درمواقعی که مؤلف با انتقال کلی اثر فعلی خود رضایت می‌دهد، در این حال حقوق عام کفایت می‌کند، اما موقعی که موضوع انتقال، آثار پدید آمده در آینده است نقص ان ظاهر می شود:خطری که مؤلف در آغاز کار با آن مواجه می‌گردد این است که به عنوان مثال در زمانی که شهرتی ندارد واگذاری نامشروع را علی‌رغم پرداخت ناکافی یا فوق العاده تحمیلی و نهایتاً تاسف بار با اشتیاق می پذیرد و سپس صاحب شهرت می شود چون قواعد عام واگذاری موضوع محقق در آینده را منع نمی کند، فقط اجرای قرارداد به تحقق موضوع منوط می شود.به همین علت است که تعدادی از قوانین به نحو شایسته به طور صریح مقرر می دارند که واگذاری کلی آثار آینده باطل است.( به ‌عنوان مثال الجزایر،بنن،ساحل عاج،مصر،ایتالیا،مراکش،فرانسه،پرتغال،سنگال و تونس). برعکس،در برخی دیگر از کشورها مثل انگلیس و ایرلند- احتمالا خطری که متوجه مولفان است جدی گرفته نشده، زیرا در این کشورها واگذاری حقوق آثار محقق در آینده یا امکانات قانونی که استفاده از آثار را در آینده مطرح می کنندکاملا صحیح است.به هر صورت، اصل ممنوعیت واگذاری کلی آثار آینده به علت خطراتی که برای مولفان در بردارد، نامحدود نیست:تعدادی از این کشورها مقرر می دارند مشروعیت این واگذاری منوط ‌به این است که متجاوز از پنج سال نباشد( به ‌عنوان مثال برزیل) یا متجاوز از ده سال نباشد( به ‌عنوان مثال پرتغال) .واگذاری نامحدود از جهت زمانی زیانبارترین نوع واگذاری برای مؤلف است.( حسنی , ۱۳۹۲ , ص ۴)

بند ب : بقای حقوق معنوی برای پدید آورنده

از نظر قانون حمایت از مولفان مصنفان و هنرمندان به مؤلف و مصنف و هنرمند «پدید آورنده» و به آنچه از راه دانش یا هنر و یا ابتکار آنان پدید می اید بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی که در بیان و یا ظهور و یا ایجاد ان به کار رفته «اثر» اطلاق می شود.^[۱۶]

درباره حقوق پدید آورنده میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

حقوق مادی و معنوی نرم افزار به پدیدآورنده تعلق دارد . استفاده از تمام یا قسمتی از حقوق مادی موضوع قانون برای مدت ۳۰ سال یا کمتر، با قید شرط یا بدون شرط به اشخاص دیگر قابل نقل و انتقال می‌باشد. اشخاصی که به ترتیب فوق اجاز ه نشر یا عرضه یا اجرای نرم افزاری را که دیگری پدید آورده است به دست آورده اند مکلف اند نام پدید آورنده را نیز در نسخ عرضه شده ذکر نمایند ، مگر اینکه با پدیدآورنده به گونه ای دیگر توافق شده باشد.^[۱۷]از سویی هم اینگونه عنوان شده است :

حقوق معنوی پدید آورنده محدود به زمان و مکان نیست و غیر قابل انتقال است.^[۱۸]

برای نشان دادن جایگاه اموال فکری در حقوق اموال، نوع رابطه بین پدیدآورنده و پدیده فکری عینی یا دینی بودن اموال فکری و مثلی یا قیمی بودن این اموال بررسی می‌گردد.

الف : رابطه بین پدیدآورنده و پدیده فکری

در حقوق اموال، رابطه شخص با مال به سه گونه است:یا شخص مالک آن است، یا نسبت به آن حق انتفاع دارد، یا در آن حق ارتفاق دارد. در این زمینه، ماده ۲۹ قانون مدنی بیان می‌دارد: ممکن است اشخاص نسبت به اموال علاقه های ذیل را دارا باشند:

۱ : مالکیت (اعم از عین یا منفعت )

‌۲ : حق انتفاع

۳ : حق ارتفاق به ملک غیر

الف , ۱ : نظریه حق انتفاع

رابطه بین پدیدآورنده و پدیده فکری را نمیتوان حق انتفاع دانست ؛ زیرا حق انتفاع، نسبت به مالی برقرار می شود که عین آن، ملک دیگری است ولی مالک خاص ندارد.در حالی که مال فکری، ملک دیگری نیست و متعلق به پدیدآورنده است. ممکن است گفته شود، حقوق فکری متعلق به جامعه است و پدید آورنده، صرفا حق انتفاع از آن را دارد. این استدلال پذیرفتنی نیست؛ زیرا دلیلی وجود ندارد، جامعه را مالک اثری بدانیم که شخص خاصی آن را خلق ‌کرده‌است

ب ,۲ : مالکیت

مالکیت به دارنده آن، حقوق وسیعی را اعطاء می کند که شامل حق استعمال، حق استثمار و حق تصرف می شود. گفته شده است مالکیت دارای مشحصه های زیر می‌باشد: دائمی بودن، مطلق بودن و انحصاری بودن.درباره دائمی بودن باید بگوئیم مقید به زمان معین نمی باشد و با مرور زمان ساقط نمی شود .

