تجربه و تحلیل قدرت و کنترل در سازمان‌ها حاکی از این است که سهیم کردن کارکنان در قدرت و کنترل اثربخشی سازمانی را افزایش می‌دهد.
تجربیات تشکیل گروه در سازمان، دلالت بر این دارد که راهبردهای توانمندسازی کارکنان نقش مهمی در ایجاد و بقای گروه دارد.
سازمان‌های توانمندساز، سازمان‌هایی هستند که در آن، مدیران(ابیلی، ۱۳۸۸):
الف) تصمیمات و اختیارات بیشتری را به کارکنان خود تفویض می‌کنند.
ب) به عنوان مربی عمل می‌کنند و کارکنان را در حل مشکلاتشان کمک می‌کنند.
ج) فرهنگ مشارکت را ترویج می‌کنند و درگیری مستمر و مشارکت کارکنان را تشویق می‌کنند و پاداش می‌دهند.
سازمان‌های توانمندساز، سازمان‌هایی هستند که در آن، کارکنان قادر هستند:
الف) به عنوان همکار در کارها مشارکت کنند.
ب) ابتکار عمل را در دست خود داشته باشند.
ج) مسئولیت بیشتر در رابطه با کار خود داشته باشند.
ویژگی‌های سازمان‌های توانمندساز عبارتند از:
الف) رهبری متمرکز بر توسعه کارکنان تیم‌های کاری و شرایط کاری همیارانه
ب) ساختار سازمانی غیرمتمرکز دارای نظام کنترل منعطف
ج) نظام پاداش اقتضایی و دارای جزئیاتی چون پرداخت عملکرد محور و استراتژی‌های برد ـ برد
۲-۳-۳) رویکردهای توانمندسازی
صاحبنظران علوم انسانی از سه رویکرد متفاوت به بحث توانمندسازی پرداخته‌اند(منوریان و نیازی، ۱۳۶).
۱- رویکرد ارتباطی
از دیدگاه ارتباطی، توانمندسازی، فرایندی است که از طریق آن، یک رهبر یا مدیر سعی در تقسیم قدرت خود در بین زیردستان دارد و به عبارتی، به معنای تقسیم قدرت در بین افراد سازمان است. به باور «شول» و همکاران(۱۹۹۳) توانمندسازی عبارت است از: «اعطای اختیارات بیشتر به کارکنان برای اتخاذ تصمیمات لازم بدون آنکه در ابتدا به تأیید مقامات بالاتر برسد. توانمندسازی در این رویکرد، ابزاری است برای بازگذاشتن دست کارکنان به گونه‌ای که بتوانند برای انجام آنچه که فکر می‌کنند بهترین است، بدون ترس از مخالفت آن توسط رؤسایشان از آزادی عمل لازم برخوردار گردند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲- رویکرد انگیزشی
این رویکرد، ریشه در تمایلات انگیزشی افراد دارد. هر استراتژی که منجر به افزایش تعیین فعالیت‌های کاری(خودتصمیم‌گیری) و کفایت نفس کارکنان گردد، توانمندی آنان را در پی خواهد داشت. برعکس، هر استراتژی که منجر به کم رنگ کردن دو انگیزه‌ی فوق گردد، باعث تقویت احساس بی قدرتی در آن‌ها شده و عدم توانمندی را در پی خواهد داشت. به اعتقاد «کانگر» و «کانونگو»(۱۹۹۸) توانمندسازی عبارت است از فرایند تقویت شایستگی افراد سازمان از طریق شناسایی و تعیین شرایطی که باعث احساس بی قدرتی در آن‌ها شده و در تلاش در جهت رفع آن‌ها با کمک اقدامات رسمی و هم با بهره گیری از فنون غیررسمی تهیه و تدارک اطلاعاتی که به کفایت آن‌ها در سازمان کمک می‌کند.
۳- رویکرد شناختی
برخی دیگر توانمندسازی را واگذاری اختیار تصمیم گیری از سوی مدیران به کارکنان تعریف نموده‌اند. تقریبا هر نوع از مدیریت مشارکتی به جهت تصمیم گیری مشترک، توانمندسازی محسوب می‌شود. نظریه پردازان این رویکرد که در رأس آن‌ها «توماس» و «ولتهوس» قرار دارند، معتقدند که توانمندسازی موضوعی چندوجهی است و نمی‌توان صرفا بر پایه‌ی یک مفهوم خاص به بررسی آن پرداخت. از این رو، توانمندسازی را به عنوان فرایند افزایش انگیزش درونی و وظایف محوله به کارکنان تعریف نموده‌اند.
۲-۳-۴) مدل‌های توانمندسازی
در بحث توانمندسازی مدل‌های زیادی ارائه شده است که در اینجا به چند مدل پرداخته‌ایم.
مدل توانمندسازی «اسپریتزر»
در مدل «اسپریتزر»، توانمندسازی نه به عنوان نتیجه‌ی یک فرایند؛ بلکه به توان عاملی که از یک سو تحت تأثیر عوامل محیطی و سازمانی و فردی قرار دارد و از طرف دیگر، به عنوان عاملی مؤثر در اثربخشی سازمان عمل می‌کند، نگریسته می‌شود. از این منظر، توانمندسازی دارای کارکردی سازمانی است که تحت تأثیر فرهنگ جامعه قابلیت ارتقاء کارایی و اثربخشی سازمان را دارد. چگونگی این روابط در شکل ۲-۴ ترسیم شده است. «اسپریتزر» بر مبنای مدل «توماس» و «ولتهوس» در سطح کارکنان میانی یک سازمان تجاری و کارکنان سطح عملیاتی یک سازمان بیمه عوامل مؤثر بر توانمندی روانی و نتایج حاصله از توانمندی روانی را در قالب مدل تصویری چنین بیان می‌دارد.
شکل ۲-۴) مدل توانمندسازی روان شناختی «اسپریتزر»
مدل توانمندسازی «رابینز»
مدل توانمندسازی «رابینز» از طریق مشخص کردن نقش متغیرهای مهم، بافتی، محیطی، شناختی و رفتار در فرایند توانمندسازی برای ادغام کلیه‌ی سطوح، چهارچوبی را ارائه می‌کند. مهم‌ترین گام در فرایند توانمندسازی، ایجاد یک محیط کار داخلی در یک بافت سازمانی وسیع‌تر است که هم فرصتی برای اعمال قدرت کامل یک فرد و اختیار و انگیزه‌ی ذاتی مشارکت در رفتار را فراهم کند. بافت سازمانی محیط کار شامل ساختار شغل، فعالیت‌های منابع انسانی و فعالیت‌‌هالی مدیریت داخلی است. ادراکات فهم کارکنان هم فرصت، حمایت، تعهد و اعتماد ادراک شده است که تحت تأثیر بافت سازمان و محیط کار داخلی قرار می‌گیرد و ارتباط کلیدی در فرایند توانمندسازی روان شناختی دارد. تفاوت‌های فردی نیز سبب تعدیل اثر بافت سازمان و محیط کار می‌شود و به طور مستقیم بر ادراکات اثر می‌گذارد. رابطه‌ی بین توانمندسازی روانشناختی با رفتارهای توانمندشده توسط بافت سازمان و مؤلفه‌های محیط کار تعدیل می‌گردند. شکل ۲-۵ بیانگر این مسأله است(رابینز، ۲۰۰۲).
شکل ۲-۵) فرایند توانمندسازی «رابینز» (رابینز، ۲۰۰۲)
مدل توانمندسازی «مگ لاگان ونل»
«مگ لاگان» (۱۹۹۷) یک رویکرد چندبعدی در مورد توانمندسازی کارکنان ارائه کرده‌اند. به اعتقاد وی، افراد توانمندی اختیارات و مسئولیت‌هایشان را به سطوح دیگر سازمان که به صورت مستقیم همکاران را برای حل مسأله هماهنگ می‌کند، تفویض کنند(مک لاگان، ۱۹۹۷).
شکل ۲-۶) مدل توانمندسازی « مک لاگان ونل» (مک لاگان ونل، ۱۹۹۷)
۲-۳-۵) توانمندسازی روانشناختی
برخی توانمندسازی را بر حسب ادراکات کارکنان نسبت به نقش آنان در شغل و سازمان تعریف کرده‌اند و برای افراد توانمند ویژگی‌هایی قائل شده‌اند که آن‌ها را ابعاد یا مؤلفه‌های توانمندسازی می‌دانند. «توماس» و «ولتهوس» (۱۹۹۰) توانمندسازی روانشناختی را متشکل از ابعاد احساس مؤثربودن^[۵۹]، احساس شایستگی^[۶۰]، حق انتخاب^[۶۱]، و معنادار بودن^[۶۲] می‌دانند. «اسپریتزر» (۱۹۹۵، ۱۹۹۶) ابعاد توانمندسازی روانشناختی را اعتباریابی و اندازه گیری کرد. «وتن» و «کامرون^[۶۳]»(۱۹۹۸) بعد اعتماد^[۶۴] را به ابعاد توانمندسازی روانشناختی اضافه کردند. بنابراین، ابعاد توانمندسازی روانشناختی شامل احساس مؤثربودن، شایستگی، حق انتخاب، احساس معنی دار بودن و اعتماد است (عبداللهی و نوه ابراهیم، ۱۳۸۵).
جدول ۲-۲) ابعاد توانمندسازی کارکنان از دیدگاه مختلف انگیزشی و شناختی

