بــه مـن بخـش سـودابــه را زیـن گنـاه پــذیــرد مگــر پنـــد و آیــد بــــه راه
بــه فــرجـام کـار او پشیمـــان شــود زمــن بینــد او غـم چــو پیچــان شـود
(همان: ۳۰۷)
سودابه که زندگی خود را مدیون سیاوش است، با گذشت زمان در دل کاووس رخنه می‏کند و سعی می‏کند، دوباره شاه را نسبت به سیاوش بدبین کند که ناگهان سپاه افراسیاب به ایران حمله می‏کند و سیاوش فرصت را مغتنم می‏شمارد و با رفتن به جنگ افراسیاب از کانون فتنه و نیرنگ دور می‏گردد:
بــه دل گفـت مــن سـازم ایــن رزمگـاه بــه خــوبـی بـگویـم بخـواهـم ز شــاه
مگــر کِــم رهایــی دهــــــد دادگـــر ز ســـودابـــه و گفتگـــوی پــــــــدر
(همان:۳۰۸)

۴-۳-۲-۴- وفای به عهد سیاوش در شاهنامهی فردوسی

هنگام لشگر کشی تورانیان به ایران در پی خوابی که افراسیاب میبیند ازدرسازش با سیاوش برمیآیدو صدگروگان برای اثبات راستی شاه توران میگیرند وقتی خبر به کاوس میرسد، از تصمیم سیاوش در گرفتن گروگان ها برآشفته میشود و رستم را به ترس و سیاوش را به ناپختگی متهم میکند. بعد هم طوس را فراخواند واورا به سوی مرز گسیل میکند، تا هم صدتن گروگان تورانی را اعدام کند وهم لشگرافراسیاب را درهم شکند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بــه رستـم چنیـن گفـت گیــرم کــــه اوی جــوان اسـت و بــد نــارسیـده بــه روی
نــه آخــر تــو مــردی جـهانــدیـــده ای بـــد و نیــک هـــر گـونــه ای، دیـده ای
چــوتــو نیست انـدر جهان ســر بــه سـر بــه جنــگ از تــو جــوینـد، شیـران نــر
نـدیــدی بــدی هـــای افـــراسیــــاب کــه گـم شـد ز مـا خـورد وآرام وخـواب
پـس آن بستــگان را بَـــرِ مـــن فـــرست کــه سَـرْشـان بخــواهـم زتَنْشـان گسست
(فردوسی،۱۳۸۷: ۳۲۱)
و در آن سو وقتی سیاوش ازحکم کاوس در کشتن گروگان ها باخبر میشود،برآشفته میشود وتصمیم میگیرد گروگانها را آزاد کند و بعد هم برای همیشه ازایران زمین برود.سیاوش پیمان‏شکن نیست و با خود میگوید: (ر.ک.،فولادی،۱۳۷۹: ۱۴۲-۱۴۱)
بــه نــزدیــک یـزدان چـه پــوزش بـــرم بـــد آیــد ز کــار پـــدر بــــر ســـرم
چنیـن داد پــاسـخ کــه فــرمــــان شـــاه بــر آنـم کـه بــرتـر ز خـورشیــد و مـاه
ولیکــن بـــه فـــرمـــان یـــزدان دلیــــر نبـاشـد ز خــاشــاک تـــا پیــل و شیــر
کســی کـــو ز فـــرمـان یــزدان بتـــافت ســراسیمه شــد خـویشتــن را نیــــافت
(همان:.۳۲۴ و۳۲۶)
در اینجا وفاداری سیاوش به عهد و پیمان آشکار میشود زیر وفای به عهد، فرمان خداونداست وفرمان خداوند بر خواست کاوس ترجیح دارد. اسلامیندوشن در این باره می‏گوید: «سیاوش در این باره با دو تن از سرداران خود، یعنی «بهرام و زنگه شاوران»رای می‏زند.آنان بر این عقیده اند که دستور پدر را بپذیرد، و با افراسیاب به جنگ بپردازد؛ ولی او نمی‏تواند نظر آنها را قبول کند؛ فرمان یزدان را بالاتر از فرمان شاه می‏داند و شکستن پیمان راگناهی می‏شناسد که نزد خدا بخشوده نخواهد شد.»(اسلامیندوشن،۱۳۸۷: ۱۶۹)
سیاوش به ناچار همراه گروگان ها به توران و سرزمین دشمن و جایگاه افراسیاب پناه می‏برد؛ گر چه می‏داند این سفر عاقبت خوشی ندارد؛ امّا این را می‏پذیرد، ولی تن به پیمان شکنی و بازگشتن از راه ایزدی نمی‏دهد.
فولادی در خصوص وفای به عهد سیاوش چنین گفته است:«اوج وفای به پیمان در سیاوش هنگامی است که در سرزمین دشمن وقتی گرسیوز رنگ‏باز، ناجوانمردانه افراسیاب را نسبت به سیاوش بدبین می‏کند و افراسیاب فرمان می‏دهد که تیغ تیز بر کشند و سیاوش را بکشند؛ امّا هیچ‏گاه سیاوش از پیمان با افراسیاب سر نمی‏تابد و آغاز به پیمان‏شکنی و نبرد با او نمی‏کند و به یارانش نیز این اجازه را نمی‏دهد.» (فولادی، ۱۳۷۹: ۱۴۳)
شاهرخ مسکوب در خصوص تولّد سیاوش می‏گوید:« سیاوش پسر کاوس درشمار راستانی است که هرچند یک بار، میآیند تا این گیتی گرفتار را به سامان رسانند.»(مسکوب،۱۳۸۶:۲۸)
سخن سعید حمیدیان دربارهی سیاوش حسن ختام خوبی است: «در هر حال سیاوش مسیحای شاهنامه است و پیامبر مهربانی و رحمت^. او نمود آن پاکی و لطافت بیخلل و فرشتهگونهای است که هرگاه با صلابت در هم آمیزد، ویژگیهای آرمانی انسانی که این هردو را داراست (کیخسرو)پدید میآید.» (حمیدیان، ۱۳۸۷: ۲۹۴)
یکــی بـــد کنـــد نیـک پیــش آیــدش جهــان بنــده و بخـت، خــویش آیـدش
یکــی جــز بــه نیکــی جهــان نسپــرد همـی از نـــژنــدی، فـــرو پـــژمـــرد
(فردوسی،۱۳۸۷ :۳۷۲)

۴-۳-۳- سجایای اخلاقی گودرز در شاهنامهی فردوسی

پهلوانان شاهنامه دارای ویژگی ها وسجایای اخلاقی برجسته وارزشمندی هستند که نمود این ویژگیها در پهلوانانی مانند: رستم وسیاوش وگودرز برجستهتر از دیگران است. نکوکاری، دلاوری، شجاعت، جوانمردی و گذشت و ایثار، تدبیرگری،عاقبت‏نگری از ویژگیهای عمدهی پهلوانان شاهنامه است. گودرز، کهن پهلوان نامدار ایران یکی از این افراد است که به شرح بارزترین سجایای اخلاقی وی در شاهنامه
میپردازیم.