وقتی میتوان رابطه بین پدیدآورنده و پدیده فکری را به مالکیت تعبیر نمود که مشخصه ها و عناصر فوق جمع باشند. در خصوص ویژگی انحصاری بودن این حقوق، بحثی وجود ندارد، ولی برخی معتقدند، حقوق فکری، فاقد مشخصه‌ های مطلق بودن“ و ”دائمی بودن“ است.

در خصوص دارا نبودن ویژگی اول، یعنی مطلق بودن، اینان معتقدند در مالکیت بر اعیان و منافع، مالک حق هر گونه تصرف و انتفاع (استعمال، استثمار و اخراج از ملکیت) را دارد، در حالی که در حقوق فکری، دارندۀ حق در تصرفات و انتفاعات از موضوع حق، محدودیت‌هایی دارد. همین طور، نمیتواند حق خود را بدون استفاده و معطل بگذارد.(جعفر زاده , ۱۳۸۳ , ص ۸۸-۸۹ )مطلق بودن ‌به این معنی است که بتواند هر نوع تصرفی را در ملک خود بنماید . در خصوص دارا نبودن ویژگی دوم، یعنی دائمی بودن، نیز عنوان می شود مالکیت حقی است

1. 1. : ماده ی ۷۵ ↑

1. 1. ۱: ماده ۵۸ قانون مدنی : فقط وقف مالی جایز است که با بقای عین بتوان از آن منتفع شد , اعم از اینکه منقول باشد یا غیر منقول , مشاع باشد یا مفروز ↑

1. 1. ۲: ماده ۶۸ قانون مدنی : هر چیزی که طبعا یا بر حسب عرف و عادت جزء یا از توابع و متعلقات عین موقوفه محسوب می شود داخل در وقف است ؛مگر این که واقف آن را استثناء کند , به نحوی که در فصل بیع مذکور است . ↑

1. 1. : بندهای ۵ تا ۹ قانون حمایت از حقوق مولفان ,مصنفان و هنرمندان ↑

1. 1. ۱: ماده ۲ موافقتنامه لیسبون : ” استفاده از نام جغرافیایی ناحیه یا محلی از یک کشور برای تعیین این که یک محصول از آن کشور یا ناحیه یا محلی در آن به دست می‌آید و کیفیت و خصوصیات آن کالا به طور انحصاری و اساسی از محیط جغرافیایی و عوامل طبیعی و انسانی آن کشور متاثر می‌باشد ” ↑

1. 1. Chartalism Theory ↑

1. 1. : بند د ماده ۴۰ قانون ثبت اختراعات ↑

۲-۱-۶- رفتار مصرف کننده

بازاریابی با درک چرایی و چگونگی رفتار مصرف کننده آغاز می شود. رفتار مصرف کننده شامل فرایندهای روانی و اجتماعی گوناگونی است که قبل و بعد از فعالیت های مربوط به خرید و مصرف وجود دارد. پاسخ به سوالاتی مانند اینکه چرا افراد یک محصول یا نام و نشان تجاری بخصوصی را ترجیح می‌دهند و چگونه سازمان ها از این موضوع برای بازاریابی مؤثر و مفید بهره می گیرند، بر عهده دانشمندان علوم رفتاری است.

یک تعریف رسمی از رفتار مصرف کننده عبارت است از:

مجموعه فعالیت های روانی، احساسی و فیزیکی است که افراد هنگام انتخاب، خرید، استفاده و مصرف کالا و خدمات انجام می‌دهند تا خواسته ها و نیاز های آنان را ارضا نماید. (محرابی،۱۳۸۱،ص۷۴)

مصرف کنندگان هر روز باید تصمیمات زیادی برای خرید بگیرند. شرکت های بزرگ، تحقیقات گسترده ای در زمینه تصمیمات خرید مصرف کنندگان به انجام می رسانند تا پاسخی برای این سؤالات بیابند: مصرف کنندگان چه چیزی می خرند، کجا می خرند، چطور و چه قدر می خرند، چه زمانی می خرند، و چرا می خرند. بازاریابان می‌توانند با مطالعه خریدهای واقعی مصرف کنندگان متوجه شوند که چه چیزی را در چه زمانی و چقدر می خرند. اما فهمیدن چرایی رفتارخرید مصرف کننده، کار ساده ای نیست؛ پاسخ در اعماق فکر مصرف کننده مخفی شده است. یکی از تحلیل گران رفتار مصرف کننده می‌گوید: “برای شرکت هایی که میلیاردها دلار کالا در گردش دارند، حیاتی ترین بخش سازمان تصمیم گیری خرید می‌باشد.” هنوز هیچکس نمی داند که مغز انسان چطور تصمیم می‌گیرد. اغلب حتی خود مصرف کنندگان هم نمی دانند که چه چیزی بر خرید کردنشان تأثیر می‌گذارد. این تحلیلگر ادامه می‌دهد که «البته اگر از مصرف کنندگان بپرسید که چرا این را خریداری کردند، خیلی راحت پاسخی برایتان می‌سازند.» (کاتلر،ترجمه پارسائیان،۱۳۸۷،ص۱۶۸)