ردیف

نظریه پردازان

سال ارائه

ابعاد توانمندسازی

۱

کانگر و کاننگو
۱۹۸۸

شئون قوه غضبیه عبارت است ازبدگفتن،غیبت کردن وحسادت نمودن .
هفت سنگ می زنی به ستون وشیطان را ازطرف این قوای هفت گانه خودطرد می کنی. راه شیطانی این هفت درب راکه بروی باز است بازدن هفت سنگ به آن هامی بندی وسدّ می کنی.
۲٫رمز دیگراین که هفت درجهنم رابر روی خودمی بندی وبا این رمی ها آن حقایق بر روی اصل اصیل ورکن رکین قرار می گیرد.(رفیعی قزوینی و بندرچی،۱۳۷۸،ص۴۵)
قربانی
عمل واجب در روزعید قربان برای زائران خانه خدا، قربانی کردن است. خداوند درسوره مائده قربانی درمکه راهمراه باکعبه وسیله قیام مردم بیان فرموده اند: «جَعَلَ اللهُ الکعبه البیت الحرام قیاماً للنّاس والشّهر الحرام واهدیَ والقلائد.»

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

عیدقربان یعنی پیروزی وظیفه برغریزه ،غریزه فرزند دوستی به ابراهیم می گوید: اسماعیل راذبح مکن. اما وظیفه می گوید: او راذبح نما. حضرت ابراهیم دراین دوراهی ،رضای خداوند و وظیفه رابرتمایلات شخصی وغریزه خود پیروز کرد،لذاباید آن راعیدبگیرند.
حضرت علی(ع) می فرماید: ما درجبهه ها نزدیکان خود راکه اصرار برکفرداشتند می کشتیم وهیچ غمی به دل راه نمی دادیم ،بلکه این جهاد سبب زیاد شدن ایمان مامی شد.
اگردرحدیث می خوانیم :« کلّ یومٍ لا یعصی اللهِ فهو یوم عید»، هر روزی که درآن معصیت خدانشود عید است، به این معناست که اگر دربرابر جاذبه های هوای نفس وتهدیدها وتطمیع های طاغوت های خارجی، انسان فقط درخط خداقرار گرفته ، برسر خواسته همه شیطان های درونی وبیرونی پانهد آن روزرا باید عیدبگیرد.(قرائتی،۱۳۸۷،ص۱۲۲-۱۲۱)
هدف اصلی در قربانی
۱٫گذشت از مال در راه خدا
در قربانی هدف اصلی گذشت ازمال واظهارعلاقه وعشق نسبت به خداست ولذا سفارش شده بهترین حیوان
ذبح شود،ناقص العضو وضعیف نباشد ودرخریدقربانی زیادچانه نزنید.(همان،ص۱۲۴)
۲٫حفظ شعائر الهی
همان گونه که صفا ومروه ازشعائر الهی است قربانی نیز ازشعائر است. « والبدن جَعَلناها لَکُم من شَعائِرِ الله» شترهای چاق وفربه رابرای شما ازشعائر الهی قراردادیم.(همان،۱۲۶)
۳٫سیر کردن گرسنه ها
قرآن دراین باره میفرماید: « فکُلوا مِنها وأطعَموا القانِعَ والمَعتَر» ازگوشت هایی که قربانی می کنید هم خودتان بخوریدهم به قانع ومعتربدهید. قانع فقیری است که به آن چه می گیرد بسنده کند. معتر فقیری است که علاوه برتقاضای کمک ،اعتراض هم می کند،واین نشان دهنده بینش وسیع اسلام است که سفارش می کند نه خود رافراموش کنید نه دیگران راودرتقسیم هدیه واطعام پایبند تملق یا دعا وتواضع فقیرنباشید و اورا سیرکنید گرچه باشنیدن زخم زبان باشد.
۴٫تقوا
هدف اصلی درمسأله قربانی رسیدن به مقام عالی تقوا است. قرآن دراین زمینه می فرماید: «لَن یَنالُ اللهَ لُحومها ولا دِماؤُها ولکِن یناله التّقوی منکم» این قربانیانی که زائران ذبح می کنند، گوشت یاخون آنها به خدانمی رسد،بلکه هدف ازقربانی شکوفا شدن روح ایثار ونشان دادن مقدارعشق وقرب به خداوتقوا است.(همان)
عیدقربان ؛ذبح نفس حیوانیه است، زیراکه انسان درمرتبه نفس حیوانی باحیوان فرقی ندارد. پس کشتن گوسفند درواقع بیانگر ذبح نفس است. با این فرق که ذبح گوسفند ، ارتقاء به مقام اعلا نیست،ولی انسان ازذبح نفس به مقام کمال انسانیت می رسد واهلیت قرب پیداخواهدکرد.(رفیعی قزوینی و بندرچی،۱۳۷۸،ص۳۹)
۵٫شکرحضرت حق
درسوره مبارکه کوثر، خداوند متعال به پیامبر(ع) اسلام دستور می دهد، دربرابر این نعمت که کوثر رابه اوعنایت فرموده است نمازبخواند وقربانی دهد. به دیگرسخن، قربانی رانوعی تشکردرمقابل نعمت کوثرقلمداد کرده است واینک حاجی نیز به عنوانه شکرانه توفیقی که ازناحیه حق تعالی نصیب اوگشته است وبه دیاردوست آمده است باید قربانی نماید.(درویش،۱۳۸۲،ص۱۳۰)
نکته دیگراین که گوشت قربانی راباید سه قسمت کرد:

1. 1. سهم هدایا.

1. 1. سهم صدقه.

1. 1. سهم صاحب قربانی.

این اشاره به آن است که درکشتن نفس، هم خدابهره برداری کند، هم جامعه بشر وهم خودشخص که آن ترقی ازمقام نفس است به بالاتر.(رفیعی قزوینی و بندرچی،۱۳۷۸،ص۴۰)
هرعملی که انسان انجام می دهدچنان چه همراه باقصد قربت باشدبدان معنا خواهد بود که آن راقربانی کرده است وقدمی به سوی خداوند برداشته است وبه اونزدیک شده است. کلمه (قربان) همان معنای قرب است، بدینسان نمازهم یک قربانی است. « الصّلوه قربان کل تقیً» ودرموردزکات نیز واردشده است که « أنّ الزکوه جعلت مع الصلوه قرباناً لاهل الاسلام» زکات ونمازشخص مسلمان دو قربانی هستند وعامل تقرب انسان به خداوند خواهد بود. با این که قربانی کردن برای رضای خدا درهمه جا نیکوست ،اما هیچ عملی به سان قربانی کردن درسرزمین منی عامل تقرب انسان به حق تعالی نیست .این خودیکی ازویژگی های حج می باشد.(قرائتی،۱۳۸۷،ص۱۲۶)
سرّ قربانی از منظر امام صادق(ع)
حضرت امام صادق (ع) فرموده اند: «واذبَح حَنجَره الهَوی والطَّمَعَ عِندَ الذَّبیحه… واحلُق العیوب الظاهره و الباطنه بِحلق شعرکَ » و به هنگام قربانی، گردن هوس و طمع را بزن… وبا ستردن مو، عیب های ظاهری وباطنی را ازخود دورکن.(مصطفوی،۱۳۶۰،ص۹۲)
سرّ قربانی این است که حج گزار وقربانی کننده باتمسّک به حقیقت وَرَع ،گلوی دیوطمع رابریده واو رابکشد. بنابراین ،صرف ذبح گاو وگوسفند یانحرشتر ورهاکردن آن ها بدون توجه به سرّ قربانی ،مایه تعالی حج گزارنیست.(جوادی آملی،۱۳۸۳،ص۲۲۷)
ابعاد فلسفه قربانی
فلسفه قربانی دو بعد دارد:

