کنترل عوامل فشارزا فقط بر عهده مدیران نیست، مسئولان رده­های بالاتر نیز در کنترل عوامل استرس زا می‌‌توانند سهم به سزایی داشته باشند. بررسی تفاوت تاثیر عوامل استرس زا بر مدیران زن و مدیران مرد و تفاوت تاثیر عوامل استرس زا بر مدیران با تجربه و مدیران تازه کار از اهداف دیگر پژوهش حاضر است
۱-۴-اهداف پژوهش:
هدف کلی ­این پژوهش بررسی­ رابطه­ بین عوامل استرس زا و راهکارهای مدیریت­ استرس در بین ­مدیران مدارس متوسطه­ شهرستان ­بندر ماهشهر درسال تحصیلی ۹۲-۱۳۹۱می باشد .
اهداف جزئی
۱- تعیین عامل غالب ­استرس ­زا از دیدگاه­ مدیران ­مدارس متوسطه شهرستان بندر ماهشهر.
۲- تعیین راهکار غالب مدیریت استرس مدیران ­مدارس متوسطه شهرستان بندر ماهشهر.
۳- بررسی رابطه بین عوامل استرس زا و راهکارهای مدیریت استرس در بین مدیران مدارس­ متوسطه شهرستان بندر ماهشهر
۱-۵- پرسشهای پژوهش:
۱- عامل استرس زای غالب از دیدگاه مدیران مدارس­ متوسطه شهرستان بندر ماهشهرکدام است؟
۲- راهکار غالب مدیریت استرس مدیران مدارس متوسطه شهرستان بندر ماهشهر کدام است ؟

1. 1. آیا بین عوامل استرس زا و راهکارهای مدیریت استرس در بین مدیران مدارس متوسطه شهرستان بندر ماهشهر رابطه وجود دارد؟

۱-۶-تعریف مفهومی متغیرها:
۱-۶-۱- عوامل استرس زا:
عوامل بوجودآورنده استرس وضعیت ها و حوادث بسیار زیاد و متنوعی از قبیل: ناکامی در زندگی، بیماری، کثرت وظایف، تعارضات بین فردی و غیره که باعث ایجاد فشار عصبی در افراد می‌شوند را عوامل بوجود آورنده استرس می­گویند. که در این پژوهش عوامل بوجودآورنده استرس براساس نظر(مقیمی، ۱۳۹۰) شامل عوامل (عجله کاری، رقابتی بودن، حرص زدن، انجام کار بدون برنامه ریزی، محیط فیزیکی، تضاد شغل، ابهام نقش) می‌باشد.
۱-۶-۲- راهکارهای مدیریت استرس:
روش­ها و راههایی که برای کاهش و کنترل استرس به کار گرفته می‌شود که براساس نظر (مقیمی، ۱۳۹۰) شامل موارد هفتگانه‌ی ؛ ایجاد خوش بینی، مدیریت زمان، فعالیت تفریحی، ورزش بدنی، بدن را در حالت استراحت قرار دادن، رژیم غذایی و افراد دیگر را سنگ صبور قرار دادن می باشد.