۲-۱-۷- فرایند تصمیم گیری خریدار

مصرف کنندگان برای رسیدن به اهدافشان تصمیماتی می گیرند. این اهداف شامل انجام بهترین انتخاب از میان فعالیت های جایگزین، کاستن از میزان تلاش در تصمیم گیری، به حداقل رساندن هیجانات منفی و به حداکثر رساندن توانایی توجیه تصمیم است. (نظری،۱۳۸۵، ص ۷۱)

مصرف کننده در فرایند تصمیم گیری خرید از پنج مرحله عبور می‌کند: تشخیص مسئله، جستجوی اطلاعات، ارزیابی گزینه ها، تصمیم خرید و درنهایت رفتار پس از خرید. (تندکار، ۱۳۸۹،ص ۸۵)

فرایند تصمیم گیری خرید مصرف کننده پیش از تحقق خود خرید آغاز می شود و پس از انجام آن نیز ادامه دارد. ‌بنابرین‏ بازاریاب باید به جای توجه صرف به عواملی که موجب تصمیم گیری خرید می شود، به کل فرایند تصمیم گیری خرید مصرف کننده توجه کند. به علاوه، ممکن است مصرف کنندگان هرگز روند تصمیم گیری را به صورت مرحله به مرحله ادامه ندهند. درعوض ممکن است مراحل را با رفتارهایی متفاوت ادامه دهند و حتی بعضی از آن ها را نادیده بگیرند. ((Dahl,2008,p 86

در ورای هر عمل خرید یک فرایند مهم تصمیم گیری نهفته است که باید بررسی شود. مراحلی را که خریدار طی می‌کند تا تصمیم بگیرد که چه نوع محصولات و خدماتی را خریداری کند، فرایند تصمیم گیری خرید می‌نامند. این فرایند شامل پنج مرحله است که در شکل زیر می بینیم.

شکل۲-۱- فرایند تصمیم گیری خرید (کاتلر،ترجمه پارسائیان،۱۳۸۷،ص۱۸۹)

۲-۱-۷-۱- شناخت نیاز

شناخت نیاز اولین مرحله فرایند تصمیم گیری مصرف کننده است و حاصل ادراک یک شکاف میان وضع موجود و وضع مطلوب توسط مصرف کننده می‌باشد. این شکاف از دو طریق می‌تواند رخ دهد، تغییر در وضع موجود یا تغییر در وضع مطلوب. تغییر در وضع موجود می‌تواند از طریق مواردی چون تغییر (افزایش/کاهش) در وضعیت مالی و نارضایتی از وضع موجود ایجاد گردد و تغییر در وضع مطلوب نیز می‌تواند حاصل مواردی چون ارائه محصولات جدید و روش های ترفیعی جدید باشد. در زمینه خانواده ها، پژوهش های کمی ‌به این مرحله از فرایند تصمیم گیری خانواده پرداخته‌اند که بیشتر آن ها در پی آنند که کدام عضو خانواده بیشترین نقش را در این مرحله از فرایند خرید دارد.(Nanda, Hu, Bai, 2006, p111)

در تحقیق حاضر این مرحله از فرایند تصمیم گیری مورد مطالعه قرار گرفته است. یعنی وقتی که مصرف کننده اختلاف عمده ای میان وضعیت موجود و وضعیت مطلوب یا ایده آل خود احساس کند و محرک هایی قبیل انگیزش، فرهنگ، طبقه اجتماعی، سبک زندگی، باورها و عقاید و … باعث ایجاد نیاز و گرایش به سمت خرید محصول سبز می شود. محصولاتی که کمترین آسیب را به محیط زیست وارد می‌کنند و باعث حفظ و بقای زمین برای نسل های آینده می‌شوند.

۲-۱-۷-۲- جستجوی اطلاعات

در مرحله دوم از فرایند تصمیم گیری خرید، مصرف کننده به دنبال محقق ساختن هدفی است که ماحصل مرحله تشخیص مسأله است. بدین منظور مصرف کننده نیازمند شناسایی گزینه هایی جهت دستیابی به آن هدف است. جستجوی اطلاعات، تلاش خود خواسته مصرف کننده است به منظور به دست آوردن اطلاعات ‌در مورد محصولات و ویژگی های آن ها، کانال های توزیع و… تا گزینه های مناسب جهت انتخاب شناسایی شوند. (McCarthy, 1998, p64)