1. 1. تقرب الی الله

۲٫آزادی ازجهنّم
مرحوم فیض کاشانی می فرماید : « وإمّا ذبح الهدی فَأعلَم أنَّه تقربٌ الی الله بحُکم الامتِثال، وأکمَل الهدی وأجزاءهُ وأرج أنّ یعتق بکلّ جزء منها جزوعاٍ منک من النّار» قربانی که به امتثال امرمولا انجام گردد ،موجب تقرب نزد اوست وبا هرعضوی ازاعضاء آن قربانی ،عضوی ازاعضاء خودت رااز آتش جهنم آزاد خواهی ساخت.(خداکرمی زنجانی،۱۳۷۵،ص۳۵۵)
عبدالله شبّر دراین باره فرموده است: اکنون درمنی ایستاده ای ،بایدقربانی کنی ،هرآن چه راکه غیر خداست دررا خدا ذبح نمایی ، پس امر خدارا امتثال کن وبا این کار خود رابه اونزدیک کن و به وعده خداامیدوار باش که درازاء هرجزء قربانی ،جزئی ازوجودت ازآتش جهنم رهایی یابد وهرچه بیشترقربانی کنی ،رهاییت ازعذاب آسان ترخواهد بود.(شبّر،ترجمه جباران،۱۳۷۴،ص۱۲۶)
مفهوم واژه تفث
قرآن کریم می فرماید: «ثُمَّ لِیَقضوا تَفَثَهُم ولیوفوا نُذورَهُم ولیطَّوَّفوا بِالبَیتِ العَتیق»(سوره حج،آیه۲۹) سپس موهای اضافی وناخن … رابزداییدوبه نذر خویش وفا نموده وبرگرد خانه خداطواف نمایید.
واژه تفث درلغت به معنای موهای اضافی وناخن وسایر زواید بدن است.
دیدار با امام ،مفهوم حقیقی واژه تفث
امام صادق(ع) فرمود: «ثُمَّ لِیَقضوا تَفَثَهُم » یعنی با امام خودملاقات کنند. راوی از امام(ع) توضیح خواست وسؤال نمودکه این آیه درموردگرفتن ناخن ومانند آن است. ولی امام صادق(ع) درپاسخ فرمودند که قرآن ظاهری دارد وباطنی. ملاقات با امام دراین آیه مربوط به باطن آن است. وبا تشرف به خدمت امام واستفاده از انوار امام باقیمانده آلودگی های معنوی زدوده می شودوحاجی به طهارت کامل نائل می شود.همان گونه که پایان ظاهری اعمال درمنا تقصیر وحلق است ، پایان اعمال ومناسک باطنی حج نیز با ملاقات امام خواهدبود. همان گونه که درجوامع روایی ما آمده است که «تمام الحج لقاء الامام » پایان حج ، دیدار روی امام است.(درویش،۱۳۸۲،ص۱۳۴)

ب ) زلزله هاى طبیعى

1. 1. فورانهاى آتشفشانى

1. 1. فروریختن غارهاى زیرزمینى

1. 1. زمین لرزه هاى تکتونیکى : که ۹۰% زلزله ها از این نوعند.

۲-۶- نحوه آزاد شدن انرژى زلزله

1. 1. پیش لرزه :

گاهى پیش از بروز زلزله اصلى , لرزه هایى با بزرگى کمتر از زلزله اصلى به وقوع مى پیوندد که معمولا فراوانى آنها با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزه اصلى افزایش مى یابد.

1. 1. لرزه اصلى :

در اینجاست که بیشترین انرژى ذخیره شده در محیط به یکباره آزاد مى شود .

1. 1. پس لرزه

لرزه هاى خفیفى است که اغلب پس از لرزه اصلى در پیرامون کانون زلزله روى می دهند.فراوانى آنها با گذشت زمان کاهش مى یابد.

1. 1. دسته لرزه

مجموعه اى از لرزه هاى رویداده در یک منطقه که در مقطع زمانى هفته یا ماه به وقوع مى رسد. فراوانى آنها پس از رسیدن به یک حد بیشینه کاهش مى یابد.
۲-۷- مقاوم سازی چیست
مقاوم سازی در علم مهندسی عمران به مفهوم بالا بردن مقاومت یک سازه ساختمان در برابر نیروهای وارده است. امروزه از این اصطلاح بیشتر در مورد نیروی زلزله استفاده می شود. از دیدگاه علمی، مقاوم سازی واژه کاملاً درستی برای این منظور نیست. چرا که منظور از اصطلاح مقاوم سازی» به طور قطع بالا بردن مقاومت در برابر نیروی زلزله نیست بلکه منظور بهبود عملکرد اجزای سازه ساختمان در برابر نیروی زلزله است. برای همین منظور، سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران به دنبال آن است با تدوین طرح بهسازی لرزه ای نسبی ساختمان های پایتخت، به روشی ساده و به دور از محاسبات پیچیده مقاوم سازی ساختمان ها را از طریق آموزش نیروهای نیمه ماهر و جوشکاران جوان عملی کند. یکی از موضوعات مهم و اساسی در راهبرد کاهش خطرپذیری در برابر زلزله، مقاوم سازی ساختمان های موجود با کمترین هزینه با سرعت بالا و به صورت ساده است تا دست کم جان شهروندان در زلزله ای متوسط به بالا حفظ شود و در حقیقت آستانه ریزش ساختمان ها ارتقا یابد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۸- ساختمان هایی که نیاز به مقاوم سازی دارند:
در ابتدا ساختمان ها را به چهار دسته تقسیم می کنیم. دسته اول ساختمان های حیاتی هستند که به دلیل نوع کاربری و استفاده ای که دارند امکان انتقال تجهیزات را نداشته و از طرفی باید عملکرد خود را بعد از زلزله نیز حفظ کنند. این ساختمان ها شامل مراکز درمانی، ایستگاه های مخابراتی و تلوزیونی، مراکز امنیتی و پالایشگاه ها هستند. دسته دوم را ساختمان هایی تشکیل می دهند که در حال حاضر شرایط خاصی ندارند اما پس از زلزله به عنوان مراکز خدماتی و کمک رسانی مورد نیاز هستند و لازم است حتماً سرپا باشند. برخی از سوله ها، مساجد، مدارس، مراکز مدیریت کلان و مراکز مدیریت بحران از این جمله محسوب می شوند. از سوی دیگر ساختمان هایی که قبل و بعد از زلزله اهمیت خاصی ندارند ولی در صورت آسیب جدی تلفات جانی زیادی در پی خواهند داشت مانند مراکز عمومی، استادیوم، برج ها و …. . دسته چهارم نیز ساختمان های معمولی هستند که هیچ کدام از موارد فوق را شامل نمی شوند مانند منازل مسکونی، ساختمان های اداری و تجاری معمولی. اهمیت و نیاز مقاوم سازی از دیدگاه کلان به ترتیب از دسته اول ساختمان ها آغاز و به دسته چهارم کاهش می یابد. همچنین مقاوم سازی دسته اول و دوم کاملاً به عهده و وظیفه دولت است. اما دسته سوم بین دولت و کارفرمایان خصوصی مردم مشترک بوده و دسته چهارم کاملاً به عهده مردم است. اما از طرفی مقاوم سازی دسته اول و دوم تقریباً تأثیری مستقیم در کاهش مستقیم تلفات زلزله ندارد و تنها مقاوم سازی دسته سوم و چهارم است که در کاهش مستقیم تلفات زلزله نقش دارند. بدیهی است که هزینه و زمان لازم برای مقاوم سازی دسته سوم و چهارم به قدری زیاد است که عملاً این امر را غیرممکن ساخته است. چرا که برخی از ساختمان ها که قدیمی هستند و برخی دیگر نوساز که در آن اصول و مقررات مربوطه رعایت نشده است و به این ترتیب اگر بخواهیم مقاوم سازی را به آنها نیز تعمیم دهیم عملاً باید دوباره کشور را بسازیم.
راه های زیر مبنای مقاوم سازی سازه ها می باشد

