1. 1. 1. قبل از شروع جلسات آموزشی دانش آموزان در کارگاه آموزشی توسط محقق، با نحوه ارسال و دریافت ایمیل ، استفاده از اینترنت برای جستجوی مطالب و نحوه استفاده از رایانه برای نشان دادن فایل های صوتی، تصویری، ویدیو و … آشنا شدند.

      (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

1. 1. در طی ۸ جلسه ی آموزشی، معلم (محقق) سوال های ارزشیابی آغازین را چند روز قبل از تشکیل کلاس درس برای دانش آموزان ایمیل می نمود و از دانش آموزان پاسخ دریافت می کرد. دانش آموزانی که در خانه امکان دسترسی به اینترنت نداشتند، با همکاری کادر دبیرستان از امکانات دبیرستان استفاده می کردند.

1. 1. در تمام طول این ۸ جلسه، کلاس درس در آزمایشگاه تشکیل شد و دانش آموزان از همان جلسه اول گروه بندی شدند. به این صورت که دانش آموزان در گروه های ۴ نفره به دور یک میز آزمایشگاه نشستند.در هر گروه یک رایانه وجود داشت. علاوه بر آن وسایل آزمایش مورد نیاز بر روی میز ها قرار می گرفت.

1. 1. معلم با نشان دادن تصاویر، فیلم وسؤال از طریق ویدیو پروژکشن که برای همه گروه ها قابل رؤیت بود یا از طریق سخنرانی کوتاه دانش آموزان را بر می انگیخت. سپس دانش آموزان با وسایل موجود بر روی میز ها، کاوشگری را آغاز می کردند.

1. 1. دانش آموزان از کامپیوتر جهت مشاهده ی انیمیشن یا فیلم و آنچه در آزمایشگاه با چشم دیده نمی شد(مانند جابجا شدن یون ها در محلول ها، حل شدن نمک در آب در مقیاس میکروسکوپی ) و تجزیه وتحلیل نمودارها (مانند، نمودار انحلال پزیری گازها در آب) یا دریافت اطلاعات بیشتر استفاده می کردند.

1. 1. معلم از قبل انیمیشن، فیلم و عکس های مربوط به بحث کلاسی را تهیه کرده بود و در صورت لزوم ( قطع اینترنت یا نیاز به سخنرانی از پروژکشن استفاده می کرد.

1. 1. معلم با سوال های خود از دانش آموزان، پیشروی صحیح آن ها را کنترل می کرد.

1. 1. دانش آموزان می توانستند با سؤال کردن و راهنمایی گرفتن از معلم به کاوشگری خود عمق بخشند.

1. 1. در پایان هرجلسه ارزشیابی پایانی به صورت گروهی به عمل می آمد.

1. 1. جهت تعیین تکلیف در خانه از دانش آموزان خواسته می شد با بهره گرفتن از اینترنت در باره سوال هایی که معلم مطرح کرده بود جستجو نمایند وپاسخ های خود را که شامل متن، انیمیشن یا فیلم بود ، برای معلم پست الکترونیکی نمایند.

۲-۹-۷- اجرای آزمون های مربوطه
آزمون ها به صورت همزمان و در موعد مقرر با کمک کادر اجرایی دبیرستان انجام شدند. جدول۳-۴ مشخصات آزمون ها را به تفکیک نشان می دهد:
جدول شماره ۳-۵: شرح آزمون های تحقیق

ردیف
نام ازمون
متغیر مربوطه
زمان اجرا
۱

پیش آزمون

یادگیری

قبل از اجرای تحقیق

۲

پس آزمون یادگیری

یادگیری

بعد از اجرای تحقیق

۳

پس آزمون یادداری

یادداری

سه هفته بعد از اجرای تحقیق

۳-۱۰- روش تجزیه و تحلیل داده ها
به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی به شرح ذیل استفاده شده است:
۳-۱۰-۱- آمار توصیفی:
جهت تجزیه و تحلیل دادها در آمار توصیفی از جدول، نمودار، میانگین، انحراف معیار استفاده شد.
۳-۱۰-۲- آمار استنباطی:
جهت تجزیه وتحلیل داده ها در آمار استنباطی از آزمون t گروه های مستقل جهت مقایسه میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون استفاده شد. همچنین از آزمون کواریانس جهت بررسی اثر مداخله ( روش تدریس فعال فناورانه برای کنترل متغیر معدل نیمسال قبل به عنوان متغیر کواریانس استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار spss انجام شده است.
فصل چهارم

سطح سفارشی­ سازی (اکنون)

۷۶۸/۰

سطح سفارشی­ سازی (۱۳۹۴)

۷۲۵/۰

۸-۳ پرسش­های تحقیق
مسأله تحقیق هرگز بصورت علمی حل نخواهد شد مگر این که به فرضیه یا فرضیه‌هایی تبدیل شود، رابطه فرضیه با تحقیق مثل رابطه راه با مسافر است. هر چه راه هموارتر باشد، مسافرت راحت­تر و بی خطرتر می‌شود. بنابراین، در تحقیق بدون فرضیه محقق سرگردان و بلاتکلیف است (خاکی، ۱۳۸۴).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در تعریف فرضیه می­توان گفت: “فرضیه عبارت است از حدس یا گمان اندیشمندانه درباره ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیده ­ها، اشیاء یا متغیرها، که محقق را در تشخیص نزدیک­ترین و محتمل­ترین راه برای کشف مجهول کمک می­نماید” (حافظ­نیا، ۱۳۸۸). به بیان دیگر، فرضیه تحقیق حدس بخردانه­ای درباره رابطه دو یا چند متغیر است که به صورت اخباری بیان می­ شود و نشانگر نتایج مورد انتظار است (سرمد و همکاران، ۱۳۸۶).
۹-۳ روش­های تجزیه و تحلیل داده ­ها
به منظور تحلیل داده های پژوهش از تحلیل های گوناگون استفاده شده است. درابتدا با استفاد از آزمون کولموگروف – اسمیرنوف به منظور بررسی نرمال بودن داده های پژوهش و ضریب همبستگی بین متغیرهای تحقیق محاسبه شد. در نهایت با بهره گرفتن از روش حداقل مربعات جزئی، به آزمون فرضیه های تحقیق پرداخته می شود.
روش حداقل مربعات جزئی همانند همه روش های مدل یابی معادلات ساختاری شامل یک جزء ساختاری است که روابط بین متغیرهای پنهان و یک جزء اندازه گیری را که بیانگر چگونگی ارتباط متغیرهای پنهان و مولفه های آن است را منعکس می کند. این روش جزء سومی دارد که عبارت است از روابط وزنی که برای برآوردهای عاملی متغیرهای پنهان به کار می روند.
برخلاف مدل یابی معادلات ساختاری مبتنی بر کواریانس که ابتدا پارمترهای مدل و سپس بارهای عاملی را از طریق برگشت آن ها به مجموعه ی تمام مولفه ها را برآورد کند، روش حداقل مربعات جزئی کارش را با محاسبه ی بارهای عاملی آغاز می کند. به همین منظور روش حداقل مربعات جزیی مشاهده نشده را مــی­توان به عنوان ترکیبات خطی دقیق مدل مولفه های تجربی آن ها برآورد کرد و با این نمونه های برآورد شده که به عنوان جانشین متغیرهای پنهان رفتار می کند، وزن های استفاده شده برای برآورد این بارهای عاملی به نحوی برآورد می شوند که بارهای عاملی بدست آمده بیشتر واریانس متغیرهای مستقل را بدست آورند که این کار برای پیش بینی متغیرهای وابسته مفید است. در واقع ایده اصلی روش PLS این است که اول روابط وزنی را که مولفه های یک متغیر پنهان را با بکارگیری روابط وزنی و بر اساس میانگین موزون مولفه های آن محاسبه کرده و نهایتا این بارهای عاملی را برای برآورد پارمترهایی برای روابط ساختاری در مجموعه ای از معادلات رگرسیون به کار گیرد. (عاشقی اسکویی،۱۳۹۰).
روش تخمین PLS ضرایب را به گونه ای تعیین می کند که مدل حاصله، بیشترین قدرت تفسیر و توضیح را دارا باشد؛ بدین معنا که مدل بتواند با بالاترین دقت و صحت، متغیر وابسته نهایی، را پیش بینی نماید. بعلاوه، روشPLS ، تمامی روابط موجود در مدل یعنی تاثیر متقابل ما بین هر یک از متغیرهای پنهان و همچنین وزن تمامی شاخص های قابل اندازه گیری مربوط به هر یک از متغیرهای پنهان (ضرایب بیرون از مدل اندازه گیری) را تخمین می زند. PLS یک روش آماری است که به منظور آنالیز متغیرهای پنهان مدلهای ساختاری به کار می رود. برخلاف روشهائی همچون LISREL ، هدف PLS بدست آوردن متغیرهای پنهان برای پیش بینی اهداف مورد نظر با بهره گرفتن از شاخصهای قابل اندازه گیری است. بر اساس نظریه چین^[۲۴۱] (۱۹۹۸) ، PLS ، برآورد پارامترها بر اساس مینیمم کردن واریانس پسماندهای (جمله اختلال) متغیرهای مستقل است. اولین گام برای تحلیل مدل معادلات ساختاری، تعریف واضح یک مدل است که در واقع ترکیبی از مدل ساختاری و مدل مرجع است.
مدل سازی مسیر در روش^[۲۴۲] PLS شامل دو مجموعه از روابط است:

• مدل درونی^[۲۴۳]: که اشاره به مدل ساختاری و روابط بین متغیرهای پنهان دارد.

• مدل برونی^[۲۴۴]ّ: که اشاره به مدل مرجع و روابط بین متغیرها و شاخص های مربوط به آنها دارد. این مدل بر اساس رابطه بین متغیرهای پنهان و آشکار استوار است. با توجه به اینکه متغیرهای پنهان یک متغیر غیر قابل اندازه گیری می باشند، به طور غیر مستقیم به وسیله متغیرهای آشکار اندازه گیری می شوند.