۲-۱-۷-۳- ارزیابی جایگزین ها

مصرف کننده با برخی فرایندهای ارزیابی، نگرش هایی نسبت به برندهای مختلف به دست می آورد. اینکه مصرف کننده چطور به ارزیابی انتخاب های مختلف می پردازد به هر مصرف کننده و موقعیت های خاص خرید بستگی دارد. در بعضی از موارد، مصرف کننده به دقت از محاسبات استفاده کرده و منطقی تصمیم می‌گیرد. در موقعیت های دیگر، همان مصرف کننده ارزیابی کمی انجام می‌دهد یا اصلاً ارزیابی نمی کند؛ در عوض بدون برنامه قبلی و بر اساس شهود خرید می‌کند. بعضی وقتها هم به دلخواه خرید می‌کنند؛ یعنی برای خرید به نظر دوستشان، راهنماهای مصرف کنندگان، یا توصیه فروشندگان تکیه می‌کنند. فرض کنید که برای خرید ماشین جدید، به سه انتخاب نهایی رسیده اید و همچنین چهار عامل اصلی برایتان مهم است: ظاهر، هزینه نگهداری کم، گارانتی، و قیمت. احتمالاً تا این موقع، باورهایی نسبت به برندهای مختلف پیدا کرده و آن ها را با توجه به عامل های مورد نظرتان رتبه بندی نیز کرده اید. واضح است که اگر یکی از ماشین ها در همه موارد رتبه بهتری نسبت به دیگر ماشین ها به دست آورده باشد، آن را انتخاب خواهید کرد. اما واضح است که برندهای مختلف، جاذبه های متفاوتی دارند. می توانید برای خرید تنها یکی از مشخصه ها را در نظر بگیرید که در اینصورت انتخاب خیلی ساده خواهد بود. مثلاً اگر ظاهر برایتان مهمتر از هر چیز دیگر باشد، زیباترین ماشین را خریداری خواهید کرد. اما بیشتر مصرف کنندگان عامل های متفاوتی را در نظر می گیرند و برای هر کدام نیز اهمیت بخصوصی قائل می‌شوند. اگر وزنی که به هر کدام از عوامل داده اید را بدانیم، با اطمینان بیشتری می‌توانیم انتخابتان را پیش‌بینی کنیم. بازاریابان باید به مطالعه خریداران بپردازند تا چگونگی ارزیابی واقعی انتخاب های مختلف توسط آن ها را درک کنند. اگر آن ها بدانند که در عمل چه فرایندی رخ می‌دهد، می‌توانند برای تحت تأثیر قراردادن تصمیم خریدار، اقداماتی انجام دهند.(کاتلر،ترجمه پارسائیان،۱۳۸۷،ص۱۸۹)

1. 1. در این مرحله بین ۵ تا ۶ هزار بنگاه دولتی به صورت اجباری و ۱۶ تا ۲۰ هزار بنگاه متوسط دولتی به صورت داوطلبانه مشمول واگذاری شدند.

1. 1. 1. قیمت هر کوپن سهام ۲۵ روبل تعیین شد و نسبت کوپن سهام به سهام هر شرکت در مزایده تعیین می گردید. بدین ترتیب که اگر ارزش یک شرکت ۱۰۰۰ سهم تعیین می شد و دارندگان کوپن سهام، ۴۰ کوپن برای خرید این شرکت عرضه می‌کردند به هر کوپن ۲۵ سهم تعلق می گرفت و اگر ۴۰۰۰ کوپن عرضه می شد به هر کوپن یک چهارم سهم تعلق می گرفت.

   

1. 1. برنامه توزیع کوپن سهام از طبقات پائین به طبقات بالا صورت گرفت.

1. 1. به کارکنان امتیازات مختلف داده شد . ابتدا پیشنهاد گردید ۲۵ درصد سهام هر شرکت به صورت رایگان در اختیار کارکنان همان شرکت قرار گیرد و ده درصد دیگر نیز فروخته شود . اما با فشار مدیران ۵۱ درصد سهام هر شرکت به یک هفتم قیمت دفتری که بسیار ناچیز بود به کارکنان (عمدتاًً مدیران) واگذار گردید . در ۶۴ درصد از شرکت های واگذار شده کارکنان همان شرکت مالکیت اکثریت سهام را در اختیار گرفتند.

1. 1. اجرای برنامه بر اساس یک رویکرد غیر متمرکز و عدم کنترل دولت مرکزی بر روی فعالیت ۸۸ منطقه مجزا با کمیته دارایی و صندوق دارایی مخصوص خود، صورت پذیرفت.

1. سه انتخاب پیش روی دارندگان کوپن سهام در روسیه وجود داشت:

الف) فروش کوپن های خود در بازارهای ثانویه برای کسب پول نقد.

ب) خریداری سهام بنگاه ها ی عرضه شده و تبدیل شدن به یک سهامدار انفرادی.

ج) خریداری سهام صندوق های سرمایه گذاری و کاهش ریسک خود ، تشکیل این صندوق ها با تصویب قانونی در سال ۱۹۹۳ آغاز گردید.

ب) مرحله دوم خصوصی سازی در روسیه از سال ۱۹۹۴ شروع شد. قرار بود تا در این مرحله نیز بخش دیگری از سهام شرکت های مشمول به بخش خصوصی واگذار گردد. عدم وجود نظارت کافی بر روی فعالیت صندوق های سرمایه گذاری در روسیه باعث شد تا مدیران این صندوق ها آشکارا به تاراج و دزدی اموال مردم اقدام نمایند.این عامل باعث شد تا مردم و نمایندگان دوما که مخالف روند فعلی خصوصی سازی بودند، دست به اعتراض گشوده و در نتیجه مرحله دوم خصوصی سازی در جولای ۱۹۹۴ میلادی متوقف شود.

۲-۱۱- خصوصی سازی در ایران :

از حدود سال ۱۳۷۰ تصور کاراتر شدن شرکت ها در صورت واگذاری به بخش خصوصی ، برنامه خصوصی سازی را در برنامه های توسعه گنجانده است، به شکلی که از سال۷۰ که کار خصوصی سازی در سطح کشور ایجاد شد، معادل ۲۸۰۰ میلیارد تومان سهام به بخش خصوصی واگذار شده است .