1. 1. از بین بردن نامنظمی سازه

1. 1. کاهش جرم سازه (استفاده از مصالح سبک)

1. 1. افزایش سختی جانبی افزایش سختی جانبی باعث کاهش تغییر مکان می گردد البته سختی بیش از حد رفتار سازه را ترد خواهد نمود و اصلا مناسب نخواهد بود

1. 1. افزایش میرایی

1. 1. افزایش انعطاف پذیری سازه

با بهره گرفتن از مبنای علم بالا می توان راه های زیر را جهت مقاوم سازی سازه ها معرفی نمود.
۲-۹- راهکارهای مقاوم سازی لرزه ای :
شمار زیادی از راهکارهای موجود مقاوم سازی لرزه ای بسته به نوع و شرایط مختلف سازه موجود است . بنابراین انتخاب نوع مقاوم سازی روند پیچیده ای دارد و تحت تاثیر توام فناوری ، شرایط اقتصادی و اجتماعی قرار دارد .در زیر عواملی که روی انتخاب راهکارهای مقاوم سازی تاثیر می گذارد را بررسی می کنیم.
۲-۱۰- مقاوم سازی سطح سازه
مقاوم سازی سطح سازه بطور معمول برای افزایش مقاومت جانبی سازه های موجود مورد استفاده قرار می گیرد . از این قبیل مقاوم سازی ساختمانهای بتن مسلح می توان بادبندهای فولادی ، کابلهای پیش تنیده ، دیوارهای پر کننده ، دیوارهای برشی ، پرکننده ها با مصالح بنایی و جداکننده های پایه را نام برد .روشهایی که در زیر شرح داده میشود معمولا برای مقاوم سازی سطح سازه مورد استفاده قرار می گیرد.
۲-۱۰-۱- اضافه کردن دیوارهای سازه ای بتن مسلح
اضافه کردن دیوارهای سازه ای یکی از متداولترین روش های مقاوم سازی سطح سازه برای تقویت سازه های موجود می باشد . بطور کلی تعمیر و ترمیم دیوار برشی موجود یا پرکننده برای یکی از دهانه های قاب استفاده می شود .علاوه بر آن به منظور کاهش زمان و هزینه از شاتکریت یا پانلهای پیش ساخته استفاده می شود . تحقیقاتی که در زمینه دیوارهای سازه ای انجام شده است و یافته ها به نسبت تحقیقات دقیق انجام شده گزارش شده است .تحقیقات نشان می دهد که روند پرکنندگی نقش مهمی در پاسخ پانلها و سازه های دیگر ایفا کرده است . روند پرکنندگی با سخت کردن سازه می تواند برش پایه را افزایش دهد .اثرات واژگونی و برش پایه در محل پر کننده سخت کننده متمرکز شده است .بنابراین در این محلها فونداسیون میبایست تقویت شود.
JIRSA و KREGER در ۱۹۸۹ دیوارهای پرکننده یک طبقه را در کاربرد برای چهار نمونه آزمایش کردند.در آزمایش آنها از یک قاب بتن مسلح سه دهانه ، تک طبقه غیر شکل پذیر تا تکنیکهای ساختمان سازی در دهه ۱۹۵۰ را مدل کنند. در این سازه فاصله آرماتورهای برشی ستون زیاد بود و فشردگی وصله ها برای تامین مقاومت کششی نهایی کافی نبود .در آزمایش آنها ابتدا دیوارهای سه گانه در محل بازشو تغییر یافت .آرماتورهای طولی در نزدیکی ستونهای موجود برای افزایش پیوستگی فولاددر ۴ نمونه اضافه شد.در ابتدای ۳آزمایش شکستهای ناشی از وصله های لب به لب ناقص ستونبا وجود ترمیم پرکننده هاایجاد شد.
۲-۱۰-۲- استفاده از بادبندهای فولادی
اضافه کردن بادبندهای فولادی برای تقویت کلی و سخت کردن ساختمانهای موجود می تواند موثر باشد .بادبندهای هم مرکز یا برون مرکز می توانند در دهانه های انتخابی یک قاب بتن مسلح برای افزایش مقاومت جانبی سازه استفاده شود.مزیت این روش آنست که دیگر به تقویت فونداسیون نیاز نیست چون بادبندهای فولادی معمولا بین اعضای موجود قرار می گیرند. افزایش بارگذاری روی فونداسیون موجود در محل بادبندها ممکن است پس هنوز بایدفونداسیون مورد ارزیابی قرار گیرد .علاوه بر آن اتصال بین قاب و بتن موجود و اعضای بادبندی باید به دقت انجام شود زیرا اتصال در طول مدت زلزله آسیب پذیر است. گزارشات چندبن محقق حاکی از موفقیت استفاده از بادبندها برای ارتقای رفتار سازه های بتن مسلح است .علاوه بر آن استفاده از بادبندهای فولادی پس کشیده توسط میراندا و برترو در ۱۹۹۰ به منظور ارتقای پاسخ ساختمانهای مدارس کم ارتفاع در مکزیک مورد بررسی قرار گرفته است. مارسی و گل در ۱۹۹۶ روی یک سازه ساختمانی دال ستون که با مقیاس یک سوم ، دو دهانه ، دو طبقه قاب بتن مسلح ساخته شده بود آزمایش کردند .آنها این آزمایش را در ۲ مرحله با بادبندهای فولادی برون محور و هم محور آزمایش کردند و آنها را با قاب بتنی اصلی مقایسه
۲-۱۰-۳- جداسازی لرزه ای
اخیرا ، شمار زیادی از محققان روی جداسازی لرزه ای بعنوان روشی برای مقاوم سازی تحقیقاتی انجام داده اند. هدف این نوع از مقاوم سازی ، جدا کردن سازه از زمین در طول حرکت زمین هنگام وقوع زلزله است .محل قرارگیری بین روبنا و فونداسیون آن است .بدلیل خصوصیات عالی استهلاک انرژی این روش بهترین برای ساختمان با ارتفاع کم و بار زیاد است. استهلاک انرژی اضافی متداولترین روش برای زیاد کردن استهلاک انرژی یک سازه شامل قرار دادن میراگرهای اصطکاکی ، ویسکوالاستیک و هیسترزیس بعنوان مولفه های مهاربندی قابها می باشد .تعدادی از محققان مطالعاتی بر روی استهلاک انرژی اضافی داشته اند .از طرف دیگر FEMA 356 در مورد بعضی جنبه های منفی این روش صحبت می کند. هنگامیکه تغییر مکانهای جانبی در اثر استفاده از استهلاک انرژی اضافی کاهش پیدا می کنند نیروها در سازه افزایش می یابد.
۲-۱۰-۴- مقاوم سازی سطح عضو
مقاوم سازی سطح عضو می تواند با استراتژی موثرتری نسبت به مقاوم سازی سطح سازه انجام شود .زیرا اعضایی که نیاز به افزایش عملکرد لرزه ای آنها در سازه وجود دارد انتخاب شده و مقاوم سازی میشوند . مقاوم سازی سطح عضو شامل اضافه کردن بتن ، فولاد یا الیاف پلیمری مرکب برای استفاده در ستونها و اتصالات بتن مسلح می باشد.مخصوصا در سازه های دال تخت اگر دال برای اثرات ترکیبی بارهای جانبی و ثقلی طراحی نشده باشد شکست ناشی از برش پانچ اتفاق می افتد.پس مقاوم سازی محلی کارایی بسیار مهمی در اتصالات ستون به دال دارد .اخیرا تحقیقاتی در رابطه با مقاوم سازی سطح عضو در آمریکا در مورد ستونها ، اتصالات تیر به ستون و اتصالات دال به ستون انجام شده است.
۲-۱۰-۵- زره پوش کردن ستون
مقاوم سازی ستون امری حیاتی برای عملکرد لرزه ای سازه محسوب می شود .برای جلوگیری از سازوکار طبقه در طول زلزله ، ستون ها نباید ضعیفترین اعضای یک سازه ساختمانی باشند .پاسخ ستون در یک سازه ساختمانی توسط ترکیب نیروی محوری ، خمشی و برشی کنترل میشود .بنابراین زره پوش کردن ستون می تواند برای افزایش مقاومت برشی و خمشی ستون استفاده شود تا ستون آسیب نبیند .اخیرا تحقیقاتی با تکیه بر کاربرد کامپوزیتها انجام شده است .بویژه مصالح الیاف پلیمری مرکب برای مقاوم سازی ستون استفاده می شود. اگر زره پوش ها بطور موثر ستون را محصور کنند از شکست ستون در ناحیه مفصل پلاستیک جلوگیری می شود.
فصل سوم