مدل تحلیلی

متغیر

شاخص

منبع

سفارشی‌سازی

دریافت محصول یکسان، امکان تغییر رنگ‌ها و پس‌زمینه‌های روزنامه، بیان حوزه علائق از سوی مشتری، متغیر بودن الگوی اصلی روزنامه، سفارشی‌سازی نامحسوس، فرایند کلی زنجیره ارزش، کانال‌های گوناگون توزیع، انطباق با فناوری روز، اطلاعات تماس مشتری، تقسیم‌بندی مخاطبین هدف، تخصیص محتوا بر اساس معیارهای مختلف تقسیم مشتری، ایجاد موارد مورد علاقه از سوی مشتری، امکان ذخیره جستجوها، تنوع نحوه اشترام و پرداخت، خدمات به آگهی‌دهندگان، ارسال خبرنامه الکترونیکی

Four Essays Evaluating the Success of Online Newspapers (2004)
پروفسور مارکو ساکسیاروی روزنامه­های آن­لاین سفارشی­سازی و محیط بازار، دانشکده اقتصاد هلسینکی، دپارتمان مدیریت و علوم سیستم­های اطلاعاتی

شرایط رقابتی

متغیر بودن خواسته‌های مشتریان، چرخه حیات روزنامه، سازکاری با تغییرات فناورانه، ویژگی‌های سفارشی‌سازی در محصولات، خدمات پشتیبانی، کیفیت روزنامه، بازار رقابتی، وضعیت سطح تقاضا، ارزش مادی محصول، استراتژی رقابتی، قدرت خرید، تنوع خواسته‌های مشتریان، سازگاری در ایجاد خدمات جدید، تاثیر مشتریان، تاثیر مد، فرصت رقابت در بازار

منابع درآمدی

هزینه ارائه سرویس، درآمدزایی از اشتراک، درآمدزایی از آگهی، آگهی‌های شغلی، آگهی‌های زمین و مسکن، آگهی‌های کلاسه‌بندی شده، رابط بین آگهی‌دهندگان و مخاطبان، قرارداد با سازمان‌ها و نهادها، فروش محصولات جانبی، ارسال نامه الکترونیکی و پیام کوتاه، فروش آرشیو، نامه‌های خبری حاوی تبلیغات، فروش اطلاعات تماس مشتریان

اهداف عمومی
کسب و کار

رضایت مشتری، تعداد مشتری، جذب مشتری جدید، پشتیبانی از مشتریان، شناساندن نام تجاری، شناخت از نام تجاری روزنامه چاپی، تنوع محصولات و خدمات، یادگیری مهارت‌های نوین، افزایش فروش و اشتراک، کارایی در فرایند تولید، کنترل هزینه، سوددهی، حداکثرسازی بازگشت سرمایه، کانال‌های متنوع و نوین ارائه محصولات و خدمات

(جامی،۱۱۳:۱۳۷۰)
مابقی مآخذ سال وفات او را از سال ۷۹۲یا ۷۹۳ تا سال ۸۰۷ ذکر کرده‌اند. (مقدمه دیوان، ۱۳۷۵: چهل و پنج) دکتر صفا در این‌باره می‌گوید: «مسلماً تاریخ‌های پیش سال ۷۹۸ درست نیست زیرا بتصریح جامع دیوانش در این سال حیات داشته و به تازگی از سرای بازگشته بود گویند بعد از مرگ به جستجوی ماترکش پرداختند و جز بوریایی که بر آن خفته و خشتی که بر بالین نهاده چیزی نیافتند.» (صفا، ۱۳۶۹: ۱۱۳۳) باتوجه به شواهد، او باید حدود یک قرن زیسته باشد، علاوه بر بیتی که دکتر صفا برای شاهد آورده‌اند، کمال در جای دیگر نیز به عمر طولانی خود اشاره می‌کند و می‌گوید:

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

من به هوای قامتت عمر دراز یافتم

زانکه همیشه کرده‌ام کسب هوای معتدل

(کمال، ۱۳۷۵: ۲۶۵)
۲-۱-۶- شیوه‌ی طریقت کمال خجندی
جامی در نفحات‌الانس به خواجه عبید‌اللّه نامی اشاره می‌کند که شیخ کمال در شهر چاچ در خدمت وی بوده است و از قول پدر خود نقل می‌کند که:
علی‌الدوام به ریاضات و مجاهدات مشغول بود خدمت خواجه عبیداللّه ادام اللّه بقائه که وی چند گاه در شاش می‌بوده‌اند. می‌گفت وی در آن مدت حیوانی نمی‌خورد یک‌بار از وی التماس کردیم که چه شود که طعامی که درآن گوشت باشد خورده شود مرا گاوی بود به غایت خوب و فربه خدمت شیخ بود به طیبت فرمود که هرگاه که تو گاو خود را بکشی ما گوشت بخوریم من بی‌آنکه وی را وقوف باشد گاو را بکشتم واز آن طعامی مهیا ساختم به جهت خاطر من از آن گوشت بخورد.» (جامی،۶۰۹:۱۳۷۰)
امّا این خواجه عبیدالّله کیست و طریفتش چیست؟ جامی در مورد خواجه عبیداللّه چنین می‌گوید:
امروز مظهر آیات و مجمع کرامات و ولایات طبقه‌ی خواجگان و رابطه‌ی التیام و واسطه‌ی انتظام سلسله‌ی شریفه‌ی ایشان قدس‌اللّه تعالی حضرت خواجگان مخلصان نیازمندان ایشانند امیدواری چنان است که به برکت التیام و انتظام این سلسله الی یوم‌القیام امتداد یابد (جامی،۱۳۷۰: ۴۱۰)
جامی علاوه بر خواجه عبیداللّه به شیخ زین‌الدین خوافی نیز اشاره می‌کند که کمال در تبریز در خدمت وی بوده است. «خدمت شیخ زین‌الدین خوافی –رحمه اللّه –می‌گفته است، که در وقت تحصیل علوم به خدمت وی رسیده می‌شد.» (جامی،۱۳۷۰: ۶۱۰) ایرج گلسرخی در مقدمّه‌ای که بر دیوان کمال خجندی نوشته‌اند، در مورد سلسله‌ی خواجگان چنین می‌گوید:
پیروان این سلسله بخصوص دهه ‌ها قبل از کمال خجندی سخت فراوان بوده‌اند. در دوران او با توجه به فراوانی سلسله‌های «صوفیه» در ماوراءالنهر و خوارزم آن‌چه که «ترکستان »نامیده می‌شود باز« خواجگان» قدرتی فراوان داشتند. کمی بعد می‌بینیم «خواجگان» که نام دیگر سلسله‌ی«نقشبندیه» شده بود منسوب است، به خواجه بهاءالدین نقشبند درگذشته به سال ۷۹۱که نسبت تعلیم او به خواجه عبدالخالق غجدوانی از او به شیخ ابوالحسن خرقانی می‌رسد و به دلیل آن‌که تمام مشایخ آن سلسله عنوان «خواجه» داشتند آن سلسله به طریقت خواجگان مشهور شده است. در قرن نهم مشایخ بزرگی از ایشان صاحب خرقه بودند، مانند خواجه محمد پارسا و خواجه ابونصر پارسا که گوبا کمال پس از سفر مدینه از آنها دل می‌برد. (گلسرخی، ۴۱:۱۳۷۴)
گلسرخی در مورد نقشبندیان نیز می‌گوید:
نقشبندیان بر مذهب سنت هستند و بعداً به چندین شعبه تقسیم شدند و گروه های اصلی ایشان عبارت بودند از: ملامتیه»، «اهل سنت جماعت» که ملتزم به اجرای تمام الزامات شرعی بودند و گروه کوچکتری که شیعه‌ی دوازده امامی بودند ( همان)
کمال احترام ویژه‌ای برای اهل تصوف از جمله صوفیان سده‌های نخستین قائل است و بارها از آنان یاد کرده است. در غزلی به پنج تن از این صوفیه اشاره می‌کند:

نخل مدنی، ثمر برآورد

پهلوی رطب شکر برآورد

آمد حسنی دگر به بصره

نخلش رطبی دگر برآورد

در دجله برفت پیر بغداد

دریا عوضش گهر برآورد

ساقی بشکست جام و جامی

ز آن جام لطیف‌تر برآورد

از روزنه آفتاب تبریز

در خانه برفت و در برآورد

مقدمه ۱۰۴
بحث و بررسی نتایج ۱۱۱
راهکارها و پبشنهادات ۱۱۲
الف) پیشنهادات کاربردی ۱۱۳
ب) پیشنهادات پژوهشی ۱۱۶
منابع ۱۱۷
طرح و بیان مساله
قانون و ضرورت وجود آن برای نظم بخشیدن به زندگی اجتماعی و رعایت حقوق فردی و اجتماعی افراد در جامعه، بر کسی پوشیده نیست. اگر به فلسفه تدوین قوانین برگردیم، می بینیم که قانون را بشر برای رفاه حال خود وضع کرده؛ زیرا در شرایط بیقانونی و آزادی مطلق، آزادی یک عده ممکن است، آزادی افراد دیگر را محدود کند و عملاً چیزی تحت عنوان آزادی مطلق وجود نخواهد داشت. بنابراین، قانون قرارداد بشری بود تا با تعیین حد و مرزهای آزادی افراد، این حق را به صورت عادلانه بین بشر تقسیم کند. بدیهی است که با وضع قانون، عدهای که از نبود آن منتفع بودند، در مقابل آن ایستادگی کنند(فرضی،۱۳۸۵: ۳۶). از جمله قوانین مهم هر کشور، قوانین راهنمایی و رانندگی است که برای اصلاح رفتارهای ترافیکی و نظارت بر آنها وضع شده است. رفتار ترافیکی به عنوان بخشی از فرهنگ عمومی، بیان کننده میزان تبعیت یا عدم تبعیت افراد یک جامعه از قوانین راهنمایی و رانندگی، هنجارهای ترافیکی و معیارهای ضروری برای تردد و جابجایی افراد و وسایل نقلیه است(خبرنامه پلیس راهور،۱۳۸۲).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