۱-۷-تعریف عملیاتی متغیرها:
۱-۷-۱- عوامل استرس زا:
در این پژوهش عوامل استرس زا بر اساس نمره­ای که مدیران مدارس متوسطه شهرستان بندر ماهشهر به پرسشنامه عوامل استرس زا (اورلی و گیرادتو^[۲۱]، ۱۹۸۰) اختصاص داند، مشخص شد.
۱-۷-۲- راهکارهای مدیریت استرس:
در این پژوهش راهکارهای مدیریت استرس بر اساس نمره ای که مدیران مدارس شهرستان بندر ماهشهربه پرسشنامه راهکارهای مدیریت استرس(کوبین و همکاران،۱۹۹۰) اختصاص داند، مشخص شد.
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
مقدمه:
در این فصل ابتدا مبانی نظری پژوهش در مورد تاریخچه استرس، تعاریف، منابع، نشانه­ها، پیامدهای استرس و … مطرح میگردد. و سپس پژوهش­های پیشین داخلی و خارجی بررسی شده و در نهایت مدب مفهومی پژوهش ارائه می­گردد.
۲-۱- پیشینه نظری
۲-۱-۱-سیر تاریخی مطالعات استرس
اصطلاح استرس از زبان انگلیسی گرفته شده و معادل دقیق آن در فارسی کلمه “فشار” است، البته معنای وسیع و طیف گسترده آن را نمی­رساند (شاملو، ۱۳۶۳). این اصطلاح تقریباً از قرن پانزدهم در زبان انگلیسی مورد استفاده قرار گرفت. در این زبان کلمه استرس به معنای فشار یا کشش فیزیکی به کار می­رفت . تا قرن هفدهم کاربرد آن در حوزه های مهندسی معماری تعمیم یافت و از آن پس این کلمه در مفهو م سختی و فلاکت در مورد انسا ن نیز مورد استفاد ه قرار گرفت. به عبارت دیگر، فشار وارد بر فرد جانشین فشار وارد بر شیء شده بود. در اوایل قرن بیستم بعضی از پژوهشگران استرس را در ارتباط با اختلالا ت روان­تنی مطرح کردند. سپس در سال ۱۹۳۰ سلیه تمایز بین علت اختلالات بدنی و آثار آن را مطرح کرد. او علل یا محرک­های خارجی را عامل استرس و حالت عدم تعادل بدن را استر س نامید (شفر^[۲۲] ، ۱۹۸۲)
برای شناسایی بیشتر واژه استرس باید به تاریخچه آن بازگشت، یعنی زمانی که از این واژه برای رسانیدن مفهوم فشار فیزیکی استفاده می­شد. فیزیک دانان ثابت می­ کنند که بین نیروی وارد بر واحد سطح و فشار حاصل از آن رابطه مستقیم وجود دارد بدین معنا که اگر یک نیوتن نیرو بر یک متر مربع سطح وارد کنیم، یک پاسکال فشار خواهیم داشت؛ رابطه بین این سه مؤلفه را به (A) و مترمربع واحد سطح (F) نیوتن واحد نیرو، (P) نشان می‌دهند که در آن (پاسکال واحد فشار( P = FA صورت فرمول است و هر چه نیرو افزایش یابد، درصورتیکه سطح ثابت باشد، فشار به همان نسبت یا اندازه افزایش می­یابد.
سلیه ^[۲۳](۱۹۵۰) تعریف کاملاً نوینی برای استرس ارائه داد. وی با تأکید بر سیستم غدد درونریز اظهار داشت که در ارگانیسم هر عامل یا محرکی می ­تواند تغییرات حفاظتی و سازگارکننده­ای به وجود آورد. به نظر او هر محرک تنش­زا، اگر فشار کافی داشته باشد، ممکن است به ایجاد واکنشی که او آن را سندرم سازگاری کلی نامید، منجر شود.
سلیه به هنگام طرح تاریخی این موضوع چنین می­گوید: استرس عبارت است از مجموعه واکنش­های غیراختصاصی که تحت تأثیر محرک های گوناگون در ارگانیسم ایجاد می­ شود. استرس از نظر ماهیت، اختصاصی است، اما منشأ غیراختصاصی دارد. اختصاصی بودن ماهیت آن یعنی اینکه دارای تغییرات کلیشه­ای یکسان و ویژه­ای است که مهم­ترین آنها عبارتند از: واکنش غده قشری فوِق کلیوی، کاهش میزان ائوزینوفنل در خون و رشد زخم در دستگاه گوارش. غیراختصاصی بودن آن از این نظر است که استرس براثر محرک های گوناگون به وجود می ­آید (فایلا^[۲۴]، ۱۹۹۱ ؛ آیزنک^[۲۵]، ۲۰۰۰ ). البته سلیه در ابتدا تصور می­کرد که استرس فقط تحت تأثیرعوامل زیان آور، ایجاد می­ شود، ولی بعدها عنوان کرد هرچیز خوشایند و ناخوشایند موجب بروز استرس می­ شود. استرس و اضطراب دو واکنش طبیعی ارگانیسم در موقعیت­های تهدیدکننده­اند که بدون آنها بقای نوع انسان به خطر می­افتد. استرس عاملی است که انسان را در مواجهه با مسائلی که از آنها شناختی ندارد یا اتفاقاتی که به وضوح ما را مورد تهدید قرار می­دهد، آماده می­سازد. استرس با تشدید جریان خون موجب افزایش فعالیت می‌شود و می ­تواند در دستیابی به اهداف موردنظر مفید واقع شود. ولی میزان زیاد یا طولانی مدت آن نه تنها دیگر مفید نیست، بلکه زیانبار است.
اشخاصی که درباره استرس اطلاع کمی دارند، اغلب آن را نوعی نیروی خارجی نیرومند می پندارند که نسبت به آن کنترل اندکی دارند. آنها احساس می کنند در صور ت امکان باید از این فشارها ممانعت به عمل آورند، ولی چنانچه برای شخص امکان گریزی وجود نداشته باشد، باید آن را تحمل کند؛ ولی باید ذکر کرد که در مورد استر س عمل خودکار یا گریز ناپذیر وجود ندارد. هریک از ما در مواجهه با موقعیت بالقوه پرتنش به شیوه کاملاً متفاوتی واکنش نشان می­دهیم و به انتخاب سبک مقابله با آن می­پردازیم. ما می­توانیم راهی را انتخاب کنیم که خود را دچار درماندگی کنیم یا از تجربیات خود لذت ببریم. در استرس عواملی چون زمینه، شرطی شدن، تجربه ­های پیشین، مدت زمان و شدت استرس نقش مهمی دارند. واکنش هر فرد در مقابل استرس از الگوی پیچیده افکار و رفتار او نشأت می گیرد. برای مثال، ما بر اساس نوع عقیده­مان نسبت به خود و جهان و چگونگی ارضای خود به تنش پاسخ می­گوییم. همچنین واکنش ما در مقابل تنش به میزان کنترل ما بر زندگی، و وضعیت فعل و انفعالات شخصی و وضعیت جسمانی­مان بستگی دارد. این عوامل و بسیاری دیگر از عوامل حد خاصی از تنش را برای هریک از ما به وجود می­آورند. اگر بتوانیم با استرس­ها به­ طور صحیحی برخورد کنیم، استرس دوستی می­ شود که ما را برای مواجهه با مسائل زندگی نیرو می­دهد، ولی اگر با ضعف با آن برخورد کنیم و اجازه دهیم از کنتر ل ما خارج شود، به شکل دشمنی در می ­آید و موجب بروز بیماری­های مختلف بویژه امراض شدید قلبی و ضعف اندام­های بدن می­ شود.
۲-۱-۲- مفاهیم استرس:
استرس، در قرن حاضر یکی از مهم ترین زمینه ­های پژوهش در علوم مختلف به شمار می‌آید. این موضوع توجه دانشمندان رشته‌های مختلف اعم از پزشکان، روان شناسان، فیزیولوژیستها، زیست شناسان و جامعه شناسان را به خود جلب کرده است و هریک جنبه هایی از استرس و عوارض آن را مورد بررسی قرار داده‌اند در دهه­های اخیر همکاری این متخصصان به شکل­ گیری رشته­هایی چون (روان شناسی سلامت)، ( طب روان­تنی)، (طب رفتاری) منجر شده است که تاثیر استرس را بر رفتار، بهداشت روانی و اختلال‌های روان تنی مورد توجه قرار داده­اند.
امروزه به دلیل گسترش عوامل تنش­زا و کاهش توان مقابله انسان در برابر آنها) به دلیل تغییر سبک زندگی( استرس به پدیده ای پیچیده و بزرگ تبدیل شده است، چرا که تحت تأثیر عوامل متعدد و تعامل میان آنها قرار دارد. از مهم ترین پدیده­هایی که به استرس می­انجامند، می­توان از مهاجرت به شهرهای بزرگ یا کشورهای بیگانه، صنعتی شدن، تحولات روزافزون و سریع علم وفناوری، افزایش جمعیت، عدم پایبندی به آداب و رسوم گذشته، تغییر روابط خانوادگی، تغییر نقش اعضای خانواده، گسستگی روابط خانوادگی، جنگ، اضطراب فراگیر در مورد جنگهای هسته­ای، فقر، معلولیت، بیماری‌های مزمن و تغییر ارزش­های فرهنگی و اجتماعی نام برد (فریدنبرگ و لوی، ۱۹۹۳)
بدیهی است که استرس بخش جدایی ناپذیر زندگی بشر است، بنابراین لازم است که تمامی افراد با راه ­ها و راهبردهای مقابله با آن آشنا باشند. با شناخت عوامل ایجادکننده استرس می­توان زمینه مقابله با آن را مهیا کرد. صور مختلف حمایت­های اجتماعی، زمینه را برای بازداری و کاهش مشکلات عاطفی و روانی فراهم می­ کند. شدت واقعه تنش­زا، نوع آن، ویژگی­های شخصیتی فرد، سن و تجارب گذشته، از مهمترین متغیرهایی هستند که در اتخاذ روش مقابله تأثیر دارند.
حوادثی مانند مر گ عزیزان، سیل، زلزله، بیماری­های مزمن و طلاق، از جمله رویدادهایی هستند که تقریباً در بیشتر افراد استرس ایجاد می­ کنند. میزان تأثیر پاره­ای از رویدادها بر وضع جسمانی و روانی فرد در دوره­ های خاصی از زندگی با سایر دوره­ها متفاوت است .برای مثال، به نظر می­رسد استرس ناشی از مرگ والدین در کودکی بیش از سایر دوره­ های زندگی بر سلامت روانی افراد تأثیر می­ گذارد. همچنین استرس ناشی از تعارض با والدین معمولاً در نوجوانی افزایش می­یابد. واکنش به استرس می ­تواند در سازگاری فردی نقش مهمی داشته باشد، افراد در ارزیابی رویدادهای تنش زا با یکدیگر تفاوت دارند. آنان به گونه های متفاوت با استرس سازش پیدا می­ کنند و آن را کاهش می­ دهند.
ویژگی­های شخصیتی نیز در ارزیابی و در نتیجه سازگاری فرد با استرس تأثیر دارند، به طوری که گاه دو فرد در مقابل رویداد مشخصی به گونه ای کاملاً متفاوت واکنش نشان می­ دهند. وقوع یک رویداد می ­تواند در فردی سبب بروز اضطراب شدید، افسردگی یا سایر بیماری­های جسمانی و روانی شود، درحالی که همین رویداد ممکن است بر فرد دیگری تأثیر چندان منفی نداشته باشد یا در رفتار او تغییری جزئی ایجاد کند.
ارگانیسم برای سازگاری با موقعیت­های تنش زا باید کوشش­هایی فراتر از ظرفیت خود به کار برد و پاسخ های مطلوب فیزیولوژیک، روا نشناختی و رفتاری ارائه کند. میزان تحمل افراد در مقابل موقعیت­های تنش­زا، متفاوت است که میزان سازگاری انسان را نسبت به محیط نشان می­دهد .برخی از افراد آستانه مقاومت بالایی دارند و در مقابل استرس آسیب کمتری می­بینند .واکنش­های شناختی، عاطفی، رفتاری و جسمانی، ازجمله واکنش­هایی هستند که افراد در برخورد با استر س نشان می­ دهند.
استرس به عنوان یک حقیقت در زندگی مدرن امروزی، مطرح است که بدون شناخت کافی، مدیریت آن میسر نخواهد بود. نخستین گام در کسب شناخت، آشنایی با تعاریف گوناگون این پدیده است. سالی (۱۹۸۳)، استرس را به این صورت تعریف کرده است “پی­آمدی که بر اثر تقاضای محیطی بر روی اورگانیسم به وجود می ­آید”؛ اما در نگاهی جامع، بیر و فرانز (۱۹۸۴) برای شناسایی استرس، سه طریق اصلی را مطرح کرده ­اند.
۱-به عنوان یک محرک محیطی (نیروی تحمیل شده به یک فرد)
۲-به عنوان واکنش جسمانی و روانی فرد به یک محرک
۳-به عنوان کنش و واکنش بین فرد و شرایط
در توضیح استرس به عنوان محرک چنین گفته شده است ” اتفاقات و رویدادهای محیطی که تقاضاهایی را روی فرد به وجود می­آورند، تا اندازه ای قابل تحمل هستند که برای فرد استرس زا نباشد”در توضیح استرس به عنوان یک پاسخ، این طور توضیح داده شده است که در این حالت، استرس به خاطر اینکه بار زیادی بر فرد وارد می ­آورد، شکل می­گیرد. سلی (۱۹۶۵) گفته است استرس یک واکنش غیر مشخص بدن به یک تقاضا است که در معرض واکنش یا پاسخ به یک محرک، به فشار یا استرس منجر می­گردد. به بیان دیگر این نگرش به این مطلب تأکید دارد که پاسخ­های گوناگون استرس در افراد و شرایط گوناگون متفاوت هستند (گیگان و همکاران، ۲۰۰۳). در حال حاضر، استرس مرتبط با شغل در هر حرفه ای و بیش تر از یک دهه­ گذشته در حال رخ دادن است و به­ عنوان موضوعی جدی در ارتباط با سلامتی مطرح است (لو و همکاران، ۲۰۰۳). بنابراین مطالعه آن بسیار مورد توجه قرار گرفته است. مطالعات بی شماری استرس را از ابعاد اجتماعی، روانشناسی و پزشکی مورد بررسی قرار داده اند. از دیدگاه محیط کاری، محققان منبع اصلی استرس شغلی را محیط کاری و حرفه ای فرد می­دانند. تحقیقات دیگری تفاوت های فردی را مرکز توجه خود قرار داده اند و به بررسی استرس شغلی از این دیدگاه پرداخته اند (گانستر و چبرک، ۱۹۹۹)
طبق رویکرد” مؤسسه ملی سلامت و ایمنی شغلی” (۱۹۹۹)، استرس شغلی پاسخ­های هیجانی آزاردهنده‌ای است که در صورت عدم تناسب بین خواسته ­ها و الزامات شغل و استعداد فرد و یا منابع و نیازهای کارگر بروز می‌کند. طبق نظر محققان این مؤسسه، اغلب استرس شغلی و چالش، به یک معنی و مترادف با یکدیگر به کار می­روند، در حالیکه این دو مفهوم از هم جدا هستند. چالش، از لحاظ جسمانی و روانی، به فرد انرژی و نیرو می‌بخشد و افراد را در جهت آموختن مهارت های جدید در شغلشان بر می­انگیزد. بنابراین، چالش یک عامل مهم و سازنده برای سلامتی و بهره­وری است (………،۲۰۰۷). در تعریفی دیگر استرس شغلی عبارت است از عدم توانایی در مواجه شدن با فشارهای شغلی به دلیل نبود تناسب بین توانایی­های شخصی و شرایط و نیازهای کاری(…….،۲۰۰۵)
۲-۱-۲-۱- تعریف استرس، علائم و تأثیرات آن
هنگامی که فرد در محیط کار یا زندگی با شرایطی روبه رو می­ شود که این شرایط با ظرفیت­ها و امکانات کنونی وی هماهنگی ندارد، دچار عدم تعادل، تعارض و کشمکش­های درونی می­ شود که به آن استرس می‌گویند. سلیه (۱۹۵۰)^[۲۶] استرس را پاسخ های غیراختصاصی که تحت تأثیر محرک های گوناگون در ارگانیسم ایجاد می‌شوند، تعریف کرده، ولی این تعریف چندان مفید نیست، زیرا ماهیت این پاسخ ها به موقعیتی که در آن روی می دهد، بستگی دارد. در این تعریف عوامل مؤثر بر استرس نادیده گرفته شده است .
استرس سازه ای پویا و چندبعدی است که روان­شناسان را با چالش مواجه کرده است (ونگ،۱۹۹۰) استرس در مفاهیم مهندسی ریشه دارد و به مقدار فشار بیرونی وارد شده بر اجسام اشاره دارد (لازاروس و فلکمن^[۲۷]، ۱۹۸۴) نیز تعریفی را در زمینه استرس ارائه داده­اند: استرس رابطه اختصاصی بین شخص و محیطی است که در آن تنش ارزیابی شده، از حد امکانات فرد فراتر رفته و سلامتی او را در معرض خطر قرار می­دهد. در این تعریف بر این نکته تأکید می­ شود که استرس به رابطه تنش زا بین شخص و محیط اشاره دارد وقتی فرد از مقابله با این وضعیت ناتوان است، به مشکلات روانی و جسمانی مبتلا می­ شود.

رسانندگی گرمایی یک گاز کلاسیکی در نظریه جنبشی متناسب با چسبندگی و گرمای ویژه است. چسبندگی یک گاز طبق نظریه جنبشی برابر است با:
که چگالی، سرعت متوسط مولکولی و زمان میانگین^[۲۱] پراکندگی است. در مورد یک سیستم فرمی تبهگن که سرعت فرمی و مستقل از دماست. میزان پراکندگی، ، متناسب است با احتمال اینکه دو اتم که در حالت­های با انرژی قرار دارند با یکدیگر برخورد کرده و به حالت­های جدید پراکنده شوند؛ بنابراین، سرعت پراکندگی به احتمال یافتن دو تراز خالی در محدوده KT از انرژی فرمی بستگی دارد. این احتمال متناسب با است و در نتیجه ، که با اندازه ­گیری­های تجربی برای مایع هلیم-III در توافق است. آبل و همکارانش چسبندگی در دمای چند میلی کلوین را بطور غیر مستقیم اندازه ­گیری کردند و برای اولین بار نشان دادند که در دمای میلی کلوین چسبندگی وابستگی دمایی دارد [۱۶]. بتس و همکارانش چسبندگی را در زیر دمای بصورت مستقیم اندازه ­گیری کردند و همانطور که در شکل (۱-۳) می­بینیم، نشان دادند که چسبندگی در زیر دمای سریعاً افزایش می­یابد و با نتایج آبل و همکارانش در توافق است [۱۷].