۴-۳-۳-۱- ویژگیهای شخصیّتی گودرز در شاهنامه

شخصیّت گودرز در اثر حماسی شاهنامه دارای چنان جایگاه رفیع وبلندی است که بعد از رستم کمتر پهلوانی از این منزلت بر خوردار است. وی کسی بود که برای دفاع از میهن خود عزیزترین کسان خویش را فدا میکند. جوانمردی، وفاداری، استقامت و از خودگذشتگی در راه اعتلای میهن خود، ایران، از بارزترین سجایای اخلاقی اوست.او و خاندانش همیشه از درفش کاویان پاسداری میکردند. (ر.ک.،موسوی،۱۳۷۹: ۱۰)
سعیدحمیدیان در خصوص شخصیّت گودرزدر شاهنامه میگوید:«او وخاندانش از لحاظ جایگاه و پایگاه در شاهنامه درست پس از رستم وخاندان او قرار دارند.گودرز پسر کشواد «زرین کلاه»نخستین بار در زمان کاوس در زمرهی پهلوانان دیده میشود.در نبردهایی که رستم حضور ندارد، کردار و هنر گودرز نمایان است. پهلوانی است که چیزی جز دلاوری،خردمندی،تدبیر،متانت ونیک اندیشی و صفای باطن از او به ظهور نمیرسد. به سبب این خصال نیک است که از نیروی دلآگاهی بی بهره نیست.او بیشترین داغ را درمیان پهلوانان ایران وتوران به خود دیده است.چنین مویه میکند»: (حمیدیان،۱۳۸۷: ۲۶۷-۲۶۶)
همـی گفـت کـانـدر جهـان کـس نـدیــد بــه پیـران سـر ایـن بــد کـه بـر من رسید
چــرا بـــایــدم زنــده بـــا پیــر ســر بـــه خـــاک انــدر افگنـده چنـدین پسـر
از آن روزگــــــاری کجــــــا زاده ام ز خفتـــــان میـــان هیــچ نگشــــاده ام
بـــه فــرجـام چنـدیـن پسـر ز انجمــن ببینــم همــی کشتـــه در پیــــش مـــن
(فردوسی،۱۳۸۷: ۵۰۳)
گودرز درشجاعت و ایثار وخود گذشتگی ودر شهرت وآوازه بعد از جهان پهلوان رستم جایگاهی عظیم در شاهنامه دارد که این مطلب در جنگ دوازده رخ از زبان بیژنِ گیو به خوبی بیان شده است:
بـــه ایــران پـــس از رستـــم نــامــدار نبـــودی چــــو گـــودرز دیگــر ســوار
(فردوسی،۱۳۸۷ :۶۶۴)
پهلوانان شاهنامه انسان های با ایمان و یزدان پرستی هستند که در سختترین شرایط جنگی ودر اوج شکست وپیروزی از خدا مدد جسته و عظمت و بزرگی او را ستودهاند.یکی از این پهلوانان گودرز است که در راه میهن تمام عزیزان خود را نثار کرد. سجایای اخلاقی وی درشاهنامه این گونه بیان شده است:

۴-۳-۳-۲- یزدان‏پرستی گودرز در شاهنامهی فردوسی

تعهد گروهی، وابستگی فرد به گروه و ترجیح اهداف گروه، مشخصه اصلی این نوع تعهد است. تعهد گروهی می تواند در جهت تقویت فعالیت های گروهی و یا پدیده گروه فکری، عمل کند. خاستگاه گروه اندیشی یا تعهد گروهی منفی، نیاز به حرمت داشتن، نیاز به اعتماد، کاهش فشار احساس گناه، نایل شدن به اهداف غیر رسمی و احساس پیروی از شخصیت مافوق است. آثار زیانبار گروه اندیشی می تواند شامل مواردی همچون: توهم آسیب ناپذیری، گریز از نقد منطقی، اجتناب از ارزیابی، یکسونگری و تعصب گروهی، کلیشه سازی غیر معقول، اعمال فشار بر اعضاء، اغماض لغزش ها، توافق جمعی بی منطق، نادیده گرفتن اطلاعات مخالف، مسدود کردن سایر مجاری اطلاعات و تعصب روی کارکرد گذشته و تصمیمات اتخاذ شده باشد (الوانی، ۱۳۷۲).
پارسونز نیز چهار نوع تعهد کار را به شرح زیر ارائه داده است:
تعهد رابطه ای (وفاداری به همکاران): نوعی احساس تعلق و وظیفه به دیگران و وفاداری نسبی به ارزش ها، انتظارات و هدف های آن هاست.
تعهد سازمانی (وفاداری به سازمان): وفاداری به ارزش ها، انتظارات و هدف های سازمان است.
تعهد حرفه ای (وفاداری به حرفه): داشتن احساس مسئولیت و علاقه نسبت به حرفه ای خاص و اجتماعی حرفه ای است.
تعهد کاری (وفاداری به جامعه): نوعی تمایل مثبت نسبت به رعایت حقوق جامعه در زمینه کار است. یعنی وجود تعهد کاری به ایجاد جامعه ای متعهد به وحدت ملی و وفاق است (ناظم، قائد محمدی، ۱۳۸۶:۱۵، چلپی، ۱۳۷۵:۸۵).
۲-۲-۴ عناصر تعهد
بطور کلی عنصر اصلی تعهد از دیدگاه رفتاری عبارت است از رفتار و اقدام. هر اقدامی با میزان تعهد متفاوتی همراه بوده که بر حسب شاخص های تعهد عنوان می شود. سالانسیک^[۹۳]مهمترین عامل تعهد را پیوند فرد با اقدام خود می داند و سه ویژگی را در این خصوص متذکر می شود که عبارتند از:
صراحت و آشکار بودن عمل: عواملی است که موجب افزایش صراحت می شود عبارتند از: قابلیت مشاهده و عدم ابهام و روشن بودن عمل یا اقدام.
قابلیت تجدید نظر و فسخ بودن عمل: یکسری از اقدامات می تواند براساس آزمون و خطا صورت گیرند که در صورت مناسب بودن می توان آن ها را تکرار کرد.
اراده: به معنای پذیرش مسئولیت می باشد.
این سه شاخص دارای ارتباط مستقیم با تعهد سازمانی بوده و استفاده درست آن ها، میزان تعهد فرد را برای ما قابل پیش بینی می کند (رنجبر، ۱۳۹۱).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۲-۵ ویژگی های کارمند متعهد
یک فرد متعهد صرفاً حضور فیزیکی در سازمان نداشته بلکه در راستای منافع سازمان تلاش می کند.
گریگوری (۲۰۰۱) پنج ﻭﻳﮋﮔﻰ ﻛﺎﺭﻣﻨﺪ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻰ کند:
خود را عضوی از سازمان بداند.
ﺗﻼﺵ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻯ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎء ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﮔﻴﺮﺩ.
ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﻭ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ اعتقاد داشته باشد.
ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻜﻰ ﺍﺯ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻣﻜﺎﻥ ﻫﺎﻯ ﻣﻤﻜﻦ ﺑﺮﺍﻯ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻭ ﻛﺎﺭ ﻛﺮﺩﻥ ﺑﻪ دیگران معرفی کند.
ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺣﺘﻰ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ از سوی سازمان دیگر، سازمان خود را ترک نکند( Gregory 2001 به نقل از رمضانیان و همکاران ۱۳۹۲).
محققان بیان می کنند که کارکنان متعهد به سازمان افرادی هستند که خود را در رفتارهای فرانقشی مانند خلاقیت و نوآوری در شغل درگیر می کنند. بروز چنین رفتارهایی از آن جائیکه با روحیه رقابت جویی در سازمان در ارتباط است مطلوب هر سازمانی می باشد (ماتیو، زاجاک، ۱۹۹۰).
۲-۲-۶ عوامل ترغیب کارآیی و تعهد کارکنان
چارن و وسلی تیلور (۱۹۹۸) هشت عامل برای ترغیب کارآیی و تعهد کارکنان در سازمان ها به شرح زیر گزارش کردند:
ویژگی های جو خانوادگی در سازمان
توجه به جنبه ی معنوی سازمان همچون عزت نفس فردی، رابطه متقابل بین مدیر و کارکنان
احترام به شأن انسانی
رفتار مسائات طلبانه
انعطاف پذیری در وظایف کاری، برنامه ریزی ها و فرصت ها
نقش حمایتی کارمندان
ارتباط همگانی و کامل و اطلاعات صحیح
نظام ترفیع و پاداش مساوی و همیاری (طراویان، ۱۳۸۵)
۲-۲-۷ زیان های ناشی از عدم تعهد
زیان های ناشی از پیمان شکنی که حاصل نتایج بررسی ها و تحقیقات در این زمینه می باشد عبارتند از:
اعتماد و اطمینان را در محیط کار از بین می برد.
به صمیمیت و صفای مابین افراد لطمه وارد می سازد.
اضطراب و تزلزل را بر تشکیلات حاکمیت می بخشد.
روحیه نفاق و دورنگی، که از تضاد بین گفتار و کردار بوجود می آید را رشد می دهد.
شخصیت انسان ها و اعتبار سازمان ها را می شکند.
عمر انسان را تلف، فرصت های مناسب را نابود می کند و سرمایه های موجود را معدوم می سازد (تقوی دامغانی، ۱۳۷۷).
۲-۲-۸ مفهوم سازمان
سازمان پدیده‌ای اجتماعی به شمار می‌آید که به طور آگاهانه هماهنگ شده و دارای حدود و ثغور نسبتاً مشخص بوده و برای تحقق هدف یا اهدافی بر اساس یک سلسله مبانی دائمی فعالیت می‌کند (رابینز، ۱۳۸۳).
سازمان عبارت است از مجموعه ای از افراد که برای تحقق اهدافی معین همکاری می کنند (رضائیان، ۱۳۹۲).
سازمان مجموعه ای است با حداقل پنج سال سابقه و حداقل ده عضو حقوق بگیر که اکثر آن ها به صورت تمام وقت در طول سال فعالیت داشته باشند و ضمن استفاده از یک تکنولوژی محوری در مشاغلی متنوع و از قبل تعیین شده سازماندهی شوند تا به اهداف خاص جمعی دست یابند (محمدزاده، ۱۳۷۴).
سازمان عبارت است از سیستمی متشکل از اجزای به هم پیوسته و مبتنی بر نظم و انضباط که به منظور دستیابی به هدف های خاصی فعالیت می کند (زاهدی، ۱۳۹۱).
سازمان نهادی اجتماعی است که هدف مشخصی را تعقیب می نماید به عبارت بهتر سیستمی است با مرزهای معین که به سبب داشتن ساختاری آگاهانه، فعالیت هایی را انجام می دهند. همچنان که از تعریف فوق بر می آید چهار رکن اساسی در این تعریف ملحوظ است که عبارتند از:
نهاد اجتماعی، به معنی آنکه از مردم و گروه های اجتماعی تشکیل می شود.
هدفمندی، به معنی وجود مأموریت و رسالت مشخص
ساختار آگاهانه، به معنی وجود ارتباط و هماهنگی مشخص بین دوایر و بخش های سازمان
مرزهای سازمان، که تعیین کننده عوامل درونی و برونی سازمان می باشند.