روی آوردن روز افزون مردم به زندگی شهری، گسترش زندگی ماشینی و توسعه شهرها موجب افزایش ترافیک شده است. این افزایش جمعیت و وسایل نقلیه، سبب کاهش سرعت جابه جایی و همچنین افزایش تعداد تصادفات ترافیکی شده، به طوری که ضایعات جانی و مالی سنگینی بر جوامع تحمیل نموده است(بنر و همکاران، ۲۰۰۴ ؛ پدن و همکاران ،۲۰۰۴).
بر پایه بررسیهای به عمل آمده، در پدید آمدن تصادفهای رانندگی چهار عامل اصلی موثرند که شامل عامل انسانی، جادهای، وسیله نقلیه و محیط میباشند. تحلیل حوادث جادهای در کشور نشان میدهد که مهترین دلیل بروز تصادفهای رانندگی عامل انسانی است(یعقوبی،۲۰۰۱: ۶۲؛ آیتی،۲۰۱۱: ۴۵). ایران در سال ۱۳۸۵ شاهد کشته شدن بیش از ۲۷هزار نفر در تصادفات و ۲۷۶ هزار نفر مجروح بوده است که سهم عامل انسانی در بروز تصادفات جادهای، بیش از ۹۵ درصد برآورد شده است(لاجنن و همکاران،۲۰۰۴ ؛ صالحی، ۱۳۸۵؛ اسماعیلی،۱۳۸۷)
از پیامدهای مهم پایبندی به انضباط ترافیکی در جامعه، ایجاد یک فضای سالم و امن است که در آن رانندگان با احساس امنیت و به دور از هر گونه حادثه ناگوار، رانندگی کنند.انضباط ترافیکی که ناظر آن پلیس راهنمایی و رانندگی است، میتواند از بروز تصادفات جلوگیری کند یا حداقل از مقدار آمار تصادفات در جامعه بکاهد. با این حال وقوع تصادفات رانندگی بر اثر بروز رفتارهای حادثه ساز و تخلف رانندگان، امری عادی است و در همه جوامع وجود دارد. با این حال، تفاوت اصلی بین کشورها، در نرخ بروز این رفتارها و وقوع حوادث رانندگی، میباشد. به عنوان مثال، ایران از حیث تلفات رانندگی، رتبه دوم را در بین ۱۹۰ کشور جهان دارا است. بر اساس آماری که در سال ۱۹۹۸ میلادی منتشر شده است، در کشور ژاپن به ازای هر ۱۰ هزار خودرو، سالانه ۵.۱ نفر جان خود را بر اثر تصادفات از دست داده اند، این در حالیست که این میزان در ایران به ۲۳ نفر در هر ۱۰ هزار خودرو می رسد(سیری،۱۳۸۹).
بر اساس آمارهای داخلی، در سال ۱۳۹۱ تنها در کلان شهر تهران، تعداد تصادفات درون شهری به۷۱۴۳۰ فقره رسیده است که از آن تعداد ۲۵۴ فقره تصادف فوتی، ۲۱۳۹۳ فقره تصادف جرحی و۴۹۷۸۳ فقره تصادف خسارتی بوده است(مرکز اطلاع رسانی راهور فاتب).
در بررسیهای به عمل آمده از رفتارهای ترافیکی، مشاهده میگردد میزان مجازات تخلفات رانندگی در کشور ما به تناسب کشورهای توسعهیافته که از آمار تخلفات رانندگی پائینتری برخوردار هستند،کمتر است(عباسزاده و همکاران،۱۳۹۱).به همین دلیل شاید بتوان ادعا نمود که یکی از دلایل عدم اصلاح رفتارهای ترافیکی افراد، ضعف قوانین بازدارنده و ضمانت اجرایی آنها باشد. در این راستا، اعمال نمره منفی در گواهینامه افرادی که بیست تخلف پرخطر و حادثهساز را در حین رانندگی از خود بروز میدهند، از تاریخ ۱۰/۰۲/۹۰ قابل اجرا گردیده است تا شاید در نقش یک عامل اصلاحی برای رفتار رانندگان خاطی عمل نماید. بر این اساس سوالات تحقیق به صورت زیر، مطرح میشود:
سؤال اصلی
اعمال نمره منفی تا چه اندازه بر رفتار ترافیکی رانندگان تاثیرگذار بوده است؟
سؤالات فرعی
اعمال نمره منفی تا چه اندازه در استمرار تخلف رانندگی تاثیرگذار بوده است؟
اعمال نمره منفی تا چه اندازه در انجام تخلفات حادثه ساز رانندگی تاثیرگذار بوده است؟
اعمال نمره منفی تا چه اندازه در میزان تصادفات تاثیرگذار بوده است؟
ضرورت واهمیت تحقیق
طبق آمارهای سازمان بهداشت جهانی، تصادفات رانندگی دومین عامل مرگ و میر در جهان شناخته شده است. شواهد نشان میدهد که سوانح جادهای سالانه جان بیش از ۱.۲ میلیون نفر را در جهان می گیرد و تعداد بسیار بیشتری را راهی بیمارستانها میکند. گاه بسیاری از این افراد توانایی های طبیعی خود را برای تمامی عمر از دست میدهند و بسیاری دیگر به واسطه بیسرپرست شدن خانواده، ضایعات جبران ناپذیری را تحمل میکنند.
مطالعات و گزارشها نشان میدهد که نابسامانیهای ترافیک نه فقط وضعیت زندگی در بسیاری از شهرهای کشورمان، را مختل ساخته، بلکه باعث افزایش انواع گازهای آلاینده، اتلاف وقت، مجروح و کشته شدن تعداد بسیاری از مردم، افزایش خسارات مالی، مصرف سوختهای فصیلی، گرم شدن زمین، تضییع حقوق شهروندی و در نتیجه بر هم خوردن نظم، آسایش و رفاه فردی واجتماعی و… گردیده است. تقریباً در تمامی گزارشهای رسمی و غیر رسمی(جلسات، نشستها، ستادهای ارتقاء فرهنگ ترافیک، مصاحبهها، کمسیونها و جشنوارهها، یافته های تحقیقات و …)گسترش رفتارهای ناهنجار ترافیکی به عنوان نمودی از رفتار نامناسب مدنی و البته تلاش برای ارتقاء فرهنگ ترافیکی مردم، به ویژه رانندگان مورد بحث بوده و هست. از این رو به نظر میرسد که امروزه دیگر رفتارهای ناهنجار ترافیکی رانندگان وسایل نقلیه و در نتیجه اصلاح الگوهای رفتار ترافیکی و ارتقاء اخلاق ترافیکی آنان امری مهم در آمد و شد شهری و نیز رفع نگرانی های مسئولان به ویژه راهنمایی و رانندگی است. چرا که از خلال تغییر الگوهای رفتار ترافیکی نه فقط مشکلات یادشده در بالا تا اندازه زیادی مرتفع میگردد، بلکه میزان نارضایتی مردم به سبب بروز رفتارهای ناهنجار ترافیکی تعدیل گشته، جایگاه پلیس راهنمایی و رانندگی نیز ارتقاء مییابد.
بدیهى است انواع رفتار رانندگى از نظر میزان خطر و نیز میزان عمد وآگاهى راننده در انجام این گونه رفتارها متفاوت است. رفتار رانندگى، جزئى از رفتار فرهنگى افراد در جوامع است؛ زیرا به ارزشها، عادات، نگرشها و سایر عوامل مربوط است. لذا زمانى مىتوان میزان تصادفات را کاهش داد که رفتار رانندگى پرخطر در یک فرهنگ خاص بررسى شود و متناسب با شناخت حاصل شده، راهکارهای مختلفی در زمینه های متعدد ارائه داد. با وجود این که تاکنون تحقیقات متعددى درباره رفتار رانندگى پرخطر در داخل و خارج کشور انجام شده، ولى در زمینه تاثیر نمره منفی بر رفتارهای ترافیکی افراد، تحقیق جامعی انجام نشده است. لذا انجام چنین مطالعاتی به خاطر مزیتهای شناختی آن، ضرورت قابل ملاحظه‌ای پیدا می‌کند. مطالعه چنین موضوعی بنا به دلایل ذیل می‌تواند از اهمیت بسزایی برخوردار باشد:
انجام چنین مطالعاتی خلاءهای قانونی در زمینه رفتارهای ترافیکی را به خوبی نشان خواهد داد و چنانچه تاثیر و رابطه مثبتی بین متغیرهای تحقیق مشاهده شود، میتوان امیدوار بود که از طریق تصویب قوانین بیشتر، رفتارهای ترافیکی افراد را اصلاح نمود و به آنها سمت و سویی خاص بخشید.
این مطالعه با شناسایی تاثیر متغیرهای قانونی و حقوقی بر رفتارهای افراد، مسیر برنامه ریزی و سیاستگذاری را برای تصمیم‌گیری بهتر سیاستگذاران فراهم می‌آورد.
این مطالعه زمینه توجه یا عدم توجه به مقوله های اجتماعی و فرهنگی را در اصلاح رفتارهای ترافیکی فراهم خواهد کرد. به عبارت دیگر، چنانچه متغیرهای قانونی(نمره منفی)بر رفتارهای ترافیکی تاثیری نداشته باشند و یا این تاثیر در حد ناچیز باشد، میتوان توجه و تمرکز را بر روی متغیرهای اجتماعی و فرهنگی قرار داد. لذا انجام این پژوهش به ما این امکان را می‌دهد که بفهمیم، برای اصلاح رفتارهای ترافیکی در حوزه‌‌های مورد مطالعه چه اقداماتی را باید پیاده کرد.
چنین مطالعه‌ای می‌تواند راهکارهایی مناسب جهت اجرای بهتر سیاستهای اجتماعی ارائه کند.
این مطالعه می‌تواند در ارزشیابی سیاستها و برنامهه‌ای پیاده شده یا در حال اجرا کمک نماید.
اهداف تحقیق
هدف اصلی
بررسی میزان تاثیر اعمال نمره منفی رانندگان بر رفتار ترافیکی آنان.
اهداف فرعی
بررسی میزان تاثیراعمال نمره منفی بر استمرار تخلف رانندگی.
بررسی میزان تاثیراعمال نمره منفی بر انجام تخلفات حادثهساز.
بررسی میزان تاثیراعمال نمره منفی بر میزان تصادفات.
مقدمه
این فصل به مبانی نظری پژوهش پرداخته است. در بخش اول به مرور تحقیقات انجام شده در زمینه موضوع تحقیق پرداخته شده است تا در نهایت بتواند از نتایج این تحقیقات، الگو گرفته و نتایج نهایی این پژوهش را با نتایج حاصل شده از این تحقیقات، مقایسه کند. سپس مفهوم جرم و جرایم رانندگی بررسی و تلاش شده است تا مطالعه تطبیقی در خصوص میزان نمره منفی اختصاص یافته به جرایم رانندگی در کشورهای مورد مطالعه انجام شود. در نهایت چارچوب نظری پژوهش و مدل تحلیلی ارائه شده است.
پیشینه تحقیق
بررسی پیشینه تحقیق، معمولاً نقدی از دانش موجود درباره موضوع پژوهش است.بررسی پیشینه تحقیق اگر به درستی صورت گیرد، به بیان مسئله کمک می‌کند و یافته‌های تحقیق را به پژوهش‌های قبلی متصل می‌سازد. بررسی پیشینه تحقیق مقاصد زیر را برآورده می‌کند:
تعریف و تحدید مسئله؛
قرار دادن یافته‌های تحقیق در چارچوب تحقیقات قبلی؛
اجتناب از دوباره کاری؛
انتخاب روش‌ها و ابزار اندازه گیری دقیقتر(سرمد،۱۳۷۸ : ۵۵).
در خصوص اعمال نمره منفی در گواهینامه رانندگان متخلف و تاثیر آن بر رفتارهای ترافیکی افراد، تحقیق جامعی صورت نگرفته است و به نوعی انجام این تحقیق، نوعی نوآوری در این عرصه محسوب می شود. ولی به منظور الگو گرفتن و بهرهگیری از نتایج تحقیقات مرتبط با موضوع تحقیق،تلاش میکنیم تا مروری بر این یافتهها داشته باشیم و از نتایج این مطالعات در پژوهش حاضر استفاده نماییم:
ساماندهی فضا و پایداری در اصلاح رفتار ترافیکی شهرهای کشور(ضرورت جامع نگری به مقوله رفتار در شهرها)^[۱]، عنوان مقاله ای است که توسط علی اکبری(۱۳۸۶) نگاشته شده است. این مقاله با دیدگاه سیستمی و با تاکید بر ضرورت جامع نگری به مقوله رفتار در شهرها، به شناخت مولفه ها و بردارهای فضایی در آسیبشناسی رفتار ترافیکی شهرها تاکید میکند، یعنی آسیب شناسی رفتار ترافیکی را از منظر آسیبشناسی سازمانیابی فضای شهری می نگرد. مبانی نظری این مقاله بر رویکرد سیستمی تاکید دارد و شهر را سیستمی درنظر که از زیرسیستمهای متعددی تشکیل شده است. اجزا، عناصر و روابط درونی هر یک از زیر سیستمها کارکرد و ارتباطات میان زیرسیستمهای شهری، نحوه سازمان یابی فضای شهری را تعریف میکنند. موزونی یا ناموزونی در سازمان یابی فضای شهری هم می تواند در قالب رفتارهای هنجار یا ناهنجار نمود پیدا کند. لذا، از دیدگاه سیستمی، رفتار شهری تجلی گاه نحوه سازمان یابی فضای شهری است.به نظر محقق، در حال حاضر یکی از برجستهترین ناهنجاریهای رفتاری شهرهای ایران در عرصه رفتار ترافیکی آنها بروز کرده است. راهکارها و سیاستهایی که تاکنون برای اصلاح اینگونه رفتارها ارائه شده، غالبا، جزء نگر و معلول نگر بودهاند، یعنی زمینه های بروز ناهنجاری و نیز راه حلهای مقابله با آن را در مقیاس زیرسیستم ترافیکی شهر جستجو کردهاند. نتایج بر این نکته تاکید دارد که ساماندهی فضای شهری و هدایت آن به سوی یک نظم فضایی می تواند اثرات پایداری بر اصلاح رفتار ترافیکی بر جای بگذارد و آن را به سوی رفتار هنجار و قانونمند هدایت کند.
رابطه‌ بین ویژگی‌های شخصیتی و رفتار رانندگی در شهر شیراز^[۲]، عنوان مقالهای است که توسط حق شناس و همکاران(۱۳۸۷)نگاشته شده است.هدف اصلی این مقاله بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی و نوع رفتار رانندگان در شهر شیراز می باشد، چرا که از دیدگاه نویسندگان، تخلفات رانندگی همواره یکی از علل بروز مشکلات، معضلات و حوادث ترافیکی در همه‌ی جوامع می‌باشد که بسته به بافت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و جغرافیایی جوامع میزان و نوع آن متفاوت خواهد بود. گرچه در بروز تخلفات رانندگی، عوامل محیطی- کنترلی، اجرایی و عدم تناسب ساختارهای مواصلاتی با تعداد خودروها و واحدهای عبور و مرور و غیره نیز دخیل می‌باشد، اما علل انسانی به عنوان اصلی‌ترین عامل، بالاترین درصد علت تخلفات است. در این تحقیق ۵۳۷ آزمودنی مورد بررسی قرار گرفتهاند که شامل ۴۳۷ راننده مرد و ۱۰۰ راننده زن میباشند. آزمودنی‌ها از طریق نمونه‌گیری در دسترس با مراجعه به مکانهایی چون مرکز تعویض پلاک خودرو و یک درمانگاه تخصصی مرکزی شیراز انتخاب شدهاند. پرسشنامه ها شامل پرسشنامه دموگرافیک، پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر و پرسشنامه شخصیت نئو FFI بوده است. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های تحلیل واریانس و همبستگی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان میدهند که ویژگی‌های شخصیتی با رفتار رانندگی رابطه معناداری دارد. لذا با توجه به اهمیت رفتار رانندگی در میزان تصادفات، توصیه می‌شود جهت بهبود وضعیت رانندگی و کاهش میزان تصادفات، ارزیابی‌های روان‌شناختی در هنگام ارائه گواهینامه و پس از آن به‌طور دوره‌ای صورت پذیرد و می‌توان آموزش‌های مخصوصی را برای آسیب‌پذیران به خطاهای رانندگی، در نظر گرفت.