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل (۱-۳): منحنی چسبندگی بر حسب دما [۱۷].
رسانندگی گرمایی طبق تئوری انرژی جنبشی بصورت است و از آنجا که ظرفیت گرمایی متناسب با T است، ، بنابراین می­باشد. در بالای نقطه­ی لامبدا چنین رفتاری دارد. لی و فیربانک رسانندگی گرمایی هلیم-III را بین و اندازه ­گیری کردند و نشان دادند که مایع هلیم-III در دماهای بالای نیز چنین رفتاری را نشان می­دهد [۱۸]. اندرسون و همکارانش نشان دادند که رسانندگی گرمایی در دماهای پایین­تر کاهش می­یابد و کمینه­ای در دارد [۱۹]. آن­ها اندازه ­گیری­های خود را تا دمای ادامه دادند و دریافتند که در زیر دمای وابستگی رسانندگی گرمایی به دما بصورت است که این برای گاز فرمی تبهگن پیش ­بینی شده بود که نتایج آنها در شکل (۱-۴) نشان داده شده است.
شکل (۱-۴): رسانندگی گرمایی بر حسب دما در فشار پایین در مقیاس لگاریتمی [۱۹].
۱-۴-۳- پذیرفتاری مغناطیسی
هر اتم هلیم-III ممان دوقطبی مغناطیسی کوچکی دارد که در غیاب میدان مغناطیسی به علت حرکت­های گرمایی بصورت تصادفی جهت­گیری می­ کند. بنابراین ترازهای انرژی متناظر با دو مقدار ممکن عدد کوانتومی هسته (ترازهایی که دارای اسپین­های موازی و پادموازی هستند) بطور مساوی اشغال می­شوند (دارای انرژی مساویند) اما در حضور میدان مغناطیسی تمام دوقطبی­ها به خط می­شوند و ترازهای انرژی متناظر با اسپین­هایی که موازی با میدان قرار گرفته­اند به اندازه ( مگنتون هسته) به سمت پایین و ترازهای انرژی متناظر با اسپین­های پادموازی با میدان به همان اندازه به سمت بالا شیفت پیدا می­ کنند. حال اتم­های هلیم-III بین ترازها به گونه ­ای توزیع می­شوند که انرژی فرمی بدون تغییر باقی بماند. در این حالت یک پذیرفتاری پارامغناطیسی کوچک بوجود می ­آید. از نظر کلاسیکی به مرتبه مغناطش انرژی­های گرمایی، ، بستگی دارد. بنابراین و این بیانی از قانون کوری است. فیربانک و همکارانش [۲۰] و نیز تامسون و همکارانش [۱۱] نشان دادند که در دماهای بالا قانون معروف کوری برای پارامغناطیس­ها، ، که C ثابت کوری است برای مایع هلیم-III نیز برقرار است، و در دماهای پایین­تر به سرعت کاهش می­یابد تا اینکه مقدار ثابت می­ شود. اگر انرژی مغناطیسی خیلی کوچکتر از انرژی فرمی باشد (که در میدان­های مغناطیسی خیلی قوی این موضوع صادق است) تعداد اسپین­های در حال انتقال از حالت پادموازی به موازی مساوی با تعداد حالت­های اشغال شده است که با حضور میدان مغناطیسی به انرژی­های بالای سطح فرمی شیفت پیدا می­ کنند. در دماهای پایین ، می­ شود که چگالی حالت­ها در انرژی فرمی است، و مغناطش بر واحد حجم بصورت زیر بدست می ­آید،

با توجه به رابطه­ بالا و رابطه­ پذیرفتاری پارامغناطیسی بر واحد حجم مشاهده می­ شود که پذیرفتاری مغناطیسی برای یک گاز فرمی تبهگن به وضوح مستقل از دماست.
بیل^[۲۲] و هاتون^[۲۳] پذیرفتاری مغناطیسی را در گستره دمایی ۰٫۰۷ کلوین تا ۴٫۲ کلوین برای فشارهای مختلف اندازه ­گیری کردند و نشان دادند که قانون کوری فقط در دماهای بالاتر از ۲ کلوین صادق است. آن­ها نشان دادند که پذیرفتاری مغناطیسی در تمامی فشارها را می­توان در یک منحنی کلی بصورت بر حسب دمای کاهیده که دمای تبهگنی مغناطیسی نامیده می­ شود، رسم کرد [۲۱] (شکل (۱-۵)). نتایج آن­ها نشان می­دهد که وقتی فشار از صفر تا افزایش یابد، مقدار از ۰٫۵۵ کلوین به ۰٫۳۲ کلوین می­رسد.
شکل (۱-۵): تابع بر حسب دمای کاهیده برای فشارهای صفر تا [۲۱].