حیوانات در عین حالی که در حیوانیّت‌شان با هم اشتراک دارند به عالم انسانی هم تمایلات رفتاری دارند، بعضی به رفتارهای انسانی نزدیک‌تر از بقیه هستند و بعضی بسیار نزدیک به عالم انسانی می‌نمایند، مثل میمون در افعال و طوطی در گفتار، بهر حال در بسیاری دیگر هم دیده شد، مثل زنبور در مهندسی خانه‌سازی شش گوشه، شیر در تکبر و ریاست، وشتر در کینه ورزی و………..
همه این نشانه‌ها، دلیل این امر است که آنهادارای نفوسی هستند که مجرّد است و غیر منطبع، و شایستگی آن را دارد که پس از مرگ به بدن‌های انسانی بروند وقتی در اعمال آنها نظر می‌کنیم که غایتی در غرایزشان رو به کمال دارند و شایسته است برای آنها که اول به انسانیّت و بعد به ملکیّت برود، در حالیکه آنها مستحق و سزاوار کمال هستند، و اگر اینطور نباشد با جود و بخشش حق تعالی منافات پیدا می‌کند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

پاسخ صدرا در این مورد:
همه انواع حیوانات رب النوعی دارند که آن نوع ویژگی افعال و کمالشان را راهنمایی می‌کند پس هر نوعی از اجسام طبیعی جوهری دارند، که مقوم وجود آن نوع است و اصل وجودی برای همه افراد آن نوع می‌باشد و آن جوهر یا رب النوع به تمام افراد نوع عنایت دارد و اختلاف آنها در شرّافت و درجات پایین به جهت اختلاف مبادی مفارق نوری آنهادر شدت نوری‌شان و ضعف و نزدیکی و دوری آنها از نورالانوار می‌باشد.
و اگر نفوس حیوانات غیر منطبع در ماده باشد و غایت و کمالی برای آن وجود داشته باشد حتما که نباید به کمال عقلی برسند، کمال آنها می‌تواند نوعی دیگر از کمال باشد.
اگر بگوئیم کمال حیوانات مثل انسانها کمال عقلی است، آن وقت لازم می‌شود که از در انسانیت وارد شوند در حالیکه بسیاری از انسانها که دچار شقاوت عقلی داشته‌اند در عالم آخرت در درجه عقلی ونشأه عقلانی نیستند.کمال مطلوب برای این انسانها لذات خیالی و خوشی‌های حیوانی است و هیچ شوقی به رسیدن به امور عقلی و ملکوت اعلی ندارند.
و البته رو به سوی یک کمال داشتن موجب وارد شدن در باب انسانیت نمی‌گردد چون منع یک موجود مستحق کمال خاهش، از محالات فعل و خواست حق تعالی است.
حتی اگر بپذیریم که استعداد حیوانات رسیدن به کمال عقلی باشد، دلیل این نیست که آن کمال باید حتما در گذر بر درجه انسانیت و درگذشتن از آن باشد. چون راه های به سوی خداوند بسیار است و هر موجودی می‌تواند از راه مخصوص خودش به حق تعالی و کمال لایق خودش برسد.
چنانکه در آیات قرآن هم آمده است:
« وَلِکُلٍّ وِجْهَهٌ هُوَ مُوَلِّیهَا فَاسْتَبِقُواْ الْخَیْرَاتِ…. » (آیه ۱۴۸ سوره بقره)
کنون بهر هر کس یکی راه هست که با حق بگردد همی هم نشست
به آن راه یابد به آیین راست به آن قبله رو آورد گر که خواست
چنانکه صراط انسان از راه محمد (ص) و انبیاء و اهل بیت او، به سوی پروردگار و به اسم الله که جامع تمام اسماء الهی و مظاهر آن می‌شود، می‌رسد.
و دیگر صراط‌ها به ارباب انواع و اسماء آنها اختصاص دارد، مثل منتقم، جبار، مضل و…..، را عارفان علم به اسماء الهی می‌دانند.(صدرالدین شیرازی،۱۳۶۶، ص ۳۴۹)، (صدرالدین شیرازی،۱۳۷۸، صص ۲۷-۲۶)

۴-۱۹-ادراک کلی با تخیلات جزئی

و نیز احتراز و گریز گوسفند از گرگ، که اگر احتراز یک فرد معین و مشخص در نظر او باشد باید که صورت آن را در قوّه خیال ضبط نموده باشد، پس نباید از فرد دیگری از نوع گرگ که در شکل و مقدار و رنگ مخالف با اوست، بترسد و فرار کند در حالیکه می‌بینیم، او از هر گرگی بیم دارد و احتراز و دوری می‌کند، پس احتراز او از یک معنای عام و کلی است که شامل کلیه افراد گرگهاست.
پس ترس و گریز او، از یک معنای کلی عام، مستلزم داشتن نفس مجرّدی است که قادر بر ادراک امر کلی باشد و مسلم است که در سنت و ناموس متقن آفرینش و عنایت ربانی روانیست که چنین نفس مجرّدی را پس از مفارقت از بدن حیوان، بدون ارتقاء به مرتبه انسانی انتقال به بدن انسان و نیل به سعادت عقلیه ویژه انسان، رها کند و صلاحیت و استعداد او برای احراز کمالات و مقامات عالیه نادیده بگیرد.
دلیلی دیگر:
دلیل دیگر از دلایل معتقدین به تناسخ (به خصوص تناسخ صعودی یعنی انتقال نفس حیوان به بدن انسان) این است که عضوی از اعضای حیوان نیست، مگر آنکه تحت سلطه و استیلای حرارت غریزی همواره در معرض تحلیل و تبدیل قرار می‌گیرد، ولی در عین حال هیچ کس نمی‌تواند بگوید که حقیقت است، مثلاً در نتیجه تحلیل و تبدیل اعضاء تغییر و تبدیل و یا نقصان پیدا کرده است.
آنچه ثابت می‌ماند، نفسانیت آن حیوان است چون نفس آنها داری ادراک کلی است به همین جهت ثابت بوده و تغییر نمی‌پذیرد، پس برای اسب و نظایر آن نیز نفس مجرّدی است، نظیر نفس انسان، که همواره حافظ و نگهبان حقیقت اوست.
چنانکه مثلا اسب و یا هر حیوان دیگر را که وقتی با چوب می‌زنیم بار دیگر وقتی فقط چوب را ببیند، فوراً فرار می‌کند و می‌ترسد.
اگر ذهن حیوان معنی کلی که مطابق با فعل زدن را درک نکرده بوده و این معنا در ذهنش نمانده بود فرار نمی‌کرد و چون عین فعل زدن گذشته و یا همانند آن را به عینه نمی‌توان دوباره تکرار کرد پس ادراک جزئی نبوده و کلی است. پس نتیجه می‌گیریم که حیوانات هم دارای ادراکات کلی هستند.
حاجی سبزواری در حاشیه اسفار در این مورد می‌گوید:
این استدلال جدا سخیف و سست است، چون اینجا شق سومی هست و آن اینکه فرار، از صورت محفوظ در خیال حیوان است و آن خیال هم جزئی است و در آن در بسیاری از احکام ذاتی و عرضی‌اش مطابق با صورت خارجی است و اگر حیوان، مفهوم کلی را تصور کرده، چرا متفکر نباشد و به این قوّه تفکر علمی را کسب نمی‌کند؟
زیرا ریسمان حیوان چهار‌پا را وقتی به میخ طویله بستی و ریسمان بر پایش پیچیده شد، می‌بینیم که پایش را با چنان قدرت و شدتی می‌کشد که نزدیک است مفاصلش از هم جدا شود، در حالیکه صدها بار به این صورت پیچیده شده بود و در هرباری رهایی یافته، با این همه تاکنون علمی از جهت خلاص از آن به فکرش نرسیده است.
(صدرالدین شیرازی، ۱۳۷۸،ص۲)