رویکردی جامعه شناسانه به مهندسی ترافیک بررسی تاثیرات فرهنگ و ساختارهای اجتماعی بر ترافیک و مهندسی ترافیک^[۳]، عنوان مقالهای است که توسط عبدالرحمانی و همکاران(۱۳۸۹)نگاشته شده است. این مقاله با روش اسنادی و مرور منابع کتابخانهای نگاشته شده است. ایده اصلی این مقاله برجستهسازی یا به عبارت دیگر مقایسه تأثیرات متغیرهای اجتماعی و فرهنگی در مقابل متغیرهای مادی و مهندسی است و نه نادید ه گرفتن عناصر مادی(مهندسی)فرهنگ. به تعبیر دیگر، مقاله حاضر با نقد روش های مهندسی صرف برای حل مشکل ترافیکی کشورمان، به دنبال توضیح این موضوع است که چرا تاکنون با همه تأکیدات بر راهکارهای مهندسی و مهندسان ترافیک، چندان راه به جایی نبردهایم و حالا چه میتوان کرد؟ بنابراین اگر چه به قطع و یقین نمیتوان گفت، اما تا انداز های میتوان نتیجه گرفت که اصرار بیش از پیش بر حوزه های مهندسی ترافیک در جوامع کمتر توسعه یافته(مانند کشورمان)، برای توضیح و تبیین الگوهای رفتار ترافیکی و از آن مهمتر حل مشکلات و رخدادهای نامطلوب ترافیکی، نوعی به بیراهه رفتن و اصل را فدای فرع کردن است. نتایج این مطالعه نشان میدهد که اگر بخواهیم درک دقیقتری از ترافیک و مشکلات ترافیکی داشته باشیم، ناگزیر از توجه به رویکردهای جامعهشناسانه و بررسی تاثیرات فرهنگ وساختارهای اجتماعی بر ترافیک، همراه با مهندسی ترافیک هستیم؛ زیر ا فرهنگ والگوهای رفتار اجتماعی برآمده از آن میتوانند تا اندازه زیادی بسیاری از طرحهای دقیق و کارآمد مهندسان ترافیک را تحت تاثیر قرار دهند و بالاخره اینکه در وامگیری وکپی برداری صرف از ابزارهای مادی فرهنگ غرب در حوزه ترافیک نهایت دقت و توجه را به خرج داده، پیش از هر عملی امکانات پذیرش و نشر آن از سوی مردم را در کشورمان با توجه به فرهنگ آن بررسی کرد.
کاربرد داده کاوی در بررسی رفتار رانندگان متخلف در کلان شهرها^[۴]، عنوان پژوهشی است که توسط جعفری و صمدیان(۱۳۹۱)انجام شده است. از نظر پژوهشگران، بی توجهی به مقررات راهنمایی و رانندگی و قانون گریزی همواره یکی از علل بروز مشکلات، معضلات و حوادث ترافیکی در همه جوامع است که بسته به بافت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی جوامع، میزان و نوع آن متفاوت خواهد بود. گرچه در بروز تخلفات رانندگی عوامل محیطی نیز دخیل می باشد، اما علل انسانی علاوه بر این که به عنوان اصلی ترین عامل بروز علت تخلفات است، میتواند عاملی موثر در جهت تعدیل و رفع سایر نواقص و کمبودها باشد. روش مورد استفاده در این مقاله،تحلیل ثانویه می باشد. بر این اساس، با کاربرد عملی داده کاوی در داده های تخلفات ترافیکی بررسی کرده است که شناسایی رانندگان پرخطر چگونه انجام شده و آیا میتوان با دانستن سوابق تخلفاتی و مشخصه های فردی و محیطی، آنان را شناسایی و قوانین لازم را برای کاهش تخلفات ترافیکی تدوین و اجرا کرد یا خیر؟
در اجرای روش دستهبندی در داده کاوی دو تکنیک شبکه های عصبی و درخت تصمیم در اطلاعات تخلفات به کار گرفته شده است و در انتها برای بهبود نتایج از رویکرد ترکیبی، متشکل از تکنیک خوشهبندی و درخت تصمیم استفاده شده است. نتایج این تحقیق اهمیت دادهکاوی در دامنه تخلفات ترافیکی و دیگر مشخصه های رانندگان را نشان میدهد.
بررسی تأثیر قانون جدید رسیدگی به تخلفات رانندگی در میزان تخلفات حادثه ساز، مرگ و جرح ناشی از تخلفات پرخطر سوانح ترافیکی کشور^[۵]، عنوان تحقیقی است که توسط سوری و همکاران(۱۳۹۱)انجام شده است. در این مطالعه تأثیر قانون جدید رانندگی بر میزان تخلفات حادثه ساز، مرگ و جرح ناشی از تخلفات پرخطر مورد بررسی قرار گرفته است. دریک مطالعه کارآزمایی شاهددار مداخلهای در طول زمان کلیه افرادی که در طی زمان تعریف شده در مطالعه (از اول خرداد ۱۳۹۰ تا پایان آبان همان سال به عنوان گروه بعد از مداخله و شش ماه مشابه سال ۱۳۸۹ به عنوان گروه کنترل) که دچار تصادفات منجر به مصدومیت یا مرگ ناشی از شش تخلف پرخطر: سرعت غیر مجاز، سبقت غیر مجاز، عبور از چراغ قرمز، حرکت مارپیچ، حرکت با دنده عقب در کشور و انجام دو تخلف همزمان حادثه ساز شده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته اند. نمونه های مورد مطالعه از نمونه های در دسترس از اطلاعات فاوا و پزشکی قانونی جمع آوری شده و تأثیر قانون جدید با عوامل مرتبط با تصادف جرحی و مرگ سنجیده شده است.بر اساس یافته‌های تحقیق، مصدومیت و فوت ناشی از سوانح ترافیکی در محورهای درون شهری و برون شهری بعد از اجرای قانون جدید رانندگی، کاهش داشته و این میزان کاهش در طی شش ماه نیز ادامه داشته است. کاهش مصدومیت ناشی از سوانح ترافیکی در گروه سنی ۲۹-۲۰ سال بعد از اجرای قوانین بیشتر از سایر گروه های سنی بوده است. اثر قانون جدید رانندگی بر رخداد فوت(سر صحنه) ناشی از سوانح ترافیکی موید این است که قانون جدید راهنمایی رانندگی موارد فوت را به میزان ۸.۷ درصد و موارد مصدومیت را به میزان ۳۳.۳ درصد کاهش داده است. قانون جدید در موارد مصدومیت بالاترین درصد اثر را در استان هرمزگان ۶۷.۲ و در استان ایلام کمترین درصد اثر ۶۵.۶- را داشته است و در موارد فوت در استان کرمان بیشترین درصد اثر ۹/۵۷ و در استان کرمانشاه کمترین درصد اثر ۵۷.۸- را داشته است.محققان در پایان به این نتیجه رسیده اند که مرحله اول اجرای قانون جدید در کل توانسته است در کاهش تخلفات رانندگی‏ همین طور مصدومیت و مرگ ناشی از سوانح ترافیکی تأثیر مثبت داشته باشد. مداومت در اجرای کامل و صحیح قانون جدید می‌تواند در تداوم و افزایش اثربخشی آن بسیار موثر باشد. عدم تأثیر قانون جدید در بعضی از استان‌های کشور باید بررسی شود.
بررسی ارتباط بین عوامل بازدارنده و میزان رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی^[۶]، عنوان پژوهشی است که توسط عباس زاده و همکاران(۱۳۹۱)انجام شده است.با توجه به اینکه عوامل متنوع و متعددی در رعایت مقررات و قوانین راهنمایی نقش دارند، هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی ارتباط بین عوامل بازدارنده و میزان رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی در سطح شهر تبریز است. این تحقیق از نظر کنترل شرایط پژوهش، یک مطالعه پیمایشی و از نظر زمانی یک مطالعه مقطعی است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه شهروندان بالای ۱۸ سال است که دارای گواهینامه راهنمائی و رانندگی و صاحب خودرو شخصی هستند که به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتهاند. ابزار گردآوری داده های تحقیق پرسش نامه است. یافته های این تحقیق نشان میدهد که بین متغیرهای نمره منفی برای تخلفات برای رانندگی پرخطر (r=0.42)، میزان آگاهی از قوانین جدی (r=0.59)، میزان خطر جریمه و مجازات (r=0.526) و میزان رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی رابطه معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیونی نیز نشان میدهد که ۳۷ درصد از تغییرات ملاک یعنی میزان رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی توسط متغیرهای مستقل مورد استفاده تبیین شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد هر چه میزان آگاهی از قوانین و مقررات جدید، دریافت نمره منفی و خطر جریمه و مجازاتها بیشتر باشند، احتمال میزان رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی بیشتر میشود.
ارزیابی قانون جدید رسیدگی به تخلفات رانندگی کشور از نظر کاربران حوزه ترافیک^[۷]، عنوان پژوهشی است که توسط سوری و همکاران(۱۳۹۱)انجام شده است. این مطالعه با هدف تعیین نظرات رانندگان، پلیس حاضر در صحنه، کارشناسان و خبرگان مرتبط در مورد قانون جدید رسیدگی به تخلفات رانندگی کشور انجام شده است. این مطالعه از نظر نوع تحقیق کاربردی و از نظر روش توصیفی از نوع پیمایشی است. در این مطالعه ۸۰۱ نفر شامل ۲۴۱ کارشناس و متخصص حمل و نقل و ۵۶۰ راننده وسیله نقلیه شخصی و عمومی مورد بررسی قرار گرفتهاند و به منظور جمع آوری اطلاعات، از پرسشنامه های محقق ساخته که جداگانه برای رانندگان و کارشناسان تهیه شده، استفاده شده است. انتخاب رانندگان به صورت تصادفی هدفمند و سهمیهای به نسبت توزیع رانندگان در محورهای بین شهری و بقیه در محورهای درون شهری بودند.نتایج این تحقیق نشان میدهد که از نظر افراد مورد مطالعه، مهمترین برتری قانون جدید و بالاترین تاثیر به ترتیب مربوط به افزایش مبلغ جریمه، درج امتیاز منفی و توقیف خودرو به علت دو تخلف همزمان حادثه ساز است. در خصوص سازگاری میزان جریمه با درآمد، ۷۰.۹ درصد از کارشناسان و خبرگان آن را ناسازگار عنوان کرده اند. ۷۵.۹ درصد از کارشناسان و خبرگان و ۶۶.۸ درصد از رانندگان رضایت بالا و متوسط از قوانین جدید راهنمایی و رانندگی داشتند. بین میزان جریمه با سطح درآمد جامعه و میزان رضایت از قوانین جدید راهنمایی و رانندگی ارتباط معناداری منفی مشاهده شده است. بین کاهش تخلف رانندگی و میزان رضایت از قوانین جدید، ارتباط معنادار منفی مشاهده شد.نتایج این تحقیق نشان میدهد که قوانین جدید راهنمایی و رانندگی کشور فرصت‌های ارزشمندی را برای کاهش تخلف و جرح و فوت ناشی از سوانح ترافیکی ایجاد کرده است و نظر مثبت اکثر رانندگان، کارشناسان و متخصصان عرصه ترافیک از قانون جدید، می تواند حامی مناسبی برای اثربخشی بیشتر این قانون در کشور باشد. اعمال جدی، کامل و مستمر اجرای قوانین جدید توسط پلیس، به روز کردن مستمر قانون و افزایش رضایتمندی کاربران، نکتهای اساسی در افزایش موفقیت این قانون در پیشگیری از تخلف و جرح و فوت ناشی از سوانح ترافیکی کشور است.
بررسی و تحلیل عوامل اثرگذار بر بهبود ترافیک در استان هرمزگان^[۸]، عنوان مقاله ای پژوهشی است که توسط عبدالرحمانی و حبیب زاده(۱۳۹۲)نگاشته شده است. به زعم نویسندگان، گروهی از محققان حوزه فرهنگ در صدد بهبود و تغییر رفتار ترافیکی با تاکید بر عناصر فرهنگی شدهاند. این برنامهها، تلاشی است جهت به وجود آوردن تغییرات یا اصلاحات اساسی در اخلاق، خلقیات و در یک کلمه، «فرهنگ» ترافیک و این مهم جز از طریق «بررسی عوامل موثر بر شیوه های ارتقاء فرهنگ ترافیک» در بین کلیه شهروندان، به ویژه رانندگان در کلیه شهرهای بزرگ و کوچک کشور، حاصل نخواهد شد. لذا این تحقیق نیز با تاکید بر تاثیرات آموزش، تنظیم رفتار ترافیکی، تعاملات بین سازمانی، رسانه های جمعی و جامعه پذیری، به دنبال بررسی عوامل اثرگذار بر بهبود فرهنگ ترافیک در استان هرمزگان میباشد. مقاله حاضر با بهره گرفتن از روش کمی و ابزار پرسشنامه محقق ساخته انجام شده است. نمونه آماری این پژوهش ۲۱۰ نفر از رانندگان استان هرمزگان میباشند تا از طریق جمعآوری اطلاعات از آنان، اثرات متغیرهای پیش گفته را بر بهبودی وضعیت ترافیکی، آزمون نماید. یافتهها حاکی از است که تمامی موارد پیش گفته، به ویژه محتوا و برنامههای رسانه ها، بیشترین اثر را در بهبودی رفتار ترافیکی دارد. بر همین اساس، تنظیم رفتار ترافیکی(به کارگیری قوه قهریه و جریمه) از سوی راهنمایی و رانندگی در فرهنگ سازی ترافیک، باید با تامل بیشتر صورت گیرد.
ارزیابی نقش فرهنگ‌سازی ترافیکی در راستای کاهش آثار تصادفات و ارتقای نظم و امنیت اجتماعی^[۹]،عنوان مقالهای است که توسط پورمعلم و جعفری نسب(۱۳۹۲) نگاشته شده است. هدف اصلی این مقاله بررسی نقش فرهنگ در کاهش آثار تصادفات رانندگی میباشد. از نظر محقق، ضرورت این تحقیق ناشی از آن است که تصادفات رانندگی و ایمنی ترافیک در کشور ما، به مسألهای بسیار حساس تبدیل شده است، به طوری که ذهن اکثر مردم و مسؤولان را به خود مشغول کرده است. از سوی دیگر، تحقیقات نشان دادهاند که عامل انسانی بیشترین سهم را در بروز تصادفات رانندگی به خود اختصاص داده است. بر این اساس، در این مقاله راهکارهای ارتقای سطح ایمنی ترافیک و حمل و نقل از طریق فرهنگ‌سازی و آموزش رفتارهای ترافیکی به کاربران راه‏ها، در قالب سه سناریو بررسی شده است. در سناریوی شماره یک، اهمیت و نقش فرهنگ و رفتار ترافیکی در بهبود ایمنی و روان‌سازی حمل و نقل ارزیابی و فرایند AHP در تصمیم‌سازی برای بهسازی رفتار و فرهنگ ترافیکی بررسی شده است. آنالیز و تحلیل مسأله نیز به کمک نرم‌افزار (Expert Choice) صورت پذیرفته است. سناریوی شماره دو، عوامل مؤثر بر فرهنگ ترافیک از دیدگاه مدیران و مسؤولان پلیس و شهرداری را بررسی کرده و در سناریوی شماره سه، نحوه تعیین نیازهای آموزشی شهروندان در زمینه ترافیک در شهر اصفهان بحث شده است. نتایج حاصل از تحلیل و ارزیابی نشان می‌دهد که در میان تدابیر و سیاست‏های مختلف برای بهسازی رفتار و فرهنگ ترافیکی در راستای بهبود ایمنی و روان‌سازی حمل و نقل، عنصر «آموزش و فرهنگ سازی در میان اقشار مختلف جامعه» بیشترین سهم را در میان مؤلفه‌های دیگر داراست.
در جدول زیر خلاصه ای از نتایج تحقیقات بررسی شده، گزارش شده است:
جدول(۱-۲): خلاصه مطالعات انجام شده در حوزه موضوع پژوهش