اهداف رساله
در سال­های اخیر با بکار بردن روش وردشی مقید به بررسی خواص ترمودینامیکی مایع هلیم-III پرداخته شده است [۲۲-۲۵]. در این رساله هدف ما بکارگیری روش وردشی مقید برای محاسبه­ی خصوصیات ترمودینامیکی نانولایه هلیم-III در دمای صفر است. به همین منظور، ابتدا در فصل دوم به بررسی نانوساختارها، نانولایه هلیم و در نهایت برخی کارهای تجربی و نظری انجام شده روی نانولایه هلیم- III می­پردازیم. سپس در فصل سوم برخی از روش­های وردشی که برای محاسبه­ی خصوصیات بس­ذره­ای مناسب هستند را شرح می­دهیم. در فصل چهارم روش وردشی مقید را بیان می­کنیم. در فصل پنجم مقدار چشمداشتی انرژی از طریق بسط خوشه­ای برای یک سیستم متشکل از N اتم هلیم-III برهمکنش کننده، را با محاسبه­ی انرژی­های خوشه­ی تک جسمی و دوجسمی بدست می­آوریم ودر فصل آخر نتایج محاسبات را مورد بحث و بررسی قرار می­دهیم.
فصل دوم
نانولایه هلیم– III
۲-۱- مقدمه
از نگاه لغوی، کلمه نانو به معنای یک میلیاردم (^۹-۱۰) است و در اصل از واژه­ا­ی یونانی به معنای کوتوله گرفته شده است.
نانوتکنولوژی مجموعه ­ای است از فناوری­هایی که به صورت انفرادی یا با هم در جهت بکار­گیری و یا درک بهتر علوم مورد استفاده قرار می­گیرند. موضوع اصلی آن نیز مهار ماده یا دستگاه­های در ابعاد کمتر از یک میکرومتر، معمولا حدود ۱ تا ۱۰۰ نانومتر است. در ­واقع فناوری نانو فهم و بکارگیری خواص جدیدی از مواد و سیستم­هایی در این ابعاد است که اثرات فیزیکی جدیدی- عمدتاً متاًثر از غلبه خواص کوانتومی بر خواص کلاسیکی- ازخود نشان می­ دهند [۲۶] .هدف این رساله محاسبات خصوصیات ترمودینامیکی نانو­لایه هلیم-III با بهره گرفتن از محاسبات بس ذره­ای است. به این منظور در ادامه این فصل مروری بر فناوری نانو، روند آن و کاربردش در زندگی روزمره خواهیم داشت و در ادامه به بررسی نانولایه هلیم- III و برخی خواص آن می­پردازیم.
۲-۲- تاریخچه نانو
در طول تاریخ بشر از زمان یونان باستان، مردم و بخصوص دانشمندان آن دوره بر این باور بودند که مواد را می­توان آنقدر به اجزاء کوچک تقسیم کرد تا به ذراتی رسید که خرد ناشدنی هستند و این ذرات بنیاد مواد را تشکیل می­ دهند. شاید بتوان دموکریتوس فیلسوف یونانی را پدر فناوری و علوم نانو دانست چرا که در حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح او اولین کسی بود که واژه­ی اتم را که به معنای تقسیم نشدنی در زبان یونانی است برای توصیف ذرات سازنده مواد بکار برد. با تحقیقات و آزمایش­های بسیار، دانشمندان تاکنون ۱۰۸ نوع اتم و تعداد زیادی ایزوتوپ کشف کرده اند. آن­ها همچنین پی برده اند که اتم­ها از ذرات کوچکتری مانند کوارک­ها و لپتون­ها تشکیل شده ­اند. با این­حال این کشف­ها در تاریخ پیدایش این فناوری پیچیده اهمیت زیادی ندارد.
نقطه شروع و توسعه اولیه فناوری نانو بطور دقیق مشخص نیست، شاید بتوان گفت که اولین نانوتکنولوژیست­ها شیشه­گران قرون وسطایی بوده ­اند که از قالب­های قدیمی (Mediea Forges ) برای شکل دادن شیشه­هایشان استفاده می­کرده ­اند البته این شیشه­گران نمی­دانستند که چرا با اضافه کردن طلا به شیشه رنگ آن تغییر می­ کند. در آن زمان برای ساخت شیشه­های کلیساهای قرون وسطایی از ذرات نانومتری طلا استفاده می­شده است و با این کار شیشه های رنگی بسیار جذابی بدست می­آمده است.
اولین جرقه فناوری نانو (البته در آن زمان هنوز به این نام شناخته نشده بود) در سال ۱۹۵۹ زده شد [۲۷]. در این سال ریچارد فاینمن طی یک سخنرانی با عنوان «فضای زیادی در سطوح پایین وجود دارد» ایده فناوری نانو را مطرح ساخت. وی این نظریه را ارائه داد که در آینده­ای نزدیک می­توانیم مولکول­ها و اتم­ها را دست­کاری کنیم.
واژه فناوری نانو اولین بار توسط نوریوتاینگوچی استاد دانشگاه علوم توکیو در سال ۱۹۷۴ بر زبان­ها جاری شد [۲۸]. او این واژه را برای توصیف ساخت مواد (وسایل) دقیقی که تلورانس ابعادی آن­ها در حد نانومتر می­باشد، بکار برد. در سال ۱۹۸۶ این واژه توسط کی­اریک­درکسلر در کتابی تحت عنوان «موتور آفرینش: آغاز دوران فناوری نانو» بازآفرینی و تعریف مجدد شد [۲۹]. وی این واژه را به شکل عمیق­تری در رساله دکترای خود با عنوان «نانوسیستم­ها ماشین­های مولکولی چگونگی ساخت و محاسبات آن­ها» توسعه داد.
۲-۳- اصول بنیادی نانو
یک نانومتر یک­میلیاردیم متر است. برای سنجش طول پیوندهای کربن-کربن، یا فاصله­ی میان دو اتم بازه­ی ۱۲ تا ۱۵ نانومتر بکار می­رود؛ هم­چنین طول یک جفت دی­ان­آ نزدیک به ۲ نانومتر است. و از سوی دیگر کوچکترین باکتری سلول­دار۲۰۰ نانومتر است.اگر بخواهیم برای دریافتن مفهوم اندازه­ یک نانومتر نسبت به متر سنجشی انجام دهیم می­توانیم اندازه­ آن­را مانند اندازه­ یک تیله به کره­ی زمین بدانیم. برای احساس اندازه­ های فوق ریز، قطر موی سر انسان را که یک دهم میلیمتر است در نظر بگیرید، یک نانومتر صدهزار بار کوچکتر است. تفاوت اصلی فناوری نانو با فناوری­های دیگر در مقیاس مواد و ساختارهایی است که در این فناوری مورد استفاده قرار می­گیرند. البته تنها کوچک بودن اندازه مد نظر نیست؛ بلکه زمانی که اندازه مواد در این مقیاس قرار می­گیرد، خصوصیات ذاتی آن­ها از جمله رنگ، استحکام، مقاومت، خوردگی و… تغییر می­یابد. در حقیقت اگر بخواهیم تفاوت این فناوری را با فناوری­های دیگر به­ صورت قابل ارزیابی بیان نماییم، می­توان وجود عناصر پایه را به عنوان معیار ذکر کنیم. عناصر پایه درحقیقت همان عناصر نانو مقیاسی هستند که خواص آن­ها در حالت نانومقیاس با خواص­شان در مقیاس بزرگتر فرق می­ کند.
اولین و مهم­ترین عنصر پایه، نانوذره است. منظور از نانوذره، همان­گونه که از نام آن مشخص است، ذراتی با ابعاد نانومتری در هر سه بعد می­باشد. نانوذرات می­توانند از مواد مختلفی تشکیل شوند مانند نانوذرات فلزی، سرامیکی و…
دومین عنصر پایه نانوکپسول است. نانوکپسول­ها کپسول­هایی هستند که قطر نانومتری دارند و می­توان مواد مورد نظر را درون آن قرار داد و کپسوله کرد.
عنصر پایه بعدی نانولوله کربنی است. این عنصر پایه در سال ۱۹۹۱ کشف شد و در حقیقت لوله­هایی از جنس گرافیت می­باشند. اگر صفحات گرافیت را پیجیده و به شکل لوله درآوریم به نانولوله­های کربنی می­رسیم. این نانولوله­ها داری اشکال و اندازه­ های مختلفی هستند و می­توانند تک دیواره یا چند دیواره باشند.
۲-۴- تقسیم بندی نانومواد
۲-۴-۱- نانومواد صفر بعدی
درصورتی­که تمام ابعاد یک نانوماده اندازه­ کمتر از ۱۰۰ نانومتر داشته باشند، آن­را نانوماده صفر بعدی می­نامیم. این نانومواد به شکل­های مختلفی همچون کروی، خوشه­ای نامنظم و کپسولی وجود دارند. از نانومواد صفربعدی می­توان فولرن­ها، نانوپودرها، درخت­سان­ها و نانونقاط کوانتومی نام برد.
۲-۴-۲- نانومواد یک بعدی
ابعاد برخی از نانوموادها به­گونه ­ای است که تنها در یک راستا اندازه­ای بزرگتر از ۱۰۰ نانومتر دارندکه آن­ها را با عنوان نانومواد یک بعدی می­شناسیم مانند نانوسیم­ها و نانولوله­ها.
۲-۴-۳- نانومواد دوبعدی
صفحاتی گسترده با ضخامت حدود چند نانومتر هستند و در دو راستا اندازه­ های بزرگتر از ۱۰۰ نانومتر دارند که آن­ها را در دسته نانومواد دوبعدی قرار می­دهیم. نانوروکش­ها، نانولایه­ها و صفحات گرافن در این دسته قرار دارند.
۲-۴-۴- نانومواد سه بعدی
این دسته از نانومواد در هر سه بعد اندازه­هایی بیش از ۱۰۰ نانومتر دارند مانند نانوکامپوزیت­ها و نانوحفره­ها.
۲-۵- خواص نانومواد
با گذار از مقیاس میکرو به نانو، با تغییر برخی خواص فیزیکی و شیمیایی روبرو می­شویم که دو مورد مهم از آن­ها عبارتند از: افزایش نسبت مساحت سطحی به حجم و ورود اندازه به قلمرو اثرات کوانتومی.
افزایش نسبت مساحت سطحی به حجم که به تدریج با کاهش اندازه ذره رخ می­دهد، باعث غلبه یافتن رفتارهای اتم واقع در سطح ذره به رفتار اتم­های درونی می­ شود. این پدیده بر خصوصیات ذره در حالت انزوا و بر تعاملات آن با دیگر مواد اثر می­ گذارد. افزایش سطح، واکنش­پذیری نانومواد را به شدت افزایش می­دهد زیرا تعداد مولکول­ها یا اتم­های موجود در سطح در مقایسه با تعداد اتم­ها یا مولکول­های موجود در توده­ی نمونه بسیار زیاد است، به­گونه ­ای که این ذرات به شدت تمایل به آگلومره یا کلوخه­ای شدن دارند. به­عنوان مثال در نانوذرات فلزی، به­محض قرارگیری در هوا به سرعت اکسید می­شوند. در بعضی مواقع برای حفظ خواص مطلوب نانومواد، جهت پیشگیری از واکنش بیشتر یک پایدارکننده را بایستی به آن­ها اضافه کرد که آن­ها را قادر می­سازد تا در برابر سایش، خوردگی و فرسودگی مقاوم باشند.
البته این خاصیت مزایایی هم دربر دارد. مساحت سطحی زیاد، عامل کلیدی در کارکرد کاتالیزورها و ساختارهایی همچون الکترودها می­باشد. به­عنوان مثال با بهره گرفتن از این خاصیت می­توان کارایی کاتالیزورهای شیمیایی را به نحو موثری بهبود بخشید و یا در تولید نانوکامپوزیت­ها با بهره گرفتن از این مواد، پیوندهای شیمیایی مستحکم­تری بین ماده زمینه و ذرات برقرار شده و استحکام آن به شدت افزایش می­یابد. علاوه براین، افزایش سطح ذرات فشار سطحی را کاهش داده و منجر به تغییر فاصله بین ذرات یا فاصله بین اتم­های ذرات می­ شود. تغییر در فاصله­ی بین اتم­های ذرات و نسبت سطح به حجم بالا در نانوذرات، تاثیر متقابلی در خواص ماده دارد. تغییر در انرژی آزاد سطح، پتانسیل شیمیایی را تغییر می­دهد. این امر در خواص ترمودینامیکی ماده تاثیرگذار است.
به محض آن­که ذرات به اندازه کافی کوچک می­شوند، شروع به رفتار مکانیک کوانتومی می­ کنند. خواص نقاط کوانتومی رفتاری از این دست است. نقاط کوانتومی کریستال­هایی در اندازه نانو می­باشند که از خود نور ساطع می­ کنند. انتشار نور توسط این نقاط در تشخیص پزشکی کاربردهای فراوانی دارد. این نقاط گاهی اتم­های مصنوعی نامیده می­شوند؛ چون الکترون­های آزاد آن­ها مشابه الکترون­های محبوس در اتم­ها، حالات گسسته و مجازی از انرژی را اشغال می­ کنند.
علاوه براین، کوچک­تر بودن اندازه نانوذرات ازطول موج بحرانی نور آن­ها را نامرئی و شفاف می­نماید. این خاصیت باعث شده است تا نانومواد برای مصارفی چون بسته بندی، مواد آرایشی و روکش­ها مناسب باشند.
مواد در مقیاس نانو رفتار کاملا متفاوت، نامنظم و کنترل نشده­ای را از خود بروز می­ دهند. مثلاً فلزات سخت­تر و سرامیک نرم­تر می­ شود. برخی از ویژگی­های نانومواد در زیر بطور خلاصه آمده است:
کاتالیستی: اثر کاتالیستی بهتر، به دلیل نسبت سطح به حجم بالاتر
الکتریکی: افزایش هدایت الکتریکی در سرامیک­ها و نانوکامپوزیت­های مغناطیسی و افزایش مقاومت الکتریکی در فلزات
مغناطیسی: افزایش مغناطیسیته با اندازه بحرانی دانه­ها و رفتار سوپرپارامغناطیسیته ذرات
نوری: خصوصیات فلوئورسنتی و افزایش اثر کوانتومی و کریستال­های نیمه­هادی
بیولوژیکی: افزایش نفوذپذیری از بین حصارهای بیولوژیکی(غشاء و سد مغز خون و غیره) و بهبود زیست­سازگاری
۲-۶- کاربرد نانو در زندگی روزمره
شاید ۵۰ سال پیش که ریچارد فاینمن در سخنرانی معروف خود، داستان تخیلی و جذابش با عنوان «آن پایین فضا بسیار هست»، را با آب و تاب تعریف می­کرد و در آن اتم­ها را مثال اسباب­بازی­هایی به دست آدم­های قصه­اش می­سپرد تا با آن هرچه می­خواهند بسازند و هرجور می­خواهند زندگی کنند، گمان نمی­کرد روزی در همین نزدیکی­ها این داستان به واقعیت بدل شود و امروزه روز همان آدم­ها از قصه بیرون بیایند و به دنیاهای وسیع و روشن آن پایین سفر کنند.

در اسطوره‌های پهلوی آمده است اهریمن شکم زروان را پاره می‌کند تا اولین زاده او باشد و از اورمزد جلو بیفتد و سلطنت جهان را بدست گیرد (بهار، ۱۳۷۵: ۳۲، ۳۶-۳۹، ۱۱۰، ۱۱۲، ۱۳۹-۱۴۰، ۱۵۴، ۱۶۵، ۲۹۵، ۳۹۸ و ۱۳۷۸: ۳۳-۴۰، ۴۳، ۵۷، ۶۹، ۹۶؛ فردوسی و شاهنامه سرایی، ۱۳۹۰: ۶۸۷، ۶۸۹، ۶۹۳، ۶۹۵، ۶۹۹-۷۰۱؛ راشدمحصل، ۱۳۶۶: ۳۳ و ۱۳۷۰: ۹-۱۰، ۲۵، ۲۸، ۳۲، ۳۵-۳۶، ۴۳؛ تفضلی، ۱۳۵۴: ۲۷؛ ۷۵، ۹۵).
۹-۱ ¬am [جم]: جَم برای خود و مردمان، خداوند جهان را خوار شمرد و در زمره گناهکاران قرار گرفت.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