۴-۲۰-اتصال نفوس پس از مرگ به عالم ربوبی:

تناسخیون مطرح می‌کنند که:
سبا هنگامی که فاسقان و جاهلان به علت خواب و یا بیماری، سرگرمی‌ه‌ا و مشاغل حسی‌‌شان کم شود، نفوسشان بر امور غیبی آگاهی پیدا می‌کند و در بسیاری از موارد دیده شده حتی افراد جاهل و گناهکار به سبب خواب و بیماری و غیره که تا حدّودی از شواغل دنیایی فاصله گرفته‌اند، روح و نفس آنها لطیف و رها گشته و به سوی امور روحانی و غایب از نظرات دنیایی متمایل شده و به حقایقی از آن دنیا دست می‌یابند خوابی می‌بینند و از اتفاقات آینده الهاماتی به آنها می‌شود و به هر حال متمایل به عالم مجرّدات می‌شوند، این به جهت اتصال به عالم غیب است پس وقتی جایز باشد که اشقیاء با کوچکترین مفارقت از بدن، اتصال به مبادی عالی پیدا کنند و از آنها لذت ببرند، پس هنگام مرگ و تباهی بدن و قطع کلی از تمام شواغل دنیوی و حسی، این اتصال سزاوارتر است.
حالا فکر کنید در اثر مرگ که همه شواغل مادی و وابستگی‌های دنیایی قطع می‌شوند این نفوس هرچند هم گناهکار و جاهل باشند و دیگر رها شده‌اندو به عالم مجرّدات می‌روند چگونه می‌توان برای آنها جسمی و بدنی در نظر گرفت تا عذاب شوند و مجازات کارهایشان را ببینند. پس باید در همین دنیا پس از مرگ به بدنهای موجودات پست‌تر از خود بروند تا معذب باشند و جزای کارهای خود را ببینند.
و اگر این طور نباشد، شکنجه‌ها و عقوبتهایی در زبان شرایع آسمانی و پیامبران به آن بیم داده شده است کجا تحقق و ثبوت می‌یابد؟
ملاصدرا اصل اشکال را نمی‌پذیرد و می‌گوید:
لانسلم ان نفوس الأشقیاء تتصل عند قله شواغلهم البدنیه بالمبادی العالیه بل غایه ما یصل الیه نفوس الممرورین و النائمین و ما یجری مجراهم من الکهنه و المجانین بعض البرازخ المتوسط بین هذا العالم و عالم القدس……………….
ما نمی‌پذیریم که نفوس اشقیاء هنگام قلت اشتغال بدنیشان، به مبادی عالی اتصال پیدا می‌کند، بلکه نهایت آنچه که این نفوس به آن می‌رسند، بعضی از برازخ متوسط بین این عالم و عالم قدس است و هیچ جایی مسلم و ثابت نشده است که هرگاه در دنیا برای گناهکاران نوعی اتصال به عالم مجرّدات به واسطه خواب و بیماری و بیهوشی حاصل شد و حواس دنیایی او تعطیل شد باید که در عالم آخرت نیز آن اتصال حاصل شود.
چون بی خبری و غفلت و بی توجهی این نفوس در آنجا به مراتب بیشتر از دنیاست برای اینکه آنچنان از امور هر اسناک و مصایب بزرگ، آنها را فرا گرفته است که دیگر توجه به چیزی غیر از این امور برایشان باقی نمی‌گذارد و آن قدر آنها در بند زنجیرها هستند که از مشاهده عالم انوار محجوب و پوشیده مانده‌اند، همانطوری که در دنیا به علت غفلت حقایق امور را درک نمی‌کردند و دچار شقاوت عقلی و خنثی گردیده‌اند.
چون به هر حال این دو نشأه از کل جهات وجودی با هم فرق دارند و اینطور می‌توان گفت که گناهکاران همان طوری که در این دنیا مداومت در اشتغال به گناه و شهوات داشته‌اند و از دیدن حق غافل مانده‌اند در سرای آخرت هم بواسطۀ مقید شدن به غل و زنجیرهای عذاب گناهانشان نمی‌توانند به چیزی غیر از آن عذابهای وارد شده توجه داشته باشند و از مشاهده انوار عقل و سعادتمندان محجور و محجوب می‌مانند، چنانکه در کتاب الهی هم به این نکته اشاره شده است:
سوره المطففین آیات ۱۴-۱۵:
« کَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا کَانُوا یَکْسِبُونَ کَلَّا إِنَّهُمْ عَن رَّبِّهِمْ یَوْمَئِذٍ لَّمَحْجُوبُونَ »
شود چیره بر قلب آن قوم خوار سیاهی ظلمت، پلیدی کار
شود دور از لطف یکتا خدا سراپای محجوب از کبریا
سوره یس آیه ۹ و سوره سبا آیه ۵۴ هم دلالت به این مسئله دارد.

۴-۲۱-شبهه جهل مرکب

اشکال دیگر از تناسخیه مطرح می‌شود مبنی بر اینکه:
خیلی انسانها در بعد ظاهر به جهل مرکب و یا حدّاقل به جهل بسیط، جاهل هستند و در بعد عمل هم آدمی شقی و فاجر هستند و اینها پس از مرگ که بدن خود را از دست می‌دهند تمام قوای بدنی خود را از جمله حافظه و تخیل خود را از دست می‌دهند یعنی تمام ابزار به یاد بودن کارهایی را که انجام داده‌‌اند را از دست میدهند، وقتی وارد عالم پس از مرگ شدند تمام آن اعمال قبیح و ناپسندی را که مرتکب شده بودند، همه را فراموش کرده‌اند، وقتی تمام آن جهل‌هایی را که واجد آن بودند دیگر به یادشان نمی‌آید نقطه کدر ظلمانی دیگر بر روحشان باقی نمانده است و روحشان همان طبیعت اصلی خودش را که در ابتدا بالفطره داشته و نورانی بوده دوباره پیدا کرده است.
چون تمام آن قوا و ابزار حفظ این ملکات و علوم جاهلی همه از بین رفته است، پس محتویات آنها هم محو گردیده و دیگر وسیله‌ای برای مشاهدۀ نقاط تیره نفس خود ندارد خودش را پاک و صاف می‌بیند و خودش را با طبیعت اصلی و ملکوتی‌اش می‌بیند، و هیچ موضوع عذاب آوری در نفس خود نمی‌بیند که رنج باشد، پس وارد در نعیم جنت و نعمتهای بهشتی می‌گردد.
وقتی تمام گذشته فرد جاهل و فاجر، بواسطه از دست دادن قوای حافظه و تخیل که در بدن عنصری وی بوده، با مرگ و مفارقت از کالبد عنصری، پاک شود دیگر رنجی نخواهد داشت، پس چه فرقی بین این دو گروه خوب و بد پیش می‌آید؟
جواب اهل تناسخ به این مشکل این است که:
اگر قائل به تناسخ در دار دنیا بشویم که مشکل حل می‌شود، چون این نفوس را پس از مرگ وارد بدنی دیگر می‌کنیم و از قوای تخیل و حافظه آن بدن کمک گرفته، دوباره تمام آنچه را که کرده و گفته به یادش می‌آید و به واسطه به یاد آوردن کارهایش و اینکه در کالبد پست‌تری است عذاب می‌بیند و رنج می‌کشد و به مجازات کارهایش می‌رسد و اگر تصمیم گرفت و خوب شد کم کم از کالبد‌های بعدی رهایی می‌یابد. و اگر دوباره کارهای قبلش را انجام داد و جاهل‌تر و فاجرتر شد دوباره به کالبد بعدی می‌رود و الی آخر.
تا وقتی خدا بخواهد این دور ادامه خواهد داشت، اگر به اینصورت تناسخ اتفاق نیفتد، لازم می‌شود که جهال و فجار نسبت به جهل‌شان و فجورشان آگاهی نیابند و عذاب نشوند.
و چون تالی باطل است، چون با عدالت خداوند سازگار نیست، پس مقدم هم باطل است یعنی اینکه تناسخ نباشد، باطل است پس باید تناسخ باشد تا افراد خلاف کار به کیفر کارهایشان برسند.(صدرالدین شیرازی، ۱۳۷۹،ص۳۲)