در ایران با تصویب مصوبه مورخ ۱/۲/۷۱ به شماره ۱۲۱۳/ت ۱۸ هیات وزیران، خصوصی سازی شرکت‌های دولتی به وزرای ذیربط هر وزارتخانه محول شد. به موجب این تصویب نامه که با هدف اصلاح تصویب نامه های قبل ی صادر شده بود، اولویت واگذاری شرکت های مشمول خصوصی سازی به روش بورس معطوف شد اما واگذاری سهام این شرکت ها به یکی از روش ها ی مزایده و مذاکره مستقیم با متقاضیان خرید (با اولویت تعاونی های تخصصی صنفی با شرایط مساوی تقاضا) نیز مجاز شمرده شد و تعیین این روش ها برعهده وزیر مسئول شرکت قابل واگذاری گذاشته شد . در راستای اعلام روش مذاکره به عنوان یک روش مجاز برای واگذاری سهام شرکت های دولتی و اجرای مصوبات فوق الذکر مبلغ ۲/۶۹۴ میلیاردریال سهام شرکت های دولتی از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۳ از روش مذکور بفروش رسید . با توجه به برخی انحرافات که در روند اجرای روش مذاکره صورت گرفت، استفاده از این روش در خصوصی سازی شرکت ها متوقف شد و قانون نحوه واگذاری سهام دولتی به ایثارگران و کارگران در تاریخ ۲۹/۵/۷۳ تصویب و به مورد اجرا گذاشته شد. طبق مندرجات این قانون واگذاری به روش مذاکره صرفاً به شرکت ها و تعاونی های ایثارگران به شرط وجود شرایط خاصی مجاز گردید. از این طریق نیز مبلغ ۲/۳۸۱ میلیارد ریال سهام شرکت های دولتی از سال ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۶ به روش مذاکره واگذار شد که البته این قانون هم در سال ۱۳۷۶ کنار گذاشته شد.

در خلال سال های ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲ هیچگونه واگذاری سهام دولتی از طریق روش مذاکره صورت نگرفت و قوانین و مقررات ناظر بر دوره مذکور نیز واگذاری سهام با روش مذاکره را مجاز نمی دانست. به دلیل برخی مشکلات قانون و مقررات خصوصی سازی، چشم انداز اجرای آن ها برای سال های باقیمانده قانون برنامه سوم توسعه مثبت تلقی نمی شد، لذا پیشنهاد اصلاح قانون از سوی سازمان خصوصی سازی و برخی وزارتخانه ها و شرکت های مادر تخصصی از جمله وزارت صنایع و معادن و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران مطرح و به هیئت عالی واگذاری ارائه شد که با بررسی هیئت یاد شده به هیئت وزیران ارائه و جهت تصویب به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. از جمله موارد پیشنهادی، حذف عبارات مربوط به روش های واگذاری بورس و مزایده از بند “ج” ماده ۴ قانون برنامه سوم توسعه و الحاق متن ذیل به عنوان بند الحاقی به ماده ۱۴ قانون به شرح زیر بود «صدور مجوز انجام مذاکره برای فروش سهام شرکت ها بر اساس آئین نامه ای است که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد».

پیشنهادات مذبور در کمیسیون های مجلس شورای اسلامی مطرح و متن زیر به ‌عنوان متن اصلاحی قانونی مورد تصویب مجلس قرار گرفت و جهت طراحی آئین نامه اجرایی آن ابلاغ گردید: « در موارد خاص که به دلیل مشکلات ساختار مالی و نیروی انسانی یا جذب فن آوری و سرمایه، امکان فروش از طریق بورس یا مزایده نباشد فروش از طریق مذاکره مطابق آئین نامه ای که با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید انجام می‌گردد. وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است موارد فوق را قبل از مذاکره از طریق روزنامه های کثیرالانتشار به اطلاع عموم برساند».

پس از تصویب روش مذاکره به عنوان یکی از روش های مجاز واگذاری سهام دولت، اظهار نظرات زیادی نسبت ‌به این روش از سوی مجریان امر، کارشناسان و صاحب نظران اقتصادی، سیاستگذاران و سایر دست اندرکاران خصوصی سازی بعمل آمده است که عمدتاًً بر نفی روش مذاکره و پرهیز از اجرای آن تأکید داشته اند. پس از این که تکالیف مندرج در قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه تدوین آئین نامه واگذاری سهام به روش مذاکره را به عهده وزارت امور اقتصادی، (سازمان خصوصی سازی) و تصویب هیئت وزیران قرار داد، سازمان خصوصی سازی اقدام به تدوین آیین نامه فروش شرکت های دولتی با روش مذاکره نمود.

۲-۱۲- موانع خصوصی سازی در ایران :

به طور کلی اگر مسأله خصوصی سازی را بخواهیم بررسی کنیم علت اساسی و ضرورت هایی که این امر را موجب می‌شوند ، باید در ناکارآمد بودن فعالیت های اقتصادی بخش دولتی جست و جو کرد . بنگاه های اقتصادی دولتی بهره وری بسیار پایین دارند ‌بنابرین‏ دولت ناگزیر به واگذاری آن ها به بخش خصوصی می شود پس در اینجا در می یابیم که بنگاه های دولتی غیر کارآمد هستند . واگذاری این بنگاه ها اگر زیان ده باشند واضح است که خریداری پیدا نخواهد کرد و خود دولت ‌به این نکته واقف است و به خاطر همین امر اغلب بنگاه های سود آور دولتی را واگذار می‌کند .