۸۴۱/۰

۷۶۱/۰

۹

ارزشیابی

۱۱

۸۹۶/۰

۷۹۱/۰

۷

متفکرانه بودن

۱۲

۸۹۳/۰

۷۹۷/۰

۵

تعامل و ارتباط گروهی

۱۳

۹۱۱/۰

۷۳۱/۰

۹

تراکمی بودن

۱۴

۹۱۶/۰

۸۰۲/۰

۳

پشتیبانی

۱۵

۹۱۸/۰

۷۹۶/۰

۱۷۶

مجموع

جامعه آماری، حجم نمونه و روش نمونه گیری:
از آنجا که هدف این مطالعه، تحلیل محتوای نرم افزارهای درس ریاضی است می توان جامعه ی آماری پژوهش را شامل نرم افزارهای چندرسانه ای دانست که برای آموزش درس ریاضی در مقطع «ابتدایی» تهیه گردیده و دارای تأییدیه وزارت آموزش و پرورش می باشند این نرم افزارها به صورت مقطعی و در سه ماهه ی اول سال ۱۳۹۲ در بازار موجود بوده اند. با توجه به اینکه تعداد این نرم افزارها کم بوده و امکان بررسی همگی آنها وجود داشته است به منظور تعیین نمونه از روش سرشماری استفاده گردیده و کلیه ی نرم افزارهای موجود در بازار مورد تحلیل و مطالعه قرار می گیرند. این نرم افزارها در مجموع ۱۴ سی دی و لیست آنها در بخش ابزار اندازه گیری ارائه گردیده است. داوران یک بار روی کل نرم افزاروجداگانه درخصوص دو بخش تصادفی آن براساس فهرست وارسی قضاوت وارزیابی به عمل آورده اند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شیوه اجرا:
این پژوهش به طور کلی در سه مرحله اجرا گردید. در مرحله ی اول ابتدا بعد از انتخاب موضوع و تهیه ی نرم افزارهای چند رسانه ای مورد مطالعه برای ارزیابی، منابع اطلاعاتی مختلفی در میان منابع فارسی و انگلیسی از جمله مقالات و کتب مرتبط با موضوع تهیه و لیستی کلی از اصول چند رسانه ای مایر و اصول ساختن گرایان برای طراحی نرم افزارهای آموزشی تهیه گردید. این لیست بر اساس اصول و معیارهای درس افزارهای یادگیری الکترونیکی حسین اسکندری (۱۳۸۸)، اصول طراحی و ساخت چندرسانه ای ارائه شده توسط مایر، استاندارد نرم افزارهای آموزشی که توسط دفتر تکنولوژی آموزشی وزارت آموزش و پرورش ارائه گردیده، اصول طراحی و ارزشیابی نرم افزارهای آموزشی (چندرسانه ای) ارائه شده توسط طاهره شاه جعفری (۱۳۸۲) در پایان نامه ی کارشناسی ارشد و کتابی با همین عنوان وارزشیابی چندرسانه ای درس شیمی در پایان نامه ی کارشناسی ارشد مفتیان (۱۳۸۸)، مدل یادگیری مجازی تحت مدل یادگیری هدف گرا، مدل یادگیری مجازی تحت مدل ساختگرا، مدل طراحی چند رسانه ای، الگوی طراحی آموزشی مبتنی بر رویکرد رمز دوگانه، الگوی طراحی سطوح پردازش، الگوی طراحی پردازش فعال، الگوی طراحی کتاب راهبردها و فنون طراحی آموزشی نوشته ی دکتر فردانش و سایر اصول طراحی، تهیه گردیده است. شاخص های تهیه شده در این فهرست وارسی بر اساس طیف لیکرت ارزش گذاری گردیده اند؛ که هر شاخص و اصل بر اساس میزان مطابقت چندرسانه ای نمونه آماری با آن سطحی از (خیلی زیاد = ۴؛ زیاد= ۳؛ کم= ۲؛ ؛ خیلی کم =۱ ؛و نظری ندارم =۰) تعیین می شود. ارزشیابی در دو سطح صورت گرفته: اول به طور کلی درس را بررسی کرده سپس دو درس از چندرسانه ای به شکل تصادفی انتخاب و به طور دقیق تر و جزیی تر بررسی گردید؛ و از نظر متن، تصویر، گفتار، انیمیشن، ویدیو و فعالیت مورد تحلیل قرار گرفتند. در نتایج ارائه شده در این ت پژوهش میانگین همه سطوح گزارش و مبنای تحلیل قرار گرفته است. به منظور تعیین میزان رعایت اصول مورد نظر پژوهش هر نرم افزار به همراه ۸ فرم ارزشیابی در اختیار ۴ دبیر ریاضی و ۴ نفر تکنولوژیست آموزشی قرار داده شده و بعد از ارائه ی توضیحات لازم و ایجاد هماهنگی بین اعضای گروه در خصوص مؤلفه های مورد نظر پژوهش در فهرست وارسی و یکسان سازی برداشت هر یک از افراد از مفاهیم گویه های موجود در فهرست وارسی، از داوران خواسته شد که بر اساس میزان رعایت هر اصل به هر واحد تحلیل از ۰ تا ۴ نمره ای را اختصاص دهند یعنی چنانچه اصلی در تمام طول چندرسانه ای رعایت شده بود به آن نمره ۴ و چنانچه اصلی در سراسر محیط چندرسانه ای مورد غفلت قرار گرفته بود به آن نمره ۰ اختصاص داده شد. (خیلی زیاد = ۴؛ زیاد= ۳؛ کم= ۲؛ ؛ خیلی کم =۱ ؛و نظری ندارم =۰) میانگین نمره همه داوران در دو مقطع زمانی مبنای تحلیل این پژوهش قرار گرفته است. برای تعیین میزان مطابقت چندرسانه ای ها با اهداف پژوهش معیاری به شکل زیر طراحی شد.

هنوز این مطلب روشن نشده که آیا این مهرها کار جواهر سازان یونانی مقیم ایران بوده و یا کار هنرمندان کار آزموده ایرانی که یونانی ها از آنها فرا گرفته و بعداً به یونان برده اند . از این رو نباید امکان این را هم که ممکن است کار هنرمندان و جواهرسازان بین النهرین بوده باشند نادیده گرفت .^[۱۱۱]
اشیاء مکشوفه ای که در سال های اخیر به بازار آمده عبارت از جام ها و ظروف فلزی مثل ظرف شراب خوری با دسته های لوله ای شکل و جام های دو دسته و رایتون یا جام شاخی بوقی شکل و تکه فلزهائی که در مبل ها به کار می رفته و تزئینات روی لباس یا گوشواره و گردنبند و غیره کاسه های سنگی مجسمه هائی از لاجورد ، ظروف شیشه ای و پارچه ها . علاوه بر آنچه از انواع اشیاء مذکور که در ایران کشف شده اخیراً تعداد بسیاری در کشفیات یونان ، ترکیه ، بابل ، سیبریه ، جبال قفقاز و اطلس و به علاوه در مصر و فلسطین و سوریه و پاکستان از خاک در آمده که بیشتر ظروف غذاخوری از طلا و نقره حکاکی شده اند و تحقیق در هنر حکاکی هخامنشی سرآمد همه بوده اند .
در الواح خزانه تخت جمشید مصری ها و مادی ها را مسئول طلا و نقره کاری ها ذکر کرده . در حقیقت نقره را از مصر می آورده و طلا از باختر و سارد و در شوش ساخته می شده .
گرچه نفوذ سبک کار مصر را در فلز کاری هخامنشی از جهات مختلف می توان یافت ولی تاکنون هیچ ظرف و یا جام شراب کم عمق و پهن که رابطه مستقیم با سلیقه هخامنشی داشته باشد و حکاکی آن شکل برگ گل و گیاه داشته در مصر به دست نیامده است . فکر استفاده از جام های شراب نقره که به شکل برگه نیلوفر آبی و پهن ساخته می شده از سلسله هیجدهم فراعنه شروع شده بین صنعت ظرف سازی هخامنشی و مصری فاصله زیادی وجود دارد . ^[۱۱۲]
۳-۳-۶ تأثیر پذیری از نقوش جانوران :
مادها که از سویی مردمانی جنگجو ، سلحشور و سوارکارانی ماهر و از سوی دیگر ، کشاورز و شبان بوده اند ، از نیروی جسمانی فراوانی برخوردار و دارای قامت و چهره ای برازنده و زیبا بوده اند .
سلاح مادی ها ، ابتدا عبارت بود از نیزه و سپری مربع شکل که پس از شکل گیری حکومت ، سلاح های دیگری چون خنجر به آن اضافه شد . اسب که از جمله لوازم زندگی مادها در امور کشاورزی ، حمل و نقل و مسافرت بود ، کارسازترین سلاح آنان نیز به شمار می رفت . یکی از مهمترین نمونه های هنر مادی ، آلات و ابزار مخصوص اسب بوده است که به خصوص برای پادشاهان و بزرگان ساخته می شد . آلات زرین و سیمین ، زیور آلات تزیین شده از سنگ های گوناگون قیمتی ، آلات مفرغی و زرین که در ساخت آنها از حیوانات چون شیر ، بز کوهی ، گوزن و پرندگان شکاری ، گل و بوته و درختان الهام گرفته می شد ، از آثار این دوره است .