۴-۲۲-ملاصدرا و شبهه جهل مرکب:

نوش مازندران

کاشی اصفهان

سازه پویش

پتروشیمی شازند

نیرو محرکه

کاشی الوند

سالمین

پتروشیمی فارابی

نیروکلر

کاشی نیلو

سایپا آذین

پگاه اصفهان

۳-۶- گردآوری داده های پژوهش
پرسشنامهیکیازابزارهایرایجومعمول‌ترینروشکسبداده‌هایتحقیقدرعلومرفتاریاست. پرسشنامهمجموعه‌ایازسؤالاتاستکهپاسخ‌دهندهباملاحظهآنهاپاسخراارائهمی‌دهد،جوابموردنظر (داده) موردنیازپژوهشگرمی‌باشد.در پژوهش حاضر برای جمع آوری قسمتی از داده های مورد نیاز از پرسشنامه بسته ـپاسخ استفاده شده است که برای اندازه گیری نگرش های آن از مقیاس لیکرت استفاده شده است انجام گرفته شده است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

قسمتی از دادهای مورد نیاز از طریق توزیع پرسشنامه در سه مرحله جمع آوری گردید . داده های مربوط به متغیر های مورد نیاز برای آزمون فرضیه های تحقیق ،ازطریق صورت های مالی سالانه و یادداشت های توضیحی با بهره گرفتن از نرم افزر رهاورد نوین وسایت کدال برای دوره زمانی پنج ساله (۱۳۸۷-۱۳۹۱)گردآوری گردیده و جهت محاسبات آماری وارد نرم افزار Eviews8 شده است
در تهیه و تدوین مبانی تئوریکی پژوهش و جمع آوری آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای استفاده شده است .
در تهیه و تدوین مبانی تئوریکی پژوهش و جمع آوری آوری اطلاعات از روش کتابخانه ای استفاده شده است و برای بررسی عوامل ازاطلاعات شرکت های بورسی بااستفاده ازنرم افزارره آوردنوین وسایت های مربوطه استفاده گردید.
۳-۷- متغیرهای تحقیق
متغیر کمیتی است که میتواند از واحدی به واحد دیگر یا از یک شرایط مشاهده به شرایط دیگر مقادیر مختلفی را اختیار کند . به بیان دقیق تر متغیر نمادی است که اعداد یا ارزش ها به آن منتسب می شود .(مقیمی،۱۳۸۵،ص۲۴)
متغیرها را از نظر نقش در فرایند پژوهش به شش دسته تقسیم می شوند :متغیر مستقل; متغیر وابسته ;متغیر تعدیل گر ; متغیر کنترل یا پایش ; متغیر نامربوط یا مداخله گر :; متغیر مربوط به آزمودنی .
در این پژوهش متغیرها به دو دسته کلی به شرح زیر تقسیم می‌گردند.
در این پژوهش متغیرها به دو دسته کلی به شرح زیر تقسیم می‌گردند.
۳-۷-۱- متغیر مستقل
رشدشرکت، سودآوری، ثبات جریان های نقدینگی ، بازده حقوق صاحبان سهام، نرخ رشد، بازده سود سهام
نسبت پرداخت سود نقدی به عنوان متغیر مستقل محسوب شده اند.
۳-۷-۲- متغیر وابسته
متغیر پاسخ ،برون داد یا ملاک است و عبارت است از وجهی از رفتار یک ارگانیسم که تحریک شده است . متغیر وابسته مشاهده یا اندازه گیری میشود تا تاثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود .
ساختار سرمایه به عنوان متغیر وابسته می باشد.
۳-۷-۳- تعریف متغیرهای تحقیق
رشد شرکت: رشد شرکت یک عامل تعیین کننده عملکرد شرکت می باشد. طبق یافته های بکر و ورگلر(۲۰۰۲)، هوکو و همکاران (۲۰۱۱)، رشد قیمت سهام به عنوان شاخصی برای ارزش فرصت رشد، استفاده شده است. در این پزوهش این متغیر با بهره گرفتن از مدل زیر محاسبه می شود:
ارزش دفتری هر سهم: ارزش دفترى یکى از مفاهیم حسابدارى است و با بهره گرفتن از این معیار ارزش هریک از اقلام دارائى براساس داده‌هاى تاریخى تعیین مى‌گردد(. ارزش دفترى سهام عادى مساوى است با مجموع کلیه اقلامى که در بخش حقوق صاحبان سهام (متعلق به سهام عادی) در ترازنامه نوشته مى‌شود. براى محاسبه ارزش دفترى یک سهام عادی، ارزش حقوق صاحبان سهام عادى را بر تعداد سهامى که در دست مردم است تقسیم مى‌کنند(فهیم پور و دیگران،۱۳۹۱). در این پزوهش این متغیر با بهره گرفتن از مدل زیر محاسبه می شود:
ثبات جریان نقدینگی: منظور از جریانهای نقدی عملیاتی، جریانهای نقدی حاصل از عملیات شرکت می باشد که مستقیما از صورتهای مالی (جریان ورود و خروج حاصل از طبقه اول صورت جریان وجوه نقد) شرکتهای عضو استخراج می شو (تهرانی،۱۳۹۰). در این پژوهش این متغیر با استفاده فرمول زیر محاسبه می گردد:
بازده حقوق صاحبان سهام: بیانگر درجه توانایی شرکت جهت پرداخت سود قابل تقسیم بین سهامداران عادی می‌باشد باید توجه داشت در صورتی که سهام ممتاز وجود داشته باشد، باید سهم سهامداران ممتاز قبل از رسیدن به سود خالص کسر شود. بازده ارزش ویژه نسبتی مفید برای تجزیه و تحلیل توانایی مدیریت شرکت، جهت نشان دادن سود حاصل از سرمایه‌گذاری توسط صاحبان سهام می‌باشد (راس و دیگران،۱۳۹۱). در این پژوهش این متغیر با استفاده فرمول زیر محاسبه می گردد:
بازده سود سهام: معمولاً مهم ترین معیار ارزیابی عملکرد موسسات،در حال حاضر نرخ بازده سهام است.این معیار به تنهایی دارای محتوی اطلاعاتی برای سرمایه گذران بوده و برای ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار می گیرد.وقتی این معیار کاهش یابد زنگ خطری برای شرکت است و عملکرد شرکت را مناسب نشان نمی دهد.این معیار دارای محتوی اطلاعاتی زیادی می باشد، زیرا ارزیابی عملکرد برمبنای ارزش بازار،اطلاعات سرمایه گذران را به خوبی منعکس می کند. بازده در فرایند سرمایه گذران نیروی محرکی است که ایجاد انگیزه می کند و پاداشی برای سرمایه گذران محسوب می شود. منظور از بازده کل مجموعه مزایای است که در طول سال به سهم تعلق می گیرد(تهرانی،۱۳۹۰). در این پژوهش این متغیر با بهره گرفتن از فرمول زیر محاسبه می گردد:
ساختار سرمایه: ساختار سرمایه ترکیبی از بدهی و حقوق صاحبان سهام است که از طریق آن‌ها شرکت‌ها تأمین مالی دارایی‌های خود را انجام می‌دهند. ساختار سرمایه ترکیب منابع وجوه بلندمدت مورد استفاده شرکت است و تغییر این ترکیب موجب تغییرهزینه سرمایه شرکت می‌شود(نجار و حسینی،۲۰۱۱). در این پژوهش این متغیر با بهره گرفتن از فرمول زیر محاسبه می گردد:
نسبت پرداخت سود نقدی:نشان دهنده درصدی ازسود سال است که بطور نقدی بین سهامدارن عادی تقسیم می شود( تهرانی،۱۳۹۰). در این پژوهش این متغیر با بهره گرفتن از فرمول زیر محاسبه می گردد:
سودآوری: سودآوری تبیین کننده مناسبی از بازده سهام است ،مخصوصا زمانی که از داده ها برای دوره ای طولانی میانگین گرفته شود. می توان نسبت سود عملیاتی به فروش را نیز سودآوری نامید (راس و دیگران،۱۳۹۱). در این پژوهش این متغیر با بهره گرفتن از فرمول زیر محاسبه می گردد:
۳-۸- روایی^[۲۲] ابزار پژوهش
متغیر پاسخ ،برون داد یا ملاک است و عبارت است از وجهی از رفتار یک ارگانیسم که تحریک شده است . متغیر وابسته مشاهده یا اندازه گیری میشود تا تاثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود .
در این پژوهش به منظور اطمینان بیشتر از دو روش روایی سازه و صوری استفاده شده است، بطوری که پسازطرحوتهیه پرسشنامه،استاد راهنما و چند نفر از افراد خبره مقایس اندازه گیری تایید شد.