فصل اول
مقدمه

پیشگفتار
میهن ما ایران از لحاظ موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی جزء مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می گردد و همچون بسیاری از نقاط جهان تنها راه بهره برداری مفید ومطلوبتر از این اراضی پهناور که اکثرا فاقد سیستم زهکشی هستند، با تقویت و احداث سیستم های زهکشی سطحی و زیرزمینی میسر می باشد.
مدل های کامپیوتری بدلیل کاهش هزینه ها و کوتاه کردن مدت زمان دستیابی به نتایج اجرای یک سناریو بر روی یک سیستم، بصورت گسترده ای در علوم مختلف بکار می روند. سیستم های زهکشی معمولا در اراضی نیمه خشک تحت آبیاری برای کنترل شوری و ماندابی شدن خاک نصب می شوند .بدلیل وجود پیچیدگی حرکت آب و انتقال املاح در خاک، مدل های شبیه سازی برای تشریح عملکرد سیستم های مدیریت آب که ممکن است شامل زهکش زیرزمینی، سطحی و آبیاری باشند، به کار می روند .در مناطق مرطوب نیز چون کنترل سطح ایستابی به صورت یک بحران در می آید، داشتن سیستم زهکشی یک ضرورت است. در صورتی که در سایر مناطق اهمیت زهکشی از این نقطه نظر کاهش می یابد. با توجه به این واقعیت که منابع آب زیرزمینی ایران در حدود ۸/٧٧ درصد مصارف شرب، صنعت و کشاورزی را تامین می کند (فضل اولی و همکاران، ۱۳۸۵)، برنامه ریزی و ارائه طرح هایی که موجب استفاده بهینه از منابع آبی موجود و تغذیه آبخوان ها شود، از اولویت ویژه ای برخوردار است. بر این اساس و با توجه به قابلیت زیاد مدل های پیشرفته شبیه سازی آب زیرزمینی با سیستم هیدروژئولوژی آبخوان و امکان استفاده از این مدل ها برای پیش بینی وضعیت آینده، مدل های مذکور شرایط مناسبی را به منظور مدیریت و استفاده بهینه از منابع آب زیرزمینی فراهم آورده اند. بنابراین لازم است که استراتژی های لازم جهت استفاده از آب های سطحی و زیرزمینی جهت رسیدن به کشاورزی پایدار صورت پذیرد. به منظور تهیه استراتژی های موثر در این زمینه در ابتدا لازم است خواص کمی و کیفی منابع آب های سطحی و زیرزمینی موجود درهر منطقه به خوبی شناخته شوند و با توجه به پتانسیل های موجود در منطقه، برنامه ریزی های آینده صورت پذیرد. از دیگر موارد مورد نیاز جهت برنامه ریزی آینده، بررسی اثرات احداث شبکه آبیاری و زهکشی بر رفتار آب های زیر زمینی می باشد. مدل های کامپیوتری امروزه به خوبی می توانند رفتار آب های زیرزمینی را شبیه سازی نمایند (رزاق منش و همکاران، ۱۳۸۵). به دلیل پیچیدگی سیستم های مدیریت آب، مدل های شبیه سازی برای طراحی و تشریح عملکرد این سیستم ها ضروری می باشند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