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

سکاها که در عهد مادی در امور گوناگون زندگی مردم تاثیر گذاشتند و برعکس ، تاثیر پذیرفتند ، در هنر این دوره نیز بی تاثیر نبوده اند .
مهمترین مشخصه هنر سکایی گوزن نر است ، که این حیوان در سرزمین های سرد شمالی یافت می شود و در بیشتر آلات منقوش و تصاویر گوناگون آنان مشاهده می گردد . گوزن نر یک نماد قبیله ای بود و واژه «سکه» احتمالاً به معنی « گوزن نر» بوده است . نقوش گل و بوته و حیوانات شکاری دیگر نیز در هنر آنان استفاده می گردید ، که از طلا و مفرغ و آهن ساخته می شد و در هنر زیویه اوج آن را مشاهده می کنیم . در گنجینه زیویه تلفیق هنر سکایی و مادی به گونه ای است که تشخیص و تفکیک آن دو از یکدیگر بسیار مشکل می نماید و می توان چنین نتیجه گرفت که مادها از هنر سکاها که از سرزمین های اولیه با خود به ایران آورده اند ، بهره گرفته اند . به عبارت دیگر ، سکاها که در سرزمین آریایی های اولیه در مجاورت مادها به سر می بردند ، می توانستند در تبادلات هنری با یکدیگر موثر باشند . سرانجام این هنر تلفیقی ، سبکی خاص در تمدن مادها به وجود آورد .
بنابراین ، هنر مادی با تجسم بخشیدن به حیوانات حقیقی و تخیلی ، گل و بوته ها ، نه تنها تصویرگر زندگی های روزمره ، بلکه نمایانگر تعبیرات کائناتی و ماوراء الطبیعی است .
مادها ، تمدنی را به وجود آوردند که پایه و مایه تمدن دوره هخامنشی شد ؛ چنانکه شاهنشاهی هخامنشی را نیز باید دنباله و توالی فرمانروایی مادها دانست .^[۱۱۳]
عموماً سلیقه هخامنشی در تقلید از شکل حیوانات بیشتر به طرف سبک اورارتی که حیوانات را به حال نیمه خوابیده یا روی دست و پا نشسته تمایل داشته تا به سبک اشکال حیوانی آسوری ترسیم شکل شیردال و هیولای شیر شاخدار مخصوصی سبک اورارتی بوده و با اینکه حیوانات نقوش اورارتی غالباً بدون بال تجسم شده ولی بر روی لوحه ای که از آلتین تپه به دست آمده نقش شیر بال دار به چشم می خورد . از اینکه سبک شیر بالدار از ماد به اورارتی رفته شواهد دقیقی در دست نداریم ولی کشف گنجینه زیویه اثر هنر را به روی هنرهای مانائی و مادی کامل آشکار نموده است از روی اکتشافات لرستان می توان دریافت که طرح ترسیم حیوانات هنر هخامنشی مرهون مادها بوده که خود از اورارتی ها این سبک را تقلید و به هخامنشی منتقل کرده اند و این مدعا از مهرهائی که از زمان های اولیه ایجاد شوش به دست آمده به خوبی معلوم است ، ولی در حقیقت باید دانست که در هنرهای جزئی تر اشیاء کوچک به هیچ وجه استفاده از شکل حیواناتی که دو نیم تنه دارند مرسوم نبوده است .
در اشیاء مکشوفه تازه در همدان از این گونه کارهای هنری تعدادی به دست آمده که مدال های وسط آنها با بز کوهی و گاو نر تزئین یافته و تاریخ آنها ظاهراً مربوط به اواخر قرن ششم است . مدال میانه یکی از آنها نقش عقابی را در حال پرواز نشان می دهد و اهمیت این شکل در این است که در ساخته های هخامنشی کمتر از شکل پرندگان استفاده می شده و بیشتر در صنایع سکاها رواج داشته است .
در جام هائی از مفرغ که در نواحی شمال غربی ایران پیدا شده عواملی از هنر اورارتی به چشم می خورد .
اشیائی که در زیویه و همچنین همدان به دست آمده ارتباط مستقیم بین بازوبندهای بادبزنی شکل آشوری و هخامنشی را می رسانند . بازوبندهائی که از دو حیوان که روی به روی هم قرار گرفته و صفحه مدوری که روی آن نقش گل کنده کاری شده و نظیر آن در نقوش سنگی قصور آشوری زیاد به چشم می خورد مشابه این بازوبندها عیناً در کارهای ساخت هخامنشی نیز دیده می شود .
بخش چهارم
۴-۳ تأثیر هنر معماری ملل تابعه بر معماری هخامنشی :
از روی کشفیات تازه چنین به نظر می رسد که محتملاً ذوق هخامنشی که تمایلش به سوی تقارن و توازن بوده و منادیگری و سمبول سازی را ترجیح داده اشاره به این می نماید که این روش را از هنرهای مادی به ارث برد .^[۱۱۴]
در خصوص هنر پارسی می توان گفت که عنصر آن از خارج به عاریه گرفته شده بود . شکل خارجی قبر کوروش از لیدیا گرفته شده ، ستون های باریک نظیر ستون های آشوری است که آنها را تکمیل کرده اند . ردیف بندی ستون ها و نقش برجسته ها خود گواهی می دهد که از تالارهای ستون دار مصر و نقوش آن الهام گرفته شده است . سر ستون ها به شکل جانورانی است که از نینوا و بابل به پارس سرایت کرده بود ولی آنچه مایه امتیاز هنر پارس است و آن را مشخص کرده است ، جمع شدن این عناصر مختلف و هماهنگ ساختن آنها با یکدیگر بوده است .^[۱۱۵]
پرفسور پوپ صفات خاص هنر ایران را به شرح زیر برمی شمارد :
از همان آغاز هنرمندان ایرانی خواسته اند نقش هائی را که کنایه و نشانه ای از اشکال و امور خارجی است بنگارند و این گونه نقش ها تنها اشیا را به صورت انتزاعی نشان می دهد بلکه جنبه عاطفی آنها را نیز جلوه گر می سازد . بین این نقوش و آداب مذهبی رابطه ای عمیق است .
هنر ایران مقام خدایی و شاهی را می ستاید و می توان گفت که هنر ایران هنریست سلطنتی که بیشتر تحت حمایت شاهان که نسبت به هنر دلبسته بوده اند قرار داشته و هنرمندان بیشتر چیزی که مورد توجه حامیانشان بوده جلوه می داده است .
انواع هنر ایران با یکدیگر پیوسته بوده اند و معماری کمال این هنرها بوده است . نقاشی ، حجاری ، کاشی کاری ، گچ بری ، زینت های رنگی ، نقاشی و وسایل منبت کاری مکمل این معماری ها بودند .
میدان هنر ایرانی در موضوع و اسلوب بسیار وسیع است . ریزه کاری در آن اهمیت دارد . مهرهای ظریف هخامنشی مقدمه و آغاز هنر ریزه کاری ( مینیاتور) به شمار می رود . هنر ایران قاعده ایجاد آثار قوی و عظیم است.
در پاتالی پوترا پایتخت موریا در هندوستان از سه قرن قبل از میلاد یک تالار ستون دار سبک هخامنشی شده که دارای در حدود ۸۰ ستون از سنگ شفاف به همان بلندی ستون های تخت جمشید بوده است و سر ستون ها نیز مشخص می کند که از ستون های تخت جمشید اقتباس شده است . در همین دوره در سرنات یک ستون دیگر به دست آمده که تصویر یک اسب سوار را نشان می دهد و برخی پایه های تخت که به صورت حیوان با بدن شیر و سر عقاب با بال دیده می شود که منشاء ایرانی دارد .^[۱۱۶]