«جنبش» شکل تکامل یافته خیزش است و ایده اجتماعی و سیاسی شخصی دارد. باید اذعان داشت که در واقع جنبش ها یک حزب کوچک هستند و شاید از احزاب و جمعیت های بزرگ پرشور و نشاط تر، باشند و چه بسا افراد دلسوز با نیت های پاک و اعتقادات درست منشا خیرات بشوند، ما باید با به رسمیت شناختن تشکل های مردمی جامعه زنده و پویایی داشته باشیم.

قدرت تحمل رقیب در ما بالا برود، چارچوب ها را رعایت کنیم اگر موازین مشخص باشد اختلاف چه مانعی دارد. اگر بخواهیم تقدم و ترتیب واژگان کلیدی را در روند پیدایش انقلا ب، جدای سمت و سوی تشکل ها و احزاب و رهبران جامعه نام ببریم، ابتدا باید به کلمات ساده و پیش پا افتاده ای نظر داشته باشیم که در هرجامعه کوچکی مثل خانواده هم به آن برمی خوریم. مثل: «پرسش و اعتراض» که اگر به پاسخ مطلوب نرسد به نارضایتی آشکار تبدیل می شود و اگر تعامل درست و اقناع کننده ای وجود نداشته باشد و برخورد قهرآمیز شود به نارضایتی خاموش می‌ انجامد که به مراتب بدتر از اعتراض آشکار است و پس از آن به ناآرامی و شورش و با رهگیری و مقاصد سیاسی به خیزش، جنبش و در شکل پیشرفته به قیام و انقلا ب منجر می شود. (سرداری،۱۳۸۸،۲۰)

گفتار دوم : مفهوم شورشیان و شبه نظامیان

تعیین اینکه چه افرادی شورشی و شبه نظامی محسوب می‌شوند برای ایجاد آثار حقوقی (حقوق و تکالیف) از اهمیت به سزایی برخوردار است لذا در ادامه مطالب به بررسی مفهوم شورشیان و شبه نظامیان می پردازیم.

الف: مفهوم شورشیان

در حقوق بین الملل کلاسیک و مدرن از اصطلاحاتی در کنار اصطلاح شورشی استفاده شده است که تمییز آن ها از یکدیگر ضروری است . در حقوق بین الملل کلاسیک و به عبارتی حقوق بین الملل عرفی پیش از کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو میان آشوبگران^[۶]و شورشیان ^[۷]تفکیک قائل می شدند کنواسیون چهارم لاهه مصوب ۱۹۰۷ هر چند در ماده ۲ از واژه belligerent استفاده نموده است اما در آنجا از ان اصطلاح معنای طرف مخاصمه را اراده نموده است که در آن چارچوب باید یک دولت عضوباشد و نه گروهی که دست به مبارزه علیه دولت می زند در واقع اصطلاح belligerent در این زمان در دو معنا به کار برده شده است.

یکی به معنای طرف متخاص بوده که به کشورهای درگیر در جنگ اطلاق می شده و دیگری ‌گروه‌های مبارزی که حائز شرایطی خاص شده اند از این گروه مبارز پیش از آنکه این شرایط را حیازت کنند به اشوبگر یا insurgents یاد میشده و پس از کسب شرایط شورشی یا belligerents نامیده می شده اند این شرایط از نظر هرش لوتر باخت عبارت بودند از : ۱- منازعه نظامی باید در عموم سرزمین (و نه قسمتی از سرزمین ) وجود داشته باشد ۲- شورشیان باید قسمتی از سرزمین را تحت تصرف و مدیریت داشته باشند ۳- شورشیان باید با مبارزان طبق حقوق جنگ عمل نمایند و تحت نظام فرماندهی مسئول قرار داشته باشند ۴- می بایستی شرایطی موجود باشد که برای کشورهای خارجی ضروری باشد که منافعشان را با شناسایی شورشیان تعریف کنند.

برخی دیگر نیز معتقد بودند که شورشیان می‌توانند تحت یک نظام سازمان دهی شده مدنی باشند و نه لزوماًً فرماندهی نظامی هم چنین شورشیان عمدتاًً برای نیل به غایات خود دست به اعمال توریستی م زنند اما لزوماًً تمام اقدامات مسلحانه شورشیان در طول مبارزه تروریستی نیست بعلاوه بسیاری از اقدامات تروریستی که از سوی غیر شورشیان و چه بسا خود دولت مرکزی علیه غیر نظامیان صورت می‌گیرد ) ضیایی،۱۳۹۰،۱۸( در ارتباط با دولتی که شناسایی شورش ورقیبانش را اعلام می‌کند اثر چنین شناسایی لازم الاجرا کردن اکثر حقوق و عرفهای جنگی است شناسایی شورشیان اثرات مفیدی دارد و شناسایی شورشیان شیوه ی مؤثری از محدود کردن خشونت در جنگ داخلی است از آنجایی که اکثر آن لازم الاجرا کردن قسمت عظیمی از حقوق و عرفهای جنگی است هر چند این یک موضوع صلاحیتی است و بستگی به دولتی که در سرزمینش با شورش مواجه شده است .