برای تبدیل موفق یک مدل مفهومی به یک مدل فیزیکی ، قیاسی یا ریاضی ، وجود داده های پایه ضروریست. این داده ها، اطلاعات مورد نیاز برای حل معادله اساسی را تأمین می کنند. برای تهیه و آماده سازی این داده ها در شبیه سازی آب زیرزمینی، لازم است که از مشخصات فیزیکی آبخوان اطلاعات حتی الامکان دقیق و کافی وجود داشته باشد. در واقع هرچه شناخت ما از آبخوان بیشتر باشد، نتیجه شبیه سازی به واقعیت نزدیکتر خواهد بود (کتیبه و حافظی، ۱۳۸۳).
مدل کیفی آب های زیرزمینی در واقع فرم ریاضی معادلات بیلان و حرکت و انتقال مواد محلول در محیط آب زیر زمینی را نشان می دهد که از تطبیق آن ها با فرض پیوستگی محیط معادلاتی به صورت معادلات دیفرانسیل جزئی نتیجه می شود. این معادلات درنقاط مختلف یک آبخوان نوشته شده و از طریق روش های مختلف، برای مکان ها و زمان های گوناگون، حل می شود (خلقی. ۱۳۸۵).
مدل سازی رایانه ای آب های زیرزمینی از اواخر دهه ۱۹۶۰، بعد از اینکه رایانه ها امکان حل معادلات سنگین و پیچیده عددی را فراهم آوردند، گسترش یافت. از آن زمان تاکنون، مدل سازی رایانه ای آب های زیرزمینی به تبع پیشرفت سریع فناوری رایانه ای، فوق العاده توسعه یافته است (Fetter, 1994 ). استفاده از مدل های رایانه ای آب زیرزمینی در دهه های اخیر به عنوان روشی ارزان و سریع در بررسی چگونگی حرکت، بیلان و مدیریت بهره برداری از آب های زیرزمینی پیشرفت قابل توجهی داشته است. از جمله مدل هایی که دارای قابلیت خوب در مطالعه آب های زیرزمینی می باشد مدل سه بعدی تفاضل محدود مکدونالد و هارباگ به نام Modflow است که در سال ۱۹۹۸ ارائه شده و قابلیت کاربرد در شرایط غیر همگام را دارد. همچنین مدل دیگر برای ارزیابی و طراحی سیستم های مدیریت آب، مدل جامع Drainmod می باشد که توسط اسکگز(۱۹۷۸) ارائه شده است. این مدل در شرایط همگام موقعیت سطح ایستابی را شبیه سازی می کند. سه سال بعد K.D.Konyha و J.E.Parsons این مدل را توسط زبان برنامه نویسی FORTRAN در قالب یک برنامه جمع بندی کرده و تحت عنوان Drainmod ویرایش ۴ ارائه نمودند. مدل اولیه دارای محدودیت هایی بود که از جمله آنها می توان به عدم توانایی مدل در تحلیل میزان محصول تولید شده تحت شرایط مختلف مدیریتی، رعایت حداکثر شیب ۵ درصد و عدم توجه به نشت های افقی و عمودی (عمیق) اشاره کرد. با تکمیل مدل توسط کاندیل (۱۹۹۲) تحت عنوان Drainmod-s مدل علاوه بر شبیه سازی اجزای هیدرولوژیکی توانست نحوه توزیع نمک در خاک، غلظت نمک در آب زهکشی و تاثیر تنش شوری بر عملکرد محصول را پیش بینی کند (رحیمی و کشکولی، ۱۳۸۵). به تدریج این اشکالات توسط افراد مختلف رفع شده و ویرایش های بعدی Drainmod به صورتی کاربرپسند و با قابلیت های بالاتری ارائه شد. لذا در این تحقیق ارزیابی مدل های مذکور در شرایط مزرعه و مقایسه نتایج آن ها با یکدیگر مد نظر قرار گرفت. آزمایش های مزرعه ای به منظور تعیین و بررسی سناریوهای مختلف زهکشی مفید هستند، اما محدودیت های قابل توجهی نیز دارند، مهمترین محدودیت آزمایش های مزرعه ای عبارت است از محدودیت در مکان، زمان و تکرار. کاربرد مدل های شبیه سازی از جمله روش هایی است که محدودیت های عنوان شده را تا حدود زیادی مرتفع می سازد و در صورت دسترسی به داده های اولیه مورد نیاز و مطمئن برای اجرای این مدل ها، می توان به برآوردهای کم و بیش مستند و معتبر دست یافت. اما قبل از کاربرد چنین مدل هایی، درستی نتایج به دست آمده از آن ها باید با بهره گرفتن از نتایج آزمایش های مزرعه ای مورد ارزیابی قرار گیرد. دقت مدل های شبیه سازی تا حد زیادی به دقت داده های مورد نیاز به عنوان ورودی مدل بستگی دارد .در صورتی که این مدل ها به درستی واسنجی گردند، بدون محدودیت های زمانی و مکانی موجود در آزمایش های مزرعه ای می توانند برای ارزیابی سناریوهای مختلف به کار گرفته شوند(منصوری و مصطفی زاده، ۱۳۸۵).