در ساختمان ها از سبک اورارتویی و استفاده از قلوه سنگ های بزرگ رواج داشت که علت آن همسایگی و همجواری با آنها قبل از مهاجرتشان بود که این روش برای ایرانیان خصوصاً جنوب ایران بی سابقه و ناآشنا بود .^[۱۱۷]
ساختن بنا روی بلندی و استفاده از خشت به جای آجر نیز از آشوری ها تاثیر گرفته شده است . در مقابر و تزئینات بالای شاه نشین ها تقلیدی از مصری ها و معابد زیرزمینی آنهاست . استفاده از کاشی نیز به تقلید از بابلی ها بوده است البته بنای ایران سه ویژگی خاص را دارا هستند :
ترکیب شیوه های کهن
عظمت و بزرگی بناها
کثرت تجملات و تزئینات ^[۱۱۸]
بخش پنجم
۵-۳ بررسی حجاری های باج آورندگان در ملل دیگر تا زمان هخامنشی :
۳-۵-۱ رژه های خراجگزاران در خاور باستان :
در شرق نمایش اقوام تابع و خراجگزار به کهنترین نمایش قدرت سلطنتی بستگی می یابد . هنگامی که رژه زندانیان دراز است و هدیه ها سنگین و تابعان از اقوام گوناگونند ، شاه را مایه سرافرازی فراهم است و هیبت وی پیش فرمانروایان دیگر فزونی می گیرد . ریشه تصاویر روایت نمایی که بر آن تابعان پادشاه یکی پس از دیگری نموده می شوند ، چنانکه گفتی در صف بی پایان باشند ، برای این نمایش قدرت پیروز سلطنتی به ویژه مناسب بود . نمونه کهنی از این تصویرپردازی ، آنست که به « درفش گورستان شاهی اور» شهرت یافته و قدمتش به نیمه یکم هزاره سوم پیش از میلاد می رسد . بر روی آن فرمانروایی یکی از شهرهای سومری ، در سه ردیف بر فراز هم موضوعات جنگ ، پیروزی و کامیابی بر دشمنان را روایت می نماید . از تکه های باریک موزائیکی ، که هر کدام با تزئینات همانند از هم سوا می شوند ، سه عدد به صحنه های جنگ و سه تای دیگر به صحنه های صلح اختصاص داده شده اند . در روی زمینه جنگ ، نبرد به وسیله گردونه جنگی بر نوار پائینی و رژه سپاهیان پیروزمند و گروهی زندانی بر نوار میانی و دسته هائی از اقوام تابع که به وسیله سربازان منفرد از هم متمایز گشته اند و نزد پادشاه هدایت می گردند ، بر بخش بالائی مصور می باشند . بر پائین ترین بخش زمینه صلح رژه خراجگزاران می آید و ظاهراً سه گروه را شامل می شود که هر کدام به وسیله یک حاجب رهبری می گردد . دو گروه کوچک جلوئی از باجپردازان گور خر کوچک رنگارنگ یا اسب به همراه می برند و هر کدام از آنان کوله باری و محموله ای که بر یک چهارچوب نهاده شده ، می آورند . احتمال می رود این محموله ظرف بزرگی باشد که با دقت بسته بندی گردیده . آورنده آن بمانند باربران کنونی شرق ، بند محموله را دور پیشانی بسته است . در رشته تصاویر بخش میانی «زمینه صلح» جانوران گوناگون نمودار شده اند که یا آنها را هم باید به عنوان خراج اقوام تابع به شمار آورد و یا اینکه از جمله وسائل بزم شاهانه که در رشته تصاویر نوار بالائی نمایش داده شده ، انگاشت .
در جلو صف یک گاو نر سرخ جل را می یابیم و سپس یک بز بلند موی و یا گوسفندی با شاخ های تیز و پیچان .
پس از آن دو گوسفند گرد شاخ می آیند . در گروه بعدی ، مردی چهار ماهی می آورد و گاو نر سرخ جلی و یک قوچ گرد شاخ دیگر که پشم صاف دارد ، در دنبالش روانند . شخص ماقبل آخر این ردیف ، جانوری شبیه به بز کوهی را به همراه می آورد . یکایک پیکره های اشخاص از نیمرخ ، اما به نحوی که هر دو بازو و تنه را از روبرو بتوان دید ، تصویر شده اند . درست به همانگونه که بعداً در تخت جمشید می بینیم افراد یکدیگر را نمی پوشانند و تنها بخشی از اندام آورندگان گاو نر و قوچ به وسیله آن جانوران پوشیده مانده است . مکرر نشان دادن جانوران و باربران بایستی بالطبع فراوانی هدیه باج وار را برساند .^[۱۱۹]
این گونه تجسم سان خراجگزاران در بین النهرین باز هم تکامل بیشتری یافت و در مصر نیز پیدا شد . آن به فرمانروایان این سرزمین ها فرصت می داد که قدرتشان را برخ دیگران بکشند و به پیروزی هایشان هیبت روشن و موثر ببخشد . زندانیان و غنیمت آوران یا باجگزاران بیشتر بر روی یک تصویر نموده می شوند . در زیر چند نمونه از سرزمین های بین النهرین آورده خواهد شد .
زندانیان زنجیر شده از منطقه ناصره در کنار باج و غنیمت آوران بر روی یک تکه سنگ نبشته دار منقوش مربوط به امپراتوری آکدی تصویر شده اند . ویژگی های نژادی این زندانیان و طرز آرایش مویشان به نحو دقیقی نشان داده شده و هدیه های آورده شده نیز با دقت مصور گشته اند . در این نمونه تسمه هائی که اسلحه از آن آویزانست و ظرف بزرگی که به وسیله دسته اش حمل کرده می شود ، وجود دارد . این ظرف به احتمال از فلز گرانبها بوده زیرا بعید می نماید که مردم در رژه غنائم ظرف گلین خالی با خود برده باشند .
ستون هرمی شکل منقوش سیاه سلمانصر سوم (۸۵۸ تا ۸۲۴ ق . م ) مثال متاخرتری است که در چهار مجلس ، شکست دادن اقوام گوناگون و خراج ستاندن از آنان را نمایش می دهد . پهلوی این مجالس کتیبه هائی است که هم هویت مردمان تابع را باز می گوید و هم نوع و مقدار باج تعیین شده را . بر این نمونه مطالب زیر نمایش داده شده اند : شکست دادن شاه سوا از گلزان ، خراج این منطقه مشتمل بر نقره ، زر ، سرب ، ظروف مسین ، چوبدست شاهان اسبان و شتران دو کوهانه . سپس شاه یهو اسرائیلی را می بینیم که خود را تسلیم می کند و خراجی مشتمل بر نقره ، طلا ، قلع ، یک پیاله زرین ، یک جام دسته دار بزرگ زرین ، جام های زرین ، آبخوریهای طلائی ، عصای شاهی و یک شیئ چوبین ، عرضه می شود . باج سرزمین موسری عبارتست از شتر دو کوهانه ، گاومیش ، گاومیش آبی ، غزال سیه پشت هندی فیلان و میمون ها . خراج مردوک آپال اوسور سوخی شامل نقره ، طلا ، جام دسته طلائی ، عاج ، نیزه ها و جامگان می باشد . باج هیتی مشتمل است بر نقره ، طلا ، سرب ، ظروف مسین ، عاج و چوب سرو پیداست که اجناس فراوان این فهرست ها غنائمی است که در یک فعالیت جنگی به دست آورده شده است . این غنائم بیشتر مشتمل بر فلز ، هم فلز بهادار و هم نیمه بهادار و مصالح ساختمانی است به علاوه دام ها و وسایل گوناگون را شامل می شود . اینکه حیوانات غیر بومی چون میمون و فیل و بز کوهی که بدرد کار کردن نمی خورند بخشی از باج را تشکیل می دادند جالب توجه است . از سوی اقوام شاهنشاهی نیز چنان هدیه هائی جدا از خراج سالیانه مرسوم ، به شاه بزرگ پارسی اهدا می شود .