زردشت از اهورامزدا پرسید اولین کس در جهان که با نام تو نوشابه خورد که بود؟ و چه بهره‌ای به او رسید؟ به او پاسخ دادند: ویونگهان و بهره او، عطا شد به او یک فرزند پسر. نام او جمشید از همه کس فره‌مندتر زیبا شاه همه جهان در پادشاهی او مردمان و جانوران بی‌مرگ بودند آب‌ها و گیاهان نخشکیدنی.
جمشید قربانی‌های فراوان انجام داد.
سالیان سال جمشید فره‌مند بود و بر هفت کشور سلطنت داشت و بر دیوها و پری‌ها چیره بود.
زمانی بر فراز او جدا شد و وی سرگردان در جهان می‌گشت. آن فر به شکل مرغی از وجودش پرید. و این جمشید اولین کسی بود که قبل از زردشت با اهورامزدا سخن گفت. اهورامزدا از او خواستارای بردن دین کرد ولی او نپذیرفت.
جمشید با دروغ‌گویی و سخنان نادرست باعث شد که شاهی از وی گرفته شود. به دستور اهورامزدا جمشید دژی می‌سازد و در آن از هر گونه جانور و گیاه جفتی قرار می‌دهد.
“جم به هنگام نیمروز به سویِ فروغ، به راه خورشید گام به پیش نهاد (یعنی به سویِ جنوب رفت. [در اسطوره‌هایِ ایرانی] شمال راه به دوزخ می‌بَرَد).
“ای سپندارمذ! به مهربانی پیش آی و خود را چندان فراگُستر که رمه‌ها و … را برتابی” (جم ایزد بانوی زمین را به یاری می‌خواند و به سویِ جنوب می‌رود؛ زیرا بخش شمالی زمین فراگیر دوزخ است و بر این بنیاد، نمی‌تواند خود را فرا گسترد تا آفریدگان زنده را برتابد.
در فرگرد دوم وندیداد از جم و کارهای سودمندی که انجام داده به طور تفصیل صحبت شده است. در آبان‌یشت، رام‌یشت، ارت‌یشت از جمشید سخن رفته، و در فروردین‌یشت به فروهر جم ویونگهان که دیوان را رانده درود فرستاده شده است. در یسنا ۳۹ آمده: از این گناهکاران شناخته شده جم ویونگهان، کسی که از برای خشنود ساختن مردم، پاره‌ی گوشت خوردن آموخت…”
“این نام در متون فارسی جم، جمشید، جمشاد، جمشاسپ، جمشیدون (نک. یوستی، ص ۱۴۴-۱۴۵؛ برهان خلف تبریزی و دهخدا، ذیل “جم” و “جمشید”)، و در عربی جمّ‌شید، جمشاسب، جمّ‌الشّیذ، جم‌شاه و جمشاذ (نک. طبری، ج۱، ص ۱۵۲؛ ابوعلی مسکویه، ص۵۶، حاشیه‌ی ۳؛ مقدسی، ج ۱، ص۵۰۰) آمده است. “شید” صفت جمشید به معنی “درخشان”. این صفت در واژه‌ی خورشید نیز دیده می‌شود. “شید” مأخوذ از xøa§ta- اوستایی و ø§d پهلوی است. برخی دانشمندان، مانند آندریاس و لومل، بخش دوم اسم را از ریشه‌ی xøay اوستایی، به معنی “فرمانروایی”، گرفته‌اند و جمشید را “جم‌شاه” و خورشید را “خورشاه” ترجمه کرده‌اند (کریستنسن، ص۳۴۲-۳۴۳، ۴۳۴ حاشیه‌ی ۱؛ گرشویچ، ص ۳۳۱). بیشترین آگاهی از افسانه‌ی جم در متون هندی، از ریگ و داومَهابهارتَه به دست می‌آید. در ریگ ودا (دهم، فصل ۱۷، بند ۱-۲، به نقل از کریستنسن، ص ۲۸۵)، یمه (=جم) و خواهرش یَمی فرزندان سَرَنیو هستند. سَرَنیو از نامیرایان و دختر توَشْتَر (در ادبیات ودایی نام خدای سازنده‌ی همه‌ی اشکال و صورت‌ها و به وجود آورنده‌ی نژاد بشر) و همسر ویوَسْوَنْت است که شرح عروسی آنها در ریگ ودا (همان جا، به نقل از کریستنسن، ص ۲۸۵، ۲۸۷) آمده است. به روایت اوستا، فرمانروایی یَمه بر روی همه‌ی زمین، هم بر مردمان و هم بر دیوان، هزار سال به درازا کشید (نک. وندیداد، فرگرد ۲، بند ۷-۲۰؛ یشت ۱۷، بند ۳۰). در روایات دینی زردشتی، جمشید همه‌ی آفت‌ها و رذایل ناشی از دیوان را از میان برمی‌دارد، اعتدال (پیمان) را رعایت می‌کند. بزرگ داشتن آتش برقراری رسم بستن کُستی (کمربند زردشتیان) و پوشیدن سُدْره (پیراهن دینی زردشتیان) و به وجود آوردن جشن‌های فصلی و دیگر مسائل اصلی دینی را به او نسبت می‌دهند (روایات داراب هرمزدیار، ص ۳۷۱؛ صدر در نثر و صد در بندهش، باب دهم، بند ۳). بنابر متون پهلوی،‌اورمزد را بی‌مرگ آفرید، اما اهریمن سرنوشت او را تغییر داد و پس از آنکه او مرتکب گناه شد، فرّه از او گریخت (مینوی خرد، پرسش ۷، بند ۲۷-۲۸؛ دارمستتر، ص ۲۲۶) و به دستور ضحاک دیوی به نام شپیتور، به معنی “دارنده‌ی برّه‌های سفید”، که به روایت بندهش (ص ۱۴۹) برادر جم بود، جم را با ارّه به دو نیم کرد (نک. یشت ۱۹، بند ۴۶). پس از آنکه فرّه از جم می‌گریزد، جم و خواهرش به مدت صد سال در جهان سرگردان می‌شوند تا از آسیب ضحاک در امان باشند. اهریمن دو دیو نر و ماده را به دنبال آنان می‌فرستد. دیو نر جم را می‌فریبد و خواهر او، یعنی جَمَگ، را به همسری می‌گیرد و خواهر خود را به ازدواج او در می‌آورد. از ازدواج جم با دیو ماده خرس و بوزینه و جز اینها زاده می‌شوند و از آمیزش جَمَگ با آن دیو سنگ پشت، چَلپاسه و وزغ و لاک‌پشت به وجود می‌آیند. جم در می‌یابد که فریب خورده است و چاره‌ی کار را جَمَگ می‌کند. به حیلتی با او همبستر می‌شود. از این هم آغوشی دیوان در هم می‌شکنند (روایت پهلوی، فصل ۸، بند ۱-۱۰) و از جم و جمگ پسری به نام اَسفیان و دختری به نام زَرشام یا زَرشیم زاده می‌شوند (بندهش، همان جا). و سپس نسبت زردشت را به جم می‌رسانند (دینکرد ۷، فصل ۲، بند ۱؛ گزیده‌های زادسپرم، فصل ۷، بند ۱). در شاهنامه (ج۱، ص ۴۱-۴۴)، جمشید پسر طهمورث، سومین شاه پیشدادی، است و در پادشاهی هفتصد ساله‌اش همه به فرمان اویند. به روایت گرشاسپ‌نامه (ص۲۱-۴۴)، جمشید، پس از فرار از دست ضحاک و تحمل مصائب فراوان، به زابلستان می‌رود و با دختر شاه زابلستان ازدواج می‌کند و از او صاحب فرزندی به نام تور می‌شود که نسبت گرشاسپ به او می‌رسد. زمانی نیز جم در روایات اسلامی با سلیمان و اعقاب نوح و خودِ نوح و اسکندر همسانی می‌یابد و پسر اَرْفَخْشَد دانسته می‌شود (نک. ابوحنیفه دینوری، ص ۲۶؛ مقدسی، ج۱، ص ۴۳۸، ۴۷۴-۴۷۵). یکی دانستن سلیمان و جم در متون فارسی، به ویژه آثار منظوم، نمونه‌های فراوانی دارد (از جمله نک. فرّخی سیستانی، ص ۲۳۷؛ عنصری، ص ۲۰۲-۲۰۳؛ خاقانی، ص ۸۷، ۳۶۸؛ حافظ، ص ۳۵۰، ۴۶۰). این همسانی بر اثر در هم آمیختن روایت‌های ملی با قصه‌های سامیان، پس از ورود اسلام، به وجود آمد. از این روست که شاعرانی چون منوچهری (ص ۷۱) ترکیب “جمّ سلیمان” را به کار گرفته‌اند. علت این همسانی آن است که هر دو صاحب تخت روان، نگین و خاتم، و فرمانروای دیو و مرغ و پری بودند. در داستان‌های اخلاقی جمشیدشاه دانا و باتجربه است (سعدی، ص ۱۹۱) و سخنان حکیمانه‌ای از او نقل می‌شود (همان، ص ۲۲۲). در برخی متون اختراع خط را نیز بدو نسبت داده‌اند (نک. ابن ندیم، ص ۲۰-۲۱). در روایتی عجایب هفتگانه‌ای نیز در ادبیات زردشتی به زبان فارسی، به او نسبت داده شده است (روایات داراب هرمزدیار، ج ۲، ص ۷۱-۷۲). شاهی به شکوهمندی جمشید اشیاء شگفت‌انگیز و جادویی و گنج‌های فراوانی نیز دارد. به نمونه‌ای از این گنج‌های افسانه‌ای در شاهنامه (ج ۲، ص ۴۵۷-۴۳۶)، در داستان بهرام گور، اشاره شده است. اما شگفت‌آورترین افزاری که در روایت‌های بعدی بدو نسبت داده‌اند جام سحرانگیزی است که به جام جهان نما معروف است و با آیینه‌ی اسکندر همسانی دارد. سابقه‌ی اشاره به جام جم در روایت‌ها به پس از اسلام تعلق دارد، در میان عجایب هفتگانه‌ای که به او نسبت می‌دهند، اشاره‌ای به جام جم نشده است (کریستنسن، ص ۴۵۷-۴۵۸). بعدها در اشعار شعرا، گاهی جام جم معنی جام شراب می‌دهد و گاهی جام سحرآمیز، و در عرفان اسلامی جام جم نمادِ دانایی عرفانی است (نک. کریستنسن، ص ۴۶۶). سرگذشت جمشید و فرجام نامبارک او، با وجود آن همه شکوه، در شعر فارسی مثالی از بی‌وفایی دنیاست (از جمله نک. عطار نیشابوری، ص ۳۹۵). جشن نوروز را جشنی از دوران جمشید می‌دانند که در آن روز جمشید بر تختی، با گوهرهای فراوان، می‌نشست و دیوان آن را حمل می‌کردند (برای آگاهی بیشتر از دیگر روایت‌ها، نک. کریستنسن، ص ۴۱۴، ۴۱۵، ۴۷۱-۴۹۷؛ آموزگار، “نوروز”، ص ۱۹-۳۱، همو، “ایزدانی که با سال نو به زمین باز می‌گردند”، ص ۹۳-۱۰۵). برای جمشید در روایت‌های عامیانه نیز داستان‌ها ساخته‌اند. در روایتی ضحاک رمه‌بان جمشید است که بر او قیام می‌کند، و چون دستور قتل او را می‌دهد که بدن جمشید طلسم است و فقط ارّه بر او کارگر است. از این رو او را با ارّه به دو نیم می‌کنند (انجوی شیرازی، ج ۲، ص ۳۰۱-۳۰۳). در روایتی دیگر ضحاک وزیر جمشید است که بر ضدّ او قیام می‌کند و همه‌ی خاندان او را می‌کشد، اما از میان فرزندان جمشید، فقط یک دختر موفق به فرار می‌شود که او همان مادر فریدون است (همان، ص ۳۱۴)”.
جمشید در ابتدایی‌ترین مراحل اندیشه هند و ایرانیان وجود داشته است.
جم در دوران شاهی‌اش همه کارهایش را به کمک سه آتش معروف انجام می‌داد. وقتی فره جمشید به دست ضحاک افتاد، آذرفره آن را نجات داد. این فره در پادشاهی گشتاسب به کوه کاویان برده شد.
وقتی فره از جم جدا شد به قسمت‌های گوناگون پخش شد. جم در اسطوره‌های هندی سرور جهان مردگانی است که به سعادت ابدی رسیده‌اند. او با ورونه واگنی در ارتباط است. به مردگان راحتی می‌بخشد و برترین آسمان را در اختیار دارد و در آنجا می‌زید. او در ریک ودا نخستین انسان و نخستین شاه است.
در زمان جدا شدن فره از جمشید بخشی نصیب اوشنر شد. به خاطر آن فره اوشنر از همان زمان که در شکم مادرش بود سخن گفتن آموخت. و در جایی دیگر آمده از برکت آن فره جمشید توانست جهان را بگسترد و آفریدگان را بی‌مرگ و بی‌پیری و بی‌گرسنگی گرداند.
“بند ۲۱: و اندر دین بهی، به گفتار دادار هرمزد، در بارگاه جم پیدا [است] که «پس جهان مرا برافزای، که شمار [آنان را] بکن، و پیش جهان مرا ببالان، که [آن را] فربه‏تر بکن، و پس باشد که از من بپذیری جهان را پاسداری و پرورش و سالاری [کردن] و در آن آگاهی داشتن [از کار مردم] ایدون بکن [که] کس را بر کسی دیگر زخم و زیان کردن توان نباشد».
بند ۲۲: و پذیرفت و کرد جم چونان که فرمود هرمزد.
هرمزد دین را به جم فراز نمود و جم پیامبری را نپذیرفت. پس هرمزد پاسداری و سالاری جهان را به وی سپرد. در شهریاری جم آفات اهریمنی نبود و مرگ و پیری. پس جهان از مردم و جانوران آکنده شد. جم به سوی نیمروز فرا رفت و جهان را سه برابر فراخ کرد. به فرمان دادار جایگاهی (ورجمکرد) را ساخت و از گیاهان و جانور و مردم تخمه و جفتی به آن برد.جم مرگ و درد و پیری را از جهان به ششصد سال دور داشت و ورجمکرد را ساخت و «پیمان» جهانی را از اهریمن بازستاند. آسن خرد (خرد سرشتی و طبیعی) را دزدیدند و آشوب سخت در جهان افتاد. تا بتواند راز سلطه دیوان را دریابد، جم به اعجاز خدایی، با تن به دوزخ درآمد و سیزده سال در کالبد دیوان در آنجا ماند. پس توانست در شهریاری خود بیمرگی پدید آورد.جم ادعای آفرینندگی کرد و با این گناه فره از او جدا شد. چون جم از دیوان نپذیرفت که گوسفند را بکشد، پس دیوان او را میرنده کردند و کیفر دادند. جم از گناه خود توبه کرد و دادار او را از دوزخ به همستگان در آورد و شاهی همستگان را به او داد”.
در زند وندیداد، فرگرد دوم درباره گفتگوی زردشت با هرمزد آمده است. اینکه پیش از او اورمزد این دین را به که عرضه داشت؟
“جم شد برنده شاهی»آن گاه، چون بر آن شاهی جم آن سدیگر سده به سر رسید، آن گاه این زمین پر از رمه، ستوران، مردمان، سگان، پرندگان و نیز آتش سرخ سوزان شد…” .
ویوسونت، پدر اشوین‌ها و پدر جم و منو است. منو در اساطیر ودایی پدربزرگ و اصل و ریشه بشر است. ویونگهونت، گیاه هئومه را در هنگام پگاه می‌فشرد و اولین شخص می‌شود که این رسم را ابداع کرد. طبق برخی اسطوره‌ها یمه و خواهرش یمی پدر و مادر مردم‌اند. یمی در ایران شاه بهشت زمینی است و در ریگ ودا فرمانروای بهشت آسمانی است. جم در اعتقادات ایرانی نگهبان جهان برزخ است و در فرهنگ ودایی خدای جهان مردگان. ویوسونت ایزد هند و ایرانی است. در اوستا ویونگهونت پدر زمینی جم می‌باشد. از هوشنگ در اسطوره‌های هندی خبری نیست. ممکن است که هوشنگ لقبی برای جمشید بوده که بعدها شخصیت مستقلی پیدا کرده است.
“مینوی خرد پرسش ۲۶، بندهای ۲۶-۳۳٫ و از جمشید نیکورمه، پسر و یونگهان، سود این بود که او ششصد سال بی‏مرگی را بر همه آفرینش دادار هرمزد بساخت و [همه] بی‏درد، بی‏پیری و بی‏یتیاره شدند”.
“در شاهنامه درباره جمشید چنین آمده است:

منم گفت با فره ایزدی

همم شهریاری و هم موبدی”

جمشید سه فره دارد که شامل سه جنبه شاهی پهلوانی و جنگاوری است. اولین آن به فریدون می‌رسد. پهلوانی به گرشاسب و خدایی به مهر می‌رسد.
سه جنبه بودن فره جمشید نشانه ساختمان ابدایی قبایل هند و اروپایی است. فرمانروایان نخستین روحانی بوده‌اند (دوستخواه، ۱۳۸۳: ۱۳۱، ۱۵۶، ۱۶۳، ۲۱۳، ۲۴۱، ۳۰۶، ۴۴۷، ۴۵۶؛ عفیفی، ۱۳۷۴: ۱۵، ؛ فردوسی و شاهنامه سرایی، ۱۳۹۰: ۳۳۷-۳۳۹، ۳۴۱، ۳۴۳-۳۴۴، ۳۴۶-۳۴۸؛ بهار، ۱۳۷۵: ۴۹-۵۰، ۸۱، ۱۱۶، ۱۸۳، ۱۹۰، ۱۹۴، ۲۰۱، ۲۰۳، ۲۰۷، ۲۱۵-۲۳۱، ۲۳۹، ۳۸۹-۳۹۰، ۴۷۳-۴۷۴، ۴۸۳، ۴۸۶، ۴۹۱).
۹-۲ ab§-zarm¦n [بی‌پیری]: (بهار، ۱۳۴۷: ۹۱) “ابی زروان” ترجمه کرده است. (کیا، ۱۳۳۱: ۷) “بی زرمان” آورده است. (میرزای ناظر، ۵۷:۱۳۷۳)”بی زرمان” در ترجمه‌ی خود نوشته است. (عریان، ۱۴۱:۱۳۷۱)”پیری ناپذیر” ترجمه کرده است. نگارنده “بی پیری” را مناسب‌تر دیده است. واژه زیباتری برای جمله است.
۱۰-۱ paym¦nag [پیمانه]: “در پرسش بیست و ششم از کتاب “مینوی خرد” آمده است: “سدیگر این سود (از جم به جهان رسید) که پیمان گیتی که آن دُش دانای دروند اهرمن او باریده بود از شکمش باز آورد”.
۱۱-۱ kard [کرد]: در اصل متن پهلوی این بند فعل [krt] kard آمده است که هم به صورت kard می‌توان ترجمه کرد و هم [knt] kand. (بهار، ۱۳۱۲: ۹۲) آورده است: “کرد”. (کیا، ۱۳۳۱: ۸) “کرد” آورده است (میرزای ناظر، ۱۳۷۳: ۵۷) “کرد” آورده است. (عریان، ۱۳۷۱: ۱۴۱)”kand” ترجمه کرده است. نگارنده معتقد است به این دلیل که هر دو فعل یک معنی می‌دهند (هر دو در معنای ساختن هستند) استفاده‌ی هر دو فعل درست می‌باشد.
۱۲-۱ Fr§d©n [فریدون]:“فریدونِ از خاندانی توانا…”… آن که اَژی‌دَها که را فرو کوفت؛ [اَژی‌دَهاکَ‌یِ] سه کله‌ی سه پوزه‌ی شش چشم را، آن دارنده‌ی هزار [گونه] چالاکی، آن دیو بسیار زورمندِ دُروج را، آن دُرُوندِ آسیب‌رسانِ جهان را، آن زرومندترین دُروجی را که اهریمن برای تباه کردن جهان اَشَه به پتیارگی در جهانِ اَشْتومَند بیافرید.”.
فریدون از جمله کسانی بود که با آوردن پیشکشی برای اناهیتا از او تقاضای پیروز شدن در مقابل اهریمن داشت و اناهیتا به درخواستش پاسخ مثبت داد.
“این فرِّ [از جم گسسته] را فریدون پسر خاندانِ آبتین برگرفت که- بجز زردشت- پیروزمندترین مردمان بود…. در اوستا (یشـ ۳۴:۵۰ و یشـ ۳۴:۱۷۰)، Øraˆtaona به جای گاوان دو همسرِ [اَژی‌دَهاکَ] را از آن خویش می‌کند. این درون مایه‌ای است که به احتمال بسیار باید با رویکرد بدین واقعیت شرح داده شود. که یشـ .۱۷، ویژه‌ی Aøayva¥uhi (اَشی نیک) [ایزدْ بانویِ] نگاهبانِ [نهادِ] زناشویی است. Øraˆtaona در ادب فارسی میانه، Frˆt”n و در شاهنامه Farˆd–n (فریدون) نامیده شده است”.
در فرگرد ۱ وندیداد، زادگاه فریدون سرزمین وَرَن است. در یسنا آمده است: زردشت از هوم می‌پرسد دومین بار چه کسی تو را فشرد. و هوم پاسخ می‌دهد: اَثویَه، پدر فریدون. در آبان‌یشت، گوش‌یشت و ارت‌یشت در نوشته‌های پهلوی نام فریدون آمده است. در مورد اینکه او اژدی‌دهاک را می‌گیرد و به بند می‌کشد.
“در مینوی خرد آمده: از فریدون،‌ این سودها بود مانند زدن و بستن ضحاک بیور اسب که چنان گران گناه بود و بسیار دیو مازَندَر و دیگر را نیز زد و از کشور خونیرس بیرون کرد.
فردوسی در شاهنامه داستان فریدون را چنین آورده: چون مدت زمانی از پادشاهی ضحاک گذشت فریدون به دنیا آمد، …”.
در شاهنامه و بعضی از نوشته‌های دوره‌ی اسلامی لقب افسونگر به فریدون داده‌اند. فریدون در دو مورد از افسون استفاده می‌کند.
یکی برای حفظ جانش در مورد سوء قصدی که برادرانش به او داشتند و دیگری برای عبور از اروندرود. در مینوی خرد در مورد فریدون نوشته‌اند که او کم خرد است. می‌گویند زمانی که فریدون ضحاک را گرفت نتوانست او را بکشد. فریدون از جمله افراد برجسته‌ای که بوسیله فره‌اش کارهایی بزرگ انجام داد. سلم و تور و ایرح پسران فریدون‌اند مدت زمان شاهی فریدون پانصد سال گفته‌اند.
آب و آتش و گیاه در پیشگاه اورمزد شکایت کنند که فریدون را زنده کن تا اژدهاک را بکشد. کارهای خوب فریدون اینها بود: زدن و در بند کردن ضحاک و همینطور دیوهای زیاد دیگر را از خنیرس بیرون کرد. ولی با همه اینها فریدون جزء کسانی بود که وارد بهشت نشد و احتمالاً به این دلیل است که بین پسران تبعیض قائل شده بود. ضحاک در دوران هوشیدرماه از بند فریدون رها می‌شود و دوباره بر مردم فرمانروایی می‌کند. از فریدون می‌خواهند که او را بزند ولی فریدون ادعای ناتوانی می‌کند.