اهداف پژوهش
شبیه سازی نوسانات سطح ایستابی منطقه دهکده سلامی در شیراز و منطقه کوشکک استان فارس با بهره گرفتن از مدل های Drainmod وModflow
مقایسه دو مدل Drainmod و Modflow در شبیه سازی و برآورد نوسانات سطح ایستابی منطقه دهکده سلامی در شیراز و منطقه کوشکک استان فارس
فصل دوم
مروری بر تحقیقات پیشین
۲-۱- پژوهش های انجام شده با مدل Drainmod
رضایی (۱۳۷۲) نوسانات سطح آب زیرزمینی در منطقه کوشکک را با مدل Drainmod ارزیابی کرد. نتایج نشان داد که نتایج مدل با اندازه گیری های دبی زهکشی از هماهنگی خوبی برخوردار بوده و نشانگر دقت زیاد مدل در پیش بینی زه آب خروجی می باشد اما نتایج مدل با اندازه گیری های سطح ایستابی در فصل آبیاری تطابق خوبی ندارد. از جمله علل این قضیه می توان به فرضیات مدل در مورد توزیع رطوبت در نیمرخ خاک، عدم دقت در اندازه گیری آب آبیاری، وجود جریانات افقی در مزرعه و… اشاره نمود.
بورین و همکاران (۲۰۰۰) در ایتالیا عمق سطح ایستابی و حجم آب زهکشی را در مدت ۵ سال اندازه گیری کردند و سپس توسط مدل Drainmod موقعیت سطح ایستابی و حجم آب زهکشی را با بهره گرفتن از سه سری مختلف از داده ها شبیه سازی کردند. این سه سری داده عبارت بودند از :
داده های اندازه گیری شده تخلخل و بافت خاک (در ۳۰ سانتی متر اول خاک) : بر اساس این داده ها منحنی مشخصه از روش بروکس و کوری بدست آمد و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک تخمین زده شد.
داده های اندازه گیری شده بافت و تخلخل خاک تا عمق ۲۰۰ سانتی متری با لایه های ۴۰ سانتی متری : با بهره گرفتن از این داده ها منحنی مشخصه از روش بروکس و کوری بدست آمد و هدایت هیدرولیکی اشباع خاک تخمین زده شد.
داده های اندازه گیری شده هدایت هیدرولیکی اشباع و منحنی نگهداشت آب برای لایه های مختلف و همچنین محاسبه تخلخل و حجم زهکشی.
نتایج نشان داد که بیشترین ناهماهنگی بین داده های اندازه گیری شده و شبیه سازی شده منحنی مشخصه در تنش های ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ سانتی متری و حداکثر در ۳۰۰ سانتی متری رخ داده و بهترین سازگاری در تنش های زیر ۱۰۰ سانتی متر بوده است. نقطه پژمردگی تخمینی در همه لایه ها به جز در لایه های۸۰ تا ۱۲۰ سانتی متری با مشاهدات همبستگی دارد. حجم زهکشی و سطح ایستابی تخمینی در ۹۰ سانتی متر اول خاک با داده های اندازه گیری شده به هم خیلی نزدیک است و این مربوط به تنش های زیر ۱۰۰ سانتی متر است. در فصل بهار بخاطر ناچیز شمردن تبخیر تعرق بین داده های مشاهده شده و پیش بینی شده ناهماهنگی مشاهده شده و در نهایت چنین نتیجه گیری گردید که اگر مدل برای خاک ناهمگن به کار رود نتایج بهتری بدست خواهد آمد.
ابراهیمیان و لیاقت (۱۳۸۶) مدل Drainmod را در شبیه سازی سطح ایستابی و شدت تخلیه زهکش زیرزمینی در منطقه بهشهر ارزیابی کردند. اعتبار مدل از طریق مقایسه مقادیر واقعی و شبیه سازی شده سطح ایستابی و شدت تخلیه زهکش مورد ارزیابی قرار گرفت . نتایج نشان داد که دقت مدل برای تخمین سطح ایستابی بیشتر از شدت تخلیه زهکش بوده است. مقادیر میانگین انحراف مطلق، خطای استاندارد و ضریب تعیین برای سطح ایستابی به ترتیب برابر ۴/۱۴ سانتی متر، ۷/۱۶ سانتی متر و ۸۹/۰ و برای شدت تخلیه به ترتیب برابر ۴۲/۰ میلی متر در روز، ۶۵/۰ میلی متر در روز و ۷۸/۰ به دست آمد. دقت مدل برای تخمین سطح ایستابی بیشتر از شدت تخلیه بوده است که این مقادیر برای دو پارامتر سطح ایستابی و شدت تخلیه زهکش در محدوده نتایج دیگران بوده است(تحقیقات Skaggs (1980) مقدار RMSE برای سطح ایستابی را بین ۵/۷ تا ۵/۱۴ سانتی متر نشان می دهد). در نهایت مشخص شد که مدل برای شبیه سازی طولانی مدت و برنامه ریزی مدیریت سطح ایستابی تحت شرایط معتدل منطقه بهشهر می تواند مفید می باشد.
آذر نوش (۱۳۸۳) نوسانات سطح ایستابی در منطقه طرح توسعه نیشکر واحد میرزا کوچک خان خوزستان را به کمک مدل Drainmod و شبکه عصبی مصنوعی شبیه سازی کرد. وی متوسط قدرمطلق خطا و ریشه مجذور خطا به ترتیب ۱۴/۱۳ و ۱۴/۱۸ سانتی متر برای مدل Drainmod و ۶۱/۸ و ۶۲/۱۰ سانتی متر برای مدل شبکه عصبی مصنوعی را به دست آورد. مقایسه نتایج به دست آمده نشان داد که مدل شبکه عصبی مصنوعی با تعداد داده کمتر و سرعت بیشتر، همان نتایج را با کمی دقت بهتر ارائه می دهد.
رحیمی و کشکولی (۱۳۸۵) اثر منطقه غیر اشباع خاک بر نوسانات سطح ایستابی در شرایط نیمه خشک خوزستان را با مدل Drainmodبررسی و مدل را ارزیابی کردند. با تجزیه و تحلیل آماری مقادیر مشاهداتی و پیش بینی شده توسط مدل، معلوم شد که این مدل علاوه بر طراحی برای ارزیابی شبکه های زهکشی ساخته شده هم می تواند بکار رود. ارزیابی مدل با محاسبه میانگین انحرافات مطلق (A.D.)^[1] و خطاهای استاندارد (S.E.)^[2] برای مقادیر مشاهداتی و پیش بینی شده نوسانات سطح ایستابی در بین زهکش ها و شدت خروجی زهکش ها صورت پذیرفت. روند تغییرات سطح ایستابی در فواصل بین زهکش های موجود خوب شبیه سازی شده و ناهماهنگی ناچیز در اثر خطاهای اندازه گیری وجود داشته است.
سانایی و همکاران (۲۰۰۶) مدل Drainmod را برای پیش بینی سطح ایستابی در مزارع تحت آبیاری دره جردن فلسطین اشغالی به کار بردند. در این منطقه میوه موز کاشته شده بود و از آبیاری قطره ای برای آبیاری مزارع استفاده گردید. زهکش های زیرزمینی با عمق ۵/۲متر و فواصل ۱۶۰ متر از هم قرار داشتند . عمق سطح ایستابی با نصب ۱۰۰ پیزومتر قرائت گردید. از بین ۵ منطقه تنها در یک منطقه هماهنگی بین مشاهدات و پیش بینی وجود داشت. این عدم هماهنگی با سه دلیل بیان شد:
شیب ۶/۴ درصد زمین به سمت رودخانه .
شنی بودن لایه نفوذ پذیر زیر عمق زهکش ها .
نفوذ عمقی و جانبی زیاد که بیش از ۵۰ درصد آبیاری سالانه بود.
در نهایت به این نتیجه رسیدند که مدل برای شبیه سازی سطح ایستابی این منطقه مناسب نبوده و این به دلیل موقعیت مزرعه، نیمرخ خاک و هیدرولوژی دره جردن می باشد و مناطق یکنواخت مسطح جهت ارزیابی توسط مدل پیشنهاد می گردد.
نبی سیچانی و سپاسخواه (۲۰۱۱) مدل Drainmodرا برای تخمین سطح ایستابی و دبی زهکشی با بهره گرفتن از مقادیر مختلف هدایت هیدرولیکی اشباع خاک (Ks) به کار بردند. این مقادیر شامل : Ks بدست آمده از داده های سیستم زهکشی ، Ks بدست آمده از روش پورشه معمولی ، Ks بدست آمده از روش پورشه اشباع و Ks از معادله تجربی توسط سپاسخواه و رضایی (۱۹۹۸) می باشد. نتایج نشان داد که اگر در مدل از روش پورشه اشباع بجای پورشه معمولی استفاده شود ، مقادیر تخمینی سطح ایستابی و دبی زهکشی به واقعیت نزدیک تر است.
حسن پور و همکاران (۱۳۸۹) در مطالعه ای در اراضی شالیزار با زهکش های سطحی مدل Drainmod را برای شبیه سازی نوسانات سطح ایستابی مورد استفاده قرار دادند. این تحقیق در اراضی شالیزار با زهکش های سطحی به فاصله ۲ متر و عمق ۱۵ سانتی متر و بدون زهکش در قالب کرت هایی به اندازه ۴ در ۱۰ متر با کشت کلزا و در طول یک فصل رویش در موسسه تحقیقات برنج گیلان انجام شد. نتایج نشان داد که مدل روند نوسانات سطح ایستابی را به خوبی برآورد کرده و ارزیابی های انجام شده در برآورد روزانه سطح ایستابی حکایت از آن داشت که ریشه متوسط مربع خطا در حدود ۸ سانتی متر است.
سمیع پور و همکاران (۱۳۸۹) مدل های SWAP و Drainmod را به منظور تعیین عمق و فاصله بهینه زهکش ها بر اساس بیشترین عملکرد محصول و کمترین مقدار خروجی زه آب ارزیابی کردند. نتایج نشان داد که هر دو مدل نتایج نسبتا رضایت بخشی را ارائه داده و با بهره گرفتن از آن ها و با هدف حداکثر کردن تولید محصول و کاهش آب زهکشی، فاصله و عمق زهکش ها طراحی گردید. همچنین مشخص شد که مدل SWAP نوسانات سطح ایستابی را بهتر شبیه سازی کرده است که این امر احتمالا به دلیل انعطاف پذیری بیشتر این مدل در انتخاب شرایط مرزی مختلف بوده است. شرایط مرزی بالا برای هر دو مدل یکسان فرض شده است (بارندگی، آبیاری و تبخیر تعرق محاسبه شده با روش پنمن –مانتیث). اما شرط مرزی پایین برای دو مدل یکسان فرض نشده است و این امر به دلیل نقص مدل در لحاظ کردن شرط مرزی پایین می باشد (در مدل Drainmodفرض می شود که تمام آب در نیمرخ خاک باقی می ماند و نشتی از لایه مرزی پایین صورت نمی گیرد و تنها در صورتی نشت عمودی محسوس فرض می شود که یک سفره آب محصور در لایه مرزی پایین وجود داشته باشد).
Yang (2008) مدل Drainmodرا برای بر آورد نوسانات سطح ایستابی در مزارع نیشکر کشور استرالیا استفاده نمود و مطابقت خوبی بین مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده طی بررسی ۲ ساله با خطای حدود ۰۷/۰ متر مشاهده نمود. طبق این ارزیابی داده های ورودی خاک و تبخیر تعرق بر عملکرد مدل بیشترین تاثیر را دارد.
Foussو همکاران (۱۹۸۷) با بهره گرفتن از مدل Drainmodاقدام به شبیه سازی زهکشی زیر زمینی منطقه می‌سی‌سی‌پی کردند. مقایسه ارقام واقعی و محاسبه شده از مدل نشان داد که برای متغیرهایی نظیر عمق آب زیر زمینی (و نه ارتفاع سطح ایستابی)، حجم رواناب‌ها و کمیت زه آب، همبستگی مناسب‌تری طی سال‌های مرطوب نسبت به سال‌های خشک دارند. در سال‌های خشک، به دلیل کمتر برآورد کردن میزان تبخیر و تعرق، مقادیر رواناب سطحی و حجم آب زهکشی، بیشتر از آنچه که باید، برآورد می‌گردد.
Singh و همکاران (۲۰۰۶) به ضریب همبستگی ۸۹/۰ بین مقادیر مشاهده شده و پیش بینی شده زهکشی زیرزمینی سالانه توسط مدل Drainmod در منطقه آیوا رسیدند. مقادیر تجمعی زهکشی زیر زمینی پیش بینی شده توسط مدل طی سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۳ به میزان ۲ درصد بیشتر از مقادیر مشاهده شده برآورد شد. همچنینSingh و همکاران(۲۰۰۷) در یک دوره ۶۰ ساله به مقایسه زهکشی آزاد و کنترل شده در منطقه مذکور پرداختند و نتایج این تحقیق نشان داد که هنگامی که از زهکشی کنترل شده و کم عمق استفاده می شود، میزان رواناب افزایش یافته و میزان زهکشی زیرزمینی کاهش می یابد. استفاده از زهکش کم عمق و کنترل شده موجب تنش ماندابی بر گیاه شده و عملکرد محصول را کاهش می دهد.