ماده ۲۳-۱۲۵ بیان می دارد :« متهم می تواند در مرحله تحقیقات مقدماتی ، یک نفر وکیل دادگستری همراه خود داشته باشد . این حق باید پیش از شروع تحقیق توسط بازپرس به متهم ابلاغ و تفهیم شود . چنانچه متهم احضار شده باشد این حق در برگه احضاریه قید و به او ابلاغ می شود . وکیل متهم می تواند با کسب اطلاع از اتهام و دلایل آن مطالبی را که برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قانون لازم بدانند ، اظهار کند . اظهارات وکیل در صورت جلسه نوشته می شود .

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

نکات قابل توجه در این ماده این است که اولا محدودیتی در زمینه حضور وکیل و بیان مطالب توسط وی در مرحله تحقیقات وجود ندارد و از همان آغاز تحقیقات ( و نه در پایان تحقیقات ) می تواند به دفاع از متهم بپردازد . ثانیا : تکیلف مقام قضایی به تفهیم حق داشتن وکیل به متهم می باشد .
تبصره این ماده بیان می دارد :« سلب حق داشتن وکیل یا عدم تفهیم این حق به متهم موجب بطلان تحقیقات می شود .» . این خود نشان از اهمیتی است که قانونگذار به حضور وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی قایل شده است . تحقیقات مقدماتی در دادسرا به صورت محرمانه و سری است و عدم حضور وکیل در این مرحله می تواند به شدت به حقوق دفاعی متهم لطمه وارد کند ، قاضی بر اساس قوانین فعلی می تواند با بهانه های مختلف از حضور وکیل در دادسرا ممانعت به عمل آورد و با سوء استفاده از بی اطلاعی متهم از قواعد آئین دادرسی نسبت به جمع آوری دلایل به روش های غیر قانونی اقدام کند بر این اساس لایحه جدید سلب حق همراه داشتن وکیل یا عدم تفهیم این حق را موجب بطلان تحقیقات دانسته است زیرا حضور وکیل در مرحله تحقیقات می تواند از جمع آوری دلایل به روش های غیر قانونی توسط قاضی جلوگیری کند .
در مورد مطالعه پرونده یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده توسط وکیل متهم هیچ مقرره ای در قوانین فعلی آئین دادرسی وجود ندارد اما ماده ی ۲۴-۱۲۵ لایحه را می توانیم تحولی در این زمینه بدانیم این ماده بیان می دارد : « چنانچه بازپرس ، مطالعه یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده را با محرمانه بودن تحقیقات منافی نداند ، می تواند موارد را جهت مطالعه در اختیار متهم و وکیل او قرار دهد . » اگرچه محدودیت هایی در این ماده برای متهم یا وکیل او جهت مطالعه پرونده وجود دارد اما این ماده می تواند تحولی بزرگ در زمینه ی حقوق دفاعی متهم محسوب شود .
محدودیت موجوددر این ماده این است که اگر قاضی مطالعه یا دسترسی به تمام یا برخی از اوراق پرونده را با محرمانه بودن تحقیقات منافی بداند می تواند پرونده را در اختیار متهم یا وکیل او قرار ندهد که این خود دست قاضی را در جهت انجام سلیقه های شخصی باز گذاشته و حقوق دفاعی متهم را مورد خدشه قرار دهد زیرا اصطلاح محرمانه بودن کلی بوده و هیچ ضابطه ی خاصی در این ماده در اختیار مرجع قضایی قرار نمی دهد .
گفتار سوم: حقوق متهم در قرار ترک تعقیب
بر اساس تبصره ی یک ماده ی ۱۷۷ قانون ائین دادرسی کیفری :« در صورت درخواست مدعی مبنی بر ترک محاکمه ، دادگاه قرار ترک تعقیب صادر خواهد کرد . این امر مانع از طرح شکایت مجدد نمی باشد .» اگرچه در این تبصره از مرجع دادگاه نام برده شده اما به عقیده اکثریت حقوق دانان قرار ترک تعقیب می تواند توسط قضات دادسرا نیز صادر شود زیرا بر اساس ماده ۳ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب تشکیلات ، حدود صلاحیت ، وظایف و اختیارات دادسرای مذکور که « دادسرای عمومی و انقلاب » نامیده می شود تا زمان تصویب آئین دادرسی مربوطه ، طبق قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی وانقلاب در امور کیفری مصوب ۲۸/۶/۷۸ کمیسیون حقوقی وقضایی مجلس شورای اسلامی … می باشد .
منظور ازقرار ترک تعقیب این است که شاکی می تواند به صورت موقت از شکایت خود صرف نظر کرده و مجددا می تواند در رابطه با همان پرونده شکایت طرح کند . بر اساس قوانین فعلی قرار ترک تعقیب در جرایم خصوصی صادر می شود که با درخواست شاکی صورت می گیرد .
اما در لایحه ی جدید در رابطه با این قرار تحولاتی مشاهده می شود که در راستای حقوق مربوط به متهم می باشد . ماده ی ۱۵-۱۲۲ بیان می دارد . « در جرایم قابل گذشت ، شاکی می تواند در خواست ترک تعقیب کند دراین صورت ، دادستان با موافقت متهم، قرار ترک تعقیب صادر می کند . صدور این قرار مانع از تعقیب مجدد متهم فقط برای یک بار با تقاضای شاکی نیست .»
نکته حائز اهمیت در این ماده عبارت « با موافقت متهم » می باشد . امکان دارد افراد برای متهم کردن یکدیگر اقدام به طرح شکایت بی اساس کنند و در خلال رسیدگی مقدماتی به آن در مرحله ی دادسرا از شکایت خود صرف نظر کرده و تقاضای ترک تعقیب را نمایند که با این اقدام از یک طرف به دیگری اتهام وارد کرده و از طرف دیگر خود را انسانی با گذشت جلوه داده تا از این طریق توانسته باشد بر متهم منت نهد .اما صدور این قرار با موافقت متهم می تواند از اتهامات بی اساس علیه اشخاص جلوگیری کند . زیرا متهم می تواند در صورت بی گناه بودن با عدم موافقت در صدور قرار ترک تعقیب بی گناهی خویش را به اثبات برساند که این می تواند تحولی نوین در زمینه ی حقوق متهم محسوب شود .
مورد جدید در مورد قرار ترک تعقیب در ماده ی ۱۶-۱۲۲ لایحه آمده است .این ماده بیان می دارد :« در جرائم تعزیری یا بازدارنده که مجازات قانونی آن حداکثر تا ۶ ماه حبس ، ۱۰ میلیون ریال جزای نقدی و یا شلاق است ، چنانچه شاکی وجود نداشته یا گذشت کرده باشد ، در صورت فقدان سابقه ی محکومیت موثر کیفری، دادستان می تواند با ملاحظه وضع اجتماعی و سوابق متهم و اوضاع واحوالی که موجب وقوع بزه شده است و در صورت ضرورت با اخذ التزام کتبی از متهم برای رعایت مقررات قانونی ، فقط یک بار از تعقیب متهم خودداری و قرار ترک تعقیب صادر کند . این قرار ظرف ۱۰ روز از تاریخ اطلاع ، قابل اعتراض در دادگاه کیفری مربوط خواهد بود .»
تحول نوین در این ماده صدور قرار ترک تعقیب در جرایم عمومی است زیرا از عبارت« … چنانچه شاکی وجود نداشته یا گذشت کرده باشد …» می توان این مورد را فهمید . شایان ذکر است که صدور این قرار در این ماده نیازی به موافقت متهم ندارد .
گفتار چهارم: حقوق متهم در قرار تعلیق تعقیب:
در قوانین آئین دادرسی فعلی دو ماده راجع به قرار تعلیق تعقیب در دو قانون مختلف وجود دارد .۱- تعلیق تعقیب در ماده ۴۰ مکرر ائین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۵۲ و۲- ماده ۲۲ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری مصوب ۱۳۵۶ .
ماده ۴۰ مکرر آئین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۵۲ بیان میدارد :«در امور جنحه هرگاه متهم اقرار به ارتکاب جرم نماید و این اقرار حسب محتویات پرونده مقرون به واقع باشد ؛ در صورتی که دادستان با ملاحظه ی وضع اجتماعی و سوابق زندگی و روحیه متهم با احراز شرایط زیر تعقیب کیفری او را معلق وپرونده را به دادگاه جنحه ارسال کند : ۱- موضوع اتهام ازجرایم مندرج در باب دوم قانون کیفری عمومی نباشد ۲- متهم سابقه محکومیت موثر نداشته باشد ۳- شاکی خصوصی در میان نبوده یا گذشت کرده باشد .دادگاه جنحه در صورتی که قرار تعلیق تعقیب را تائید نماید ، قرار قطعی در غیر این صورت طبق مقررات به موضوع اتهام رسیدگی خواهد کرد .
تبصره ۱: قرار تعلیق تعقیب در دفتر مخصوص اداره سجل کیفری ثبت می شود و در صورتی که متهم ظرف ۳ سال از تاریخ صدور قرار تعلیق تعقیب مرتکب جنحه با جنایتی شود ، با رعایت تعدد جرم نسبت به اتهام سابق مورد تعقیب قرار خواهد گرفت .
تبصره ۲: در مورد تعدد جرم هرگاه جرایم انتسابی توامان واقع شده باشد مانع اجرای مفاداین ماده نیست و چنانچه یکی از جرایم انتسابی از درجه های جنایی باشد ، دادستان زمانی می تواند قرار تعلیق تعقیب در امر جنحه را صادر نماید که امر جنایی منتهی به صدور قرار منع تعقیب شده باشد .»
ماده ۲۲ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری مصوب ۱۳۵۶ بیان می دارد :« در تمامی اتهامات از درجه جنحه به استثنای جنحه های باب دوم مجازات عمومی ، هرگاه متهم به ارتکاب جرم اقرار نماید ، دادستان راسا می تواند تا اولین جلسه دادرسی با احراز شرایط زیر تعقیب کیفری او را با رعایت تبصره های ۱ و ۲ ماده ۴۰ مکرر قانون تسریع دادرسی و اصلاح قسمتی از قوانین آئین دادرسی کیفری و کیفر عمومی معلق سازد : ۱- اقرار متهم حسب محتویات اوراق پرونده مقرون به واقع باشد۲- متهم سابقه کیفری موثری نداشته باشد ۳- شاکی یا مدعی خصوصی در میان نبوده و یا شکایت خود را مسترد کرده باشد .»
به نظر می رسد ماده ۲۲ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری ، صدر ماده ۴۰ مکرر را نسخ نموده باشد و می توان گفت تبصره های ۱ و ۲ مکرر برای اعمال ماده ۲۲ هنوز به قوت خود باقی است . این سوال مطرح می شود که آیا در حال حاضر ماده ۲۲ قانون مذکور لازم الرعایه می باشد و آیا می توان به آن عمل نمود ؟ می توان چنین گفت اگرچه قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۱۳۷۸ قوانین مغایر را ملغی اعلام نموده ، اما ماده ۲۲ هیچ گونه مغایرتی با قانون مذکور نداشته و می توان گفت فقد عنصر قانونی تعلیق تعقیب جبران شده است همانطور که می دانیم تعلیق تعقیب و تعلیق مجازات دارای افتراق زیادی می باشند و نمی توان تعلیق مجازات را در مرحله دادسرا استفاده نمود . شاید این شبهه به وجود بیاید که تعلیق تعقیب ذکر شده در ماده ۲۲ مربوط به تقسیم بندی خاصی از جرایم می باشد که در قوانین قبل از انقلاب ذکر شده بود و آن تقسیم بندی جرایم به جنایت و جنحه و خلاف می باشد اما در قوانین بعد از انقلاب با بهره گرفتن از منابع جرایم به حدود ، قصاص ، دیات، تعزیرات و بازدارنده ها تقسیم شده اند و نمی توان نهاد تعلیق تعقیب را در حال حاضر استفاده نمود .اما این نمی تواند درست باشد زیرا اختیار تعلیق تعقیب به دادستان در خصوص موارد معینی از جرایم می باشد و در حال حاضر با توجه به تعاریفی که از جرایم وجود دارد تشخیص جرایمی که مشمول عنوان تعلیق تعیقب می باشد امکان پذیر می باشد ،لذا اعمال ماده ۲۲ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری منع قانونی ندارد . نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه نیزدر شماره ۱۶/۵/۱۳۸۲ – ۳۵۷۷/۷ این امر را تائید می نماید .
تمایزی که میان ماده ۴۰ مکرر قانون ائین دادرسی کیفری و ماده ۲۲ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری وجود دارد این است که در ماده۴۰ مقنن نظارت دادگاه را در این مورد بر دادسرا لازم دانسته بود بدین صورت که بعد از صدور قرار تعلیق تعقیب می بایست پرونده جهت تائید قرار به دادگاه ارسال می شد . اما در ماده ۲۲ از این نظارت خبری نیست و تمایز دیگر این دو ماده این است که در ماده۲۲ مهلت زمانی جهت تعلیق تعقیب وجود دارد که در ماده ۴۰ مشاهده نمی شود یعنی بر اساس ماده ۲۲ دادستان تا اولین جلسه دادرسی می توانست تعقیب کیفری متهم را معلق سازد که منظورتا اولین جلسه رسیدگی در دادگاه می باشد که بعد از صدور کیفرخواست دادستان می تواند کیفرخواست را مسترد کند .
تعلیق تعقیب کیفری در لایحه دچار تحول شده است . ماده ۱۷-۱۲۲ بیان می دارد :« در جرایم تعزیری یا بازدارنده که جرم مزبور قابل گذشت نبوده و مجازات قانونی آن حداکثر تا ۳ سال حبس یا جزای نقدی تا ۲۰ میلیون ریال است ، چنانچه شاکی وجود نداشته ، گذشت کرده یا خسارت وارد شده جبران گردیده و یا با موافقت بزه دیده ، ترتیب پرداخت آن در مدت مشخصی داده شده و متهم فاقد سابقه محکومیت موثر کیفری باشد ، دادستان می تواند پس از اخذ موافقت متهم و در صورت ضرورت با اخذ تامین متناسب ، تعقیب وی را از ۶ ماه تا ۲ سال معلق کند . در این صورت ، دادستان متهم را حسب مورد ، مکلف به اجرای برخی از دستورات زیر می کند :
الف: ارائه خدمات به بزه دیده در جهت رفع یا کاهش آثار زیانبار مادی یا معنوی ناشی از جرم با رضایت بزه دیده ؛
ب:ترک اعتیاداز طریق مراجعه به پزشک ، درمانگاه، بیمارستان و یا به هر طریق دیگر ، حداکثر ظرف ۶ ماه؛
ج: خودداری از اشتغال به کار یا حرفه معین ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
د: خودداری از رفت و آمد به محل یا مکان معین ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
ه: معرفی خود در زمان های معین به شخص یا مقامی که دادستان تعیین می کند ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
و: انجام دادن کار در ایام یا ساعات معین در موسسات عمومی یا عام المنفعه ای که دادستان معین می کند ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
ز: شرکت در کلاس ها یا جلسات آموزشی ، فرهنگی و حرفه ای در ایام و ساعات معین حداکثر به مدت ۱ سال ؛