در صورت عدم شناسایی شورشی،عامل غیر دولتی می‌تواند برای داشتن الزام در خصوص انجام حقوق بین الملل بشردوستانه تشویق شود ماده ۳ مشترک چهار کنواسیون برای همه ی طرفهای درگیر در جنگ به اکتفای ماهیت الزامی خود اعمال می شود امروزه همین موارد ‌در مورد پروتکل دوم نیز گفته می شود .

ب: مفهوم شبه نظامیان

شبه‌نظامی (میلیشیا یا میلیس)^[۸] به نیروی نظامی ای گفته می‌شود که از شهروندان عادی تشکیل شده ‌باشند. هدف از تشکیل این‌گونه نیروها دفاع یا اجرای قوانین اضطراری یا خدمات شبه نظامی در مواقع اضطراری است و ‌به این‌گونه نیروها مزد دائمی داده نمی‌شود و مدت خدمت رسمی ندارند. در زبان‌های اروپایی به شبه نظامیان «میلیشیا» می‌گویند. اصطلاح میلیشیا را در فارسی در معانی نادقیق دیگری نیز به کار برده‌اند، برای نمونه،به افرادی که به صورت پاره ‌وقت و یا در زمان نیاز به آن ها با یک سازمان نظامی همکاری می‌کنند. میلیشیا گفته می‌شود. میلیشیای مجاهدین، در این مورد به فرزندان اعضای سازمان مجاهدین که عمر خود را یا در عراق و یا در خانه هایی که به صورت نظامی در اروپا اداره می‌شده‌ است، گذرانده‌اند اطلاق می‌گردد. که در سال ۱۳۵۸ تشکیل شد.

میلیشیای قبایل افغان ، روزنامه نیویورک تایمز روز ۲۲ نوامبر ۲۰۰۹ نوشت که دولت‌های دو کشور آمریکا و افغانستان می‌خواهند در مبارزه با طالبان از این نیروها برای تامین صلح بیشتر استفاده نمایند،که وظیفه آن‌ ها دفاع از روستاها و مراقبت از پست‌های نگهبانی است. سازمان نظامی راهی است برای سازماندهی نیروهای مسلح کشور به منظور توانمندسازی آن‌ ها در جهت دستیابی به سیاست پدافند ملی. در برخی از کشورها نیروهای شبه‌نظامی نیز به نیروهای مسلح کشور ضمیمه می‌شوند. نیروهای مسلحی همچون نیروهای شورشی که جزو نظام یا سازمان‌های شبه‌نظامی نیستند از سازمان‌های نظامی رسمی یا مخصوص به خود تقلید می‌کنند. تشکیلات نظامی مبتنی بر سلسله مراتب است.استفاده از درجه های رسمی در یک ساختار سلسله مراتبی در ارتش روم عمومیت پیدا کرد. در زمان کنونی، کنترل اجرایی، مدیریت و اداره سازمان‌های نظامی معمولاً در دولت و از طریق یکی از وزارتخانه‌ها به نام وزارت دفاع یا وزارت جنگ انجام می‌شود.این وزراتخانه نیز آن دسته از نیروهایی را که مسئول نبرد، پشتیبانی رزمی و پشتیبانی خدماتی یگان‌ها هستند را مدیریت می‌کند.

گفتار سوم : وضعیت حقوقی شورشیان و شبه نظامیان

حقوق بین الملل برای اینکه شورشیان را مورد حمایت قرار دهد برای آن ها حقوق و تکالیفی را قرار داده لست تا در چهارچوب آن بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند و از آنسو در صورت عدم رعایت تکالیف مسئولیت آن ها را به همراه دارد.

طغیان اعراب از دو لحاظ دارای اهمیت است:نخست این شورش تجزیه ی امپراتوری عثمانی را در قرن بیستم رقم زد و دوم دوره ی روابط بسیار نزدیک بین انگلیس و کسانی را شروع کرد که در نهایت قدرت را در ما ورای اردن و بخش هایی از عربستان شامل عراق در دست گرفتند. در سپتامبر ۱۹۱۸ که نیروهای انگلیسی به سوی دمشق پیشروی می‌کردند “نیروهای فیصل یکی از پسران شریف حسین وارد شهر دمشق شده و سوریه را تصرف کردند و پس از آن با حمایت انگلیس روز هفتم مارس ۱۹۲۰ کنگره سوریه در دمشق تشکیل شد و امیر فیصل را به عنوان اولین پادشاه سوریه انتخاب نمود”^[۲۳] بدین ترتیب ،تجزیه ی امپراتوری عثمانی و از قرار معلوم استقلال اعراب در حال اغاز شدن بود.اما آمال استقلال اعراب به واقعیت نپیوست .زیرا پیش از این ‌در سال‌ ۱۹۱۶ انگلیس و فرانسه قرارداد سایکس پیکو را در قالب یازده نامه که بین دوطرف رد و بدل شد قطعی و از ان طریق استان های عثمانی را به مناطق مختلف تحت نفوذ خود تقسیم کردند.