نظری و همکاران (۱۳۸۷) در مطالعه ای به کمک قابلیت های مدل Drainmod-s در شبیه سازی عملکرد سیستم زهکشی، عملکرد محصول نیشکر و بار نمک زهاب، اثر عمق زهکش بر کار آیی اقتصادی و زیست محیطی سیستم زهکشی امیر کبیر را مورد بررسی قرار دادند. در این مطالعه ملاحظات زیست محیطی حاصل از اعماق نصب مختلف در زهکش ها، در قالب بار نمک زهاب خروجی از زهکش های زیرزمینی تعریف شده است زیرا این پارامتر مهمترین فاکتور تعیین کننده میزان آلودگی و تخریب محیط زیست توسط زهاب می باشد. تلفیق پیامد اقتصادی عمق زهکش (عملکرد نیشکر) و پیامد زیست محیطی آن (بار نمک زهاب) در قالب مفهوم بهره وری هزینه زیست محیطی (بهره وری آبی که برای رقیق سازی زهاب تا حد کیفی قابل قبول لازم است) انجام گرفته است. مفهوم بهره وری ارائه شده در این مطالعه (بهره وری هزینه ز یست محیطی) صرفا برای تلفیق اثرات اقتصادی و ز یست محیطی عمق نصب زهکش ها ارائه شده است. پس از محاسبه بهره وری آب در هر عمق، رابطه عمق زهکش و بهره وری آب بر اساس نتایج مدل استخراج شده است. در ادامه به کمک نرم افزار بهینه سازی LINGO عمق بهینه زهکش ها با هدف بیشینه سازی بهره وری آب تعیین شده است. در این مطالعه عمق آب زیرزمینی مربوط به وسط بین دو زهکش می باشد. مقایسه مقادیر عمق آب زیرزمینی اندازه گیری شده و پیش بینی شده نشان داد که میانگین انحراف مطلق و خطای استاندارد به ترتیب برابر ۵/۲۲ و ۵/۲۹ سانتی متر بدست آمده است. در این مطالعه از مدل Drainmod در شبیه سازی سیستم زهکشی در عمق ها ی مختلف زهکش (از عمق ۱۰۰ سانتی متر تا عمق ۲۵۰ سانتی متر) استفاده شده است .نتیجه این شبیه سازی ها استخراج روابط عمق زهکش – عملکرد گیاه نیشکر و عمق زهکش – بار نمک زهاب بوده است. این روابط برای تعیین عمق بهینه زهکش ها مورد استفاده قرار گرفته اند. از عمق ۱۰۰ سانتی متری تا عمق ۱۵۰ سانتی متری با افزایش عمق زهکش ها عملکرد نیشکر تغییر چندانی نداشته است. همچنین از عمق ۱۸۰سانتی متری تا عمق ۲۱۰ سانتی متری با افزا یش عمق نصب زهکش ها عملکرد نیشکر افزایش یافته است. نتایج نشان می دهد که همواره افزایش عمق نصب زهکش موجب افزایش یکنواخت عملکرد گیاه نخواهد شد .همچنین مشخص شد که عمق نصب زهکش در منطقه مورد مطالعه بایستی از حد کنونی آن (۲متر) به ۵/۱ متر کاهش داده شود و با افزایش عمق زهکش، نمک خروجی از زهکش ها افز ایش می یابد ولی روند افزا یش خطی نیست و با توجه به اهمیت موضوع، انجام مطالعات مزرعه ای جامع در این خصوص ضروری است.
Wang و همکاران (۲۰۰۶) از مدل Drainmod برای پیش بینی عملکرد گیاه در زمین های با فواصل مختلف زهکشی استفاده کردند. در این مطالعه دو گیاه ذرت و سویا و چهار فاصله زهکشی (۵ و۱۰و ۲۰و۴۰ متر) در یک دوره ۱۵ ساله مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان داده است که مدل کارآیی خوبی در پیش بینی محصول هر دو گیاه داشته است. محققین در این مطالعه برای طراحی فواصل زهکش ها درجهت دستیابی به عملکرد مطلوب گیاه، برتری مطالعات و شبیه سازی بلند مدت و چندساله را به مطالعات کوتاه مدت اعلام داشته اند. همچنین محققین در این مطالعه به این مسئله اشاره کرده اند که هرچند سیستم زهکشی مصنوعی برای دفع آب اضافی و ایجاد محیط مناسب برای رشد گیاه طراحی و اجرا می شود، اما زهکشی بیش از حد، به ویژه در دوره های حساس رشد گیاه، منجر به کاهش عملکرد گیاه و افزایش میزان تخلیه نیترات خواهد شد.
Hornbuckle و همکاران(۲۰۰۷) سیستم زهکشی چند عمقی را برای بهسازی کیفیت آب زهکشی ارزیابی کردند. در این مطالعه سیستم زهکشی سنتی تک عمقی با سیستم زهکشی چند عمقی مقایسه شده است . نتایج این مطالعات نشان داده است که سیستم زهکشی چند عمقی، ماندابی را بهتر کنترل کرده و بدون اینکه افزایشی در تخلیه نمک ایجاد نماید، آبشویی بهتری نسبت به سیستم تک عمقی داشته است. از طرف دیگر شوری زهاب در زهکش های کم عمق نسبت به زهکش های عمیق بسیار کمتر بوده است ( ۷/۴ در مقابل ۷/۳۱ دسی زیمنس بر متر) و ترکیب زهکش های کم عمق و عمیق می تواند گزینه بسیار مناسبی برای مدیریت دفع زهاب باشد. به عبارتی در سیستم های زهکشی چند عمقی می توان در فصولی از سال که شوری زهاب مسئله ساز است، زهکشی را محدود به زهکش های کم عمق کرد و در خاک از شستشوی زیادی نمک جلوگیری کرد. در فصول دیگر که شوری زهاب کمتر مسئله ساز است از ترکیب زهکش های عمیق و کم عمق استفاده کرد .
یاری و همکاران (۱۳۸۷) در یک تحقیق کاربرد مدل Drainmod را در طراحی و پایش سیستم های زهکشی اراضی فاریاب کشت و صنعت غزالی خوزستان بررسی کردند. مدل جهت شبیه سازی اعماق سطح ایستابی در نقطه میانی بین زهکش ها، رواناب سطحی، تلفات آب، تعداد روزهای خشک و مرطوب و میزان زهکشی تحت فواصل زهکشی و خصوصیات خاک مختلف استفاده شد.در شبیه سازی ها، داده های اقلیمی که برای طراحی سیستم زهکشی در حالت ماندگار استفاده شده بود، لحاظ گردید. در مناطق مختلف، شبیه سازی بر اساس خصوصیات خاک و فواصل زهکشی آن منطقه انجام شد. فواصل زهکشی شبیه سازی شده با فواصل زهکشی اجرا شده در منطقه تطابق خوبی داشته است به گونه ای که مدل می تواند برای پایش سیستم های زهکشی زیرزمینی یا تکمیل طراحی ماندگار در منطقه خوزستان که سطح ایستابی به صورت مصنوعی و به واسطه آبیاری صعود نموده و در عمق نسبتا کمی قرار دارد، به کار رود.
لذا تنها مسیر انتقال و عبور آب درمنطقه می باشند که باعث ایجاد سفره های گسلی گردیده اند. همچنین به این نتیجه رسیدند که عملکرد مدل در مراحل واسنجی دارای ۹۸ درصد
۲-۲- پژوهش های انجام شده با مدل Modflow
کتیبه و حافظی (۱۳۸۳) سطح آب های زیرزمینی دشت آب باریک بم را با مدل Modflow شبیه سازی و عملکرد طرح تغذیه مصنوعی این دشت را بررسی کردند و نتیجه گرفتند که تغذیه مصنوعی آبخوان به روش پخش سیلاب موجب افزوده شدن سالیانه ۶/۱۲ میلیون متر مکعب آب به ذخیره آبخوان شده است. علی رغم تغذیه مصنوعی، به واسطه برداشت بی رویه، روند افت کماکان ادامه داشته به گونه ای که تا اسفند ماه ۱۳۸۳ میزان افت نسبت به سال مبنا تا ۱۸ متر خواهد بود. روند کاهش ذخیره و افت سطح ایستابی آبخوان آب باریک بم خصوصا طی سال های دهه ۱۳۶۰ و پس از آن چشمگیر می باشد به طوری که در سال ۱۳۷۸ نسبت به سال ۱۳۵۲ سطح ایستابی آبخوان در بعضی از نقاط تا ۱۶ متر افت نشان می دهد. آن ها همچنین پیشنهاد کردند که با بهره گرفتن از روش های آبیاری قطره ای و تحت فشار مصرف آب کشاورزی را هدفمند کرده و از میزان برداشت از ذخایر آبخوان بکاهند.
محمد خانی و کتیبه (۱۳۸۳) جریان آب زیرزمینی در محدوده معدن سنگ آهن سه چاهون واقع در شرق استان یزد را به کمک نرم افزار Modflow مدل سازی کردند. با توجه به اطلاعات اولیه موجود در مورد زمین شناسی و تکتونیک منطقه مشخص کردند که عامل مهم حضور آب در معدن سنگ آهن سه چاهون وجود زون های خرد شده با ضخامت زیاد می باشد چرا که این زون ها با شیب تقریبی قائم تقریبا تمام پیت معدن را پوشش می دهند. اعتبار است. مطالعات آن ها نشان داد که استفاده از چاه های آبکشی، می تواند گزینه ی مناسبی جهت خشک اندازی معدن باشد، هر چند که مطالعات تکمیلی تر در این ارتباط نیاز است.
رهنما و کاظمی آذر(۱۳۸۵) سطح سفره آب زیرزمینی دشت رفسنجان را با بهره گرفتن از مدل Modflow شبیه سازی نمودند و اثرات افت سطح آب زیرزمینی بر نشست زمین را در این دشت مورد بررسی قرار دادند.
Todd و همکاران) ۲۰۰۱) برای مشخص کردن محدوده تغذیه کننده چاه های آب شرب شهر استروگن بای در ویسکانسین آمریکا، آب های زیرزمینی این منطقه را با نرم افزار Modflow شبیه سازی کردند. ایشان مدل را در دو حالت ماندگار و غیرماندگار اجرا کردند و نهایتا با توجه به نتایج به دست آمده از مدل و مقایسه آن ها با داده های مشاهداتی به این نتیجه رسیدند که برای منطقه مذکور اجرای این مدل در حالت غیر ماندگار، بازتاب بهتری از رفتار آبخوان ارائه می دهد. همچنین از نتایج اجرای مدل مشخص شد که ناحیه تغذیه کننده چاه ها، در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال شهر تا ۷ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد و زمان پیمایش از نواحی تغذیه تا همه چاه ها عموما کمتر از یک سال است.
میرعباسی و رهنما (۱۳۸۶) سطح آبخوان دشت سیرجان را با مدل Modflow شبیه سازی کردند و اثرات آن را بر سد تنگوئیه مورد ارزیابی قرار دادند. پارامترهای هدایت هیدرولیکی، ضریب ذخیره و میزان تغذیه با نرم افزار pest تخمین زده شد و سپس سطح ایستابی اندازه گیری شده و شبیه سازی شده مقایسه گردید. واسنجی مدل در یک دوره نه ساله و صحت یابی آن در یک دوره ۱۲ ماهه بوده و نتایج نشان داد که مقادیر سطح آب پیش بینی توسط مدل با مقادیر مشاهداتی از توافق خوبی برخوردارند و جذر میانگین خطا حدود ۹/۰ است. بر اساس نتایج حاصل از مدل، بیلان آب زیرزمینی دشت سیرجان قبل از احداث سد ۲/۱۲۷- میلیون مترمکعب در سال بوده که با احداث سد تنگوئیه و کاهش تغذیه آبخوان سیرجان از یک سو و همچنین افزایش برداشت آب زیرزمینی از سوی دیگر باعث شده که بیلان آب زیرزمینی در سال ۱۳۸۱ به ۹/۱۶۰- میلیون مترمکعب در سال برسد. چنانچه برداشت آب زیرزمینی به همین میزان ادامه یابد، علاوه بر کاسته شدن از ذخایر آب زیرزمینی، پیشروی جبهه آب شور خصوصا در مناطق مجاور کفه نمک سیرجان، افزایش خواهد یافت. برای مقابله با این بحران باید میزان برداشت سفره کاهش یابد تا بین تغذیه و تخلیه آبخوان تعادل برقرار شود. همچنین بیان شده است که از آنجایی که برداشت از این آبخوان بیشتر برای مقاصد آبیاری باغات صورت می گیرد می توان با توسعه روش های نوین آبیاری و افزایش راندمان مصرف آب، میزان برداشت از سفره را تا حد زیادی کاهش داد.