ح: عدم اقدام به رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و تحویل دادن گواهی نامه ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
ط: عد م حمل سلاح دارای مجوز یا استفاده از آن ، حداکثر به مدت ۱ سال ؛
ی: عدم ارتباط و ملاقات با شرکای جرم و بزه دیده که توسط دادستان تعیین می شود ، حداکثر به مدت معین؛
ک: ممنوعیت خروج از کشور و تحویل دادن گذرنامه و اعلام مراتب به مراجع مربوط ، حداکثر به مدت ۶ماه؛
تبصره ۱: چنانچه مجازات های مندرج در این ماده و ماده ( ۱۶-۱۲۲) این قانون ، توام با حبس باشد مجازات حبس ، ملاک عمل خواهد بود .
تبصره ۲: در صورتی که متهم در مدت تعلیق ، مرتکب جرمی از همان نوع که تعقیب آن معلق شده یا جرمی که مجازات آن شدید تر است ، بشود و یا دستورات دادستان را اجرا نکند ، قرار تعلیق لغو و با رعایت مقررات مربوط به تعدد ، تعقیب به عمل می آید و مدتی که تعقیب معلق بوده است ، جزو مدت مرور زمان محسوب نمی شود .مرجع صادر کننده قرار مکلف است به مفاد این تبصره در قرار صادر شده تصریح کند .
تبصره ۳: قرار تعلیق تعقیب ، ظرف ۱۰ روز پس از ابلاغ ، قابل اعتراض دردادگاه کیفری مربوط است .
تبصره ۴: هرگاه در مدت قرار تعلیق تعقیب معلوم شود که متهم دارای سابقه محکومیت کیفری موثر بوده ، قرار مزبور بلافاصله به وسیله مرجع صادر کننده لغو و تعقیب از سر گرفته می شود .مدتی که تعقیب معلق بوده است ، جزو مدت مرور زمان محسوب نمی شود .
تبصره ۵: بازپرس می تواند اعمال مقررات این ماده را از دادستان درخواست کند .
تبصره ۶: در مواردی که پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح می شود ، دادگاه می تواند مقررات این ماده را اعمال کند .
تبصره۷: قرار تعلیق تعقیب در دفتر مخصوصی در اداره سجل کیفری ثبت می شود و در صورتی که متهم در مدت مقررترتیبات مندرج در قرار را رعایت ننماید ، تعلیق لغو می گردد »
نوع تعلیقی که در ماده ۱۷-۱۲۲ لایحه آمده است تعلیق مراقبتی است و این ماده دادستان را مکلف نموده است تا متهم را موظف به اجرای دستوراتی کند .
تحول اساسی در این ماده آن است که تعلیق تعقیب متهم منوط به رضایت و موافقت وی شده است که این خود یکی از حقوق متهم در صدور این قرار است .
مورد دیگر مربوط به قابلیت اعترض آن می باشد که ظرف مدت ۱۰ روز ، قابل اعترض در دادگاه کیفری است . نکته حائز اهمیت در این ماده این است که در مورد جرایمی که مستقیما در دادگاه مطرح می شوند نیز تعلیق تعقیب جاری است که می تواند شبهه مربوط به تعلیق تعقیب در این جرایم را بر طرف کند .
مورد دیگر مربوط به دایره شمول این قرار در جرایم می باشد که کلیه جرایم تعزیری و بازدارنده که غیر قابل گذشت بوده و مجازات قانونی آن تا سه سال حبس یا جزای نقدی تا ۲۰ میلیون ریال است را شامل می شود زیرا بزرگترین حوزه از جرایم در قانون مجازات کشور جرایم تعزیری و بازدارنده می باشد .
گفتار پنجم: استفاده از برنامه های ترمیمی:
عدالت ترمیمی الگوی نوظهور و در عین حال کهن و ریشه دار از عدالت در امور کیفری است که از ربع آخر قرن بیستم تجدید حیات یافته و اکنون نه تنها در قلمرو سیاست گذاری جنایی ملی بلکه در قلمرو بین المللی نیز مورد استقبال قرار گرفته است . در این پارادایم جدید در مقابل عدالت کیفری سنتی ، اصول ،ارزش ها ، برنامه ها و روش های جدیدی که اصولا مبتنی بر احیای حقوق بزه دیده و ایجاد زمینه مشارکت فعال وی و جامعه در فرایند اجرای عدالت در امور کیفری است به نسبت مورد توجه قرار گرفته است . ^[۷۹] قابل ذکر است برخی از نویسندگان به جای عدالت ترمیمی از اصطلاح « عدالت جامعه محلی » استفاده می کنند .
نظام عدالت کیفری سنتی با محدودیت ها و تنگناهای عمده ای روبروست که تقاضا برای اصلاح و تغییر آن را افزایش داده است . در قلمرو ملی و بین المللی ، این نظام با انتقادها و ایرادهای اساسی مواجه است . افزایش ناامنی و وقوع انواع مختلفی از جرایم شدید – مانند خرید و فروش انسان ، تجارت غیر قانونی مواد مخدر ، تروریسم و ارتکاب جرایم خشونت آمیز – انتظارهای فزاینده ای برای حفظ نظم و امنیت و کاهش وقوع بزه بوجود آمده است . در عین حال نظام عدالت کیفری سنتی از جهات دیگر نیز در معرض انتقاد است ؛ جهات و دلایلی از قبیل فساد و عدم سلامت ارکان مختلف این نظام ، عدم دسترسی کافی و برابر هم به آن ، دخالت مراجع سیاسی در اجرا یا عدم اجرای عدالت کیفری ، ناکارآیی آن نظام، عدم حمایت شایسته از بزه دیدگان و گروه های آسیب پذیر در مقابل بزه ، و بطور کلی ظرفیت محدود این نظام برای پاسخ گویی به نیازها و ضرورت های ناشی از وقوع بزه و اجرای عدالت در امور کیفری . ^[۸۰]
اگرچه از ظهور و احیای عدالت ترمیمی تنها حدود ۲۵ سال می گذرد ، لیکن در حال حاضر در حدود ۱۰۰کشور جهان به نحوی از انحاء به اجرای آموزه های ترمیمی در حل و فصل اختلافات کیفری روی آورده اند . عدالت ترمیمی با مجموعه ای از اصول ، مفاهیم و روش ها و نیز با ارائه و تبیین متفاوت نقش ها ، نیازها و مسئولیت های سهامداران اجرای عدالت در امور کیفری ، به عنوان رقیب عدالت کیفری سنتی مطرح شده است . همگونی و سازگاری آموزه های ترمیمی و قابلیت انعطاف و احترام آن به ارزش ها و مفاهیم و دریافت های بومی – مذهبی ، فرهنگی ، اجتماعی از عدالت در امور کیفری ، زمینه پذیرش آن را در قلمروهای بین المللی ، منطقه ای و ملی بیش از پیش فراهم کرده است . ^[۸۱]
اصول کلی و اساسی ناظر به مبانی نظری عدالت ترمیمی به قرار زیر است :
جرم (قبل ازهرچیز ) تعدی و تجاوز به روابط میان مردم است نه صرفا اقدامی علیه دولت . ارتکاب جرم منجر به ایراد ضرر وزیان به بزه دیده ، اجتماع و بزهکار می شود و آنها باید به صورت فعال در فرایندهای اجرای عدالت مشارکت داده شوند .
همه آنانی که ازجرم متاثر شده اند برای مقابله و برخورد جمعی با آثار و نتایج جرم نقش ها ، مسئولیت ها و نیازهایی دارند .
جبران ضرر و زیان ، حل و فصل مشکلات ناشی از جرم به منظور حصول به توافق و آشتی و پیشگیری از زیان های بیشتر.^[۸۲]
روش های متعددی در قالب الگوی عدالت ترمیمی امکان ظهور و بروز یافته اند که از جمله آنها می توان به فرایندهای غیر رسمی و بدون ویژگی مخاصمه آمیز رسیدگی به بزه ، مانند میانجی گری میان بزه دیده و بزهکار ، نشست گروه های خانوادگی ، محافل ( حلقه ها ) تشکل های ترمیمی جامعه محلی اشاره نمود.^[۸۳]