در حالی که ستون های منقوش نبشته داری که شاهان بنا بر سنت بر پای می ساختند ، به خاطر محدودیت سطح مصورشان جای به نسبت کمی برای نمایش جزئیات رژه های خراج عرضه می کردند ، رویه دیوارهای بزرگ کاخ های آشوری ، به چنان موضوع هائی جای کافی می دادند . مطالب مفصل حماسی حجاری ها در این موقعیت تکامل پذیرفته اند و همین هایند که الگوی بی واسطه کنده کاری های هخامنشی شده اند .^[۱۲۰]
رژه های باج به همراهی صحنه های نبرد و نمایش نخجیر در نقوش برجسته روایت پردازی که در و دیوارهای مساکن سلمانصر سوم لشکر کشی های سال های ۸۶۰ تا ۸۴۹ را روایت می کند . هر یک از این مجالس نقوش برجسته ، به وسیله نوارهای گل دار از همدیگر جدا کرده شده ، درست به همانگونه که در تخت جمشید می بینیم . این گل ها ، روی میخ هائی که صفحه فلزی منقوش را به در چوبی وصل می کند جای دارد .
میتوان دید که صحنه هائی که پیاپی از نوع تا اندازه ای سنتی هستند ، بدین معنی که عزیمت و حمله سپاه آشوری ، دفاع و شکست دشمن ، مغلوب هستند ، بدین معنی که عزیمت و حمله سپاه آشوری ، دفاع و شکست دشمن ، مغلوب کردن و به بند کشیدن اقوام و سرانجام رژه های زندانیان و عرضه خراج ها پی در پی نشان داده می شود . هنرمندان که در مشخص کردن دشمن به وسیله جامه و خراج نیک موفق شدند . تماشاگر به نحو موثر و روشنی از گوناگونی نژادی و خصوصیات اقوام تابع آگاهی می یابند . بر همین منوالست که مردم پادشاه اونکی به دامن های تا به زانو رسیده که پائینش حاشیه سه گوشه دار دارد ملبس می باشند . دو تن از این خراجگزاران ظرف بزرگی پر را به وسیله یک چهارچوب حمل می کنند . دیگران بسته های گران بر دوش گرفته می آورند . به علاوه کیسه هائی که بر دوش حمل می شود ، یک دیگ پایه دار را می توان تشخیص داد . چند تن سبدهای پهنی را به حالت تعادل روی سر نگه داشته اند . اسبان هم بخشی از خراج هستند.^[۱۲۱]
رژه باجپردازان امیر کارکمیش در ناحیه علیای فرات ، شامل مردانی با خفتان بلند است . از جمله چیزهائی که به عنوان هدیه خراجی آورده می شود اینهاست : دیگ های بزرگ که بر دوش حمل می گردد ، گوسفندان ، بزهای کوهی ، گاو و اسب . در رژه باجگزاران شهر تیر مردان قبای تنگ چسبانی که در جلو چاک دارد و پس رفته پوشیده اند و بر سر عمامه ای مخروطی دارند . هدایا مشتمل است بر : سبدهای روباز که روی سر حمل می شود ( اینها احتمالاً از خواروبار پر شده اند ) . دیگر های فلزی بزرگ که روی سر گذاشته شده اند و بسته هائی که بر شانه آورده می شوند . این هیئات با کشتی هائی که وسیله مشخص کردن بندرند ، آمده اند بنابراین میتوان احتمال داد که یا شاه این گروه را نزدیک ساحل پذیرفته و یا هنرمند بدین وسیله اشاره می کند که این دسته قسمتی از راه را با کشتی درنوردیده است .
در کاخ سارگن دوم در خرساباد نمونه های دیگری از تجسم رژه باجپردازان یافت شده است .
یک قطعه نقش برجسته در لوور ، هیئاتی را نشان می دهد که به عنوان نشانه تابعیت شهرستان نمونه های کوچکی از دیوار شهر را می آورند و نیز اسبان بسیار آراسته به شاه عرضه می کنند . مردان این گروه به وسیله ردای پوستی به عنوان بیگانگان مشخص کرده شده اند . نمونه دیگری شبیه به این موجود است که به وسیله تصاویر بزرگتر از حد طبیعی شاه را محصور در میان درباریان ، در حال بار دادن به آشوریان هدیه آور و هیئات های نمایندگی بیگانه مجسم میکند . حجاری های خرساباد با واقع گرائی کامل و تحرکی حقیقی نمایش داده شده اند . به طوری که نقوش برجسته تخت جمشید در برابر آنها خشک و رسمی مینماید . اما آخرین حد پیشرفت هنر حجاری بین النهرین در موضوعات شکار و نبرد آشور با نیپال به ظهور می رسد .^[۱۲۲]
در اینجا باید متوجه بود که از قدیم نمایش سان خراج و زندانیان به موضوعات هنر حجاری و نقاشی مصری نیز تعلق دارد . این که دولت اخیر تا چه اندازه بر کنده گران هخامنشی تاثیر گذاشته ، مسئله ایست که در اینجا نمیتوان به میان کشید . در هر حال درک خصائص نژادی اقوام بیگانه به همان حدی از تکامل که در نقوش برجسته کاخ های آشوری به چشم می خورد ، رسید . این قضاوت برای تماشاگر آرامگاه هارم هپ نزدیک سکارا یا معبد آمون در کارناک به حق جلوه می کند .
در همه این تجسم های سان خراج گزاران که تاکنون بررسی کرده ایم ، باج عرضه شده به نحو تمثیلی منعکس گشته است . بدان معنی که چند گوسفند مظهر یک گله اند و سه نفری که توپ پارچه می آورند ، بایستی گروه بسیار بزرگتری از خراج گزاران را بنمایانند . به خاطر محدودیت زمینه حجاری ها و نیز به علت موانع هنری هرگز نمیشد تصویری حقیقی از وسایل عرضه شده و باجپردازانی که در رژه اند ، ارائه داد . اما اندازه واقعی و نوع خراج ها بدان گونه که بر اقوام سرشکن شده بود ، در دیوان ها کتباً معین گشته بود . دیوان های هخامنشی در شوش ، تخت جمشید و همدان صورت بسیار دقیقی از خراج ها را دارا بودند که از آنها اشارات فراوانی در فهرستی که هرودوت از استان ها به دست می دهد ، به جای مانده است . اینکه در سنت بین النهرین و شرق باستان هم یک چنین شروح دیوانی با حجاری های باجگزاران همراه است ، برای بررسی ما اهمیت دارد .
سنگ نوشته ها و الواح گلین ، آگاهی به نسبت دقیقی از حساب و کتاب باج امپراتوری های بین النهرین به ما می دهند . این اسناد چندی پیش به وسیله و . ی . مارتین در مجموعه ای گردآوری گشت که ما پائین تر مطالبی چند از آن اخذ خواهیم کرد .
میتوان چند نوشته سومری را که از تحویل چوب به وسیله اقوام تابع یاد می کنند به عنوان نمونه هائی همطراز درفش اور به شمار آورد . چوب در جلگه بی جنگل سومر ماده ساختمانی خواهان دار بود ، همانسان که تنه درختان زاگرس ، کلیکیه و لبنان در دوره پسین تری پرخواستارترین واردات بین النهرین به شمار می رفت یک متن سومری دیگر از خراج فراوانی مشتمل بر حبوبات حکایت می کند که می توان غنائم یک لشکر کشی اش دانست .
اسناد خراج مصری نیز توصیف مصور را اضافه می کرده اند . از این گذشته مقررات باج در بسیاری از عهدنامه های دولتی هیتی به دقت شرح داده شده است. چنان می نماید که این گونه مقررات خراج جزئی از مشخصات پیمان نامه ها می بوده اند . این استنتاج به ویژه از آن جهت اهمیت دارد که از سرزمین هیتی هیچ گونه نقشی که خراج را مجسم کند بر جای نمانده است .^[۱۲۳]