اهمیت نهایی موافقت نامه سایکس پیکودر تعیین مناطق تحت نفوذ برای دو قدرت باقیمانده ی عمده ی اروپا نهفته بود ، از طریق این موافقت نامه کنترل بر سوریه به فرانسه اعطا شد و سربازان فرانسوی در ۲۵ جولای ۱۹۲۰ به سوی دمشق پیشروی ‌کردند و وارد ان شدند.با پایان جنگ جهانی اول تنش بین ارمان گرایی بلند نظرانه ویلسون از سوی امریکا و واقعیت کنترل استعماری خاورمیانه از سوی انگلیس و فرانسه به اوج رسید.نتیجه ی این تنش پیدایش مقوله ی قیمومیت بود که در واقع واژه ای مودبانه برای وضعیتی بود که چند دهه قبل بدون احساس شرم ساری از ان تحت عنوان استعمار یاد می شد.”تجزیه ی امپراتوری عثمانی در واقع در کنفرانس سن رمو در اوریل ۱۹۲۰ صورت گرفت”^[۲۴] و پس از چندی توسط جامعه ملل پذیرفته شد. عثمانی ها در بستر مرگ خود در موقعیتی نبودند که بتوانند بر مسیر رخدادهایی که به آن ها دیکته می شد تاثیر بگذارند و” با امضای پیمان سور در ماه اگوست سال بعد به واقعیت‌های جدید ژئوپلتیک منطقه تن دادند.”^[۲۵] قدرت‌های قیم امانت داران سرزمین های تحت قیمومیت خود بودند و یکی از وظایف آن ها اداره امور داخلی این سرزمین ها در چارچوبی بود که خود تعیین می‌کردند. با اندک تغییراتی تعیین سرزمین‌های تحت قیمومیت بر اساس مفاد موافقت نامه سایکس پیکو صورت گرفت: انگلیس قیمومیت عراق و فلسطین را بر عهده گرفت و فرانسه قیمومیت سوریه بزرگ که شامل لبنان نیز می شد را بر عهده گرفت.

‌در مورد شکل مرزهای بین‌المللی که از کنفرانس سن رمو نشأت گرفت مذاکره کنندگان خط کش به دست انگلیسی و فرانسوی مرزهای ملی را ترسیم کردند و به خاورمیانه کنونی شکل بخشیدند. انچه دست و پایشان را می بست ارزوها و خواسته های مردمانی که زندگی اشان را تحت تاثیر قرار می‌دادند نبود بلکه بیشتر اقدامات و برنامه های دیپلماتیک خود آن ها بود.پیدایش لبنان نمونه ی جالبی است . فرانسویان برای سهولت کارشان سوریه را به شش واحد اداری تقسیم کردند که تا حدی بر اساس مذهب اکثریت ساکنان در هر واحد معین شده بود.اکثریت سنی هیچگاه نسبت به حاکمیت فرانسوی ها اشتیاقی نشان ندادندو تقسیمات اداری شیوه ای مؤثر برای تضعیف امکان بالقوه ی همبستگی ضد فرانسوی بر پایه ی مذهب قلمداد می شد.برای انکه برخی نواحی کوچکتر از لحاظ اقتصادی از کارایی بیشتری برخوردار شوند در سال ۱۹۲۰ چند ناحیه ی هم جوار به لبنان که خود یکی از تقسیمات داخلی سوریه محسوب می شد منضم شدند و ‌به این ترتیت کشور لبنان بزرگ تأسيس شد. اگر چه جدا شدن از سوریه و تشکیل کشور لبنان با شور و هیجان قابل ملاحظه ای از سوی جامعه ی مارونی های کشور جدید مورد استقبال قرار گرفت ، تضمین پویایی اقتصادی به بهای از دست رفتن تجانس اجتماعی و مذهبی به دست امد،این امر بعدها پیامدهای ناگواری به بار اورد. در سوریه واحدهای اداری باقی مانده در هم ادغام شدند و در سوریه به شکلی که امروز می شناسیم تشکیل شد.

مبحث دوم:دهه های پر اشوب ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰

دهه های ۱۹۱۰ و ۱۹۲۰ دوره ی دگرگونی های عمیق بین‌المللی همراه با تولد کشورهای جدید و مرگ ‌امپراتوری‌های قدیمی بود . توافق های دوران پس از جنگ یعنی دهه ۱۹۲۰ م سبب شد تا خاورمیانه نقشه ی جدیدی پیدا کند . نقشه ای که به هیچ وجه به نقشه ی پیش از جنگ شباهتی نداشت. در همان زمان این منطقه شاهد حضور مجموعه ای از بازیگران جدید بین‌المللی -انگلیس و فرانسه،جامعه ملل و تا حد بسیار کمتر ایالات متحده بود که قبلا علاقه ای چندانی ‌به این منطقه نشان نمی‌دادند. زمانی که دهه ۱۹۲۰ به پایان خود نزدیک می شد غبارها تقریبا فرو نشسته بود،بسیاری از مسائل باقی مانده مرزی در منطقه خاورمیانه همچنان بدون پاسخ باقی ماند.

دهه ۱۹۳۰ برخلاف دهه قبل با تغییرات بین‌المللی اندکی حداقل در خاورمیانه همراه بود اما تحولات سیاسی داخلی که در دهه ۱۹۲۰ میلادی در این منطقه اغاز شده بود در این دهه تحکیم شد. در این دوران تنها یک مورد تبادل سرزمین رخ داد و طی ان شهر اسکندرون در سال ۱۹۳۹ از سوریه جدا شد و به خاک ترکیه پیوست. در میان کشورهای خاورمیانه ماورای اردن ،سوریه ولبنان همچنان تحت قیمومیت باقی ماندند و تنها در دهه ۱۹۴۰ توانستند استقلال خود را به دست اورند.