. البته در اینجا منظور ما از اعداد فازی اعداد مثلثی^[۸۹] هستند که توسط عسکر زاده تعریف‌شده‌اند.
مقایسه‌ی دو به دویی معیارها در AHP با این فرض انجام می‌گیرد که تصمیم گیر می‌تواند هر دو المان تصمیم‌گیری را در هر سطحی از سلسله‌مراتب مسئله‌ی اصلی، باهم مقایسه کند و یک عدد را به میزان اهمیت دو معیار نسبت به هم اختصاص دهد. اگر المان اول بر المان دوم برتری داشته باشد آنگاه عدد اختصاص داده‌شده بزرگ‌تر از یک خواهد بود در غیر این صورت کوچک‌تر از یک می‌شود.
بردار اولویت^[۹۰] (وزن نسبی) می‌تواند از حل این ماتریس مقایسه‌ای در هر سطح به دست آید. روش‌های حل متفاوتی برای رسیدن به این بردار وجود دارند مانند روش بردار ویژه^[۹۱]، روش حداقل توان لگاریتمی، روش حداقل توان وزنی، روش برنامه‌ریزی هدف و روش برنامه‌ریزی فازی.
روش بردار ویژه روشی است که خود ساتی هنگام ارائه‌ AHP از آن استفاده کرده است. در این روش ابتدا ما ماتریس مقایسه‌ای را می‌سازیم.

۲)

در ماتریس فوق شرایط زیر برقرار است.

۳)
۴)

باید دقت شود که در شرایط واقعی نسبت وزن‌ها نامشخص است. و شرایط فوق فقط در یک حالت خاص رخ می‌دهد که بعد به آن اشاره می‌کنیم. پس در واقع مسئله AHP به دنبال یافتن هایی است که در شرط زیر صدق کنند.

۵)