رتبه

متغیر

نمره میانگین

۱

چیدمان

۲٫۷۲

۲

دما

۲٫۵۹

۳

طراحی محیط

۲٫۴۳

۴

نورپردازی

۲٫۲۷

همانگونه که جدول بالا به نمایش می‌گذارد، ترتیب رتبه متغیرهای مستقل چیدمان دما، طراحی محیط و نورپردازی می‌باشند.
فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادات
-۵-۱ مقدمه
در این فصل، در راستای اتصال پژوهشهای پیشین با پژوهش حاضر، ابتدا نتایج آزمون فرضیه ها تحلیل می‌شود و سپس نتیجه‌گیری به عمل می آید. در پایان فعالیت تحقیقی، با توجه به فرضیات آزمون شده و رد یا قبول فرضیات، محقق باید نتیجه کار را ارائه نماید. نتایج حاصل از فرضیات نیز مبنایی برای پیشنهادات پایانی تحقیق می­باشد. بنابراین یکی از قسمتهای مهم تحقیق که در واقع می ­تواند راهی برای تبدیل نظریات به عمل برای موفقیت در آینده باشد، ‌نتیجه گیری­های صحیح و پیشنهادات مربوط و مناسب در هر تحقیق است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در فصل اول به بیان مقدمه ای مختصر بر موضوع، بیان مسأله ، فرضیات پژوهش ، اهداف و سوالات پژوهش پرداختیم. به دنبال آن در فصل دوم به طور کامل و جامع ،ادبیات پژوهش را مورد بررسی قرار دادیم .در فصل سوم روش پژوهش را بیان نمودیم. در فصل چهارم ، به آزمون فرضیه ها پرداخته شده و به نتایج پژوهش اشاره شده است، ولی تبیین و چرایی نتایج امری است که در فصل پنجم مورد بررسی قرار می گیرد. به طور خلاصه در این فصل نتایج حاصل از پژوهش با توجه به داده های جمع آوری شده و آزمون های آماری ارائه می گردد ومدل رابطه بین توجهات سمعی و بصری محیط فروشگاه و خرید برنامه ریزی نشده ارائه می شود.
در این فصل، سعی شده است با بهره گرفتن از یافته­ ها و نتایجی که در طی فرایند تحقیق به دست آمده، پیشنهادات و توصیه هایی جدید، امکان پذیر و سودمند در ارتباط با موضوع تحقیق ارائه شود. همچنین پیشنهاداتی به محققان و پژوهشگران برای تحقیقات در آینده ارائه شده و محدودیت های پیش رو در انجام این تحقیق نیز به اختصار بیان شده است.
پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر توجهات سمعی و بصری محیط فروشگاه بر خرید برنامه ریزی نشده مشتریان ، انجام گرفته است.
بنابراین با توجه به توضیحات مذکور ، این فصبل شامل موارد زیر است :

• • نتایج به دست آمده از آمار توصیفی

• • نتایج به دست آمده از آمار استنباطی

• • ارائه پیشنهادات بر مبنای یافته های پژوهش

• • ارائه پیشنهادات برای پژوهش های آتی

-۵-۲ تحلیل وضعیت جمعیت شناختی متغیرها

از نظر جمعیتی می‌توان به‌طور ساده اعلام کرد که سالانه یک میلیون نفر به جمعیت ایران افزوده می‌شود و صدای پای کهنسالی از جمعیت ایران شنیده می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که جمعیت ایران به‌زودی دچار یک سونامی جمعیت خواهد شد که علت آن می‌ت واند افزایش موالید ناشی از افزایش سن متولدین دهه شصت باشد (معصومی، ۱۳۸۷، ۶).
دولت نهم در سال ۸۴ و همزمان با سال آغازی نبرنامه چهارم توسعه تشکیل شد ولی برنامه چهارم، مسیری ناموزون را پیمود درحالی‌که دولت نهم به دنبال استفاده از منابع نفتی در چارچوب‌های جدیدی بود که در دوران انتخابات از آن به عنوان آوردن پول نفت بر سر سفره مردم یاد شده بود. برنامه چهارم توسعه برای هر دلار نفتی فرایندی تعریف کرده بود که به مذاق دولت خوش نمی‌آمد. شاید یکی از اصلی‌ترین اهداف برنامه چهارم ایجاد انضباط مالی بود که به نظر می‌رسد دولت نهم در سه سال نخست فعالیت خود، حاضر نبود به آن تن بدهد. نتیجه این عدم انضباط مالی از سوی دولت در شرایطی که قیمت نفت رو به افزایش بود، دقیقاً روندی را پیش آورد که نرخ رشد اقتصادی در کشور سیر نزولی طی کرد و در نهایت شاهد شدت گرفتن انحراف عملکرد اسلامی نشان می‌دهد رشد میزان انحراف دولت نهم از اهداف برنامه چهارم، چهار برابر برنامه‌های قبلی بوده است یعنی درحالی‌که تفاوت عملکرد دولت‌های قبلی از رشد اقتصادی پیش‌بینی‌شده در برنامه‌های توسعه از ۶۴/۰ درصد فراتر نرفته است. رشد اقتصادی در دولت نهم طی سالهای ۸۴ تا ۸۷ بیش از ۲٪ با اهداف برنامه فاصله داشته است. این در حالی است که دولت نهم از لحاظ منابع درآمدی، ثروتمندترین دولت ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی بوده است. آمارها نشان می‌دهد متوسط درآمدهای نفتی دولت نهم طی برنامه چهارم هفت برابر این شاخص در برنامه اول، چهار برابر برنامه دوم و سه برابر برنامه سوم بوده است (علی محمدی، ۱۳۸۷، ۱۱).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱۰-۱ متغیر وابسته
آثار سینمایی رسول صدر عاملی که شامل ۱.گل های داوودی(۱۳۶۳) ۲.پاییزان(۱۳۶۶) ۳.قربانی(۱۳۷۰) ۴.سمفونی تهران(۱۳۷۲)۴.دختری با کفش های کتانی(۱۳۷۸)۵.من ترانه ۱۵ سال دارم(۱۳۸۰)۶. دیشب باباتو دیدم ایدا(۱۳۸۳)۷.شب (۱۳۸۵)۸.هر شب تنهایی(۱۳۸۶)۹. زندگی با چشمان بسته(۱۳۸۷) ۱۰.در انتظارمعجزه(۱۳۸۸)در این تحقیق حجم نمونه با جامعه اماری یکسان است
فصل دوم : مطالعات نظری
۱-۲- مقدمه
بررسی رابطه تغییر و تحولات اجتماعی و سینما آنگونه که در فصل اول توصیف شد، نیازمند چارچوبی نظری است که ۳ خصوصیت را برآورده سازد:
در حوزه جامعه شناسی سینما بگنجد یعنی مدعی وجود نوعی رابطه بین ویژگی های فیلم های تولید شده با ویژگی های جامعه باشد.
نوعی داوری نسبت به رابطه بین واقعیت و سینما داشته باشد.
معیاری برای داوری درباره بازنمایی مطلوب سینما از جامعه به دست دهد.
برای رسیدن به این ۳ منظور، تحقیق حاضر در دو بخش مسائل نظری تقسیم بندی شده :
تئوری ها و نظریات جامعه شناسانه تحولات و تغییرات اجتماعی
تئوری ها و نظریات در ارتباط با جامعه شناسی هنر و ادبیات ازجمله رویکرد بازنمایی و شالوده شکنی بهره گرفته شده است. چراکه چارچوب مناسبی برای پاسخ به مسائل این تحقیق است.
۲-۲- تحولات اجتماعی
«درمورد تحول و دگرگونی، دیدگاه های بسیار زیادی از دانشمندان علوم اجتماعی مطرح گردیده است. همچنین هر کدام تعریفی از تحول اجتماعی ارائه نموده اند، لکن آنچه مسلم است و اکثر قریب به اتفاق دانشمندان علوم اجتماعی هم‌نظر هستند که هر تحولی دارای یک ماهیتی است، یعنی تحول ممکن است فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و غیره باشد. مثلاً تحول می تواند در سطح خرد یا در سطح کلان و یا به طور نسبی در سطح متوسط صورت پذیرد، در واقع قلمرو تحول در اینجا مد نظر است. مسأله بعدی مدت زمان تحول است مثلاً هر نهضتی نقطه آغازین و یا نقطه عطف دارد، مسأله بعد جهت تحول است؛ باید دید این تحول خطی یا دورانی است. البته طبق نظر علما، تغییر اجتماعی از تغییر فرهنگی تجزیه داده شده است گرچه بسیار به هم نزدیک هستند.»
همانطور که کروبر و تالکوت پارسونز، ذکر کرده اند، جامعه و فرهنگ هر نظام مستقل هستند. به نظر آنان این دو در مفهوم جدا هستند چراکه از لحاظ تحلیلی دارای یک سری عناصر مربوط به خود هستند، عناصری که روابط الگوهای فرهنگی را می سازند و با روابطی که در الگوهای اجتماعی وجود دارند، متفاوت است. همینطور که با کینزلی دیویس موافقم که معتقد بود، تغییر اجتماعی تنها بخشی از مقوله تغییر فرهنگی است، وی می گوید : «تغییرات در هر بخش از فرهنگ مانند هنر، علم، تکنولوژی، فلسفه و غیره و مانند هر تغییر در اشکال و نقش های سازمان های اجتماعی حادث می شود» (واگو، ۱۳۷۴، ۱۶۳).
به جرأت می توان گفت در هیچ زمانی در طول تاریخ به اندازه امروز به تغییرات اجتماعی توجه نشده است و این گرایش های نظری و تجربی به آن با استراتژی ها و تاکتیک های آن همراه بوده است. در بسیاری از حوزه های زندگی اجتماعی که تغییر ایجاد نمی شود یا به کندی صورت می گیرد، اما همیشه عواملی که موجب ایجاد سرعت تغییر می شود وجود دارد. نیاز به تغییر و تحول اجتماعی از منابع مختلفی ناشی می شود و توجه زیادی به ایجاد، هدایت، جهت دار کردن و اداره تغییر امروزه به چشم می خورد.
باوجود آنکه مطالعه تغییر اجتماعی از ابتدای پیدایش جامعه شناسی مورد توجه جامعه شناسان بوده است، ولی هنوز نظریه عامی در این مورد وجود ندارد. منظور از تئوری عام نظریه ای است که ضمن تشریح ابعاد شش گانه تعریف تغییر اجتماعی قادر به تشریح موارد زیر باشد:
عناصری که در تغییرات اجتماعی تغییر می کند.
علت ایجاد تغییر.
چگونگی انجام تغییر.
تفکیک عوامل دگرگونی داخل و خارج سیستم (جوادی یگانه و عباسی، ۱۳۷۰).
۱-۲-۲- آگوست کنت
«اگوست کنت برای اولین بار جامعه شناسی را به دو بخش عمده تقسیم می کند:
جامعه شناسی استاتیک
جامعه شناسی دینامیک
موضوع مورد مطالعه جامعه شناسی استاتیک، نظم حاکم در جامعه است یعنی شیوه ای که براساس آن افراد یک جامعه در بین خود نوعی تفاهم به وجود می آورند که در حقیقت ضامن وجود و ادامه حیات و عملکرد آن جامعه است، برعکس موضوع جامعه شناسی دینامیک پیشرفت و توسعه است یعنی مطالعه تکامل جامعه از ورای تاریخ بشریت و در واقع براساس همین نظریه است که آگوست کنت قانون حالات سه گانه خود را ارائه داده است. تئوری کنت در قالب تئوری تکامل که از دیرباز توسط کنت، مورگان و اسپنسر مطرح شده است و در دوران معاصر افرادی مثل گرهارد و جین لنسکی آن را پی می گیرند جای گرفته است، بر این اساس است که تمامی جوامع در تمامی جنبه های زندگی اجتماعی از مراحل خاص رشد و پیشرفت گذر می کنند و خصوصیت تمام این مراحل حرکت از ساده و ناقص به پیچیده و کامل است. »
از میان دیگر جامعه شناسان می توان مارکس و انگلس را نیز صاحب نظریه جامعه شناسی تغییر دانست. آنها اعتقاد داشتند که ریشه تحولات جامعه کاپیتالیستی در تشدید مبارزه بین صاحب ابزار تولید و طبقه کارگر است که سبب از بین رفتن طبقه کاپیتالیستی و به وجود آمدن جامعه کمونیستی می شود. کسانی که به مارکس علاقه داشتند معمولاً محققانی بودند که علاقه مند به تجزیه و تحلیل تغییر اجتماعی بوده اند. ریشه این همه توجه به جامعه شناسی مارکس در واقع باید در علاقه مندی و کوشش جدید در زمینه مطالعات جامعه شناسی از دید تاریخی جستجو کرد ولی در همین زمان جامعه شناسی مارکس در عده زیادی از جامعه شناسان تمایل جدیدی را در جهت مطالعه مشکلات و مسائل تئوریک و تجربی که مربوط به تحولات اجتماعی جامعه می شوند چون مبارزه طبقاتی، جنبش های انقلابی، تغییرات ساخت جامعه و … به وجود آورد.
عده ای معتقدند که کارکردگراها به تغییرات اجتماعی چندان توجهی ندارند. اما نبایستی تصور کرد که فونکسیونالیزم از هر نوع مطالعه ای درباره تغییر اجتماعی دست کشیده است زیرا در همین دوره محققان بیشماری تحلیل های بسیار جالبی یا در ارتباط با بعضی عوامل یا درباره چگونگی تغییر اجتماعی بعمل آورده اند حتی کینگزلی دیویس در این زمینه تائید می نماید که در برخی از عالی ترین تحلیل های تغییر اجتماعی از آثار محققانی است که به عنوان فونکسیونالیزم شهرت یافته اند مثلاً کروبر درباره تغییرات ناشی از رشد اختراعات، تکنیک ها، آگاهی ها در رابطه با نوآوری در جوامع باستانی و پیشرفته و مرتن به تحلیل نقش عوامل مختلف اجتماعی – فرهنگی در تحول آگاهی های علمی و تکنولوژیک پرداخته است (مور، ۱۳۸۱).
دورکیم نیز از جامعه شناسانی است که بیش از کسان دیگر عامل جمعیت را در دگرگونی اجتماعی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. افزایش زیاد جمعیت به نوعی تقسیم کار منجر شد و به دلیل تقسیم کار است که جامعه سنتی مبتنی بر انسجام مکانیکی به جامعه صنعتی مبتنی بر همبستگی ارگانیکی تبدیل گردید. از طرفی تراکم جمعیت سبب به وجود آمدن تراکم اخلاقی گردیده و به این صورت که انسانها با نزدیک شدن به یکدیگر روابط شان تنوع یافته و تشدید می گردد. از طرفی افزایش جمعیت سبب به وجود آمدن تمدن می شود به این صورت که هرچه کنش متقابل آنها بیشتر باشد و هرچه این کنشها سریعتر و قوی تر عمل نماید زندگی اجتماعی پر هیجان تر و پیچیده تر خواهدبود. تراکم اخلاقی به عنوان موتور یا نیروی محرکه توسعه جوامع و منشاء تمدن در واقع حاصل تشدید، تعدد کنش های متقابل و در نتیجه تأثیر متقابل افراد به یکدیگر است. بنابراین رشد و تراکم جمعیتی در چنین زمانی باعث پیشرفت تقسیم کار و تراکم اخلاقی می گردد (روشه، ۱۳۷۰).
۲-۲-۲- دیدگاه ابن خلدون
«ابن خلدون برای دگرگونی مسیرهای مختلفی را ترسیم کرده است.» «وی در وهله اول احساس
می کرد که در روش های موجود تاریخ نگار کاملاً نارسا هستند. او دید که ثبت رویدادها از پی هم در بهترین حالت تنها یک وظیفه مقدماتی بر این مورخ است. آنچه لازم است تعیین و توزیع الگوهای تغییر است» (اچ لاور،۱۳۷۴ ،۲۳).
ابن خلدون عوامل متعددی را در تحولات موثر می داند. وی ۶ اصل جامعه شناسی را به شرح زیر مطرح می کند:
پدیده های اجتماعی از الگوهای قانونمند پیروی می کنند. این الگوها به سختی الگوهای موجود در جهان فیزیکی نیستند ولی آنقدر نظم و ترتیب دارند که قابل تشخیص و توصیف باشند.
قوانین در سطح جامعه عمل می کنند، اگرچه فرد را نمی توان تنها یک مهره از نیروهای عظیم تاریخ به حساب آورد، اما در عین حال باید دانست که او از محدودیتهایی که قوانین اجتماعی بر رفتار را وضع کرده اند قادر به گریز نیست.
قوانین فرایند اجتماعی را باید از طریق جمع آوری اطلاعات و مشاهده روابط بین متغیرها کشف کرد.
در جوامعی که ساخت یکسان دارند قوانین اجتماعی مشابهی یافت می شود.
دگرگونی اجتماعی از ویژگی های جوامع هستند.
قوانین مربوط به دگرگونی ماهیتاً قوانینی جامعه شناسانه است نه زیست شناختی یا فیزیکی (همان، ۲۴-۲۶).
۳-۲-۲- دیدگاه سوروکین
«سوروکین نیز مانند ابن خلدون به نظریه دوری تحول معتقد است. وی معتقد است که در تاریخ الگوی که نشان دهنده فرایند خطی یا مستقیم باشد پیدا نمی شود. ولی فرایند دوری را در الگوهای فرهنگی می توان دید.» سوروکین به جنبه های کیفی و کمی فرهنگی توجه داشت و تحول فرهنگی را از وضعیتی به وضعیتی دیگر از روش های کمی و کیفی مورد بررسی قرار می داد. در ادامه سوروکین همچنین می گوید : «غرض ارزشمند کمی در وهله اول ازدیاد عددی وسایل انتقال یا عوامل انسانی و یا هر دو امر می باشد.
به طور مثال نظام حقوقی ممکن است از طریق افزایش تعداد دادگاهها، حقوق دانان و موضوعات حقوقی همراه با افزایش تعداد قوانین گسترش یابد. رشد کیفی از طرف دیگر شامل نوعی بهبود در نظام معانی، وسایل انتقال و عوامل انسانی آن و یا هر سه جزء است. به نظر می رسد که رشد کیفی در سطح اجتماع برای سوروکین چیزی نظیر تحقیق خود در سطح فردی می باشد» (همان، ۳۶).
سوروکین بین رشد کیفی و کمی رابطه مستقل را هم و یا حتی معکوس را ممکن می داند. وی افول فرهنگی را هم مانند رشد فرهنگی دارای ابعاد کیفی و کمی می داند. سوروکین در نظام هایی که از انسجام بسیار بالا برخوردار هستند، معتقد است که درصورت دگرگونی تمام بخشها همزمان تغییر می کنند و اگر این انسجام شدید نباشد در بعضی از خرده نظام های آن نظام و مجموعه بزرگ رخ می دهد. در حالیکه در سایر بخش ها و نظام ها تأثیر نمی گذارد.
بحث ما اگرچه تنها نگاهی گذرا به ظرفیت های اندیشه بغرنج سوروکین بود، اما از آن می توان چنین نتیجه گرفت که او به تغییر دوری اعتقاد دارد و می گوید تاریخ نوسانی است بین سه ابر نظام اجتماعی، فرهنگی و سیاسی (همان، ۳۸).
۴-۲-۲- نظریات تکامل
«یکی دیگر از نظریات مهم در باب تحولات اجتماعی را می توان در دیدگاه تکامل گرایان جست که تکامل جوامع و گذار از دوره ای به دوره دیگر، براساس الگویی پیروی می کند.» نظریه پردازان کلاسیک این اعتقاد را داشتند که جوامع بر سیر تکاملی خود از مرحله ای به مرحله دیگر گذر می کنند و مرحله تاریخی در قیاس با مرحله ماقبل خود مرحله ای کامل تر و پیشرفته تر ارزیابی می گردید. انسان شناسان معاصر در احیای نظریه تکامل بر فرهنگ و تکنولوژی تأکید دارند تا نشان دهند چگونه تغییرات تکاملی در جامعه اتفاق می افتد. آنها سعی دارند تا منبع اصلی تغییر جوامع را به نحوه معیشت آنها تبیین کنند و ربط دهند (واگو، ۱۹۸۹، ۱۱۵).
به نظر ویلبرت مور علاقه به تکامل اجتماعی به دو شکل عمده تجلی پیدا کرده است: شکل اول را می توان در کار استوارد دید که تلاش می کند تنوع تکاملی اجتماعی را به کمک مقوله تکامل چندخطی درک کند و شکل دوم را در کار کسانی مانند وایت و سالینز باید دید که معتقدند نظریه تکامل اجتماعی را باید در سطح بسیار عام دید. لیکن نباید بر این نکته اصرار داشت که تمام تفاوت های ساختاری و فرایندهای پویا در این نظریه گنجانده شود یا از آن مشتق شود (مور، ۱۳۸۱، ۱۶۴).
۵-۲-۲- اشاعه
«تحلیل تغییر اجتماعی در قالب الگوی اشاعه تلاش می کند که نگاه خطی دیدگاه تطورگرایانه به تاریخ را رد نماید و بر مطالعه پدیده های فرهنگی در قالب و کانون های جغرافیایی خاص متمرکز گردد.» در این الگو تغییرات اجتماعی و فرهنگی اقتباس و امانت گرفتن عناصر فرهنگی از یک نقطه جغرافیایی و بسط و گسترش آن در نقطه دیگر مورد تحلیل قرار می گیرند. انسان شناسان معتقدند که اشاعه در جوامع پیچیده امروزی نیز وجود دارد. بسیاری از عناصر فرهنگی که توسط گروه های متخصص ایجاد شده به وسیله گروه های دیگر اخذ شده است (واگو، ۱۹۸۹، ۱۱۶).
۶-۲-۲- فرهنگ پذیری
دلالت بر اخذ ویژگی های مادی و غیر مادی از جامعه و فرهنگ دیگر دارد به عبارت دیگر
فرهنگ پذیری به آن دگرگونی فرهنگی اطلاق می شود که بر اثر تماس های گسترده و مستقیم میان دو یا چند گروهی رخ می دهد که بیش از این تماس، گروه های مستقلی بوده اند (بیتز و پلاک، ۱۳۷۵، ۷۲۲).